SlowingoГрамматика
A2 1 / 38

Past Continuous кыргызча: I was working – өткөндөгү уланып жаткан иш

Past Continuous: I Was Working

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз өткөндөгү белгилүү бир учурда эмне кылып жатканыңызды айта аласыз, аңгеменин башында көрүнүштү сүрөттөй аласыз жана бир убакта уланып жаткан эки иш-аракет жөнүндө айта аласыз. Мунун баарына was / were + -ing формасы жардам берет.

Негизги ой

Past Simple (жөнөкөй өткөн чак: I cooked dinner) өткөн иш-аракетти бир бүтүн окуя катары көрсөтөт: башталды, бүттү, болду. Бирок кээде биз өткөндөгү бир учурдун ичинде туруп, айланага карагыбыз келет. Кечээ саат сегизде эмне болуп жаткан? Иш-аракет ошол учурга чейин башталган жана ошол учурда али уланып жаткан. Ал ортосунда эле.

Тасманы жана тыным баскычын (pause) элестетиңиз. Тасманы бир учурда токтотосуз, экранда кыймылдагы иш-аракеттерди көрөсүз: кимдир бирөө тамак жасап жаткан, жамгыр жаап жаткан, балдар ойноп жаткан. Токтотулган сүрөттө эч нерсе бүтө элек. Бул – Past Continuous (созулма өткөн чак).

Бул ойду Present Continuous (созулма учур чак) сабагынан билесиз: A1-22 сабагындагы түз эфирди эстеңиз (I'm cooking = азыр уланып жатат). Бул жерде биз өткөндүн тасмасын токтотобуз. Түзүлүшү ошол эле, болгону am / is / are ордуна was / were келет, ал эми -ing формасы калат. -ing формасы «ишти аткарып жаткан учурунда» дегенди билдирет.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча өткөндө уланып жаткан ишти көмөкчү этиштер менен айтабыз: -ып жаткам, -ып отургам, -ып турган элем («тамак жасап жаткам», «гезит окуп отурган»). Мааниси боюнча бул Past Continuous-ка абдан жакын – бул сиз үчүн жеңилдик. Айырма түзүлүшүндө: кыргызча иш-аракет да, жак да бир сөздө («жаткам», «жатканбыз»), англисчеде болсо өзүнчө was / were сөзү жана -ing формасы керек. Ошондой эле кыргызча аңгеменин фонун кээде жөнөкөй -ды менен да айта беребиз («Ошол күнү жамгыр жаады»), англисчеде болсо көрүнүштү сүрөттөгөндө дээрлик дайыма Past Continuous колдонулат.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Саат сегизде кечки тамак жасап жаткам.At 8 pm I was cooking dinner.«жаткам» бир сөз; англисче was + -ing – экөө тең керек
Кечээ ушул убакта Лиссабонго учуп бара жатканбыз.This time yesterday we were flying to Lisbon.жак мүчөсү «-быз» → we + were
Күн жаркырап турган, канаттуулар сайрап жаткан.The sun was shining and the birds were singing.Бул жерде да ушундай: аңгеменин фону, иш-аракет уланып жатат
Мен ашкананы тазалап жатканда, күйөөм кир жууп жаткан.While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.«-ып жатканда» → while + was / were + -ing
Бүгүн эртең менен саат алтыда эмне кылып жаткансыз?What were you doing at six o'clock this morning?кыргызча сөз тартиби өзгөрбөйт; англисче were ээнин алдында
Жоопту билгем.I knew the answer.«билүү» абалды билдирет → Past Simple: knew (was knowing эмес)

Кыскасы: «-ып жаткам», «-ып отургам» дегенди англисче was / were + -ing формасы менен айтыңыз. I / he / she / it → was, you / we / they → were. Суроодо was / were ээнин алдына чыгат.

Түзүлүшү

Ырастоо сүйлөм

Ээwas / were-ing формасы
I / he / she / itwasworking.
you / we / theywereworking.

Тануу сүйлөм

Ээwas not / were not-ing формасыКыскартылган форма
I / he / she / itwas notsleeping.wasn't
you / we / theywere notsleeping.weren't

Суроолор жана кыска жооптор

СурооКыска жооптор
Was she driving?Yes, she was. / No, she wasn't.
Were they waiting?Yes, they were. / No, they weren't.
What were you doing at ten?I was studying.
Where was he going?He was going to the gym.

