Will kwa Kiswahili: Maamuzi, Ahadi, Ofa na Utabiri
Will: Decisions, Promises and Predictions
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kufanya maamuzi wakati unazungumza, kutoa msaada, kutoa ahadi na maombi, kutabiri wakati ujao kwa maoni yako, na kutoa ofa na mapendekezo kwa Shall I / Shall we — kwa kutumia will na won't.
Wazo Kuu
Will ni modal (modal verb), kama can: umbo moja kwa kila kiima, hufuatwa na base form, bila to na bila -s. Going to huunganisha wakati ujao na mpango au ushahidi unaouona (tazama A2-03). Will huunganisha wakati ujao na kilichomo akilini mwako wakati unazungumza.
Fikiria will kama kiputo cha maneno (speech bubble) kinachotokea wakati wa kuzungumza. "The phone's ringing." — "I'll get it!" Hakuna aliyepanga hilo: uamuzi umezaliwa katika sekunde hiyo. Kiputo hicho hicho hubeba ofa (I'll carry that), ahadi (I'll pay you back), maombi (Will you help me?) na maoni kuhusu wakati ujao (I think she'll win). Katika kila hali, msemaji anaamua, anatoa, anaahidi au anaamini sasa.
Kwa hiyo unapochagua will, jiulize: hili linatoka akilini mwangu sasa hivi, au ni maoni yangu kuhusu wakati ujao? Kama ndiyo, will ndilo neno lako.
Kwa Kiswahili, kazi nyingi hizi hufanywa na -ta-: nitafunga, nitakupigia, atapenda. Lakini kwa ofa na mapendekezo, Kiswahili mara nyingi hutumia swali lenye kitenzi cha kuishia na -e: Nikubebee? Tukutane stesheni? Kiingereza hapa husema Shall I…? / Shall we…?
Kiswahili na Kiingereza
-ta- ya Kiswahili inalingana na will katika maamuzi, ahadi na utabiri — lakini kumbuka kwamba -ta- inalingana pia na going to A2-03. Kwa uamuzi wa papo hapo, Kiswahili mara nyingi husema ngoja ni-…-e (ngoja nifunge dirisha); Kiingereza: I'll. Kwa ofa na mapendekezo, Kiswahili huuliza kwa -e bila neno la ziada; Kiingereza huhitaji Shall I / Shall we.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Nitachukua saladi ya kuku, tafadhali. | I'll have the chicken salad, please. | -ta- + uamuzi wa sasa → will |
| Ngoja nifunge dirisha. | I'll close the window. | ngoja ni-…-e → I'll |
| Nitakupigia simu nikitua. | I'll call you when I land. | ahadi → will; nikitua → when I land, bila will |
| Nikubebee sanduku lako? | Shall I carry your suitcase? | ofa kwa -e → Shall I…? |
| Tukutane stesheni? | Shall we meet at the station? | pendekezo kwa -e → Shall we…? |
| Nina uhakika atapenda zawadi hiyo. | I'm sure she'll love the present. | maoni kuhusu wakati ujao → will |
| Sidhani kama watakuja. | I don't think they'll come. | sawa: hasi iko kwenye think |
Habari njema: Sidhani kama… inalingana kabisa na I don't think…, na huenda / pengine inalingana na probably. Tahadhari: Ninakuja! (= nitarudi sasa hivi) si I'm coming katika Kiingereza cha kimataifa; tumia I'll be right back.
Muundo
Chanya na hasi
| Kiima | will / will not | base form | Ufupisho |
|---|---|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | will | help. | I'll, you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll |
| I / you / he / she / it / we / they | will not | help. | won't |
Maswali na majibu mafupi
| Swali | Majibu mafupi |
|---|---|
| Will you be home at six? | Yes, I will. / No, I won't. |
| Will it be expensive? | Yes, it will. / No, it won't. |
| What time will you arrive? | Around eight. |
Hakuna ufupisho katika majibu mafupi chanya: Yes, I will (si Yes, I'll).
