SlowingoГрамматика
A1 28 / 32

Was жана were кыргызча: be этишинин өткөн чагы

Was and Were

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз өткөн чак жөнүндө was жана were менен айта аласыз: кайда болгонуңузду, өзүңүздү кандай сезгениңизди, бир нерсе кандай болгонун, качан төрөлгөнүңүздү жана бир жерде эмне бар болгонун – ырастоо сүйлөмдө, тануу сүйлөмдө жана суроодо.

Негизги ой

Эс алуудан жиберилген эски ачык катты элестетиңиз: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Ачык кат адамдарды, жерлерди жана сезимдерди азыр бүтүп калган убакта кандай болгонун сыпаттайт.

Was жана were – сиз билген be этишинин (am, is, are) өткөн чагы. Алар учур чактагыдай эле ишти аткарат: адамды же буюмду ал жөнүндөгү маалымат менен байланыштырат. Убакыт гана башка: I am tired (азыр) → I was tired (кечээ).

Өткөн чактагы be учур чактан да жөнөкөй. Анын үч эмес, эки гана формасы бар: I, he, she, it жана бир нерсе үчүн was; you, we, they жана эки же андан көп нерсе үчүн were.

Калганы учур чактагыдай иштейт. Тануу үчүн not кошуңуз (wasn't, weren't). Суроо үчүн was / were сөзүн ээнин алдына коюңуз (Were you…?). Бир нерсе бар болгонун айтуу үчүн there was / there were колдонуңуз.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча өткөн чактагы абалды ар кандай жол менен айтабыз: этиш менен («чарчадым»), эле менен («үйдө элем»), болчу, болду менен («дарыгер болчу»), бар болууну бар эле менен. Англисчеде мунун баарынын ордунда эки эле сөз: was жана were. Ошондой эле кыргызча «төрөлдүм» – кадимки этиш, ал эми англисчеде бул was born деген туруктуу тизмек. Мурун сөзү сандан кийин келет («эки жыл мурун») – англисче ago да сандан кийин турат, before эмес.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Мен чарчадым. / Үйдө элем.I was tired. / I was at home.кыргызча этиш же «эле»; англисче экөөндө тең was
Чоң атам айдоочу болчу.My grandfather was a driver.«болчу» → was
Жээктин жанында кафе бар эле.There was a café near the beach.«бар эле» → there was
Мен 1998-жылы төрөлгөнмүн.I was born in 1998.кыргызча «төрөлүү» – этиш; англисче was born, was милдеттүү
эки жума мурунtwo weeks agoБул жерде да ушундай: убакыт + «мурун» → убакыт + ago; before эмес
Кечээ кайда элең?Where were you yesterday?суроодо were ээнин алдына чыгат
Сен туура айткансың. / Баарыңар жардам бердиңер.You were right. / You were all very helpful.кыргызча «сен» жана «силер»; англисче you дайыма were

Кыскасы: кыргызча «-дым», «эле», «болчу», «бар эле» деген жерде англисчеде көбүнчө was / were турат. Төрөлгөн жылыңызды I was born… менен, өткөн убакытты … ago менен айтыңыз.

Түзүлүшү

Ырастоо сүйлөм

ЭэBe өткөн чактаУчур чак (салыштыруу үчүн)
Iwasam
he / she / itwasis
you / we / theywereare

Бир адам же бир нерсе (you эмес) → was (My phone was…). Экөө же андан көп → were (My parents were…). You бир адам болсо да, дайыма were менен келет.

Тануу сүйлөм

ЭэТолук формаКыскартылган форма
I / he / she / itwas notwasn't
you / we / theywere notweren't

Суроо жана кыска жооп

Was / WereЭэКалганыКыска жооптор
WasIwrong?Yes, you were. / No, you weren't.
Wassheat the meeting?Yes, she was. / No, she wasn't.
Wereyouat home?Yes, I was. / No, I wasn't.
Weretheyhappy?Yes, they were. / No, they weren't.

Суроо сөз менен суроо: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?

There was / there were

Жекелик / саналбоочуКөптүк
ЫрастооThere was a problem.There were two problems.
ТанууThere wasn't any time.There weren't any seats.
СурооWas there a café?Were there any taxis?

