Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple?
Talking About the Future: Which Form?
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз макулдашылган пландар үчүн Present Continuous (созулма учур чак), график үчүн Present Simple (жөнөкөй учур чак) жана абдан жакынкы келечек үчүн be about to колдоно аласыз, ошондой эле кырдаалга жараша бул формалардын, will жана going to ортосунан тандай аласыз.
Негизги ой
Англис тилинде бир гана «келер чак» жок. Анын ордуна келечек жөнүндө сүйлөөнүн бир нече жолу бар, жана ар бири угуучуга келечек кайдан келгенин айтат.
Төрт булакты элестетиңиз. Расписание: келечекти график бекитип койгон, мисалы, саат жетиде жөнөгөн поезд – Present Simple. Макулдашуу: сиз аны башка адамдар менен макулдашкансыз, ал календарыңызда жазылуу – Present Continuous. Ниет: бул сиздин башыңызда чечилген, же белгисин көрүп турасыз – going to. Жана ушул учур: сиз сүйлөп жатып чечесиз, сунуштайсыз, убада бересиз же пикириңизди айтасыз – will.
Ошондой эле жаңы эле, кийинки бир нече көз ирмемде боло турган келечек да бар: The film is about to start.
Көбүнчө бирден көп форма туура келет, айырма анча чоң эмес. Бирок «Бул келечек кайдан келди?» деген суроо адатта эң табигый тандоого алып барат.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча келечекти көбүнчө бир эле учур-келер чак -а / -й менен айтабыз: «Поезд жетиде жөнөйт», «Саат алтыда Сэм менен жолугам», «Эртең күн ачык болот», «Мен барайын». Англис тили бул нерселерди булагына жараша бөлөт. Расписание боюнча кыргызча менен англисче окшош: экөөндө тең учур чак (The train leaves at seven fifteen). Ал эми башка адамдар менен макулдашылган план англисчеде Present Continuous, аба ырайы жана эч ким пландабаган нерселер going to / will менен айтылат, Present Simple менен эмес. Жакшы жаңылык: кыргызча -ганы турат / -айын деп турат («Кино башталганы турат») be about to дегенге абдан жакын.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Поезд саат жети он беште жөнөйт. | The train leaves at seven fifteen. | Бул жерде да ушундай: график → учур чак (Present Simple) |
| Саат алтыда Сэм менен жолугам. | I'm meeting Sam at six. | кыргызча «-ам»; макулдашылган жолугушуу → Present Continuous |
| Бүгүн кечинде бир жакка барасыңбы? | Are you doing anything this evening? | пландар жөнүндө суроо → Present Continuous |
| Бул жолу биз жеңебиз! | We're going to win this time! | ниет, бекем чечим → going to |
| Менимче, утулуп калабыз. | I think we'll lose. | пикир → will |
| Эртең күн ачык болот. | It's going to be sunny tomorrow. | аба ырайын эч ким пландабайт → going to / will |
| Тезирээк! Кино башталганы турат. | Hurry up! The film is about to start. | «-ганы турат» → be about to + негизги форма |
Кыскасы: кыргызча «-а / -й» формасына эмес, келечектин булагына караңыз. Расписание → Present Simple; башка адамдар менен макулдашуу → Present Continuous; ниет же белги → going to; азыркы чечим, сунуш, убада, пикир → will; бир нече көз ирмем → be about to.
