SlowingoГрамматика
A2 6 / 38

Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than

Comparatives: Bigger, More Beautiful

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз эки адамды же эки нерсени -er же more / less + сын атооч + than менен салыштыра аласыз, туура эмес формаларды (better, worse, further / farther) колдоно аласыз жана айырма канчалык чоң экенин much, a lot жана a bit менен айта аласыз.

Негизги ой

Ашкананын дубалындагы бой ченегичти элестетиңиз. Эки бала ага сүйөнүп турат, ар биринин боюна карандаш менен белги коюлат. Бир белги бийигирээк. Эми мындай дей аласыз: Leo is taller than Mia. Салыштырма даража так ушундай иштейт: ал эки адамды же нерсени бир шкалага коюп, кайсынысы жогору экенин айтат.

Англисчеде салыштырма даража эки жол менен түзүлөт, тандоо негизинен сын атоочтун узундугуна жараша. Кыска сын атоочторго мүчө жалганат: tall → taller, cheap → cheaper. Узун сын атоочтор мүчө менен өтө оор болуп калмак, ошондуктан алардын алдына өзүнчө сөз коюлат: more expensive, more comfortable.

Андан кийин than шкалага экинчи нерсени алып келет: Trains are faster than buses. Шкала боюнча жогору эмес, ылдый түшкүңүз келсе, less колдонуңуз: This film is less interesting than the book.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча салыштырууну көбүнчө чыгыш жөндөмө -дан менен айтабыз: «Эжем менден улуу», «Поезд учактан арзан». Сын атооч көбүнчө өзгөрбөй калат, кээде -ыраак / -ирээк мүчөсүн алат («жеңилирээк», «ыңгайлуураак»). Англисчеде эки нерсе тең милдеттүү: сын атооч өзгөрөт (-er же more) жана экинчи нерсенин алдында than турат. -дан бул жерде from эмес. Айырманын чоңдугун кыргызча «бир топ», «алда канча», «бир аз» деп айтабыз; англисчеде much / a lot жана a bit / a little колдонулат, very эмес.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Эжем менден улуу.My sister is older than me.«-дан» → than, from эмес; сын атоочко -er кошулат
Жаңы ноутбук эскисинен жеңилирээк.The new laptop is lighter than the old one.«-ирээк» ≈ -er
Бул мейманкана мурункусунан ыңгайлуураак.This hotel is more comfortable than the last one.узун сын атооч → more + сын атооч
Поезд учакка караганда арзаныраак.The train is less expensive than the plane.кыргызча «арзаныраак»; англисче шкаладан ылдый түшсө болот → less
Англис тилиң азыр алда канча жакшы.Your English is much better now.good → better (gooder эмес)
Автобус поездден бир топ жай жүрөт.The bus is much slower than the train.«бир топ / алда канча» → much / a lot, very эмес
Бүгүн өзүмдү бир аз жакшыраак сезип жатам.I feel a little better today.Бул жерде да ушундай: «бир аз» → a bit / a little

Кыскасы: «-дан» → than; кыска сын атооч → -er, узун сын атооч → more; «бир топ / алда канча» → much / a lot, «бир аз» → a bit / a little.

Түзүлүшү

Туура салыштырма даража

Сын атоочЭрежеМисалдар
бир муундуу+ -ercheap → cheaper, old → older, tall → taller
-e менен бүткөн бир муундуу+ -rnice → nicer, large → larger, safe → safer
бир муундуу: бир үндүү + бир үнсүзүнсүз эки эселенет + -erbig → bigger, hot → hotter, thin → thinner
-y менен бүткөн эки муундуу-y → -iereasy → easier, busy → busier, happy → happier
башка эки муундуу сын атоочтордун көбүmore + сын атоочmore modern, more boring, more famous
үч жана андан көп муундууmore + сын атоочmore expensive, more beautiful, more comfortable

Бир нече эки муундуу сын атооч эки формада тең келе алат: quieter / more quiet, simpler / more simple, narrower / more narrow, cleverer / more clever. Quiet, simple жана narrow үчүн -er формасы көбүрөөк колдонулат. Кээ бир кыска сөздөр адатта more алат: more tired, more bored, more fun, more wrong.

Туура эмес салыштырма даража

Сын атоочСалыштырма даража
goodbetter
badworse
farfurther / farther

Less: шкала боюнча ылдый

ҮлгүМисал
less + сын атооч (+ than)This phone is less expensive than that one.

Than сөзүнөн кийин эмне келет

Than кийинМисал
зат атоочShe's taller than her brother.
толуктооч формасындагы ат атооч (күндөлүк англисче)She's taller than me.
ээ + этишShe's taller than I am.

Айырма канчалык чоң?