Өткөн чактагы убакыт сөздөрү: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.

Колдонулушу

1Өткөн чактагы абал, сезим жана сыпаттоо

Өткөн чактагы адамдарды, буюмдарды жана сезимдерди сыпаттоо үчүн was / were + сын атооч же зат атооч колдонуңуз. Кыргызча мындай учурда көп этиш колдонобуз («чарчадым», «кубандык»), англисчеде be + сын атооч.

I was really tired last night.
Кечээ кечинде аябай чарчап калдым.
кыргызча этиш; англисче was + tired
The film was great, but it was very long.
Кино сонун болду, бирок абдан узун экен.
but: A1-29 караңыз
My grandparents were farmers.
Чоң ата, чоң энем дыйкан болушкан.
эки адам → were
We were so happy for you!
Сен үчүн абдан кубандык!
кыргызча этиш; англисче were + happy
The hotel wasn't very clean.
Мейманкана анча таза эмес эле.
«эмес эле» → wasn't

2Өткөн чактагы орун

Бирөө же бир нерсе кайда болгонун айтуу үчүн was / were + орун колдонуңуз.

I was at the dentist this morning.
Бүгүн эртең менен тиш дарыгеринде болдум.
«болдум» → was
Where were you yesterday afternoon?
Кечээ түштөн кийин кайда элең?
«элең» → were you
My keys were in my coat pocket.
Ачкычтарым пальтомдун чөнтөгүндө экен.
keys көптүк → were
She wasn't at work on Monday.
Ал дүйшөмбү күнү жумушта болгон жок.

3Суроо жана кыска жооп

Was / were сөзүн ээнин алдына коюңуз. Кыска жоопто was / were кайталанат – ырастоо кыска жоопто кыскартылган форма колдонулбайт. Кыргызча кыска жоопто этишти кайталайбыз («Ооба, кыйын болду»).

"Was the exam difficult?" "Yes, it was."
«Сынак кыйын болдубу?» «Ооба, кыйын болду.»
англисче кыска жооп: Yes, it was
Were you at the party?
Кечеде болдуңбу?
No, I wasn't.
Жок, болгон жокмун.
кыска жооп
How was your trip?
Сапарың кандай өттү?
Why were they late?
Алар эмне үчүн кечигишти?
кыргызча этиш; англисче were + late

4There was / there were

Өткөндө бир нерсе бар болгонун айтуу үчүн жекелик же саналбоочу зат атооч менен there was, көптүк сандагы зат атооч менен there were колдонуңуз. Кыргызча «бар эле», «жок эле». Учур чак үчүн A1-11 караңыз.

There was a small café near the beach.
Жээктин жанында кичинекей кафе бар эле.
«бар эле» → there was
There were about fifty people at the wedding.
Тойдо элүүдөй адам бар эле.
кыргызча «адам» жекелик; англисче people → were
There wasn't any milk in the fridge.
Муздаткычта сүт жок эле.
«жок эле» → there wasn't
Were there any problems with the order?
Буйрутма боюнча кандайдыр бир көйгөй болдубу?

5I was born…

Сиздин төрөлгөнүңүз өткөндө калган, ошондуктан англисче am born эмес, was / were born дейбиз. Аны туруктуу тизмек катары жаттаңыз (бул туюк мамиле: B1-10 караңыз). Кыргызча «төрөлдүм», «төрөлгөнмүн» – кадимки этиш, андыктан was сөзүн унутуп коюу оңой.

I was born in 1998.
Мен 1998-жылы төрөлгөнмүн.
кыргызча этиш; англисче was born
My daughter was born on a Sunday.
Кызым жекшемби күнү төрөлгөн.
Where were you born?
Сиз кайда төрөлгөнсүз?
We were born in the same hospital.
Биз бир эле ооруканада төрөлгөнбүз.
эки адам → were born

6Өткөн чактагы убакыт сөздөрү

Убакыт сөздөрү адатта сүйлөмдүн аягында же башында турат. Ago убакыттын артынан келет. Last жана yesterday алдына предлог коюлбайт (A1-20 караңыз). Кыргызча «эки жума мурун» дейбиз: бул жерде сөз тартиби англисчедей.