Түзүлүшү
Келечек үчүн Present Continuous – am / is / are + -ing формасы, адатта келечекти билдирген убакыт сөзү менен (же келечек мааниси контексттен ачык болот).
| Мисал | Эмне үчүн |
|---|---|
| I'm meeting Sam at six. | Сэм менен макулдашылган |
| We're flying to Rome on Friday. | билеттер алынган |
| She isn't coming to the party. | ал өзү айтты |
Келечек үчүн Present Simple – негизги форма / этиш + -s, расмий график үчүн.
| Мисал | Эмне үчүн |
|---|---|
| The train leaves at seven fifteen. | график |
| The film starts at eight. | кинотеатрдын программасы |
| What time does the shop open tomorrow? | иш убактысы |
Be about to + негизги форма – бир нерсе абдан жакында, кийинки бир нече көз ирмемде болот.
| Мисал | Эмне үчүн |
|---|---|
| The film is about to start. | бир-эки мүнөттөн кийин |
| I'm about to go out. | мен эшиктин алдындамын |
Формаларды салыштыруу
| Форма | Келечек кайдан келет | Мисал |
|---|---|---|
| Present Simple | график же расмий график | The bus leaves at nine. |
| Present Continuous | башка адамдар менен макулдашуу, календарда | I'm seeing the dentist on Tuesday. |
| going to | жеке план же ниет; азыркы белги | I'm going to clean my room. / It's going to rain. |
| will | азыркы чечим; сунуш; убада; пикир | I'll get it! / I think you'll like it. |
| be about to | кийинки бир нече көз ирмем | Quick! The train is about to leave. |
Колдонулушу
1Макулдашылган пландар үчүн Present Continuous
Макулдашылган келечектеги пландар үчүн Present Continuous колдонуңуз: убакытты жана жерди бирөө менен макулдашкансыз, билет алгансыз же календарыңызга жазып койгонсуз. Кыргызча бул жерде көбүнчө жөн эле «-ам» дейбиз.
2Расписание жана график үчүн Present Simple
Расмий график же программа бекиткен окуялар үчүн Present Simple колдонуңуз: транспорт, кинолор, сабактар, дүкөндөр, иш-чаралар. Кыргызча да ушундай.
3Бир окуя, ар башка формалар
Бир эле келечектеги окуяны сүйлөөчү эмне айткысы келгенине жараша ар башка формалар менен айтса болот.
4Контекст кантип чечет
Кээ бир тандоолор так жакшыраак, анткени форма келечектин булагына туура келет. Ушул учурдагы чечимдер – will; мурунку чечимдер – going to же Present Continuous; көрүнүп турган белги – going to; график – Present Simple.
5Эч ким макулдашпаган нерселер
Present Continuous адамдар макулдашкан нерселер үчүн колдонулат. Аба ырайы жана эч ким пландабаган башка нерселер үчүн will же going to колдонуңуз.
6Be about to – абдан жакынкы келечек
Кийинки бир нече көз ирмемде боло турган нерсе үчүн be about to + негизги форма колдонуңуз. Адатта убакыт сөзү кошулбайт, анткени маанисинин өзү эле «абдан жакында». (Өткөн чактагы формасы was about to B2-18 сабагында.) Кыргызча бул «-ганы турат», «-айын деп турат».
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Учам», «барабыз» → I fly, we visit. Кыргызча макулдашылган пландарды учур-келер чак менен айтабыз: «Ишемби күнү эртең менен апам экөөбүз Ошко учабыз». Сөзмө-сөз которсок, Present Simple чыгат, ал эми ал англисчеде график же адат сыяктуу угулат. Башка адамдар менен макулдашылган, билети алынган план үчүн Present Continuous колдонуңуз.
2. «Ким менен белгилейсиң?» → Who do you celebrate…? Кыргызча адат жөнүндө да, план жөнүндө да бир эле форма менен сурайбыз: «Нооруз майрамын ким менен белгилейсиң?» Англисчеде do you…? суроосу адат жөнүндө: «ар жылы ким менен?». Ушул жылдагы план жөнүндө сураш үчүн are you + -ing колдонуңуз.
3. «Кар жаайт» → it snows. Кыргызча аба ырайын да учур-келер чак менен болжолдойбуз: «Гиддин айтымында, ишемби күнү Соң-Көлдүн жанында кар жаайт». Англисчеде Present Simple график үчүн, ал эми аба ырайынын графикси жок. Болжолдоо үчүн going to же will колдонуңуз.
