Be Going To kwa Kiswahili: Mipango na Utabiri kwa Ushahidi
Be Going To: Plans and Evidence
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuzungumza kuhusu mipango na nia zako, na kutabiri mambo kutokana na kile unachokiona sasa — kwa kutumia am / is / are going to + base form.
Wazo Kuu
Going to ni njia ya kuzungumza kuhusu wakati ujao ambayo miguu yake iko katika wakati uliopo. Angalia sarufi: I am going to… — kitenzi be kiko katika wakati uliopo. Hii inakuambia kitu: kitendo cha baadaye tayari kimeunganishwa na sasa.
Kuna njia mbili ambazo wakati ujao unaweza kuwa tayari "njiani". Kwanza, uko kichwani mwako: umeshaamua, kwa hiyo mpango upo sasa — I'm going to learn to drive. Pili, uko mbele ya macho yako: unaona ushahidi sasa — mawingu meusi, glasi iliyo ukingoni mwa meza — It's going to rain. That glass is going to fall.
Fikiria mpira ambao tayari unabingirika kuelekea golini. Mtu ameupiga; sasa unasonga, na unaweza kuona utaishia wapi. Going to ni mpira ulio njiani.
Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili, changamoto kubwa ni kwamba Kiswahili kina -ta- moja kwa karibu kila wakati ujao: nitajifunza, itanyesha, nitachukua. Kiingereza kinakulazimisha kuchagua: going to kwa mpango uliokwisha kuamuliwa au ushahidi, na will kwa mambo mengine A2-04.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hutumia -ta- kwa wakati ujao kwa ujumla. Kinapotaka kusisitiza mpango, husema nimepanga, nina mpango wa, ninakusudia; kwa ushahidi, mara nyingi husema inakaribia au inataka (mvua inataka kunyesha). Kiingereza hujenga yote haya kwa muundo mmoja: am / is / are going to + base form. Habari njema: ninaenda maktaba (mwendo sasa) inalingana kabisa na I'm going to the library.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Nitajifunza kuendesha gari mwaka huu. (nimeshaamua) | I'm going to learn to drive this year. | -ta- + mpango wa kabla → going to |
| Mvua itanyesha. / Mvua inataka kunyesha. | It's going to rain. | ushahidi (mawingu) → going to; inataka si wants |
| Nitaichukua! (naamua sasa hivi) | I'll take it! | -ta- + uamuzi wa sasa hivi → will A2-04 |
| Ninaenda maktaba. | I'm going to the library. | mwendo sasa → present continuous wa go (sawa na Kiswahili) |
| Nilikuwa nimepanga kukupigia simu. | I was going to call you. | mpango wa zamani → was going to |
Kwa hiyo, ukiandika -ta-, jiulize: niliamua kabla, au naona ushahidi sasa? → going to. Naamua sasa hivi, ninaahidi, au ni maoni tu? → will A2-04.
Muundo
Chanya (affirmative)
| Kiima | be | going to | base form |
|---|---|---|---|
| I | am ('m) | going to | call her. |
| he / she / it | is ('s) | going to | rain. |
| you / we / they | are ('re) | going to | move house. |
Hasi (negative)
| Kiima | be + not | going to | base form |
|---|---|---|---|
| I | 'm not | going to | buy it. |
| she | isn't / 's not | going to | come. |
| we | aren't / 're not | going to | stay long. |
Maswali na majibu mafupi
| Swali | Majibu mafupi |
|---|---|
| Are you going to apply? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is it going to snow? | Yes, it is. / No, it isn't. |
| What are you going to do? | I'm going to take a break. |
| When is she going to start? | Next Monday. |
Baada ya going to, tumia base form: bila -s, bila -ing, bila -ed.
Matumizi
1Mipango na Nia Zilizoamuliwa Kabla ya Kuzungumza
Tumia going to kwa jambo ambalo umeshaamua kulifanya. Uamuzi ulifanywa kabla ya wakati wa kuzungumza.
2Utabiri kwa Ushahidi wa Sasa
Tumia going to unapoona, kusikia au kuhisi kitu sasa kinachokuambia kitakachotokea karibuni.
3Maswali Kuhusu Mipango ya Watu Wengine
Tumia maswali ya going to kuuliza kuhusu nia za mtu.
4Was Going To — Mpango wa Zamani (utangulizi)
Was / were going to maana yake ni kwamba ulikuwa na mpango zamani. Mara nyingi mpango huo haukutimia. Kiswahili husema nilikuwa nimepanga au nilitaka. Somo kamili liko katika B2-18.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Be inayopotea. Katika Kiswahili, kiima na wakati viko ndani ya neno moja: watafungua. Tukitafsiri, tunaweka kiima na going to, na kusahau am / is / are.
2. Mvua inataka kunyesha → "It wants to rain". Kwa Kiswahili, inataka hutumika kwa ushahidi kwamba jambo litatokea karibuni: mvua inataka kunyesha, gari linataka kuharibika. Ukitafsiri neno kwa neno, Kiingereza kinasikika kama mvua ina "hamu". Kwa ushahidi wa sasa, tumia going to.
3. -ta- moja kwa kila wakati ujao. Kwa sababu -ta- hutumika kila mahali, wengi hutumia will hata kwa mpango uliokwisha kuamuliwa zamani. Sarufi ni sahihi, lakini kwa mpango wa kabla, going to ndiyo ya kawaida zaidi.