Чоң айырмаКичине айырма
much / a lot + салыштырма даражаa bit / a little + салыштырма даража
much bigger, a lot more expensivea bit cheaper, a little colder

Салыштырма даража, башка сын атоочтор сыяктуу эле, be этишинен кийин (My flat is smaller.) же зат атоочтун алдында (I want a smaller flat.) тура алат A1-10.

Колдонулушу

1Кыска сын атоочтор: -er + than

-er мүчөсүн бир муундуу сын атоочтор жана -y менен бүткөн эки муундуу сын атоочтор менен колдонуңуз. Кыргызча бул жерде «-дан» же «-га караганда» дейбиз.

The new laptop is lighter than the old one.
Жаңы ноутбук эскисинен жеңилирээк.
«-дан» → than
My sister is older than me.
Эжем менден улуу.
«менден» → than me
It's hotter today than yesterday.
Бүгүн кечээгиге караганда ысыгыраак.
«-га караганда» → than
The exam was easier than I expected.
Экзамен мен ойлогондон жеңил болду.
easy → easier
The city centre is busier at the weekend.
Дем алыш күндөрү шаардын борборунда эл көбүрөөк болот.
centre (UK) / center (US); at the weekend (UK) / on the weekend (US)
We need a bigger table.
Бизге чоңураак стол керек.
зат атоочтун алдында

2Узун сын атоочтор: more / less + than

Эки жана андан көп муундуу сын атоочтордун көбү менен more колдонуңуз. Less – more сөзүнүн тескериси. Ал узун сын атоочтор менен колдонулат; кыскалары менен not as … as көбүрөөк колдонулат (A2-08 караңыз).

This hotel is more comfortable than the last one.
Бул мейманкана мурункусунан ыңгайлуураак.
узун сын атооч → more
For me, history is more interesting than maths.
Мен үчүн тарых математикадан кызыктуураак.
maths (UK) / math (US)
The second part of the book is more exciting.
Китептин экинчи бөлүгү көбүрөөк кызыктырат.
The train is less expensive than the plane.
Поезд учакка караганда арзаныраак.
less expensive = кымбаттыгы азыраак
My new job is less stressful.
Жаңы жумушумда стресс азыраак.

3Туура эмес формалар: better, worse, further

Good, bad жана far сөздөрүнүн өзгөчө формалары бар. Further жана farther экөө тең «алысыраак» дегенди билдирет. Further британ англисчесинде көбүрөөк колдонулат, жана «кошумча, дагы» деген маанини further гана бере алат.

Your English is much better now.
Англис тилиң азыр алда канча жакшы.
good → better
The traffic is worse in the morning.
Эртең менен тыгын күчтүүрөөк болот.
bad → worse
The beach was further than we thought.
Пляж биз ойлогондон алысыраак экен.
farther да туура, US англисчесинде көп колдонулат
For further information, call this number.
Кошумча маалымат алуу үчүн бул номерге чалыңыз.
further = кошумча
My cold was worse yesterday, but I feel better today.
Кечээ сасык тумоом катуураак болчу, бирок бүгүн өзүмдү жакшыраак сезип жатам.

4Than + зат атооч, ат атооч же багыныңкы сүйлөм

Than сөзүнөн кийин зат атооч, толуктооч формасындагы ат атооч (me, him, her, us, them) же ээ + этиш (than I am, than she does) келет. Күндөлүк англисчеде кадимки тандоо – толуктооч формасы. Артынан этишсиз than I абдан расмий угулат. Кыргызча «менден», «андан» деген формалар than me, than him сөздөрүнө туура келет.

My little brother is stronger than me.
Кичүү иним менден күчтүү.
«менден» → than me
She's three years older than him.
Ал андан үч жаш улуу.
«андан» → than him
He's more patient than his father.
Ал атасынан сабырдуураак.
You're taller than I am.
Сен менден узунсуң.
ээ + этиш: бул да туура
Tickets were cheaper than last year.
Билеттер былтыркыдан арзаныраак болду.

5Much, a lot, a bit + салыштырма даража

Айырма канчалык чоң экенин көрсөтүү үчүн салыштырма даражанын алдына much, a lot, a bit же a little коюңуз. Бул жерде very колдонбоңуз. Мындай сөздөр (far, slightly, even) B1-24 сабагында.

The bus is much slower than the train.
Автобус поездден бир топ жай жүрөт.
«бир топ» → much
This version is a lot more expensive.
Бул версиясы алда канча кымбат.
«алда канча» → a lot
Can you make the text a bit shorter, please?
Текстти бир аз кыскартып бере аласызбы?
«бир аз» → a bit
I feel a little better today.
Бүгүн өзүмдү бир аз жакшыраак сезип жатам.
Life in the village is a lot quieter.
Айылдагы жашоо алда канча тынч.

