Comparatives kwa Kiswahili: Bigger, More Beautiful — Kulinganisha Vitu Viwili
Comparatives: Bigger, More Beautiful
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kulinganisha watu au vitu viwili kwa -er au more / less + kivumishi + than, kutumia maumbo yasiyo ya kawaida better, worse na further / farther, na kusema tofauti ni kubwa kiasi gani kwa much, a lot na a bit.
Wazo Kuu
Fikiria chati ya kupimia urefu ukutani jikoni. Watoto wawili wanasimama mbele yake, na kila mmoja anapata alama ya penseli. Alama moja iko juu zaidi. Sasa unaweza kusema: Leo is taller than Mia. Comparative (kivumishi cha kulinganisha) hufanya hivyo hasa: huweka watu au vitu viwili kwenye kipimo kimoja na kusema kipi kiko juu zaidi.
Kiingereza hujenga comparatives kwa njia mbili, na chaguo hutegemea hasa urefu wa kivumishi. Vivumishi vifupi huchukua kiambishi mwishoni: tall → taller, cheap → cheaper. Vivumishi virefu vingekuwa vizito mno kwa kiambishi, kwa hiyo huchukua neno tofauti mbele yake: more expensive, more comfortable.
Kisha than huleta kitu cha pili kwenye chati: Trains are faster than buses. Ukitaka kushuka kwenye chati badala ya kupanda, tumia less: This film is less interesting than the book.
Kwa Kiswahili, kivumishi chenyewe hakibadiliki: neno kuliko (na mara nyingi zaidi) hufanya kazi yote — mrefu kuliko, ghali zaidi kuliko. Katika Kiingereza, kivumishi chenyewe lazima kibadilike (taller) au kipate more — na si vyote viwili.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hulinganisha kwa kuliko baada ya kivumishi, mara nyingi pamoja na zaidi: mrefu (zaidi) kuliko. Kivumishi hakibadiliki umbo kwa kulinganisha (kinabadilika kwa ngeli tu: mrefu, ndefu, warefu). Kiingereza hubadilisha kivumishi: -er kwa vifupi, more kwa virefu, kisha than. Zaidi inalingana na more kwa vivumishi virefu tu.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Leo ni mrefu kuliko Mia. | Leo is taller than Mia. | kuliko peke yake → kivumishi + -er + than |
| Hoteli hii ina starehe zaidi kuliko ile. | This hotel is more comfortable than the last one. | zaidi + kivumishi kirefu → more |
| Hii ni ghali zaidi. / Hii ni nafuu zaidi. | This is more expensive. / This is cheaper. | zaidi kila mara; Kiingereza: more au -er, kulingana na urefu |
| Kiingereza chako ni bora zaidi sasa. | Your English is better now. | bora / mbaya zaidi / mbali zaidi → better / worse / further |
| Basi ni la polepole sana ukilinganisha na treni. | The bus is much slower than the train. | sana + kulinganisha → much / a lot, si very |
| Najisikia nafuu kidogo. | I feel a little better. | kidogo → a bit / a little, kabla ya comparative |
| Treni si ghali kama ndege. | The train is less expensive than the plane. | si … kama → less … than (au not as … as A2-08) |
Kwa hiyo, ukisema kuliko kwa Kiswahili, angalia kivumishi cha Kiingereza: ni kifupi? → -er. Ni kirefu? → more. Na usiongeze more kwenye kivumishi chenye -er, hata kama Kiswahili kina zaidi.
Muundo
Comparatives za kawaida
| Kivumishi | Kanuni | Mifano |
|---|---|---|
| silabi moja | + -er | cheap → cheaper, old → older, tall → taller |
| silabi moja kinachoishia na -e | + -r | nice → nicer, large → larger, safe → safer |
| silabi moja: irabu moja + konsonanti moja | rudufu konsonanti + -er | big → bigger, hot → hotter, thin → thinner |
| silabi mbili kinachoishia na -y | -y → -ier | easy → easier, busy → busier, happy → happier |
| vivumishi vingine vingi vya silabi mbili | more + kivumishi | more modern, more boring, more famous |
| silabi tatu au zaidi | more + kivumishi | more expensive, more beautiful, more comfortable |
Vivumishi vichache vya silabi mbili vinaweza kuchukua umbo lolote: quieter / more quiet, simpler / more simple, narrower / more narrow, cleverer / more clever. Umbo la -er ni la kawaida zaidi kwa quiet, simple na narrow. Baadhi ya maneno mafupi kwa kawaida huchukua more: more tired, more bored, more fun, more wrong.
