Marudio A1: Present Continuous, Some/Any na Past Simple kwa Kiswahili
Review: Present Continuous, Quantities and the Past
Katika ukurasa huu
Marudio haya yanahusu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya Present Simple na Present Continuous, kuzungumza kuhusu kiasi kwa some / any na how much / how many, kusema unachopenda na kuomba unachotaka kwa adabu, kusimulia hadithi fupi ya zamani kwa was / were, vitenzi vya kawaida na visivyo vya kawaida, na did, na kuunganisha mawazo yako kwa and, but, or, so, because — zana zote za A1, zikitumika pamoja.
Tulichojifunza
| Somo | Jambo kuu | Mfano muhimu |
|---|---|---|
| A1-22 | am / is / are + -ing form kwa vitendo vinavyoendelea: sasa hivi, kipindi hiki, kwa muda, au vinavyobadilika; tahajia ya -ing (making, sitting, lying) | "What are you doing?" "I'm looking for my keys." |
| A1-23 | ukurasa wa wasifu au video ya moja kwa moja? tabia na ukweli → present simple; sasa au kwa muda → present continuous; state verbs (vitenzi vya hali) hubaki katika simple; think na have zina maana mbili | I work in a bank, but today I'm working from home. |
| A1-24 | nomino zinazohesabika (a/an, wingi) na zisizohesabika (bila a/an, bila wingi, kitenzi cha umoja); some katika sentensi chanya, ofa na maombi, any katika sentensi hasi na maswali; how many / how much; a glass of, a piece of | Do you want some cake? |
| A1-25 | like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing form; want / would like + to-infinitive; Would you like…? (ofa) na Do you like…? (kwa ujumla) | I'd like to make an appointment for Monday. |
| A1-26 | was (I / he / she / it) na were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, last | There were about fifty people at the wedding. |
| A1-27 | past ya kawaida = kitenzi + -ed, sawa kwa kila kiima; tahajia (lived, studied, stopped); sauti tatu za -ed | We booked our flights two weeks ago. |
| A1-28 | past zisizo za kawaida (went, had, saw, bought…); didn't + base form; Did + kiima + base form?; be hujenga maumbo yake yenyewe | Where did you go on holiday? |
| A1-29 | and (+), but (≠), or (?), so (matokeo), because (sababu); also katikati, too / as well mwishoni; koma | It was raining, so we stayed at home. |
Ulinganisho Muhimu
Present Simple na Present Continuous — Present Simple ni ukurasa wa wasifu (profile page): tabia, ratiba za kila siku, ukweli, hali za kudumu. Present Continuous ni video ya moja kwa moja (live video): kinachoendelea sasa, kipindi hiki, au kwa muda tu. Kiswahili hutumia -na- kwa yote mawili (ninafanya kazi), kwa hiyo jiulize kila mara: ni tabia, au ni sasa? A1-22 A1-23
- Jaribio: Ni kweli kwa ujumla, au ni tabia (usually, every day, hu-)? → simple. Kinatokea sasa, au kwa muda maalum tu (now, this week)? → continuous.
Kitenzi cha kitendo na kitenzi cha hali — State verbs (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) kwa kawaida hubaki katika simple, hata unapomaanisha "sasa hivi". Think na have zinaweza kuwa vyote viwili: maoni au umiliki ni hali; mchakato au shughuli ni kitendo. Kiswahili husema ninajua, ninahitaji, nina kwa -na-, lakini hiyo si -ing. A1-23
- Jaribio: Kuna kitu cha kuona kwenye "video ya moja kwa moja" (kitendo)? → continuous inawezekana. Ni kujua, kutaka, kupenda, kumiliki au maoni? → simple.
some na any; how much na how many — Some katika sentensi chanya, ofa na maombi; any katika sentensi hasi na maswali ya kweli. How many + nomino ya wingi inayohesabika; how much + nomino isiyohesabika. Nomino zisizohesabika huchukua kitenzi cha umoja. Kiswahili husema ngapi kwa mengi, lakini kiasi gani kwa unga, maji na pesa. A1-24
- Jaribio: Sentensi chanya, au ofa unayotarajia "ndiyo"? → some. Hasi, au hujui kweli? → any. Unaweza kukihesabu kimoja kimoja? → how many. Hapana? → how much.
-ing form na to-infinitive; Do you like…? na Would you like…? — Hisia za jumla (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing form. Matakwa (want, would like) huangalia mbele + to. Do you like…? huuliza kuhusu hisia za jumla; Would you like…? hutoa ofa au mwaliko sasa. Kiswahili hutumia ku- kwa vyote (napenda kusafiri, nataka kununua), kwa hiyo ku- haikuambii kipi cha kuchagua. A1-25
- Jaribio: Hisia kwa ujumla? → like / enjoy + -ing form, Do you like…? Matakwa, ombi au ofa sasa? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?
was / were na did — Be hujenga sentensi hasi na maswali yake ya zamani yenyewe: wasn't, weren't, Was…? Were…? Vitenzi vingine vyote hutumia did / didn't + base form. Kiswahili hutumia -li- kwa vyote (sikuwa, sikula), kwa hiyo Kiingereza kinakulazimisha kuchagua. A1-26 A1-28
- Jaribio: Kitenzi ni be (+ kivumishi, nomino au mahali)? → was / were. Kitenzi kingine chochote? → did / didn't.