Shall (hasa na I na we, katika maswali)
| Kazi | Muundo | Mfano |
|---|---|---|
| ofa | Shall I + base form? | Shall I open the window? |
| pendekezo | Shall we + base form? | Shall we take a taxi? |
| kuomba pendekezo | What / Where shall we…? | What shall we do tonight? |
Mahali pa probably na definitely
| Chanya | Hasi |
|---|---|
| She'll probably be late. (baada ya will) | She probably won't come. (kabla ya won't) |
| It'll definitely rain. | It definitely won't rain. |
Matumizi
1Maamuzi ya Papo Hapo
Tumia will kwa uamuzi unaoufanya wakati unazungumza.
2Ofa na Ahadi
Tumia will kujitolea kumfanyia mtu jambo, au kuahidi jambo.
3Maombi kwa Will you…?
Will you…? humwomba mtu afanye jambo. Ni ya moja kwa moja kiasi; Can you…? na Could you…? mara nyingi ni laini zaidi — tazama A2-23.
4Utabiri kwa Maoni
Tumia will kutabiri wakati ujao kutokana na unachofikiri, unachojua au unachoamini. Mara nyingi huja na I think, I don't think, probably, definitely, I'm sure na I hope. Going to pia ni sahihi katika utabiri wa maoni (I think it's going to rain); will ni ya kawaida sana baada ya maneno haya.
5Shall I / Shall we — Ofa na Mapendekezo
Shall hutumika hasa katika maswali yenye I na we, kutoa msaada au pendekezo. Ni ya kawaida zaidi katika Kiingereza cha Uingereza (British English); Should I…? na Do you want me to…? ni mbadala wa kawaida, hasa katika Kiingereza cha Marekani (American English). Kiswahili hutumia swali lenye -e: Nikubebee? Tukutane?
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Ofa na mapendekezo bila Shall. Kwa Kiswahili, ofa na mapendekezo ni swali fupi lenye kitenzi cha -e: Nikufungulie mlango? Tupumzike kidogo? Hakuna neno la ziada. Ukitafsiri moja kwa moja, swali la Kiingereza linakosa kitenzi kisaidizi. Tumia Shall I…? / Shall we…? (au Should I…? / Do you want me to…?).
2. -na- kwa uamuzi wa papo hapo. Sokoni au dukani tunasema Basi, ninachukua hii. Ukitafsiri kwa present simple, Kiingereza hakionyeshi kwamba umeamua sasa hivi. Kwa uamuzi wa papo hapo, tumia I'll.
3. Ninakuja! → "I'm coming" (= nitarudi). Unapoondoka kwa muda mfupi, Kiswahili husema Ninakuja! Katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania, I'm coming hutumika vivyo hivyo, lakini kimataifa maana yake ni "ninakuja kwako". Kwa ahadi ya kurudi, tumia will.
4. Yeye katika utabiri. Atapenda, atashinda hazionyeshi jinsia. Chagua he au she kulingana na mtu.
Usichanganye
will na going to — Will = uamuzi wa wakati huu, ofa, ahadi, utabiri wa maoni. Going to = uliamua kabla ya kuzungumza, au utabiri kwa ushahidi unaouona (inawezekana pia kwa utabiri wa maoni). Tazama A2-03; ulinganisho kamili uko katika A2-05. Kiswahili husema -ta- kwa zote mbili.
won't na want — Zinatamkwa tofauti na zina maana tofauti. Won't = will not. Want = kutaka. Kwa sababu Kiswahili kina o moja tu, ni rahisi kuzitamka sawa — sikiliza irabu.
Tahajia na Matamshi
- 'll ni l nzito (dark l) iliyounganishwa na kiima: I'll /aɪl/, you'll /jʊəl/ au /jɔːl/ (UK), /jʊl/ (US), it'll /ˈɪtl/, we'll /wiːl/ au /wɪl/. Kwa l hii, nyuma ya ulimi huinuka kidogo. Usiongeze irabu baada yake: epuka "ailu".