I was in Lisbon last summer.
Өткөн жайда Лиссабондо болдум.
She was in hospital two weeks ago.
Ал эки жума мурун ооруканада жатты.
«эки жума мурун» → two weeks ago; in hospital (UK), in the hospital (US)
The museum was closed yesterday.
Кечээ музей жабык болчу.
In 2019, we were students in the same class.
2019-жылы биз бир класстын окуучулары элек.
«элек» → were
When I was a child, I was afraid of the dark.
Бала кезимде караңгыдан коркчумун.
«-дан коркуу» → afraid of; «-чу» → was

Көп кездешкен каталар

❌I were very tired.
✅I was very tired.
I → was.
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were.
❌Was you at the party?
✅Were you at the party?
you → were, бир адам болсо да.
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Төрөлүү – өткөндөгү окуя.
⚠️There was two problems.
✅There were two problems.
Көптүк сандагы зат атооч → there were. Тез, расмий эмес кепте көптүк менен there was (же there's) угулушу мүмкүн, A1-11 сабагындагыдай; так кепте жана жазууда there were колдонуңуз.
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago убакыттын артынан келет.
❌We were there in last week.
✅We were there last week.
last алдында предлог жок.
❌Did you be at home?
✅Were you at home?
be этиши did колдонбойт: A1-28 караңыз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Таласта төрөлгөн» → she born. Кыргызча «төрөлүү» – кадимки этиш: «Мен Ошто төрөлгөнмүн», «Чоң энем Таласта төрөлгөн». Ошондуктан англисчеде born сөзүн этиш катары колдонуп, анын алдына was / were коюуну унутуп коюу оңой. Англисчеде born жалгыз турбайт: was born / were born.

❌Grandpa Asan born at a summer jailoo high above Talas, so even now his favourite place is a yurt in the mountains.
✅Grandpa Asan was born at a summer jailoo high above Talas, so even now his favourite place is a yurt in the mountains.
was + born
❌Our twins born at the maternity hospital in Osh on a cold night in January, ten minutes apart.
✅Our twins were born at the maternity hospital in Osh on a cold night in January, ten minutes apart.
twins көптүк → were born

2. «Он жыл мурун» → before ten years. Кыргызча мурун «ago» да, «before» да болот. Ошондуктан «он жыл мурун» дегенди before ten years деп которуп коюу – абдан кеңири тараган ката. Англисчеде убакыт аралыгынан кийин ago коюлат: ten years ago. Before убакыт аралыгынын алдында ушул мааниде колдонулбайт.

❌My uncle Bakyt was a cook at a Korean restaurant in Seoul before ten years, but now he has his own café in Kochkor.
✅My uncle Bakyt was a cook at a Korean restaurant in Seoul ten years ago, but now he has his own café in Kochkor.
убакыт + ago
❌Before twenty years there was only one small shop in our village, and the bread was always from Naryn.
✅Twenty years ago there was only one small shop in our village, and the bread was always from Naryn.
убакыт + ago

3. «Сен … элең» → you was. Кыргызча «сен» бир адамды, «силер» бир нече адамды билдирет. Ошондуктан бир адамга кайрылганда was туура сыяктуу сезилет: I was, he was… демек, you was. Англисчеде you бир адам болсо да, көп адам болсо да дайыма were менен келет.

❌Meerim, you was the best student in our group at the university in Talas, and our old teacher still talks about you.
✅Meerim, you were the best student in our group at the university in Talas, and our old teacher still talks about you.
you → were

4. «Ата-энең эмнеге ушунча тынчсызданышты?» → Why your parents were…? Кыргызча суроо сөз сүйлөмдүн ортосунда турат, ал эми баяндооч сүйлөмдүн аягында калат. Ошондуктан англисчеде да were ээден кийин калып калат. Англисчеде суроо сөздөн кийин дароо was / were, андан кийин ээ.