Umbo la past na base form baada ya did — Katika sentensi chanya, tumia umbo la past: -ed kwa vitenzi vya kawaida, umbo maalum kwa visivyo vya kawaida. Baada ya did au didn't, kitenzi kikuu kinarudi kwenye base form. A1-27 A1-28
- Jaribio: Did / didn't iko katika sentensi? → base form (go, see, watch). Hakuna did? → umbo la past (went, saw, watched).
Wakati uliopo na wakati uliopita — Wakati uliopo hueleza sasa na daima; wakati uliopita hueleza muda uliokwisha. Maneno ya wakati uliopita (yesterday, last week, two days ago) yanahitaji umbo la past, bila preposition kabla ya last au yesterday. Kumbuka: nimemaliza jana kwa Kiswahili ni I finished yesterday kwa Kiingereza. A1-12 A1-27
- Jaribio: Muda umekwisha (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → past. Sasa, daima au kwa kawaida? → present.
so na because; and, but na or — So + matokeo; because + sababu: hadithi ile ile kwa mwelekeo kinyume. And huongeza, but hulinganisha tofauti, or hutoa chaguo. Kiswahili: kwa hiyo (so), kwa sababu (because), na (and), lakini (but), au (or) — lakini Kiingereza hutumia kiunganishi kimoja tu kati ya vishazi viwili. A1-29
- Jaribio: Kinachofuata neno ni nini — matokeo? → so. Sababu? → because. Kitu tofauti au cha kushangaza? → but. Chaguo? → or.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. -na- = -ing hata kwa hali. Ninaelewa, ninajua, tuna ng'ombe — Kiswahili hutumia -na- kwa vitendo na kwa hali. Ukigeuza kila -na- kuwa -ing, state verbs na have ya umiliki zinaishia katika continuous. Kwa kuelewa, kujua, kutaka na kumiliki, tumia simple. A1-23
2. Wingi wa Kiswahili kwa nomino zisizohesabika. Samani hizi zote, vifaa hivi — Kiswahili huonyesha wingi kwa upatanisho (hizi, hivi) hata kwa vitu ambavyo Kiingereza hakihesabu. Kwa hiyo furnitures na how many rice husikika mara nyingi. Nomino hizi hazina -s, na huchukua how much. A1-24
3. -me- na -li- katika hadithi ya zamani. Kwa Kiswahili tunasema nimemwona jana — -me- pamoja na wakati uliokwisha. Ukitafsiri -me- kama have, unapata have + yesterday, mchanganyiko ambao Kiingereza hakiukubali. Na kwa sababu nilikuwa = I was, baadhi ya wanafunzi huweka was kabla ya kila kitenzi cha zamani. Kitenzi cha kitendo katika past hakihitaji was. A1-27 A1-28
4. Maswali bila did au be mbele. Uliamka saa ngapi? Mlikuwa wapi? — Kiswahili huuliza kwa sauti tu. Ukitafsiri moja kwa moja, did inapotea, au was / were hubaki baada ya kiima. Kiingereza: neno la swali + did + kiima + base form, au neno la swali + was / were + kiima. A1-26 A1-28
5. Kwa sababu…, kwa hiyo… → viunganishi viwili. Kwa Kiswahili ni kawaida kusema Kwa sababu barabara ilifungwa, kwa hiyo tulipita njia nyingine. Kiingereza kinatumia kiunganishi kimoja tu: because au so. A1-29
Kanuni za Dhahabu
- A1-22 am / is / are + -ing form = kitendo kinachoendelea: sasa hivi, kipindi hiki, kwa muda au kinachobadilika. Usisahau be kamwe, na angalia tahajia ya -ing.
- A1-23 Ukurasa wa wasifu au video ya moja kwa moja? Tabia, ratiba za kila siku, ukweli na hali za kudumu → present simple. Kinaendelea sasa, kipindi hiki au kwa muda → present continuous. State verbs (know, like, want, need, believe, understand…) kwa kawaida hubaki katika simple — hata kama Kiswahili kina -na-.
- A1-24 Nomino zinazohesabika: a/an na wingi. Nomino zisizohesabika: bila a/an, bila wingi, kitenzi cha umoja. Tumia some hasa katika sentensi chanya, ofa na maombi, na any hasa katika sentensi hasi na maswali. How many + zinazohesabika; how much + zisizohesabika.
