Кайталоо A2-01–A2-08 кыргызча: Past Continuous, келер чак формалары жана салыштыруу
Review: Past Continuous, Futures and Comparison
Бул бетте
Бул кайталоого кирген сабактар
Максат
Бул сабактан кийин сиз фону жана окуялары бар өткөн окуяны айтып бере аласыз, келечек үчүн туура форманы тандай аласыз жана адамдарды, нерселерди салыштыра аласыз – жана бул түзүлүштөр бир текстте чогуу келгенде, алардын ортосунан тандай аласыз.
Эмнени үйрөндүк
| Сабак | Негизги ой | Негизги мисал |
|---|---|---|
| A2-01 | was / were + -ing формасы: өткөндөгү белгилүү бир учурда уланып жаткан иш (тыным баскычы); кыргызча «-ып жаткам» | At 8 pm I was cooking dinner. |
| A2-02 | Past Continuous = фон (узун сызык), Past Simple = окуя (кыска белги); when / while / during / for («-ганда», «-ып жатканда», «учурунда», «бою») | I was walking home when it started to rain. |
| A2-03 | be going to + негизги форма: сүйлөөдөн мурун чечилген план («-мак(чы)») же азыр көрүнүп турган белги («-айын деп турат») | Look at those clouds — it's going to rain. |
| A2-04 | will / won't + негизги форма: азыркы чечим, сунуш, убада, өтүнүч, пикир; Shall I / Shall we…? («-айынбы? / -алыбы?») | It's cold in here. I'll close the window. |
| A2-05 | келечек кайдан келет: график → Present Simple, макулдашуу → Present Continuous, ниет → going to, ушул учур → will, кийинки көз ирмемдер → be about to | I'm meeting Sam at six. |
| A2-06 | экөөнү салыштыруу: -er / more / less + than («-дан» → than); better, worse, further / farther; much / a lot / a bit | The bus is much slower than the train. |
| A2-07 | топтун эң жогоркусу же эң төмөнкүсү: the + -est / the most / the least («эң»); in же of; one of the + көптүк сан | Friday is the busiest day of the week. |
| A2-08 | as … as / not as … as; the same as, similar to, different from; too + сын атооч; сын атооч + enough, enough + зат атооч | He isn't old enough to vote. |
Негизги салыштыруулар
Past Continuous жана Past Simple – Past Continuous – фон, ортосунда уланып жаткан иш; Past Simple – бүткөн окуя. Бири-биринин артынан болгон окуялардын баары Past Simple-да. Кыргызча да «жасап жаткан» жана «жасады» деп айырмалайбыз – англисчеде бул айырма was / were + -ing менен көрсөтүлөт. A2-01 A2-02
- Текшерүү: Бул мурунтан уланып жаткан көрүнүшпү? → Past Continuous. Аңгемени алдыга жылдырган кадамбы? → Past Simple.
when, while жана during – When адатта кыска окуяны киргизет; while узунураак иш-аракетти киргизет (ээ + этиш); during кийин зат атооч келет. Кыргызча «учурунда» зат атооч менен да, этиш менен да келет, ошондуктан этиш болсо while экенин унутпаңыз. A2-02
- Текшерүү: Андан кийин зат атооч келеби? → during. Ээ жана узунураак иш-аракетпи? → while. Кыска окуябы? → when.
going to жана will – Going to: сүйлөөдөн мурун чечилген, же азыр көрүнүп турган белги. Will: ушул учурда чечилген, сунуш, убада же пикир. Кыргызча экөө тең көбүнчө «-ам» менен айтылат, ошондуктан чечим качан кабыл алынганын караңыз. A2-03 A2-04
- Текшерүү: Чечим сиз сүйлөй электе эле бар беле, же белгисин көрүп турасызбы? → going to. Ал азыр төрөлдүбү, же бул сиздин пикириңизби? → will (пикир үчүн going to да болот).
Макулдашуу, график жана ниет – Башка адамдар менен макулдашылган план үчүн Present Continuous, расмий график үчүн Present Simple, башыңыздагы план үчүн going to. Аба ырайын эч ким макулдашпайт, ошондуктан ал үчүн will же going to колдонуңуз. Кыргызча график да учур чак менен айтылат – бул жерде окшоштук бар. A2-05
- Текшерүү: Башка адамдар менен календарда белгиленгенби? → Present Continuous. Расписаниеби? → Present Simple. Өзүңүздүн чечимиңизби? → going to. Кийинки бир нече көз ирмемби? → be about to.
Салыштырма даража жана эң жогорку даража – Эки нерсе → салыштырма даража + than. Бүт топ, бирөө өзгөчөлөнөт → the + эң жогорку даража. Кыргызча «-дан» → than, «эң» → the -est / the most. A2-06 A2-07
- Текшерүү: Экөөбү? → -er / more … than. Үч же андан көппү? → the -est / the most + in же of.