- Ufupisho ni mfupi na ni rahisi kuukosa: I'll call you inaweza kusikika karibu kama I call you. Sikiliza l.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) ina irabu ya go: irabu mbili zinazoteleza, si o moja ya Kiswahili. Want ina irabu nyingine, fupi zaidi: /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). Ukitamka zote mbili kama "wont", msikilizaji hatajua kama unasema I won't go au I want to go.
- Shall ni dhaifu katika maswali: Shall we go? /ʃəl wi ˈɡəʊ/ (UK), /ʃəl wi ˈɡoʊ/ (US) — karibu "shl we go". Sauti /ʃ/ ni sh ya shule.
Kanuni ya Dhahabu
will / won't + base form kwa yanayotoka akilini mwako wakati unazungumza: uamuzi wa sasa, ofa, ahadi, ombi, au unachofikiri kitatokea. Tumia Shall I / Shall we…? kwa ofa na mapendekezo — mahali ambapo Kiswahili husema Nikubebee? Tuondoke?
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha au badilisha sentensi kama unavyoelekezwa.
-
"I'm thirsty." "I get you some water."
-
I promise I (not / be) late again.
-
I think the team (win) the match.
-
Toa pendekezo kwa Shall we: go to the beach
-
Jibu fupi: Will you be at the meeting? (No)
-
Weka probably mahali sahihi: They won't agree.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: "It's dark in here." "… turn on the light."
-
Chagua jibu sahihi: … we go for a walk?
-
Chagua jibu sahihi: Look at those clouds! It … rain.
-
Msemaji anafanya nini? "I'll pay you back on Friday." …
-
you help me with these boxes?
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
He will helps you.
-
I don't will forget.
-
Do you will come to my party?
-
I'm sure you'll love the film.
D. Katika Muktadha
Kamilisha mazungumzo. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi, au neno moja linalofaa.
Ana: These boxes are so heavy!
Tom: 16 I help you?
Ana: Oh, yes please. Can you take the big one?
Tom: Sure. I 17 carry it to the car. And I 18 (drive) — you look tired.
Ana: Thanks! I think the new flat 19 (be) perfect for us.
Tom: I'm sure you 20 (love) it. I promise I 21 (not / be) late for the party next week!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Rafiki yako anasema: "I've got a terrible headache." Toa ofa kwa I'll.
-
Andika utabiri miwili kuhusu maisha yako baada ya miaka kumi, kwa I think au probably.
-
Andika ahadi kwa rafiki.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-03 Be Going To kwa Kiswahili: Mipango na Utabiri kwa Ushahidi Chagua jibu sahihi: I decided last week — I … start running every day.
-
A1-17 Can na Can't kwa Kiswahili: Uwezo, Ruhusa, Maombi na Matamshi Sahihisha kosa: Can you to help me?
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Chagua jibu sahihi: Did you … your homework?
Majibu
A. Muundo
- will / can
- won't be / will not be
- will win / 'll win / is going to win / 's going to win
- Shall we go to the beach?
- No, I won't. / No, I will not.
- They probably won't agree.
B. Maana
- I'll
- Shall
- 's going to
- promise
- Will / Can / Could / Would
C. Tafuta Kosa
- He will help you.
- I won't forget. / I will not forget.
- Will you come to my party?
- ✓ I'm sure you'll love the film.
D. Katika Muktadha
- Shall / Can / Could / May / Should
- 'll / will / can
- 'll drive / will drive
- 'll be / will be / 's going to be / is going to be
- 'll love / will love / 're going to love / are going to love
- won't be / will not be
E. Zamu Yako
- I'll get you some water. Sit down.
- I think I'll live in a bigger city. I probably won't have a car.
- I promise I'll call you every week.
F. Marudio Mchanganyiko
- 'm going to
- Can you help me?
- finish
