SlowingoГрамматика
A2 7 / 38

Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best

Superlatives: The Biggest, The Most Beautiful

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз топтогу кайсы адам же нерсе биринчи (же акыркы) экенин the + -est, the most жана the least менен айта аласыз, топ үчүн in же of тандай аласыз жана one of the + эң жогорку даража + көптүк сандагы зат атооч тизмегин колдоно аласыз.

Негизги ой

Салыштырма даража эки нерсени карайт. Эң жогорку даража болсо бүт топту карап, эң жогоркусун – же эң төмөнкүсүн – тандайт.

Жарыштан кийинки сыйлык тепкичин элестетиңиз. Жыйырма жөө күлүк катышты, бирок эң бийик тепкичте бирөө гана турат: the fastest. Жеңүүчү бирөө гана, ошондуктан эң жогорку даража дээрлик дайыма the алат. Ал топтогу белгилүү бир адамды же нерсени көрсөтөт.

Жакшы жаңылык: аны кантип түзүүнү билесиз. Салыштырма даражада -er болгон жерде эң жогорку даражада -est болот: cheap → cheaper → the cheapest. Салыштырма даражада more болгон жерде эң жогорку даражада the most болот: expensive → more expensive → the most expensive. Ал эми тепкичтин эң ылдыйы үчүн less сөзү the least болот. Бир системаны үйрөнсөңүз, экөөнү тең билесиз.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча эң жогорку даражаны бир эле эң сөзү менен түзөбүз, сын атооч кыскабы же узунбу, айырмасы жок: «эң бийик», «эң атактуу». Англисчеде тандоо керек: кыска сын атоочко -est, узунуна the most. Кыргызча артикль жок, ал эми англисчеде эң жогорку даражанын алдында дээрлик дайыма the турат. Топту кыргызча көбүнчө илик жөндөмө менен айтабыз: «жылдын», «жети баланын», «Кыргызстандын». Мезгил жана сан менен англисчеде да of колдонулат – бул жерде окшоштук бар. Бирок орун менен (өлкө, шаар, класс) англисчеде адатта in колдонулат. Ал эми «… -лардын бири» англисчедеги one of the + көптүк сан тизмегине так туура келет.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Эверест дүйнөдөгү эң бийик тоо болуп саналат.Mount Everest is the highest mountain in the world.«эң» → the + -est; the милдеттүү
Бул дүкөндөгү эң арзан телефон.This is the cheapest phone in the shop.кыска сын атооч → the -est, the most эмес
Сиздин өлкөңүздөгү эң атактуу ырчы ким?Who is the most famous singer in your country?узун сын атооч → the most
Ал командадагы эң мыкты оюнчу.She's the best player on the team.good → the best
Кыш жылдын эң суук мезгили.Winter is the coldest season of the year.Бул жерде да ушундай: мезгил → илик жөндөмө ≈ of
Канададагы эң чоң шаар кайсы?Which is the biggest city in Canada?орун → in; кыргызча «Канаданын» деп айтсак да, англисчеде of эмес
Лиссабон Европадагы эң күнөстүү шаарлардын бири.Lisbon is one of the sunniest cities in Europe.Бул жерде да ушундай: «-лардын бири» → one of the + көптүк сан

Кыскасы: «эң» → the + -est (кыска сын атооч) же the most (узун сын атооч); орун жана топ → in; сан, мезгил, all → of; «… -лардын бири» → one of the + көптүк сан.

Түзүлүшү

Туура эң жогорку даража

Сын атоочСалыштырма даражаЭң жогорку даража
бир муундуу: cheapcheaperthe cheapest
-e менен бүткөн: nicenicerthe nicest
бир үндүү + бир үнсүз: bigbiggerthe biggest
-y менен бүткөн эки муундуу: easyeasierthe easiest
узунураак сын атоочтор: famousmore famousthe most famous
каалаган сын атооч, шкаланын эң ылдыйы: popularless popularthe least popular

Туура эмес эң жогорку даража

Сын атоочСалыштырма даражаЭң жогорку даража
goodbetterthe best
badworsethe worst
farfurther / fartherthe furthest / the farthest

In же of?