Ырастоо сүйлөмдө was жана were кыскартылбайт: I was working, we were working.

-ing формасынын жазылышы Present Continuous-тагыдай эле A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.

Колдонулушу

1Өткөндөгү белгилүү бир учурда уланып жаткан иш

Иш-аракет өткөндөгү белгилүү бир учурда ортосунда болгонун айтуу үчүн Past Continuous колдонуңуз. Ал ошол учурга чейин башталган жана ошол учурда али уланып жаткан. Кыргызча бул жерде көбүнчө «-ып жаткам», «-ып отургам» дейбиз.

At 8 pm I was cooking dinner.
Саат сегизде кечки тамак жасап жаткам.
«-ып жаткам» → was + -ing
This time yesterday we were flying to Lisbon.
Кечээ ушул убакта Лиссабонго учуп бара жатканбыз.
we → were
"Why didn't you answer?" "Sorry, I was driving."
«Эмнеге телефонду албадың?» «Кечир, машина айдап бара жаткам.»
At midnight the baby was still crying.
Түн ортосунда наристе дагы эле ыйлап жаткан.
the baby → was
What were you doing at six o'clock this morning?
Бүгүн эртең менен саат алтыда эмне кылып жаткансыз?
суроодо were ээнин алдында
I wasn't sleeping at 2 am. I was watching a film.
Түнкү саат экиде уктап жаткан жокмун. Кино көрүп жаткам.
тануу: wasn't + -ing
At 7.30 the kids were getting ready for school.
Саат 7.30да балдар мектепке даярданып жатышкан.
7.30 (UK), 7:30 (US)

2Аңгеменин фонун сүрөттөө

Аңгемелер көбүнчө Past Continuous менен башталат: ал «көрүнүштү даярдайт» – аба ырайы, жер, адамдар эмне кылып жатканы. Негизги окуялар андан кийин Past Simple менен айтылат – A2-02 караңыз.

The sun was shining and the birds were singing.
Күн жаркырап турган, канаттуулар сайрап жаткан.
аңгеменин фону
It was raining, and people were running for the bus.
Жамгыр жаап жаткан, эл автобуска чуркап бара жаткан.
Music was playing, and everyone was dancing.
Музыка ойноп жаткан, баары бийлеп жатышкан.
everyone жекелик: was
My grandmother was sitting by the window, reading a newspaper.
Чоң энем терезенин жанында гезит окуп отурган.
«-ып отурган» ≈ was sitting, reading
The café was full. Students were working on their laptops.
Кафе элге толуп турган. Студенттер ноутбуктарында иштеп отурушкан.
was full: жөн гана be, -ing жок
It was late, and the streets were empty. Nobody was talking.
Кеч болуп калган, көчөлөр ээн эле. Эч ким сүйлөп жаткан жок.
кыргызча «эч ким … жок»; англисче тануу бир жолу: Nobody was

3Бир убакта уланып жаткан эки иш-аракет (while)

Эки узун иш-аракет бир убакта уланып жатканын көрсөтүү үчүн while колдонуңуз. Адатта экөө тең Past Continuous-та турат. Кыргызча while сөзүнө «-ып жатканда» туура келет.

While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.
Мен ашкананы тазалап жатканда, күйөөм кир жууп жаткан.
«-ып жатканда» → while
The kids were playing outside while we were having lunch.
Биз түшкү тамак ичип жатканда, балдар сыртта ойноп жатышкан.
While she was studying, her flatmate was practising the guitar.
Ал сабак окуп жатканда, батирлеш кызы гитара чертип машыгып жаткан.
flatmate (UK), roommate (US); practising (UK), practicing (US)
Were you listening while I was explaining?
Мен түшүндүрүп жатканда угуп отурдуңбу?
суроо: Were you…?
While we were waiting for the bus, we were chatting about the weekend.
Автобус күтүп турганда, дем алыш күндөр жөнүндө маектешип турдук.
My dad was driving while my mum was reading the map.
Апам картаны карап отурганда, атам машина айдап бара жаткан.
mum (UK); mom (US)

