SlowingoГрамматика
A2 2 / 38

Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча

Past Simple or Past Continuous? When and While

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз өткөн окуя жөнүндө кыскача аңгеме айта аласыз: фон үчүн Past Continuous (созулма өткөн чак), окуялар үчүн Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) колдоносуз жана аларды when, while, during жана for сөздөрү менен байланыштырасыз.

Негизги ой

Аңгеменин эки катмары бар. Бир катмары – фон: мурунтан уланып жаткан узунураак иш-аракеттер: I was walking home, it was getting dark. Экинчи катмары – окуялар: аңгемени алдыга жылдырган кыска, бүткөн иш-аракеттер: my phone rang, I stopped.

Узун сызыкты жана аны кесип өткөн кыска белгини элестетиңиз. Узун сызык – Past Continuous: уланып жаткан иш. Кыска белги – Past Simple: сызыктын ортосунда болуп, көбүнчө аны үзүп салган окуя. I was walking home (узун сызык) when it started to rain (кыска белги).

Фон жок болуп, иш-аракеттер жөн эле бири-биринин артынан болсо, тизмедеги кадамдардай баарына Past Simple колдонуңуз: I got up, had a shower and left.

Ошентип, ар бир өткөн иш-аракет үчүн өзүңүздөн сураңыз: бул аңгеменин артындагы көрүнүшпү же аңгемедеги бир кадамбы?

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча фонду жана окуяны айырмалоо англисчедегиден анча алыс эмес: «-ып жатканда» узун ишти, «-ганда» жана -ды кыска окуяны көрсөтөт. Бирок байланыштыруучу сөздөр башкача иштейт. Кыргызча учурунда («сабак учурунда») жана убагында зат атооч менен да, атоочтук менен да келет («мен иштеп жаткан учурда»), ал эми англисчеде during зат атооч менен гана, сүйлөмдүн алдында while колдонулат. Ошондой эле бою («үч жыл бою») – during эмес, for: ал канча убакыт созулганын билдирет.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Үйгө жөө бара жатканымда, жамгыр жаай баштады.I was walking home when it started to rain.фон «-ып жатканда» → Past Continuous; окуя -ды → Past Simple
Мен келгенде, алар дагы эле тамак ичип жатышкан.When I arrived, they were still eating.«-ганда» + кыска окуя → when + Past Simple
Экзамен учурунда телефонум шыңгырап калды.My phone rang during the exam.«учурунда» + зат атооч → during + зат атооч
Экзамен тапшырып жатканымда, телефонум шыңгырап калды.My phone rang while I was doing the exam.ээ + этиш → while, during эмес
Римде бир жума бою болдук.We stayed in Rome for a week.«бою» = канча убакыт → for, during эмес
Ордуман турдум, кофе кайнаттым, каттарымды карап чыктым.I got up, made coffee and checked my emails.Бул жерде да ушундай: удаалаш окуялар – баары жөнөкөй өткөн чак
Үйгө келгенимде, эжем тамак жасап жаткан. / … тамак жасады.When I got home, my sister was cooking dinner. / … my sister cooked dinner.Бул жерде да ушундай: чак окуялардын тартибин өзгөртөт

Кыскасы: узун фон → Past Continuous (көбүнчө while менен), кыска окуя → Past Simple (көбүнчө when менен). «… учурунда» зат атооч менен → during; ээ жана этиш менен → while; «… бою» → for.

Түзүлүшү

Үзүлгөн иш-аракет

Фон (Past Continuous)Окуя (Past Simple)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

When же while менен келген бөлүк сүйлөмдүн башында да, аягында да тура алат. Ал башында турса, андан кийин адатта үтүр коюлат.

When же while?