-er than жана not as … as; too жана very; too жана enough – Not as … as -er than айткан фактыны башка тараптан айтат. Too керектүүдөн ашык дегенди билдирет (көйгөй); very жөн гана күчөтөт. Enough – туура өлчөм. Кыргызча «өтө / абдан» экөөнө тең айтыла берет – англисчеде тандаңыз. A2-06 A2-08
- Текшерүү: Көйгөй барбы? → too. Жөн эле күчтүүбү? → very. Туура өлчөмбү? → сын атооч + enough же enough + зат атооч.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
Кайталоодо каталар көбүнчө бир сүйлөмдө эки форма чогуу келгенде чыгат. Төмөндөгү тузактарда кыргыз тилинин адаты бир эле учурда эки жерде тоскоол болот.
1. «Оңдоп жаткан учурда» → during + сүйлөм, was жок. Кыргызча «атам чатырды оңдоп жаткан учурда» деп «учурунда» сөзүн этиш менен да колдонобуз, ал эми «жаткан» деген бир сөздө was жашынып турат. Ошондуктан англисчеде бир эле учурда during туура эмес жерге коюлуп, was түшүп калат. Ээ жана этиштин алдында while, андан кийин was / were + -ing. Ал эми «бир ай бою» дегенде for колдонулат.
2. Келечек «-ам» жана «-мак» менен. Кыргызча мурунку планды да («ачмакчы», «барам», «жолугабыз»), азыркы сунушту да («чыгарып берем») учур-келер чак же «-мак» менен эле айтабыз, көмөкчү сөз кошпойбуз. Англисчеде ниет үчүн am / is / are going to, макулдашылган план үчүн Present Continuous, азыркы сунуш үчүн will керек.
3. «-дан» жана «абдан» салыштырууда. Кыргызча «Түндүк жээк түштүк жээктен кооз, бирок мейманканалары абдан кымбат» дейбиз. Англисчеге которгондо «-дан» from болуп, «абдан» салыштырма даражанын алдына very болуп түшөт. Англисчеде than жана much / a lot колдонуңуз.
4. «Эң» – the жок, дайыма most. Кыргызча «Ош – өлкөбүздөгү эң байыркы шаар, анын базары түштүктөгү эң белгилүү базар» дейбиз: «эң» сөзү бардык сын атоочтор менен бирдей келет, артикль жок. Англисчеде кыска сын атооч the -est, узуну the most алат, жана экөөндө тең the керек.
5. «Менен бирдей» жана «жетиштүү күчтүү». Кыргызча «Уулумдун бутунун өлчөмү меники менен бирдей, бирок ал килемди жалгыз көтөрүүгө жетиштүү күчтүү эмес» дейбиз. Ошондуктан англисчеде the same … with жана enough strong чыгып калат. Туурасы: the same … as жана сын атооч + enough.
Алтын эрежелер
- A2-01 Өткөндүн тасмасын токтотуңуз: was / were + -ing формасы = иш-аракет ошол учурда уланып жаткан. I / he / she / it → was; you / we / they → were.
- A2-02 Узун фондогу иш-аракет → Past Continuous (көбүнчө while менен). Ортосунда болгон кыска окуя → Past Simple (көбүнчө when менен). Бири-биринин артынан болгон окуялар → баары Past Simple.
- A2-03 Келечек мурунтан эле «жолго чыгып калганда» be + going to + негизги форма колдонуңуз: сиз сүйлөөдөн мурун чечкенсиз же азыр белгисин көрүп турасыз.
- A2-04 Сүйлөп жаткан учурда оюңуздан чыккан нерсе үчүн will / won't + негизги форма: азыркы чечим, сунуш, убада, өтүнүч же келечек жөнүндө ойлогонуңуз. Сунуш үчүн Shall I / Shall we…?
- A2-05 Келечек кайдан келгенин сураңыз: график → Present Simple, макулдашуу → Present Continuous, ниет же көрүнүп турган белги → going to, азыркы чечим, сунуш, убада же пикир → will, кийинки бир нече көз ирмем → be about to. Эки форма туура келсе, айткыңыз келген маанини берген форманы тандаңыз.
- A2-06 Эки нерсени салыштыруу: кыска сын атооч → -er, узун сын атооч → more (шкала боюнча ылдый: less), андан кийин than. Good → better, bad → worse, far → further / farther. More + -er эч качан бирге келбейт; very эмес, much / a lot / a bit колдонуңуз.
- A2-07 Топто бирөө өзгөчөлөнөт → the + -est же the most (эң ылдыйы: the least). Орундар жана топтор үчүн in, сандар, көптүк сан жана мезгилдер үчүн of. One of the кийин көптүк сандагы зат атооч келет.
- A2-08 as + сын атооч + as = бирдей; not as … as = азыраак. too + сын атооч = керектүүдөн ашык. сын атооч + enough, бирок enough + зат атооч. The same as, similar to, different from деп айтыңыз.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы сөздүн туура формасын жазыңыз.