СөзЭмне менен колдонулатМисалдар
inорун же топ (жекелик сандагы зат атооч)the tallest in the class, the oldest in my family, the biggest city in the world
ofсан, көптүк сан, all, убакыт мезгилиthe youngest of the three, the best of all, the hottest day of the year

One of the…

ҮлгүМисал
one of the + эң жогорку даража + көптүк сандагы зат атоочone of the best restaurants in town

Мааниси ачык болсо, эң жогорку даражадан кийинки зат атоочту түшүрүп калтырса болот: Which bag is the cheapest? The ордуна таандык сөз да келе алат: my best friend, the city's oldest bridge.

Колдонулушу

1Топтун эң жогоркусу же эң төмөнкүсү

Топтогу биринчисин айтуу үчүн the + -est же the most колдонуңуз. Шкаланын эң ылдыйы үчүн the least колдонуңуз.

Mount Everest is the highest mountain in the world.
Эверест дүйнөдөгү эң бийик тоо болуп саналат.
«эң» → the + -est
This is the cheapest phone in the shop.
Бул дүкөндөгү эң арзан телефон.
кыска сын атооч → -est
Friday is the busiest day of the week.
Жуманын ичинде эң көп иш жума күнү болот.
of the week
Who is the most famous singer in your country?
Сиздин өлкөңүздөгү эң атактуу ырчы ким?
узун сын атооч → the most
It's the least expensive option.
Бул эң арзан вариант.
the least expensive = кымбаттыгы эң аз
Ana is my best friend.
Ана менин эң жакын досум.
the ордуна таандык сөз (my)

2Туура эмес формалар: the best, the worst, the furthest

Good, bad жана far сөздөрүнүн өзгөчө формалары бар.

She's the best player on the team.
Ал командадагы эң мыкты оюнчу.
on the team (US жана UK); in the team (UK)
That was the worst meal of my life.
Бул менин өмүрүмдөгү эң начар тамак болду.
bad → the worst
Which planet is the furthest from the sun?
Кайсы планета Күндөн эң алыс жайгашкан?
the farthest да туура, US англисчесинде көп колдонулат
What's the best way to learn new words?
Жаңы сөздөрдү үйрөнүүнүн эң жакшы жолу кайсы?

3In + орун же топ, of + сан же мезгил

In сөзүн жекелик сандагы зат атооч менен аталган орундар жана топтор менен колдонуңуз (the class, the team, my family, the world). Of сөзүн сандар, көптүк сан, all жана убакыт мезгилдери менен колдонуңуз (the three, all, the year, my life). Кыргызча «-дагы» көбүнчө in сөзүнө, «-дын (ичинен)» көбүнчө of сөзүнө туура келет, бирок орун менен «-дын» деп айтсак да, англисчеде in колдонулат.

Ana is the tallest girl in the class.
Ана класстагы эң бойлуу кыз.
«класстагы» → in the class
He's the youngest in my family.
Ал биздин үй-бүлөдөгү эң кичүүсү.
үй-бүлө – топ → in
This is the best of the three hotels.
Бул үч мейманкананын эң жакшысы.
«үчөөнүн» → of the three
Winter is the coldest season of the year.
Кыш жылдын эң суук мезгили.
«жылдын» → of the year
My grandfather was the oldest of seven children.
Чоң атам жети баланын эң улуусу болгон.
сан → of
Which is the biggest city in Canada?
Канададагы эң чоң шаар кайсы?
орун → in

4One of the + эң жогорку даража + көптүк сан

Адам же нерсе эң мыктылардын тобунда, бирок биринчи болбошу мүмкүн. One of the… кийинки зат атооч дайыма көптүк санда, бирок этиш one сөзүнө ылайыкташат, ошондуктан жекелик санда болот. Кыргызча «… -лардын бири» дегенде да көптүк сан колдонулат – бул сизге жеңил.

Lisbon is one of the sunniest cities in Europe.
Лиссабон Европадагы эң күнөстүү шаарлардын бири.
«-лардын бири» → one of the + көптүк сан
She's one of the most talented people in our team.
Ал биздин командадагы эң шыктуу адамдардын бири.
It's one of the oldest buildings in the city.
Бул шаардагы эң эски имараттардын бири.
One of the biggest problems is the cost.
Эң чоң көйгөйлөрдүн бири баасында.
one of… + is (жекелик этиш)
This was one of the worst days of the trip.
Бул сапардын эң оор күндөрүнүн бири болду.