СөзАндан кийин адаттаМисал
whenкыска иш-аракет (Past Simple)…when the phone rang.
whileузунураак иш-аракет (Past Continuous)While I was cooking, …

Удаалаш окуялар

ҮлгүМисал
Past Simple, Past Simple, Past SimpleI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + Past Simple, Past SimpleWhen the film ended, we went home. (адегенде бири, анан экинчиси)

During, while, for

Сөз+Мисал
duringзат атоочduring the meeting, during the night
whileбагыныңкы сүйлөм (ээ + этиш)while we were having the meeting
forубакыт аралыгыfor two hours, for three days

Колдонулушу

1Окуя үзүп салган фондогу иш-аракет

Узун иш-аракет уланып жаткан; анын ортосунда кыска иш-аракет болду. Кыска иш-аракет көбүнчө узун ишти токтотот же өзгөртөт. Кыргызча бул жерде «-ып жатканда» же «-ып бара жатып» дейбиз.

I was walking home when it started to rain.
Үйгө жөө бара жатканымда, жамгыр жаай баштады.
узун сызык жана кыска белги
We were having dinner when the lights went out.
Кечки тамак ичип отурганыбызда, жарык өчүп калды.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
Ал көчөдөн өтүп бара жатып, мурунку мугалимин көрүп калды.
«-ып бара жатып» → was crossing … when
While he was playing football, he hurt his knee.
Ал футбол ойноп жатып, тизесин уруп алды.
The phone rang while I was in the shower.
Мен душта турганымда, телефон шыңгырап калды.
was in = be этишинин өткөн чагы; -ing кереги жок
What were you doing when the accident happened?
Кырсык болгондо эмне кылып жаткансыз?

2When + кыска иш-аракет, while + узунураак иш-аракет

When адатта кыска иш-аракетти (Past Simple) киргизет. While узунураак иш-аракетти (Past Continuous) киргизет. When узун иш-аракет менен да келе алат, бирок while маанини ачыгыраак кылат.

When I arrived, they were still eating.
Мен келгенде, алар дагы эле тамак ичип жатышкан.
when + кыска окуя
I arrived while they were eating.
Алар тамак ичип жатканда, мен келдим.
while + узун иш
I lost my wallet while I was shopping.
Базарлап жүргөнүмдө капчыгымды жоготуп алдым.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
Биз беттешти көрүп отурганыбызда, кимдир бирөө эшикти какты.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
Мугалим киргенде, окуучулар катуу сүйлөшүп жатышкан.

3Удаалаш окуялар – Past Simple гана

Иш-аракеттер бири-биринин артынан болсо, баарына Past Simple колдонуңуз. When + Past Simple көбүнчө «адегенде бул, анан тиги» дегенди билдирет.

I got up, made coffee and checked my emails.
Ордуман турдум, кофе кайнаттым, каттарымды карап чыктым.
удаалаш окуялар: баары Past Simple
When the film finished, we went for a pizza.
Кино бүткөндө, пицца жегени бардык.
адегенде кино бүттү, анан бардык
She opened the box, looked inside and smiled.
Ал кутуну ачып, ичин карады да, жылмайып койду.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
Учак конду, машинаны алдык да, мейманканага жөнөдүк.

Салыштырыңыз: чак аңгемедеги окуялардын тартибин өзгөртөт.

When I got home, my sister was cooking dinner.
Үйгө келгенимде, эжем кечки тамак жасап жаткан.
эжем мен келгенге чейин баштаган
When I got home, my sister cooked dinner.
Үйгө келгенимде, эжем кечки тамак жасады.
адегенде мен келдим, анан ал баштады

4During + зат атооч, while + багыныңкы сүйлөм, for + убакыт аралыгы

During жана while экөө тең «… убагында» дегенди билдирет, бирок during зат атоочтун алдында, while болсо ээ жана этиштин алдында турат. For бир нерсе канча убакытка созулганын айтат. Кыргызча «учурунда» экөөнө тең туура келет, ал эми «бою» көбүнчө for.

My phone rang during the exam.
Экзамен учурунда телефонум шыңгырап калды.
«учурунда» + зат атооч → during
My phone rang while I was doing the exam.
Экзамен тапшырып жатканымда, телефонум шыңгырап калды.
ээ + этиш → while
Several people fell asleep during the presentation.
Презентация учурунда бир нече адам уктап калды.
We stayed in Rome for a week.
Римде бир жума болдук.
канча убакыт → for
I waited for forty minutes, and then I went home.
Кырк мүнөт күттүм да, анан үйгө кеттим.
«кырк мүнөт» → for forty minutes

5Абал этиштери Past Simple-да калат

Иш-аракетти эмес, абалды билдирген этиштер (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) фондо да адатта Past Simple-да калат. A1-23 караңыз.