Comparatives zisizo za kawaida
| Kivumishi | Comparative |
|---|---|
| good | better |
| bad | worse |
| far | further / farther |
Less: kushuka kwenye kipimo
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| less + kivumishi (+ than) | This phone is less expensive than that one. |
Kinachofuata baada ya than
| Baada ya than | Mfano |
|---|---|
| nomino | She's taller than her brother. |
| object pronoun (Kiingereza cha kila siku) | She's taller than me. |
| kiima + kitenzi | She's taller than I am. |
Tofauti ni kubwa kiasi gani?
| Tofauti kubwa | Tofauti ndogo |
|---|---|
| much / a lot + comparative | a bit / a little + comparative |
| much bigger, a lot more expensive | a bit cheaper, a little colder |
Comparative inaweza kuja baada ya be (My flat is smaller.) au kabla ya nomino (I want a smaller flat.), kama kivumishi kingine chochote A1-10.
Matumizi
1Vivumishi Vifupi: -er + than
Tumia -er pamoja na vivumishi vya silabi moja na vivumishi vya silabi mbili vinavyoishia na -y.
2Vivumishi Virefu: more / less + than
Tumia more pamoja na vivumishi vingi vya silabi mbili au zaidi. Less ni kinyume cha more. Hufanya kazi na vivumishi virefu; kwa vifupi, not as … as ni ya kawaida zaidi (tazama A2-08).
3Comparatives Zisizo za Kawaida: better, worse, further
Good, bad na far zina maumbo maalum. Further na farther zote mbili humaanisha "mbali zaidi". Further ni ya kawaida zaidi katika Kiingereza cha Uingereza, na further peke yake inaweza pia kumaanisha "zaidi" au "ya ziada".
4Than + Nomino, Pronoun au Kishazi
Baada ya than, tumia nomino, object pronoun (me, him, her, us, them) au kiima + kitenzi (than I am, than she does). Object pronoun ndilo chaguo la kawaida katika Kiingereza cha kila siku. Than I bila kitenzi baada yake husikika rasmi sana.
5Much, a lot, a bit + Comparative
Weka much, a lot, a bit au a little kabla ya comparative kuonyesha tofauti ni kubwa kiasi gani. Usitumie very hapa. Maneno mengine kama haya (far, slightly, even) yako katika B1-24.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Kuliko peke yake → kivumishi kisichobadilika. Kwa Kiswahili, kuliko inatosha kulinganisha: Juma ni mrefu kuliko Baraka. Kivumishi (mrefu) hakibadiliki. Ukitafsiri hivyo, unaandika than lakini unasahau kubadilisha kivumishi. Katika Kiingereza, kivumishi chenyewe lazima kiwe comparative.
2. Zaidi + -er → "more cheaper". Kiswahili husema nafuu zaidi, rahisi zaidi — zaidi kwa kila kivumishi. Wengi huongeza more kila mahali, hata pale ambapo kivumishi kina -er tayari. Chagua kimoja: -er (vifupi) au more (virefu).
3. Sana pamoja na comparative → "very". Kwa Kiswahili tunasema bora sana kuliko au kubwa sana kuliko. Kwa sababu sana = very kwa kawaida, tunasema very better. Kabla ya comparative, Kiingereza hutumia much / a lot (au a bit kwa tofauti ndogo), si very.
Usichanganye
than na then — Than ni kwa kulinganisha (kuliko). Then maana yake "baada ya hapo" (kisha) au "wakati huo".
comparative na superlative — Comparative hulinganisha vitu viwili. Superlative huchagua cha kwanza katika kundi. Kiswahili hutumia kuliko kwa zote mbili (kuliko kingine, kuliko vyote). Tazama A2-07.
older na elder — Elder hutumika hasa kabla ya nomino kwa watu wa familia (my elder sister). Pamoja na than, tumia older.
Tahajia na Matamshi
- Rudufu konsonanti ya mwisho baada ya irabu fupi moja: big → bigger, wet → wetter, sad → sadder. Kamwe usirudufu w, x au y: new → newer, low → lower.