-
A2-01 Past Continuous кыргызча: I was working – өткөндөгү уланып жаткан иш At 11 pm last night I (watch) a film, so I didn't hear the phone.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча She (cut) her finger while she (make) a salad.
-
A2-03 Be going to кыргызча: пландар жана көрүнүп турган белгилер Look at that ladder! It (fall).
-
A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор "I'm cold." "I (close) the window."
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? The museum (not open) on Mondays.
-
A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than My new flat is (big) than my old one, but it's (expensive).flat (UK); apartment (US)
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best It was (bad) day of my holiday.holiday (UK); vacation (US)
-
A2-08 As … as, too жана enough кыргызча: бирдей, ашыкча жана жетиштүү He's 12. He isn't (old / enough) to drive.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз же сүйлөмдү кайра жазыңыз.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча Туура жоопту тандаңыз: … the film finished, we went for a pizza.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча Туура жоопту тандаңыз: I fell asleep … the presentation.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча Туура жоопту тандаңыз: They started eating at seven. I arrived at half past seven. When I arrived, they ….
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? Туура жоопту тандаңыз: "Are you free on Friday evening?" "No, I … dinner with my parents."
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? Туура жоопту тандаңыз: "Someone's at the door." "… go."
-
A2-03 Be going to кыргызча: пландар жана көрүнүп турган белгилер Туура жоопту тандаңыз: I decided last month. I … learn to drive this year.
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best Туура жоопту тандаңыз: She's the youngest … the three sisters.
-
A2-08 As … as, too жана enough кыргызча: бирдей, ашыкча жана жетиштүү Туура жоопту тандаңыз: The music was … loud, so we left early.
-
A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than not as … as менен кайра жазыңыз: My brother is taller than me.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
A2-01 Past Continuous кыргызча: I was working – өткөндөгү уланып жаткан иш What you were doing at 9 pm?
-
A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор Do you will help me with these boxes?
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? The concert will starts at eight.
-
A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than This exam was more easy than the last one.
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best It's one of the oldest building in the city.
-
A2-08 As … as, too жана enough кыргызча: бирдей, ашыкча жана жетиштүү It's too cold for go to the beach.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча I opened the door, turned on the light and saw the mess.
D. Текстте
Кашаадагы сөздөрдүн туура формасын жазыңыз.
Last Saturday was 25 (good) day of my summer. In the morning, the sun 26 (shine), and my friends and I 27 (walk) along the beach when we 28 (see) a poster for a concert. The tickets were a bit 29 (cheap) than last year, so we bought three. The concert hall was 30 (small) than the old one, but the sound was just as good. I'm 31 (go) to buy tickets for their next concert too. My friend Lea can't come — she 32 (fly) to Rome next Friday; she booked her ticket last month. I'm sure we 33 (have) a great time anyway. Sorry, I can't write more now — my bus 34 (be about to / leave)!
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча Сизди таң калтырган бир учур жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бир фондогу иш-аракет жана бир окуя.
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? Кийинки жума жөнүндө жазыңыз: бир макулдашылган план, график боюнча бир факты жана бир болжолдоо.
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best Өзүңүз билген үч жерди салыштырма даража, эң жогорку даража жана not as … as менен салыштырыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A1-28 Past Simple кыргызча: туура эмес этиштер, did жана didn't Өткөн чагын жазыңыз: ring
-
A1-23 Present Simple же Present Continuous? I work жана I'm working айырмасы кыргызча Туура жоопту тандаңыз: I … the question.
-
A1-26 Was жана were кыргызча: be этишинин өткөн чагы Туура жоопту тандаңыз: There … a lot of people at the concert.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- was watching
- cut … was making
- is going to fall / 's going to fall
- 'll close / will close
- doesn't open / does not open / isn't open / is not open
- bigger … more expensive
- the worst
- old enough
B. Мааниси
- When
- during
- were eating
- 'm having
- I'll
- 'm going to
- of
- too
- I'm not as tall as my brother. / I am not as tall as my brother. / I'm not so tall as my brother.
C. Катаны табыңыз
- What were you doing at 9 pm?
- Will you help me with these boxes?
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- This exam was easier than the last one.
- It's one of the oldest buildings in the city.
- It's too cold to go to the beach.
- ✓ I opened the door, turned on the light and saw the mess.
D. Текстте
- the best
- was shining / shone
- were walking
- saw
- cheaper
- smaller
- going
- 's flying / is flying / 's going to fly / is going to fly
- 'll have / will have / 're going to have / are going to have
- is about to leave / 's about to leave
E. Сиздин кезегиңиз
- I was waiting for the bus when my old teacher walked past. She was carrying a big cake!
- I'm meeting my cousin on Tuesday. My train leaves at 8.40. I think it'll be a busy week.
- Porto is smaller than Lisbon. Madrid is the biggest of the three. Porto isn't as busy as Madrid.
F. Аралаш кайталоо
- rang
- don't understand
- were