Көп кездешкен каталар

❌She is tallest girl in the class.
✅She is the tallest girl in the class.
Зат атоочтун алдындагы эң жогорку даражага the керек (же таандык сөз: my, our…).
❌It's the most cheap hotel.
✅It's the cheapest hotel.
Бир муундуу сын атоочтор -est алат.
❌He is the most richest man in town.
✅He is the richest man in town.
most же -est колдонуңуз, экөөнү бирге эч качан.
❌He's one of the best player in the world.
✅He's one of the best players in the world.
one of the + көптүк сандагы зат атооч.
❌This is the baddest day ever.
✅This is the worst day ever.
bad → the worst.
❌It's the more beautiful beach in the country.
✅It's the most beautiful beach in the country.
Топтогу эң жогоркусу үчүн the most колдонуңуз.
⚠️It's the best restaurant of the city.
✅It's the best restaurant in the city.
Мүмкүн эмес эмес, бирок орун менен кадимки тандоо – in.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. The түшүп калат. Кыргызча «Жеңиш чокусу Кыргызстандагы эң бийик чоку» дейбиз: «эң» сөзү жетиштүү, артикль жок. Ошондуктан англисчеде highest, best айтылат да, the унутулуп калат. Эң жогорку даражанын алдында the (же my, our сыяктуу таандык сөз) болушу керек.

❌Jengish Chokusu is highest mountain in Kyrgyzstan, and climbers from many countries come to see it.
✅Jengish Chokusu is the highest mountain in Kyrgyzstan, and climbers from many countries come to see it.
эң жогорку даража → the
❌Everyone in our village near Kochkor says that my aunt Asel makes best boorsok, so she always cooks for the big weddings.
✅Everyone in our village near Kochkor says that my aunt Asel makes the best boorsok, so she always cooks for the big weddings.
the best

2. «Эң» → the most. «Эң» сөзү бардык сын атоочтор менен бирдей келгендиктен, аны дайыма the most деп которуу оңой. Бирок кыска сын атоочтор -est алат: the longest, the nicest. The most узун сын атоочтор үчүн гана.

❌The road over the Too-Ashuu Pass is not the most long, but in winter it is the most dangerous.
✅The road over the Too-Ashuu Pass is not the longest, but in winter it is the most dangerous.
long → the longest; dangerous → the most dangerous
❌When my cousin from Almaty came to Osh, I took him up Sulaiman-Too, because the view from there is the most nice in the whole city.
✅When my cousin from Almaty came to Osh, I took him up Sulaiman-Too, because the view from there is the nicest in the whole city.
nice → the nicest

3. «Кыргызстандын эң чоң көлү» → of Kyrgyzstan. Кыргызча топту көбүнчө илик жөндөмө менен айтабыз: «Кыргызстандын эң чоң көлү», «Оштун эң эски базары». Сөзмө-сөз которсок, of чыгат. Мезгил жана сан менен of туура, бирок өлкө, шаар сыяктуу орун менен англисчеде адатта in колдонулат.

⚠️Issyk-Kul is the biggest lake of Kyrgyzstan, and in July half of Bishkek seems to go there.
✅Issyk-Kul is the biggest lake in Kyrgyzstan, and in July half of Bishkek seems to go there.
Грамматикалык жактан туура, бирок орун менен кадимки тандоо – in.
⚠️My grandfather sells dried fruit at the oldest bazaar of Osh, and he knows every family in the market.
✅My grandfather sells dried fruit at the oldest bazaar in Osh, and he knows every family in the market.
Грамматикалык жактан туура, бирок шаар менен англисче адатта in колдонот.

Чаташтырбаңыз

салыштырма даража жана эң жогорку даража – Эки нерсе → салыштырма даража + than A2-06. Үч же андан көп, бирөө өзгөчөлөнөт → the + эң жогорку даража.

My room is bigger than yours.
Менин бөлмөм сеникинен чоң.
эки бөлмө
My room is the biggest in the house.
Менин бөлмөм үйдөгү эң чоң бөлмө.
үйдөгү бардык бөлмөлөр

the most + сын атооч жана most + зат атооч – The most + сын атооч – эң жогорку даража. The жок most + көптүк сандагы зат атооч «дээрлик баары» дегенди билдирет. B2-19 караңыз.