Көп кездешкен каталар

❌She is more tall than me.
✅She is taller than me.
Бир муундуу сын атоочтор -er алат.
❌This book is interestinger.
✅This book is more interesting.
Узун сын атоочтор more алат.
❌He is more taller than his brother.
✅He is taller than his brother.
more же -er колдонуңуз, экөөнү бирге эч качан.
❌My car is gooder than yours.
✅My car is better than yours.
good → better.
❌The weather is badder today.
✅The weather is worse today.
bad → worse.
❌Rome is bigger that Milan.
✅Rome is bigger than Milan.
Салыштыруу сөзү – than.
❌It's very cheaper online.
✅It's much cheaper online.
Салыштырма даража менен very эмес, much, a lot же a bit колдонуңуз.
❌The exam was more easy than I thought.
✅The exam was easier than I thought.
-y менен бүткөн эки муундуу → -ier.
⚠️My bag is less heavy than yours.
✅My bag is lighter than yours.
Ката эмес, бирок кыска сын атоочтор менен англисче адатта карама-каршы маанидеги сын атоочту же not as … as тандайт A2-08.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «-дан» → from. Кыргызча салыштыруу чыгыш жөндөмө менен айтылат: «Нарын Бишкектен суук», «Айжан көптөгөн медайымдардан тажрыйбалуу». Сөздүктө «-дан» = from болгондуктан, англисчеде than ордуна from коюлуп калат. Салыштырууда дайыма than колдонуңуз.

❌My cousin Aizhan is only twenty, but she is already more experienced from many older nurses at the hospital in Jalal-Abad.
✅My cousin Aizhan is only twenty, but she is already more experienced than many older nurses at the hospital in Jalal-Abad.
салыштыруу → than
❌In January, Naryn is much colder from Bishkek, so take your warmest coat and a hat.
✅In January, Naryn is much colder than Bishkek, so take your warmest coat and a hat.
«Бишкектен» → than Bishkek

2. -er түшүп калат. Кыргызча «-дан» салыштырууну өзү эле көрсөтөт, сын атоочту өзгөртүү милдеттүү эмес: «Жаңы класс эски бөлмөдөн жарык». Ошондуктан англисчеде than коюлат, бирок сын атооч өзгөрбөй калат. Англисчеде сын атооч дайыма өзгөрөт: -er же more.

❌Our new classroom on the third floor is bright than our old room in the basement, so we don't need the lights in the morning.
✅Our new classroom on the third floor is brighter than our old room in the basement, so we don't need the lights in the morning.
bright → brighter
❌Go by the new road through Kemin, it's quick than the old one, and there are fewer trucks on it in the evening.
✅Go by the new road through Kemin, it's quicker than the old one, and there are fewer trucks on it in the evening.
quick → quicker

3. Күчөтүү үчүн very. Кыргызча айырманы «бир топ», «алда канча» деп күчөтөбүз. Англисчеде эң көп колдонулган күчөтүүчү сөз very болгондуктан, аны салыштырма даражанын алдына да коюп жиберебиз. Бирок салыштырма даража менен much, a lot (чоң айырма) же a bit, a little (кичине айырма) гана колдонулат.

❌In July, the apricots from the Osh Bazaar are very sweeter than the ones in the supermarket near our house.
✅In July, the apricots from the Osh Bazaar are much sweeter than the ones in the supermarket near our house. же In July, the apricots from the Osh Bazaar are a lot sweeter than the ones in the supermarket near our house.
very эмес → much / a lot
❌Since his operation in Bishkek my grandfather feels very better, and every morning he walks with his dog along the river in Naryn.
✅Since his operation in Bishkek my grandfather feels much better, and every morning he walks with his dog along the river in Naryn. же Since his operation in Bishkek my grandfather feels a lot better, and every morning he walks with his dog along the river in Naryn.
very эмес → much / a lot

Чаташтырбаңыз

than жана then – Than салыштыруу үчүн. Then «андан кийин» же «ошол убакта» дегенди билдирет.

She's younger than me.
Ал менден кичүү.
than: салыштыруу
We had lunch, and then we went for a walk.
Түшкү тамак ичтик, анан сейилдегени чыктык.
then: анан

салыштырма даража жана эң жогорку даража – Салыштырма даража эки нерсени салыштырат. Эң жогорку даража топтогу биринчисин тандайт. A2-07 караңыз.

My room is bigger than my brother's room.
Менин бөлмөм инимдин бөлмөсүнөн чоң.
эки бөлмө
My room is the biggest room in the house.
Менин бөлмөм үйдөгү эң чоң бөлмө.
бүт үйдөгү бөлмөлөр

older жана elder – Elder негизинен үй-бүлө мүчөлөрү жөнүндө зат атоочтун алдында колдонулат (my elder sister). Than менен older колдонуңуз.