- -y → -ier baada ya konsonanti: dry → drier, early → earlier, funny → funnier.
- than karibu kila mara ni dhaifu: /ðən/ — husikika kama "thn". Taller than me = /ˈtɔːlə ðən ˈmiː/ (UK), /ˈtɔːlər ðən ˈmiː/ (US). Sauti /ð/ ni ile ile ya dh katika dhambi — habari njema kwa wengi wetu. Lakini wazungumzaji wengi huitamka kama /z/ au /d/ ("zan", "dan"); ncha ya ulimi iguse meno ya juu kidogo.
- Kiambishi -er ni dhaifu: /ə/ (UK), /ər/ (US). Cheaper husikika kama "cheep-ə" katika Kiingereza cha Uingereza: irabu ya kwanza ni ndefu /iː/, na ya pili ni schwa fupi, si a kamili.
- longer /ˈlɒŋɡə/ (UK), /ˈlɔːŋɡər/ (US), younger /ˈjʌŋɡə/ (UK), /ˈjʌŋɡər/ (US) na stronger huongeza sauti /ɡ/ ambayo haipo katika long, young, strong. Hii ni rahisi kwako: long huishia na /ŋ/ kama ng' ya ng'ombe, lakini longer ina /ŋɡ/ kama ng ya ngoma.
Kanuni ya Dhahabu
Unalinganisha vitu viwili? Kivumishi kifupi → -er; kivumishi kirefu → more (kushuka kwenye kipimo: less); kisha than. Kariri good → better, bad → worse, far → further / farther. Usitumie more na -er pamoja, hata kama Kiswahili kina zaidi, na tumia much / a lot / a bit, si very, kabla ya comparative.
Mazoezi
A. Muundo
Andika comparative ya kivumishi kilicho kwenye mabano.
-
A car is (fast) than a bike.
-
This dress is (expensive) than that one.
-
Today is (hot) than yesterday.
-
My new phone is (good) than my old one.
-
Maths is (easy) for me than physics.
-
The second film was (bad) than the first.
-
My grandmother is (happy) now in her new flat.flat (UK); apartment (US)
-
Andika comparative: nice
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: She is … than her husband.
-
Chagua jibu sahihi: It's … colder today.
-
Anna is 1.60 m. I'm 1.75 m. Anna is shorter than .
-
Andika upya kwa less: This chair is more comfortable than that one. That chair is .
-
Chagua jibu sahihi: The station is … than I thought.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
He's more richer than his boss.
-
My flat is smaller then yours.
-
My sister is elder than me.
-
This test is a bit easier than the last one.
D. Katika Muktadha
Tumia comparative ya kivumishi kilicho kwenye mabano.
Maya: The flat on Park Road is 18 (big) than the one in the centre.
Tom: Yes, but it's 19 (expensive) — 200 more a month!
Maya: True. But the centre is 20 (noisy) at night.
Tom: And Park Road is 21 (far) from my office. The bus takes forty minutes.
Maya: OK. So the centre is a bit 22 (good) for you, and Park Road is 23 (quiet) for me.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Linganisha miji miwili unayoijua. Andika sentensi mbili.
-
Jilinganishe na mtu wa familia yako.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-10 Vivumishi (Adjectives) kwa Kiingereza: Mahali Pake, Very au Too, na Vinyume Sahihisha: We bought two reds chairs.
-
A2-04 Will kwa Kiswahili: Maamuzi, Ahadi, Ofa na Utabiri I'm sure it (be) warmer tomorrow.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na Last winter (be) colder than this winter.
Majibu
A. Muundo
- faster
- more expensive
- hotter
- better
- easier
- worse
- happier
- nicer
B. Maana
- younger
- much
- me / I am / I
- less comfortable than this one / less comfortable than this chair
- further
C. Tafuta Kosa
- He's richer than his boss.
- My flat is smaller than yours.
- My sister is older than me.
- ✓ This test is a bit easier than the last one.
D. Katika Muktadha
- bigger
- more expensive
- noisier
- further / farther
- better
- quieter / more quiet
E. Zamu Yako
- Lisbon is smaller than Madrid. Madrid is a lot busier, but Lisbon is more relaxing.
- My brother is two years older than me, but I'm taller than him.
F. Marudio Mchanganyiko
- We bought two red chairs.
- will be / 'll be / is going to be / 's going to be
- was