- A1-25 Hisia za jumla → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing form (au nomino). Matakwa → want / would like + to-infinitive (au nomino). Kuomba kwa adabu, sema I'd like…; kutoa ofa, uliza Would you like…?
- A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. Hasi: wasn't, weren't. Maswali: Was she…? Were you…? — be hujenga maswali na sentensi hasi zake yenyewe, bila did.
- A1-27 Past ya kawaida = kitenzi + -ed, sawa kwa kila kiima. Angalia tahajia (lived, studied, stopped) na ongeza silabi ya ziada tu baada ya sauti ya t au d (wanted, needed).
- A1-28 Chanya: tumia umbo la past (went, saw, worked). Hasi na maswali: didn't / Did + base form (didn't go, Did you see?) — did hubeba wakati uliopita. Be hujenga sentensi hasi na maswali yake yenyewe bila did.
- A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ matokeo), because (← sababu). Also huenda katikati ya kishazi; too / as well huenda mwishoni. Kwa kawaida weka koma kabla ya but na so, na usiweke koma kabla ya because. Kiunganishi kimoja tu kati ya vishazi viwili.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha au badilisha sentensi kama unavyoelekezwa.
-
A1-22 Present Continuous kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema Kinachoendelea Sasa Andika -ing form: run
-
A1-22 Present Continuous kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema Kinachoendelea Sasa Shh! The baby (sleep).
-
A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili Kamilisha: three of bread (slice)
-
A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa I enjoy (cook) for my friends.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na you at home last night?
-
A1-27 Past Simple (Regular Verbs) kwa Kiswahili: -ed, Tahajia na Matamshi We (stop) at a café on the way.
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 I (not / see) her yesterday.
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Umbo la past la buy:
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi Chagua jibu sahihi: I usually to work, but this week I the bus.
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi Chagua jibu sahihi: She … a new laptop.
-
A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: How … eggs do we need?
-
A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili Ofa: Do you want … cake?
-
A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa Chagua jibu sahihi: … a coffee? I'm making one now.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na Chagua jibu sahihi: … at the party?
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Chagua jibu sahihi: … out last night?
-
A1-29 And, But, Or, So, Because kwa Kiswahili: Viunganishi vya Msingi Chagua jibu sahihi: It was raining, … we stayed at home.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
A1-22 Present Continuous kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema Kinachoendelea Sasa Do you working today?
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi This bag is belonging to Sara.
-
A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili I need some advices.
-
A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa I want go home.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na I am born in 2001.
-
A1-27 Past Simple (Regular Verbs) kwa Kiswahili: -ed, Tahajia na Matamshi She studyed all night.
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Did you saw the film?
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na There were about fifty people at the party.
D. Katika Muktadha
Kamilisha hadithi. Tumia neno lililo kwenye mabano katika umbo sahihi, au chagua jibu sahihi.
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi Andika sentensi moja kuhusu ratiba yako ya kawaida, na moja kuhusu jambo tofauti wiki hii.
-
A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40 Andika sentensi tatu kuhusu wikendi iliyopita: moja yenye was au were, moja chanya ya past simple, na moja hasi.
-
A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa Uko mkahawani. Agiza kwa adabu, na sema jambo moja unalopenda kufanya hapo.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-12 Present Simple kwa Kiswahili: I Work, She Works na -s ya He, She, It My brother (watch) TV every evening.
-
A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili your sister speak French?
-
A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno Panga kwa mpangilio sahihi: often / we / pizza / eat
-
A1-20 At, On, In kwa Muda: Vihusishi vya Wakati kwa Kiswahili I was born 1999.
-
A1-17 Can na Can't kwa Kiswahili: Uwezo, Ruhusa, Maombi na Matamshi "Can you swim?" "Yes, I ."
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them kwa Kiswahili: Object Pronouns (Viwakilishi vya Yambwa) My keys? I can't find .
Majibu
A. Muundo
- running
- is sleeping / 's sleeping
- slices
- cooking
- Were
- stopped
- didn't see / did not see
- bought
B. Maana
- drive … am taking
- needs
- many
- some
- Would you like
- Were you
- Did you go
- so
C. Tafuta Kosa
- Are you working today? / Do you work today?
- This bag belongs to Sara.
- I need some advice. / I need advice.
- I want to go home.
- I was born in 2001.
- She studied all night.
- Did you see the film?
- ✓ There were about fifty people at the party.
D. Katika Muktadha
- was
- invited
- was
- was
- had
- tried
- didn't want / did not want
- but
- 'm sitting / am sitting
- 'm looking / am looking
- love
- to see
E. Zamu Yako
- I usually work in an office. This week I'm working from home.
- I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
- I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.
F. Marudio Mchanganyiko
- watches
- Does
- We often eat pizza.
- in
- can
- them
