Marudio A2: Past Continuous, Wakati Ujao na Comparatives kwa Kiswahili
Review: Past Continuous, Futures and Comparison
Katika ukurasa huu
Marudio haya yanahusu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusimulia hadithi ya zamani yenye mandhari na matukio, kuchagua umbo sahihi kwa wakati ujao, na kulinganisha watu na vitu — na utaweza kuchagua kati ya miundo hii inapokutana pamoja.
Tulichojifunza
| Somo | Jambo kuu | Mfano muhimu |
|---|---|---|
| A2-01 | was / were + -ing form: kitendo kilichokuwa kikiendelea wakati fulani zamani (kitufe cha kusimamisha) | At 8 pm I was cooking dinner. |
| A2-02 | past continuous = mandhari (mstari mrefu), past simple = tukio (alama fupi); when / while / during / for | I was walking home when it started to rain. |
| A2-03 | be going to + base form: mpango ulioamuliwa kabla ya kuzungumza, au ushahidi unaouona sasa | Look at those clouds — it's going to rain. |
| A2-04 | will / won't + base form: uamuzi wa sasa, ofa, ahadi, ombi, maoni; Shall I / Shall we…? | It's cold in here. I'll close the window. |
| A2-05 | wakati ujao unatoka wapi: ratiba → present simple, mpango na watu → present continuous, nia → going to, wakati huu → will, sekunde chache zijazo → be about to | I'm meeting Sam at six. |
| A2-06 | kulinganisha viwili: -er / more / less + than; better, worse, further / farther; much / a lot / a bit | The bus is much slower than the train. |
| A2-07 | juu au chini ya kundi: the + -est / the most / the least; in au of; one of the + nomino ya wingi | Friday is the busiest day of the week. |
| A2-08 | as … as / not as … as; the same as, similar to, different from; too + kivumishi; kivumishi + enough, enough + nomino | He isn't old enough to vote. |
Ulinganisho Muhimu
Past Continuous na Past Simple — Past Continuous ni mandhari, kitendo kilichokuwa katikati; Past Simple ni tukio kamili. Matukio yanayofuatana yote huwa katika Past Simple. Kiswahili kinatofautisha vivyo hivyo: nilikuwa nikipika na nilipika; na mfuatano wa -li-… -ka- ni Past Simple. A2-01 A2-02
- Jaribio: Kilikuwa tayari kikiendelea (mandhari)? → past continuous. Ni hatua inayosogeza hadithi mbele? → past simple.
When, while na during — When kwa kawaida huleta tukio fupi; while huleta kitendo kirefu (kiima + kitenzi); during hufuatwa na nomino. Kiswahili hutumia -po- au wakati kwa yote haya, kwa hiyo angalia kinachofuata. A2-02
- Jaribio: Nomino inafuata? → during. Kiima + kitendo kirefu? → while. Tukio fupi? → when.
going to na will — Going to: uliamua kabla ya kuzungumza, au ushahidi unaouona sasa. Will: uamuzi wa wakati huu, ofa, ahadi au maoni. Kiswahili husema -ta- kwa zote mbili, kwa hiyo jiulize uamuzi ulifanywa lini. A2-03 A2-04
- Jaribio: Uamuzi ulikuwepo kabla hujazungumza, au unaona ushahidi? → going to. Umezaliwa sasa, au ni maoni yako? → will (kwa maoni, going to pia inawezekana).
Mpango na watu, ratiba na nia — Present Continuous kwa mpango na watu wengine, Present Simple kwa ratiba rasmi, going to kwa mpango ulio kichwani mwako. Hakuna anayepanga hali ya hewa, kwa hiyo tumia will au going to. Kiswahili hutumia -na- kwa mpango na kwa ratiba (ninamtembelea, inaondoka); Kiingereza kinagawa. A2-05
- Jaribio: Kalenda pamoja na watu wengine? → present continuous. Ratiba? → present simple. Uamuzi wako mwenyewe? → going to. Sekunde chache zijazo? → be about to.
Comparative na superlative — Vitu viwili → comparative + than. Kundi zima, kimoja kinajitokeza → the + superlative. Kiswahili hutumia kuliko kwa vyote viwili: kuliko chako (viwili), kuliko vyote (kundi). A2-06 A2-07
- Jaribio: Vitu viwili? → -er / more … than. Vitatu au zaidi? → the -est / the most + in au of.