4. Расписание жөнүндө суроодо does жок. Кыргызча «Чолпон-Атага биринчи маршрутка качан жөнөйт?» деп көмөкчү сөзсүз жана сөз тартибин өзгөртпөй сурайбыз. Англисчеде Present Simple суроосу does + ээ + негизги форма менен түзүлөт.
Чаташтырбаңыз
going to жана Present Continuous – Көбүнчө экөө тең туура. Going to башыңыздагы ниетке басым жасайт; Present Continuous башкалар менен макулдашууга (убакыт, жер, адамдар) басым жасайт.
азыр үчүн жана келечек үчүн Present Continuous – Формасы бирдей; келечекти билдирген убакыт сөзү (же контекст) келечек маанисин көрсөтөт. A1-22 караңыз.
Бул формалар жана Future Continuous – I'll be working at nine tomorrow (келечектеги белгилүү бир учурда уланып жаткан иш) B1-05 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- Убакыт: 7.15 (UK) / 7:15 (US). Аны seven fifteen же a quarter past seven деп айтыңыз; A1-19 караңыз.
- Макулдашууларда басым көбүнчө негизги этишке жана убакытка түшөт: I'm meeting her at six.
- Тез сүйлөгөндө going to gonna сыяктуу угулушу мүмкүн, бирок орун менен эч качан: I'm gonna call (туура) / I'm going to Rome (gonna жок). T-01 караңыз.
- Тез сүйлөгөндө What are you doing…? көбүнчө «Whatcha doing…?» /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US) сыяктуу угулат.
- about to: about сөзүнүн башы алсыз /əˈbaʊt/, басым экинчи муунда; to да алсыз /tə/. Кыргызча адатка салып ар бир муунду толук айтпаңыз: It's about to start дегенде басым -bout жана start сөздөрүнө түшөт.
Алтын эреже
Келечек кайдан келгенин сураңыз: график → Present Simple, макулдашуу → Present Continuous, ниет же көрүнүп турган белги → going to, азыркы чечим, сунуш, убада же пикир → will, кийинки бир нече көз ирмем → be about to. Эки форма туура келсе, айткыңыз келген маанини берген форманы тандаңыз.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
-
The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.leaves = most natural (timetable)
-
I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
-
"I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
-
Look at that driver! He (crash).
-
The film (not start) until nine.
-
Hurry! The shop (be about to / close).
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
-
Туура жоопту тандаңыз: I decided last week. I … start running every day.
-
Туура жоопту тандаңыз: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
-
Туура жоопту тандаңыз: I think robots … do most housework one day.
-
Сүйлөөчү эмнени айткысы келет? "I'm about to leave."
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
The concert will starts at eight.
-
When is the train leave?
-
I'm about to calling you.
-
We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз.
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Кийинки жумага белгиленген эки жолугушууңузду же планыңызды убактысы же күнү менен жазыңыз.
-
Расписание боюнча бир фактыны жана эртеңки күн жөнүндө бир болжолдоону жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча Туура жоопту тандаңыз: I was cooking … the phone rang.
-
A1-23 Present Simple же Present Continuous? I work жана I'm working айырмасы кыргызча Туура жоопту тандаңыз: I … this word.
-
A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор Туура жоопту тандаңыз: … I open the window?
Жооптор
A. Түзүлүшү
- leaves / will leave / is leaving / is going to leave
- 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
- 'll pay / will pay
- 's going to crash / is going to crash
- doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
- is about to close / 's about to close
B. Мааниси
- I'll
- am going to
- 'm meeting
- will
- in a few moments
C. Катаны табыңыз
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- When does the train leave?
- I'm about to call you.
- ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Текстте
- are
- starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
- 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
- 's going to be / is going to be / 'll be / will be
- is about to die / 's about to die
- 'll call / will call / 'm going to call / am going to call
E. Сиздин кезегиңиз
- I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
- My first class starts at nine. I think it'll be a long day.
F. Аралаш кайталоо
- when
- don't understand
- Shall