When I met him, I didn't know his name.
Аны менен таанышканда, анын атын билген эмесмин.
«wasn't knowing» эмес
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
Ал жаңы жумушка өткүсү келгендиктен, интернеттеги жарыяларды карап жүргөн.
want абалды билдирет → wanted
We were walking through the old town, and I loved every street.
Эски шаарды аралап басып жүрдүк, анын ар бир көчөсү мага абдан жакты.
love → loved

Көп кездешкен каталар

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + зат атооч; while + багыныңкы сүйлөм.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
while кийин жалгыз зат атооч келбейт; during колдонуңуз.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
Канча убакыт созулганын айтуу үчүн for колдонуңуз.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
Абал этиштери Past Simple-да калат.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was / were + -ing формасы.
⚠️I walked home when it started to rain. (мааниси: мен жолдо элем)
✅I was walking home when it started to rain.
Грамматикалык жактан туура, бирок мааниси башка: адегенде жамгыр жаай баштады, анан мен үйгө жөө жөнөдүм.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
Грамматикалык жактан туура, бирок удаалаш окуялар адатта Past Simple менен айтылат; Past Continuous аларды фон сыяктуу кылып көрсөтөт.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «… учурунда» → during + сүйлөм. Кыргызча «учурунда», «убагында» сөздөрү зат атооч менен да («сабак учурунда»), атоочтук менен да («мен акча төлөп жаткан учурда») келет. Сөздүктө «учурунда» = during деп жазылгандыктан, during сөзүн ээ жана этиштин алдына да коюп жиберебиз. Англисчеде ээ + этиштин алдында while гана колдонулат.

❌Somebody took my umbrella from the stand during I was paying for the bread at the bakery near the Alamedin Bazaar.
✅Somebody took my umbrella from the stand while I was paying for the bread at the bakery near the Alamedin Bazaar.
ээ + этиш → while
❌At her eightieth birthday party in Tokmok, Grandma fell asleep in her armchair during the guests were singing old songs about Issyk-Kul.
✅At her eightieth birthday party in Tokmok, Grandma fell asleep in her armchair while the guests were singing old songs about Issyk-Kul.
ээ + этиш → while

2. «Төрт күн бою» → during four days. Кыргызча «бою» убакыттын узактыгын билдирет: «төрт күн бою», «он жыл бою». Бул жерде англисчеде during эмес, for колдонулат. During «качан?» деген суроого жооп берет, for – «канча убакыт?» деген суроого.

❌In February the road to Naryn was closed during four days because of the snow, so we stayed with our relatives in Kochkor.
✅In February the road to Naryn was closed for four days because of the snow, so we stayed with our relatives in Kochkor.
канча убакыт → for

3. «Бара жатканыбызда … бузулуп калды» → we drove … when. Кыргызча «Ысык-Көлдүн түштүк жээгин бойлой бара жатканыбызда» дегенде уланып жаткан иш формасынан эле көрүнүп турат. Аны англисчеге которгондо кээде жөнөкөй drove, cooked айтылып калат. Бирок Past Simple ишти бүтүн окуя катары көрсөтөт, ошондуктан угуучу окуялардын тартибин башкача түшүнөт. Окуя үзүп салган узун иш үчүн was / were + -ing колдонуңуз.

⚠️Last August our family drove along the south shore of Issyk-Kul when the old car broke down near Bokonbaevo, and we waited three hours for a mechanic.
✅Last August our family was driving along the south shore of Issyk-Kul when the old car broke down near Bokonbaevo, and we waited three hours for a mechanic.
Грамматикалык жактан туура, бирок Past Simple «машина бузулгандан кийин жолго чыктык» деген маанини берет; фон үчүн was / were + -ing.
⚠️My mother cooked plov in the kitchen when the guests from Talas arrived, so she didn't hear the doorbell.
✅My mother was cooking plov in the kitchen when the guests from Talas arrived, so she didn't hear the doorbell.
Грамматикалык жактан туура, бирок апам конок келгенде тамак жасоонун ортосунда болгон; Past Simple муну көрсөтпөйт.