Көп кездешкен каталар

❌They was playing football.
✅They were playing football.
you / we / they → were.
❌I was work at 9 am.
✅I was working at 9 am.
was / were кийин этиштин негизги формасы эмес, -ing формасы келет.
❌She working at 10 pm.
✅She was working at 10 pm.
was / were түшүп калбасын.
❌What you were doing?
✅What were you doing?
Суроодо was / were ээнин алдында турат.
❌Did you sleeping at midnight?
✅Were you sleeping at midnight?
Past Continuous суроосу did менен эмес, was / were менен түзүлөт.
❌I was knowing the answer.
✅I knew the answer.
Абал этиштери (know, want, like) адатта -ing формасында колдонулбайт – A1-23 караңыз.
❌Yes, I were.
✅Yes, I was.
I → was, кыска жоопто да.
⚠️I cooked dinner when you called. (мааниси: тамак жасап жаткам)
✅I was cooking dinner when you called.
Грамматикалык жактан туура, бирок мааниси башка: адегенде сиз чалдыңыз, анан мен тамак жасай баштадым. A2-02 караңыз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Окуп жаткам» → I reading. Кыргызча «окуп жаткам» деген бир сөздө иш-аракет да, анын уланып жатканы да, жак да бар. Ошондуктан англисчеде -ing формасын коюп, was / were сөзүн унутуп коюу оңой – айрыкча узун сүйлөмдүн экинчи бөлүгүндө. Англисчеде ар бир ээден кийин was же were керек.

❌At nine o'clock last night I reading my notes for the exam and my roommates in the dormitory playing cards.
✅At nine o'clock last night I was reading my notes for the exam and my roommates in the dormitory were playing cards.
I → was; roommates → were
❌Aunt Asel called at seven, but we didn't hear the phone because we all sitting in the garden and eating apricots from the old tree.
✅Aunt Asel called at seven, but we didn't hear the phone because we were all sitting in the garden and eating apricots from the old tree.
we → were

2. Суроодо сөз тартиби өзгөрбөйт. Кыргызча «Бакыт, жекшемби күнү ушунча эрте Ош базарынын сыртында жамгырда эмнеге туруп жүргөнсүң?» деп сурайбыз: суроо сөзү бар, бирок тартип ырастоо сүйлөмдөгүдөй эле калат. Англисчеде суроо сөзүнөн кийин адегенде was / were, андан кийин ээ келет.

❌Why you were standing outside the Osh Bazaar in the cold rain so early on Sunday morning, Bakyt?
✅Why were you standing outside the Osh Bazaar in the cold rain so early on Sunday morning, Bakyt?
❌Who you were waving to near the Philharmonic when our minibus went past this morning?
✅Who were you waving to near the Philharmonic when our minibus went past this morning?

3. «Ооба, иштеген жокмун» → Yes, I wasn't. Кыргызча тануу суроого берилген жооп суроо менен макулдашат: «Өткөн июлда Чолпон-Атадагы мейманканада иштеген эмес белең?» – «Ооба, иштеген эмесмин». Англисчеде yes / no суроого эмес, чындыкка жараша тандалат: тануу жооп болсо – No, I wasn't.

❌"Weren't you working at the hotel in Cholpon-Ata last July?" "Yes, I wasn't. I was helping my parents with their shop in Karakol that month."
✅"No, I wasn't. I was helping my parents with their shop in Karakol that month."
тануу жооп → No, I wasn't

4. Аңгеменин фону -ды менен. Кыргызча аңгемени «Ошол күнү эртең менен Ала-Арча жолуна кар жаады, туристтер тоолорду сүрөткө тартышты» деп да баштай беребиз. Англисчеде мындай сүйлөмдөр удаалаш окуялардай угулат: адегенде кар жаады, андан кийин сүрөткө тартышты. Көрүнүштүн фонун Past Continuous менен сүрөттөңүз, негизги окуяны Past Simple менен айтыңыз.

⚠️(Аңгемени баштап жатасыз.) That morning snow fell on the Ala-Archa road and the tourists took photos of the mountains, when suddenly our bus stopped.
✅That morning snow was falling on the Ala-Archa road and the tourists were taking photos of the mountains, when suddenly our bus stopped.
Грамматикалык жактан туура, бирок Past Simple аларды бирин-бири ээрчиген окуялар кылып көрсөтөт; фон үчүн Past Continuous.

Чаташтырбаңыз

Past Continuous жана Past Simple – Past Continuous иш-аракеттин ортосун көрсөтөт; Past Simple ишти башынан аягына чейин бүтүн көрсөтөт. Аңгемеде экөө кантип чогуу иштеши A2-02 сабагында.