-er than na not as … as; too na very; too na enough — Not as … as husema ukweli ule ule wa -er than kutoka upande mwingine. Too maana yake zaidi ya inavyofaa (tatizo); very huongeza nguvu tu. Enough ni kiasi sahihi. Kiswahili: si … kama, mno (too), sana (very), -a kutosha (enough). A2-06 A2-08
- Jaribio: Kuna tatizo? → too. Ni nguvu tu? → very. Kiasi sahihi? → kivumishi + enough au enough + nomino.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Alikuwa amelala → "had slept". Kiswahili husema walikuwa wamelala, alikuwa amekaa kwa hali iliyokuwa ikiendelea wakati huo. Ukitafsiri -me- kama had, unapata Past Perfect, ambayo inamaanisha jambo lilikwisha kabla. Kwa hali iliyokuwa ikiendelea, tumia was / were + -ing (au was asleep). A2-01
2. Wakati mmoja → while au during? Kiswahili hutumia wakati kabla ya nomino (wakati wa masika) na kabla ya kishazi (wakati tulipokuwa tukipika). Kiingereza: during + nomino, while + kiima + kitenzi. A2-02
3. Nitakapo- → "when I will". Nitakupigia nitakapofika — Kiswahili kina -ta- ndani ya -takapo-. Kiingereza hakitumii will baada ya when kwa wakati ujao: tumia Present Simple. A2-04 A2-05
4. Kuliko na zaidi → kivumishi kisichobadilika, au more + -er. Kwa Kiswahili, kuliko (na zaidi) hufanya kazi yote, na kivumishi hakibadiliki: Mombasa kuna joto kuliko Nairobi, nafuu zaidi. Katika Kiingereza, kivumishi chenyewe lazima kibadilike — -er au more, si vyote viwili, na kwa kundi the most. A2-06 A2-07
5. Sawa na, tofauti na → "same with, different with". Na ya Kiswahili si with hapa. Kiingereza husema the same as, different from, similar to. A2-08
Kanuni za Dhahabu
- A2-01 Bonyeza "pause" kwenye zamani: was / were + -ing form = kitendo kilikuwa kikiendelea wakati huo. I / he / she / it → was; you / we / they → were. Alikuwa amelala = was sleeping.
- A2-02 Kitendo kirefu cha mandhari → past continuous (mara nyingi na while). Tukio fupi katikati → past simple (mara nyingi na when). Matukio kimoja baada ya kingine → past simple kwa yote.
- A2-03 be + going to + base form wakati ujao uko tayari "njiani": uliamua kabla ya kuzungumza, au unaona ushahidi sasa.
- A2-04 will / won't + base form kwa yanayotoka akilini mwako wakati unazungumza: uamuzi wa sasa, ofa, ahadi, ombi, au unachofikiri kitatokea. Shall I / Shall we…? kwa ofa na mapendekezo.
- A2-05 Jiulize wakati ujao unatoka wapi: ratiba → present simple, mpango na watu → present continuous, nia au ushahidi unaoonekana → going to, uamuzi wa sasa, ofa, ahadi au maoni → will, sekunde chache zijazo → be about to. Miundo miwili ikiwezekana, chagua inayolingana na unachotaka kusema.
- A2-06 Kulinganisha vitu viwili: kivumishi kifupi → -er, kivumishi kirefu → more (kushuka kwenye kipimo: less), kisha than. Good → better, bad → worse, far → further / farther. Usitumie more na -er pamoja; tumia much / a lot / a bit, si very.
- A2-07 Kimoja kinajitokeza katika kundi → the + -est au the most (chini kabisa: the least). In kwa mahali na makundi, of kwa namba, wingi na vipindi. Baada ya one of the, tumia nomino ya wingi.
- A2-08 as + kivumishi + as = sawa; not as … as = kidogo zaidi. too + kivumishi = zaidi ya inavyofaa. kivumishi + enough, lakini enough + nomino. Sema the same as, similar to, different from.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la neno lililo kwenye mabano.
-
A2-01 Past Continuous kwa Kiswahili: I Was Working, Nilikuwa Nikifanya Kazi At 11 pm last night I (watch) a film, so I didn't hear the phone.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili She (cut) her finger while she (make) a salad.
-
A2-03 Be Going To kwa Kiswahili: Mipango na Utabiri kwa Ushahidi Look at that ladder! It (fall).
-
A2-04 Will kwa Kiswahili: Maamuzi, Ahadi, Ofa na Utabiri "I'm cold." "I (close) the window."
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? The museum (not open) on Mondays.