4. Maswali bila kugeuza mpangilio. Kiswahili huuliza bila kubadilisha mpangilio (Utanilipa lini?). Katika Kiingereza, am / is / are huja kabla ya kiima.
Usichanganye
going to + kitenzi na going to + mahali — Going to + kitenzi huzungumzia wakati ujao. Going to + mahali ni Present Continuous ya go (mwendo sasa). Zote ni sahihi, kwa maana tofauti. Kiswahili kinatofautisha vivyo hivyo: nitasoma na ninaenda maktaba.
going to na will — Going to = uliamua kabla ya kuzungumza, au utabiri kwa ushahidi unaouona. Will ni kwa maamuzi ya wakati wa kuzungumza, ofa, ahadi na utabiri wa maoni: tazama A2-04. Ulinganisho kamili uko katika A2-05. Kiswahili husema -ta- kwa zote mbili, kwa hiyo jiulize uamuzi ulifanywa lini.
Tahajia na Matamshi
- Katika mazungumzo yasiyo rasmi, going to kabla ya kitenzi mara nyingi husikika kama gonna: /ˈɡʌnə/ (UK na US), pia /ˈɡɒnə/ (UK). I'm gonna call her. Tumia gonna katika mazungumzo au ujumbe usio rasmi sana tu, kamwe si katika maandishi ya kawaida. Tazama T-01.
- Gonna ni kwa maana ya wakati ujao tu, kamwe si kwa mwendo: I'm going to the shop (si gonna the shop).
- Irabu ya gonna /ʌ/ haipo katika Kiswahili: ni fupi, mdomo umefunguka kidogo, karibu na a ya Kiswahili lakini fupi zaidi na ya katikati. Usiseme "go-na" kwa o kamili.
- to ni dhaifu /tə/ kabla ya konsonanti: going to rain husikika kama "going tə rain". Usiitamke kama tu kamili.
- going /ˈɡəʊɪŋ/ (UK), /ˈɡoʊɪŋ/ (US): mwanzo ni irabu mbili zinazoteleza /əʊ/, si o moja ya Kiswahili; mwisho ni /ŋ/, kama ng' katika ng'ombe — bila /g/ wala irabu baada yake.
- Ufupisho ni wa kawaida katika mazungumzo: I'm, she's, we're, isn't, aren't.
Kanuni ya Dhahabu
be + going to + base form. Itumie wakati ujao uko tayari "njiani": uliamua kabla ya kuzungumza, au unaona ushahidi sasa. -ta- ya Kiswahili haikuambii kipi cha kuchagua — uamuzi wa kabla au ushahidi → going to.
Mazoezi
A. Muundo
Tumia be going to.
-
I (start) a new course in May.
-
Look at the sky! It (snow).
-
They (not / move) to the city.
-
you (watch) the match tonight?
-
What she (wear) to the wedding?
-
Tunga swali: you / tell / your boss
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Mpango au ushahidi (plan or evidence)? "I'm going to visit my grandma on Sunday."
-
Mpango au ushahidi (plan or evidence)? "Look at that man on the ladder! He's going to fall."
-
Jibu fupi: Is he going to apply for the job? (Yes)
-
Mpango wa baadaye au mwendo sasa (future plan or movement now)? "I'm going to the station."
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
We going to have a party.
-
She's going to travelling to Peru.
-
Do you going to help me?
-
I was going to call you, but I forgot.
D. Katika Muktadha
Tumia be going to katika nafasi zilizoachwa wazi, pamoja na kitenzi kilicho kwenye mabano.
Kim: So, what 15 you going to do this year?
Raj: I'm 16 to learn Spanish. I bought a book yesterday!
Kim: Great! I'm 17 (not / buy) any new clothes. I want to save money.
Raj: Really? Look at all those bags! You 18 (need) a bigger cupboard.
Kim: Ha! 19 your sister going to visit you this summer?
Raj: Yes, she 20. She's going to stay for two weeks.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Andika mipango mitatu ya wikendi ijayo.
-
Angalia kote kukuzunguka. Andika utabiri mmoja kutokana na unachokiona au kukihisi sasa.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-22 Present Continuous kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema Kinachoendelea Sasa Chagua jibu sahihi: Listen! The baby ….
-
A2-01 Past Continuous kwa Kiswahili: I Was Working, Nilikuwa Nikifanya Kazi Kamilisha: At 9 pm yesterday I (watch) TV, so I didn't hear the phone.
-
A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa Chagua jibu sahihi: I'd like … to the cinema tonight.
Majibu
A. Muundo
- am going to start / 'm going to start
- is going to snow / 's going to snow
- aren't going to move / 're not going to move / are not going to move
- Are … going to watch
- is … going to wear
- Are you going to tell your boss?
B. Maana
- plan
- evidence
- Yes, he is.
- movement now
C. Tafuta Kosa
- We're going to have a party. / We are going to have a party.
- She's going to travel to Peru.
- Are you going to help me?
- ✓ I was going to call you, but I forgot.
D. Katika Muktadha
- are
- going
- not going to buy
- 're going to need / are going to need
- Is
- is
E. Zamu Yako
- I'm going to visit my parents. I'm going to clean my car. I'm not going to work.
- I'm tired. I'm going to fall asleep soon.
F. Marudio Mchanganyiko
- is crying
- was watching
- to go
