SlowingoSarufi
A1 32 / 32 Somo la marudio

Marudio A1: Present Continuous, Some/Any na Past Simple kwa Kiswahili

Review: Present Continuous, Quantities and the Past

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Tulichojifunza
  3. Ulinganisho Muhimu
  4. Makosa ya Kawaida
  5. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  6. Kanuni za Dhahabu
  7. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya Present Simple na Present Continuous, kuzungumza kuhusu kiasi kwa some / any na how much / how many, kusema unachopenda na kuomba unachotaka kwa adabu, kusimulia hadithi fupi ya zamani kwa was / were, vitenzi vya kawaida na visivyo vya kawaida, na did, na kuunganisha mawazo yako kwa and, but, or, so, because — zana zote za A1, zikitumika pamoja.

Tulichojifunza

SomoJambo kuuMfano muhimu
A1-22am / is / are + -ing form kwa vitendo vinavyoendelea: sasa hivi, kipindi hiki, kwa muda, au vinavyobadilika; tahajia ya -ing (making, sitting, lying)"What are you doing?" "I'm looking for my keys."
A1-23ukurasa wa wasifu au video ya moja kwa moja? tabia na ukweli → present simple; sasa au kwa muda → present continuous; state verbs (vitenzi vya hali) hubaki katika simple; think na have zina maana mbiliI work in a bank, but today I'm working from home.
A1-24nomino zinazohesabika (a/an, wingi) na zisizohesabika (bila a/an, bila wingi, kitenzi cha umoja); some katika sentensi chanya, ofa na maombi, any katika sentensi hasi na maswali; how many / how much; a glass of, a piece ofDo you want some cake?
A1-25like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing form; want / would like + to-infinitive; Would you like…? (ofa) na Do you like…? (kwa ujumla)I'd like to make an appointment for Monday.
A1-26was (I / he / she / it) na were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, lastThere were about fifty people at the wedding.
A1-27past ya kawaida = kitenzi + -ed, sawa kwa kila kiima; tahajia (lived, studied, stopped); sauti tatu za -edWe booked our flights two weeks ago.
A1-28past zisizo za kawaida (went, had, saw, bought…); didn't + base form; Did + kiima + base form?; be hujenga maumbo yake yenyeweWhere did you go on holiday?
A1-29and (+), but (≠), or (?), so (matokeo), because (sababu); also katikati, too / as well mwishoni; komaIt was raining, so we stayed at home.

Ulinganisho Muhimu

Present Simple na Present Continuous — Present Simple ni ukurasa wa wasifu (profile page): tabia, ratiba za kila siku, ukweli, hali za kudumu. Present Continuous ni video ya moja kwa moja (live video): kinachoendelea sasa, kipindi hiki, au kwa muda tu. Kiswahili hutumia -na- kwa yote mawili (ninafanya kazi), kwa hiyo jiulize kila mara: ni tabia, au ni sasa? A1-22 A1-23

I work in a bank, but today I'm working from home.
Ninafanya kazi benki, lakini leo ninafanyia kazi nyumbani.
-na- mara mbili; Kiingereza: work (kudumu), I'm working (leo tu)
She usually drives to work. This week she's taking the train.
Kwa kawaida yeye huendesha gari kwenda kazini. Wiki hii anapanda treni.
hu- = tabia → drives; wiki hii → -ing
"What do you do?" "I'm a nurse."
"Unafanya kazi gani?" "Mimi ni muuguzi."
What do you do? = kazi yako
"What are you doing?" "I'm making a sandwich."
"Unafanya nini?" "Ninatengeneza sandwichi."
sasa hivi → -ing
I live in Dublin.
Ninaishi Dublin.
kudumu
I'm living in a student flat this year.
Mwaka huu ninaishi katika fleti ya wanafunzi.
kwa muda; flat (UK), apartment (US)
  • Jaribio: Ni kweli kwa ujumla, au ni tabia (usually, every day, hu-)? → simple. Kinatokea sasa, au kwa muda maalum tu (now, this week)? → continuous.