-
A2-06 Comparatives kwa Kiswahili: Bigger, More Beautiful — Kulinganisha Vitu Viwili My new flat is (big) than my old one, but it's (expensive).flat (UK); apartment (US)
-
A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote It was (bad) day of my holiday.holiday (UK); vacation (US)
-
A2-08 As… As, Too na Enough kwa Kiswahili: Sawa na, Mno na -a Kutosha He's 12. He isn't (old / enough) to drive.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: … the film finished, we went for a pizza.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: I fell asleep … the presentation.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: They started eating at seven. I arrived at half past seven. When I arrived, they ….
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? Chagua jibu sahihi: "Are you free on Friday evening?" "No, I … dinner with my parents."
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? Chagua jibu sahihi: "Someone's at the door." "… go."
-
A2-03 Be Going To kwa Kiswahili: Mipango na Utabiri kwa Ushahidi Chagua jibu sahihi: I decided last month. I … learn to drive this year.
-
A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote Chagua jibu sahihi: She's the youngest … the three sisters.
-
A2-08 As… As, Too na Enough kwa Kiswahili: Sawa na, Mno na -a Kutosha Chagua jibu sahihi: The music was … loud, so we left early.
-
A2-06 Comparatives kwa Kiswahili: Bigger, More Beautiful — Kulinganisha Vitu Viwili Andika upya kwa not as … as: My brother is taller than me.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
A2-01 Past Continuous kwa Kiswahili: I Was Working, Nilikuwa Nikifanya Kazi What you were doing at 9 pm?
-
A2-04 Will kwa Kiswahili: Maamuzi, Ahadi, Ofa na Utabiri Do you will help me with these boxes?
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? The concert will starts at eight.
-
A2-06 Comparatives kwa Kiswahili: Bigger, More Beautiful — Kulinganisha Vitu Viwili This exam was more easy than the last one.
-
A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote It's one of the oldest building in the city.
-
A2-08 As… As, Too na Enough kwa Kiswahili: Sawa na, Mno na -a Kutosha It's too cold for go to the beach.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili I opened the door, turned on the light and saw the mess.
D. Katika Muktadha
Kamilisha maandishi. Tumia neno lililo kwenye mabano katika umbo sahihi.
Last Saturday was 25 (good) day of my summer. In the morning, the sun 26 (shine), and my friends and I 27 (walk) along the beach when we 28 (see) a poster for a concert. The tickets were a bit 29 (cheap) than last year, so we bought three. The concert hall was 30 (small) than the old one, but the sound was just as good. I'm 31 (go) to buy tickets for their next concert too. My friend Lea can't come — she 32 (fly) to Rome next Friday; she booked her ticket last month. I'm sure we 33 (have) a great time anyway. Sorry, I can't write more now — my bus 34 (be about to / leave)!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili Andika sentensi mbili kuhusu wakati wa kushangaza: kitendo kimoja cha mandhari na tukio moja.
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? Andika kuhusu wiki ijayo: mpango mmoja na watu wengine, ukweli mmoja wa ratiba, na utabiri mmoja.
-
A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote Linganisha sehemu tatu unazozijua kwa comparative, superlative na not as … as.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Andika umbo la past: ring
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi Chagua jibu sahihi: I … the question.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na Chagua jibu sahihi: There … a lot of people at the concert.
Majibu
A. Muundo
- was watching
- cut … was making
- is going to fall / 's going to fall
- 'll close / will close
- doesn't open / does not open / isn't open / is not open
- bigger … more expensive
- the worst
- old enough
B. Maana
- When
- during
- were eating
- 'm having
- I'll
- 'm going to
- of
- too
- I'm not as tall as my brother. / I am not as tall as my brother. / I'm not so tall as my brother.
C. Tafuta Kosa
- What were you doing at 9 pm?
- Will you help me with these boxes?
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- This exam was easier than the last one.
- It's one of the oldest buildings in the city.
- It's too cold to go to the beach.
- ✓ I opened the door, turned on the light and saw the mess.
D. Katika Muktadha
- the best
- was shining / shone
- were walking
- saw
- cheaper
- smaller
- going
- 's flying / is flying / 's going to fly / is going to fly
- 'll have / will have / 're going to have / are going to have
- is about to leave / 's about to leave
E. Zamu Yako
- I was waiting for the bus when my old teacher walked past. She was carrying a big cake!
- I'm meeting my cousin on Tuesday. My train leaves at 8.40. I think it'll be a busy week.
- Porto is smaller than Lisbon. Madrid is the biggest of the three. Porto isn't as busy as Madrid.
F. Marudio Mchanganyiko
- rang
- don't understand
- were