It's the most popular app.
Бул эң популярдуу тиркеме.
Most people have a smartphone.
Көпчүлүк адамдардын смартфону бар.
most = дээрлик баары, кыргызча «көпчүлүк»

Эң жогорку даража + ever – It's the best film I've ever seen тизмегин көп угасыз. Бул Present Perfect менен түзүлөт (A2-16); эң жогорку даража + I've ever үлгүсү A2-19 сабагында. Азырынча It's the best film of the year деп айта аласыз.

Жазылышы жана айтылышы

  • Жазылыштагы өзгөрүүлөр салыштырма даражадагыдай эле: big → the biggest, nice → the nicest, happy → the happiest.
  • -est алсыз айтылат: /ɪst/ же /əst/. Cheapest /ˈtʃiːpɪst/ сөзүнүн экинчи муунундагы үндүү кыска жана бош; аны «-эст» деп ачык, басым менен айтпаңыз. Кыргызча адатка салып басымды акыркы муунга койбоңуз: басым биринчи муунда.
  • the үнсүз тыбыштын алдында /ðə/ (the best), ал эми үндүү тыбыштын алдында көбүнчө /ði/ (the oldest, the easiest). Кыргызчада /ð/ тыбышы жок: тилдин учун тиштердин ортосуна коюп, үн менен айтыңыз; «зе» же «де» деп айтпаңыз.
  • longest /ˈlɒŋɡɪst/ (UK), /ˈlɔːŋɡɪst/ (US), youngest /ˈjʌŋɡɪst/ жана strongest сөздөрүндө /ŋ/ тыбышынан кийин катуу /ɡ/ угулат.
  • the most beautiful дегенде негизги басым most сөзүнө эмес, сын атоочко түшөт.

Алтын эреже

Топто бирөө өзгөчөлөнөбү → the + -est же the most (эң ылдыйы: the least). Жаттап алыңыз: the best, the worst, the furthest. Орундар жана топтор үчүн in, сандар, көптүк сан жана мезгилдер үчүн of колдонуңуз. One of the кийин көптүк сандагы зат атооч келет.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы сын атоочтун эң жогорку даражасын жазыңыз.

  1. This is (old) building in the city.
  2. She's (good) student in our class.
  3. It was (bad) day of my holiday.
  4. That's (interesting) museum in town.
  5. August is usually (hot) month of the year.
  6. He's (funny) person in my family.
  7. It's (popular) song on the album. (bottom of the scale)

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: She's the fastest runner … the team.
  2. Туура жоопту тандаңыз: He's the oldest … the four brothers.
  3. Туура жоопту тандаңыз: Tom is 20, Sara is 25. Sara is ….
  4. Туура жоопту тандаңыз: It's one of the best … in Asia.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. He's the most tallest in the group.
  2. She is best singer in the school.
  3. It's one of the most beautiful places in the country.
  4. Today was the baddest day of the week.

D. Текстте

Кашаадагы сын атоочтун эң жогорку даражасын жазыңыз.

Our class trip
Our trip to the mountains was great. Day two was 16 (good) day of the week. We climbed 17 (high) hill in the area. Leo was 18 (fast) climber in the group — he was always first. The hotel was one of the 19 (comfortable) hotels in the region, but it wasn't cheap. The food was 20 (bad) part of the trip!

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Үй-бүлөңүз жөнүндө жазыңыз: ким эң улуу, ким эң кичүү жана ким эң узун бойлуу?
  2. Шаарыңыз жөнүндө жазыңыз: эң жакшы жерлердин бирин атап, эмне үчүн экенин айтыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than
    My new flat is (big) than my old one.
  2. A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than
    Туура жоопту тандаңыз: This book is … better than the film.
  3. A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча
    I (walk) home when I saw the accident. (in progress)
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. the oldest
  2. the best
  3. the worst
  4. the most interesting
  5. the hottest
  6. the funniest
  7. the least popular

B. Мааниси

  1. in
  2. of
  3. older
  4. cities

C. Катаны табыңыз

  1. He's the tallest in the group.
  2. She is the best singer in the school.
  3. ✓ It's one of the most beautiful places in the country.
  4. Today was the worst day of the week.

D. Текстте

  1. the best
  2. the highest
  3. the fastest
  4. most comfortable
  5. the worst

E. Сиздин кезегиңиз

  1. My grandmother is the oldest in my family. My cousin Mia is the youngest, and my brother is the tallest.
  2. The old market is one of the best places in my town. It's the most interesting place for food.

F. Аралаш кайталоо

  1. bigger
  2. much
  3. was walking
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play