My brother is older than me.
Агам менден улуу.
«elder than me» эмес

Жазылышы жана айтылышы

  • Бир кыска үндүүдөн кийинки акыркы үнсүз эки эселенет: big → bigger, wet → wetter, sad → sadder. w, x жана y эч качан эки эселенбейт: new → newer, low → lower.
  • Үнсүздөн кийин -y → -ier: dry → drier, early → earlier, funny → funnier.
  • than дээрлик дайыма алсыз айтылат: /ðən/. Кыргызчада /ð/ тыбышы жок: тилдин учун үстүңкү жана астыңкы тиштердин ортосуна коюп, үн менен айтыңыз. Аны «зэн» же «дэн» деп айтпаңыз. Taller than me = /ˈtɔːlə ðən ˈmiː/ (UK), /ˈtɔːlər ðən ˈmiː/ (US).
  • -er мүчөсү алсыз: /ə/ (UK), /ər/ (US). Британ англисчесинде cheaper сөзүнүн аягы кыска, бүдөмүк /ə/; аны «-эр» деп ачык айтпаңыз.
  • longer /ˈlɒŋɡə/ (UK), /ˈlɔːŋɡər/ (US), younger /ˈjʌŋɡə/ (UK), /ˈjʌŋɡər/ (US) жана stronger сөздөрүндө /ŋ/ тыбышынан кийин катуу /ɡ/ угулат, ал эми long, young, strong сөздөрүндө ал жок. Кыргыздын ң тыбышы /ŋ/ менен бирдей, ошондуктан long сөзүнө [г] кошпоңуз, бирок longer сөзүндө аны айтыңыз.

Алтын эреже

Эки нерсени салыштырып жатасызбы? Кыска сын атооч → -er; узун сын атооч → more (шкала боюнча ылдый: less); андан кийин than. Жаттап алыңыз: good → better, bad → worse, far → further / farther. More менен -er сөзүн бирге колдонбоңуз, салыштырма даражанын алдына very эмес, much / a lot / a bit коюңуз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы сын атоочтун салыштырма даражасын жазыңыз.

  1. A car is (fast) than a bike.
  2. This dress is (expensive) than that one.
  3. Today is (hot) than yesterday.
  4. My new phone is (good) than my old one.
  5. Maths is (easy) for me than physics.
  6. The second film was (bad) than the first.
  7. My grandmother is (happy) now in her new flat.
  8. Салыштырма даражасын жазыңыз: nice

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз же толуктаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: She is … than her husband.
  2. Туура жоопту тандаңыз: It's … colder today.
  3. Anna is 1.60 m. I'm 1.75 m. Anna is shorter than .
  4. less менен кайра жазыңыз: This chair is more comfortable than that one. That chair is .
  5. Туура жоопту тандаңыз: The station is … than I thought.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. He's more richer than his boss.
  2. My flat is smaller then yours.
  3. My sister is elder than me.
  4. This test is a bit easier than the last one.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Кашаадагы сын атоочтун салыштырма даражасын жазыңыз.

Choosing a flat
Maya: The flat on Park Road is 18 (big) than the one in the centre.
Tom: Yes, but it's 19 (expensive) — 200 more a month!
Maya: True. But the centre is 20 (noisy) at night.
Tom: And Park Road is 21 (far) from my office. The bus takes forty minutes.
Maya: OK. So the centre is a bit 22 (good) for you, and Park Road is 23 (quiet) for me.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Өзүңүз билген эки шаарды салыштырыңыз. Эки сүйлөм жазыңыз.
  2. Өзүңүздү үй-бүлөңүздүн бир мүчөсү менен салыштырыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-10 Англисче сын атоочтор (adjectives): very, too, quite кыргызча түшүндүрмө
    Катаны оңдоңуз: We bought two reds chairs.
  2. A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор
    I'm sure it (be) warmer tomorrow.
  3. A1-26 Was жана were кыргызча: be этишинин өткөн чагы
    Last winter (be) colder than this winter.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. faster
  2. more expensive
  3. hotter
  4. better
  5. easier
  6. worse
  7. happier
  8. nicer

B. Мааниси

  1. younger
  2. much
  3. me / I am / I
  4. less comfortable than this one / less comfortable than this chair
  5. further

C. Катаны табыңыз

  1. He's richer than his boss.
  2. My flat is smaller than yours.
  3. My sister is older than me.
  4. ✓ This test is a bit easier than the last one.

D. Текстте

  1. bigger
  2. more expensive
  3. noisier
  4. further / farther
  5. better
  6. quieter / more quiet

E. Сиздин кезегиңиз

  1. Lisbon is smaller than Madrid. Madrid is a lot busier, but Lisbon is more relaxing.
  2. My brother is two years older than me, but I'm taller than him.

F. Аралаш кайталоо

  1. We bought two red chairs.
  2. will be / 'll be / is going to be / 's going to be
  3. was
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play