Чаташтырбаңыз

When жана while – Экөө тең эки бөлүктү байланыштыра алат, бирок адатта ар башка иш-аракетти киргизет.

When the alarm went off, I was dreaming.
Ойготкуч шыңгыраганда, түш көрүп жаткам.
when + кыска окуя
While I was dreaming, the alarm went off.
Түш көрүп жатканымда, ойготкуч шыңгырап калды.
while + узун иш

During жана for – During бир нерсе качан (кайсы мезгилдин ичинде) болгонун айтат; for ал канча убакыт созулганын айтат. By жана until сыяктуу убакыт сөздөрү B1-31 сабагында.

I woke up twice during the night.
Түн ичинде эки жолу ойгонуп кеттим.
during: качан
I slept for eight hours.
Сегиз саат уктадым.
for: канча убакыт

Бир байланыштыруучу сөз, эки ар башка чак – Окуялардын тартибин байланыштыруучу сөз эмес, чак көрсөтөт. Өткөн чактарды айкалыштыруу жөнүндө көбүрөөк B1-04 сабагында.

When we arrived, the party was starting.
Биз келгенде, кече башталып жаткан.
биз келгенде башталып жаткан
When we arrived, the party started.
Биз келгенде, кече башталды.
биз келгенден кийин башталды

Жазылышы жана айтылышы

  • When / while бөлүгү сүйлөмдүн башында турса, үтүр коюңуз: While I was out, the parcel arrived. Ал экинчи турса, адатта үтүр коюлбайт: The parcel arrived while I was out.
  • while /waɪl/: көпчүлүк сүйлөөчүлөр h тамгасын айтышпайт. /w/ тыбышы үчүн эриндерди томолоктоңуз, тиштер эринге тийбесин; «вайл» деп айтпаңыз.
  • Тез сүйлөгөндө was жана were алсыз айтылат (/wəz/, /wə/), ошондуктан басым негизги этиштерге жана зат атоочторго түшөт: I was walking home when it started to rain. Кыргызча адатка салып ар бир сөзгө бирдей басым койбоңуз.
  • Past Simple-дын жазылышы (stop → stopped, try → tried) A1-27 сабагында; туура эмес этиштер (ring → rang, fall → fell) A1-28 сабагында.

Алтын эреже

Узун фондогу иш-аракет → Past Continuous (көбүнчө while менен). Ортосунда болгон кыска окуя → Past Simple (көбүнчө when менен). Бири-биринин артынан болгон окуялар → баары Past Simple.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз же сүйлөмдөрдү бириктириңиз.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. when менен бириктириңиз: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. while менен бириктириңиз: I was jogging. It started to snow.

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: … the bus arrived, everybody got on.
  2. Туура жоопту тандаңыз: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. Туура жоопту тандаңыз: I fell asleep … the film.
  4. Туура жоопту тандаңыз: We lived in Canada … two years.
  5. Туура жоопту тандаңыз: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. Текстте

Кашаадагы этиштердин туура формасын жазыңыз; кашаасы жок орундарга ылайыктуу сөз жазыңыз.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Сизди таң калтырган бир учур жөнүндө жазыңыз. Бир узун фондогу иш-аракетти жана бир кыска окуяны колдонуңуз.
  2. Бүгүн эртең менен кылган үч ишиңизди ирети менен жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-01 Past Continuous кыргызча: I was working – өткөндөгү уланып жаткан иш
    Катаны оңдоңуз: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Past Simple кыргызча: туура эмес этиштер, did жана didn't
    Өткөн чагын жазыңыз: fall
  3. A1-29 And, but, or, so, because кыргызча: англисче эки ойду кантип байланыштырабыз?
    Туура жоопту тандаңыз: It was raining, … we stayed at home.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. Мааниси

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. Катаны табыңыз

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. Текстте

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. Аралаш кайталоо

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play