❌Why your parents were so worried after the phone call from your school in Tokmok?
✅Why were your parents so worried after the phone call from your school in Tokmok?
why + were + ээ
❌What the problem was with the new heater in your grandmother's flat in Jalal-Abad last winter?
✅What was the problem with the new heater in your grandmother's flat in Jalal-Abad last winter?
what + was + ээ

Чаташтырбаңыз

you менен was же were – You бир адамга да, көп адамга да дайыма were менен келет.

You were right.
Сен туура айткансың.
бир адам
You were all very helpful.
Баарыңар абдан көп жардам бердиңер.
көп адам

there was жана it was – There was жаңы нерсени тааныштырат (ал бар болгон). It was биз билген нерсени сыпаттайт. A1-11 караңыз.

There was a new restaurant in the square.
Аянтта жаңы ресторан бар эле.
жаңы маалымат
It was very cheap.
Ал абдан арзан болчу.
ресторанды сыпаттоо

ago жана last – Ago азыркы учурдан артка карай санайт (three days ago). Last – эң акыркысы (last Friday). Аларды бирге колдонбоңуз.

I was in Paris three days ago.
Үч күн мурун Парижде болдум.
I was in Paris last Friday.
Өткөн жума күнү Парижде болдум.

Жазылышы жана айтылышы

  • Сүйлөмдүн ортосунда was жана were адатта алсыз айтылат: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was tired «I wuz tired» сыяктуу угулат. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул кыска, бош үндүүгө көнүү керек.
  • Кыска жоопто жана сүйлөмдүн аягында алар күчтүү айтылат: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). /ɜː/ кыргызча «ө» эмес: эриндерди тегеректебей, ооздун ортосунда айтыңыз.
  • Башындагы /w/ «в» эмес: эриндерди тегеректеп алдыга чыгарыңыз, тиштер эринге тийбейт.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) – weren't бир муун.
  • ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): басым экинчи бөлүгүндө – «a-GO». Бул жерде кыргызча басым адаты жардам берет.
  • were жана where – ар башка сөздөр: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?

Алтын эреже

I / he / she / it → was. You / we / they → were. Тануу: wasn't, weren't. Суроо: Was she…? Were you…? – be тануу менен суроону did сөзүсүз өзү түзөт. Төрөлгөн жыл үчүн I was born…, өткөн убакыт үчүн … ago (кыргызча «мурун», бирок before эмес).

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Сүйлөмдөрдү was же were менен толуктаңыз же өзгөртүңүз.

  1. I at home yesterday.
  2. My parents in Italy last month.
  3. you at school on Friday?
  4. The shops open. They were closed.
  5. There ten people at the meeting.
  6. "Was the food good?" "Yes, it ."
  7. Тануу сүйлөмгө айлантыңыз: The test was easy.

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз же суроо түзүңүз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: There … a cat in the garden.
  2. Туура жоопту тандаңыз: I was in Rome two years ….
  3. Туура жоопту тандаңыз: You … right, Tom.
  4. Суроо түзүңүз: you / where / last night / were

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I am born in 2002.
  2. Was they happy?
  3. She was in London before three years.
  4. We were at the cinema last Saturday.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз.

A phone call
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Кечээ кайда болгонуңуз жана өзүңүздү кандай сезгениңиз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.
  2. Качан жана кайда төрөлгөнүңүз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча
    Кыска жоопту тандаңыз: "Are you tired?" "Yes, …."
  2. A1-11 There is жана there are кыргызча: англисче «бар» жана «жок»
    Туура жоопту тандаңыз: There … two banks in my street.
  3. A1-24 Саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор, some жана any кыргызча
    Туура жоопту тандаңыз: There wasn't … bread.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. was
  2. were
  3. Were
  4. weren't / were not
  5. were
  6. was
  7. The test wasn't easy. / The test was not easy.

B. Мааниси

  1. was
  2. ago
  3. were
  4. Where were you last night?

C. Катаны табыңыз

  1. I was born in 2002.
  2. Were they happy?
  3. She was in London three years ago.
  4. ✓ We were at the cinema last Saturday.

D. Текстте

  1. were
  2. weren't / were not
  3. was
  4. was
  5. were
  6. Was
  7. wasn't / was not

E. Сиздин кезегиңиз

  1. Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
  2. I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.

F. Аралаш кайталоо

  1. I am
  2. are
  3. any
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play