I was writing an email at 3 pm.
Саат 15.00дө электрондук кат жазып отургам.
саат 15.00дө жазуунун ортосунда элем
I wrote an email at 3 pm.
Саат 15.00дө электрондук кат жаздым.
катты саат үчтөрдө толугу менен жаздым
We were watching TV all evening.
Кечи бою сыналгы көрүп отурдук.
иш-аракеттин өзү
We watched two episodes last night.
Кечээ кечинде эки бөлүмүн көрдүк.
бүткөн, саналган натыйжа

Past Continuous жана Present Continuous – Түзүлүшү бирдей, убакыт башка: өткөн үчүн was / were, азыр үчүн am / is / are. A1-22 караңыз.

I'm working now.
Азыр иштеп жатам.
am + -ing: азыр
I was working at this time yesterday.
Кечээ ушул убакта иштеп жаткам.
was + -ing: өткөндө

Жазылышы жана айтылышы

  • Кадимки сүйлөөдө was жана were алсыз айтылат: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was cooking дегенде басым cooking сөзүнө түшөт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул бүдөмүк /ə/ тыбышына өзүнчө көнүү керек.
  • was жана were /w/ тыбышы менен башталат. Кыргызчада мындай тыбыш жок: эриндерди томолоктоп алдыга чыгарыңыз, тиштер эринге тийбесин. «вас», «вер» деп в менен айтпаңыз.
  • Кыска жоопто жана сүйлөмдүн аягында алар күчтүү айтылат: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) жана weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) адатта басым менен айтылат.
  • -ing /ɪŋ/: аягындагы тыбыш кыргыздын ң тыбышы менен бирдей – бул сизге жеңил. Анын артынан [г] кошпоңуз.
  • -ing формасынын жазылышы: аягындагы окулбаган e түшөт (ride → riding), басымдуу бир кыска үндүүдөн кийинки бир үнсүз эки эселенет (run → running, sit → sitting), -ie → -ying (die → dying).

Алтын эреже

Өткөндүн тасмасын токтотуңуз: was / were + -ing формасы = иш-аракет ошол учурда уланып жаткан. I / he / she / it → was, you / we / they → were.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Past Continuous колдонуңуз (was / were + -ing формасы).

  1. At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
  2. When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
  3. It (not rain) when we left the house.
  4. you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
  5. When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
  6. While I (cook), my brother (set) the table.

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз же кыска жооп бериңиз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
  2. Туура жоопту тандаңыз: I … the answer.
  3. Кыска жооп: Were they working at noon yesterday? (No)
  4. Кайсы сүйлөм иш-аракет саат 15.00дө уланып жатканын билдирет?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. We was waiting for the bus.
  2. Did you watching TV at 9 pm?
  3. He was sit on the sofa.
  4. While I was reading, my sister was listening to music.

D. Текстте

Past Continuous колдонуңуз.

A quiet evening
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. What were you doing at 8 pm yesterday? Кечээ саат 20.00дө эмне кылып жатканыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.
  2. Аңгеменин башындагы көрүнүштү сүрөттөңүз: аба ырайы жана эки адам.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-28 Past Simple кыргызча: туура эмес этиштер, did жана didn't
    Катаны оңдоңуз: Did you went to the party?
  2. A1-22 Present Continuous кыргызча: I'm working – азыр эмне болуп жатат?
    -ing формасын жазыңыз: lie
  3. A1-26 Was жана were кыргызча: be этишинин өткөн чагы
    Туура жоопту тандаңыз: There … two cars outside the house.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. was having
  2. were playing
  3. wasn't raining / was not raining
  4. Were … sleeping
  5. was … doing
  6. was cooking … was setting

B. Мааниси

  1. was reading
  2. knew
  3. No, they weren't. / No, they were not.
  4. I was writing an email at 3 pm.

C. Катаны табыңыз

  1. We were waiting for the bus.
  2. Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
  3. He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
  4. ✓ While I was reading, my sister was listening to music.

D. Текстте

  1. was snowing
  2. was reading
  3. was watching
  4. weren't sleeping / were not sleeping
  5. were playing
  6. was doing

E. Сиздин кезегиңиз

  1. At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
  2. It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.

F. Аралаш кайталоо

  1. Did you go to the party?
  2. lying
  3. were
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play