Kitenzi cha kitendo na kitenzi cha hali — State verbs (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) kwa kawaida hubaki katika simple, hata unapomaanisha "sasa hivi". Think na have zinaweza kuwa vyote viwili: maoni au umiliki ni hali; mchakato au shughuli ni kitendo. Kiswahili husema ninajua, ninahitaji, nina kwa -na-, lakini hiyo si -ing. A1-23

I need a coffee right now.
Ninahitaji kahawa sasa hivi.
sasa hivi, lakini bado simple
I think it's a good idea.
Nadhani ni wazo zuri.
maoni → I think
I'm thinking about my holiday.
Ninawaza kuhusu likizo yangu.
mchakato akilini; holiday (UK), vacation (US)
I have two sisters.
Nina dada wawili.
nina = hali → have, si I'm having
I'm having lunch. Can I call you later?
Ninakula chakula cha mchana. Naweza kukupigia baadaye?
kula: kitendo → I'm having
  • Jaribio: Kuna kitu cha kuona kwenye "video ya moja kwa moja" (kitendo)? → continuous inawezekana. Ni kujua, kutaka, kupenda, kumiliki au maoni? → simple.

some na any; how much na how many — Some katika sentensi chanya, ofa na maombi; any katika sentensi hasi na maswali ya kweli. How many + nomino ya wingi inayohesabika; how much + nomino isiyohesabika. Nomino zisizohesabika huchukua kitenzi cha umoja. Kiswahili husema ngapi kwa mengi, lakini kiasi gani kwa unga, maji na pesa. A1-24

There are some letters for you on the table.
Kuna barua kadhaa zako mezani.
some + wingi
I don't have any money with me.
Sina pesa yoyote hapa.
yoyote ≈ any
Do you want some biscuits?
Unataka biskuti?
kukaribisha → some; biscuits (UK), cookies (US)
Do we have any biscuits?
Tuna biskuti zozote?
swali la kweli → any
How many eggs do we need?
Tunahitaji mayai mangapi?
yanahesabika → how many
How much flour do we need?
Tunahitaji unga kiasi gani?
haihesabiki → how much
  • Jaribio: Sentensi chanya, au ofa unayotarajia "ndiyo"? → some. Hasi, au hujui kweli? → any. Unaweza kukihesabu kimoja kimoja? → how many. Hapana? → how much.

-ing form na to-infinitive; Do you like…? na Would you like…? — Hisia za jumla (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing form. Matakwa (want, would like) huangalia mbele + to. Do you like…? huuliza kuhusu hisia za jumla; Would you like…? hutoa ofa au mwaliko sasa. Kiswahili hutumia ku- kwa vyote (napenda kusafiri, nataka kununua), kwa hiyo ku- haikuambii kipi cha kuchagua. A1-25

I love travelling by train.
Ninapenda sana kusafiri kwa treni.
kusafiri → travelling; travelling (UK), traveling (US)
We want to buy a house next year.
Tunataka kununua nyumba mwaka ujao.
kununua → to buy
"Would you like a biscuit?" "Yes, please."
"Ungependa biskuti?" "Ndiyo, tafadhali."
ungependa → Would you like (ofa)
"Do you like biscuits?" "Yes, I love them."
"Unapenda biskuti?" "Ndiyo, ninazipenda sana."
hisia za jumla
I like tea.
Ninapenda chai.
kwa ujumla
I'd like a tea, please.
Ningependa chai, tafadhali.
sasa, ombi: ningependa → I'd like
  • Jaribio: Hisia kwa ujumla? → like / enjoy + -ing form, Do you like…? Matakwa, ombi au ofa sasa? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?

was / were na did — Be hujenga sentensi hasi na maswali yake ya zamani yenyewe: wasn't, weren't, Was…? Were…? Vitenzi vingine vyote hutumia did / didn't + base form. Kiswahili hutumia -li- kwa vyote (sikuwa, sikula), kwa hiyo Kiingereza kinakulazimisha kuchagua. A1-26 A1-28

Were you at home last night?
Ulikuwa nyumbani jana usiku?
si "Did you be…?"
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Sikuwa na njaa. Sikula chakula cha jioni.
be (wasn't), kisha kitenzi kingine (didn't eat); sikuwa na njaa → I wasn't hungry
How was the film? Did you like it?
Filamu ilikuwaje? Uliipenda?
be → was; like → did
I didn't feel well.
Sikujisikia vizuri.
feel ni kitenzi cha kawaida → didn't
I wasn't well.
Sikuwa mzima.
be + kivumishi
  • Jaribio: Kitenzi ni be (+ kivumishi, nomino au mahali)? → was / were. Kitenzi kingine chochote? → did / didn't.

Umbo la past na base form baada ya did — Katika sentensi chanya, tumia umbo la past: -ed kwa vitenzi vya kawaida, umbo maalum kwa visivyo vya kawaida. Baada ya did au didn't, kitenzi kikuu kinarudi kwenye base form. A1-27 A1-28

I watched a great documentary last night.
Jana usiku nilitazama filamu nzuri sana ya makala.
-li- → -ed
I went to bed early last night.
Jana usiku nililala mapema.
go → went
He didn't come to the party.
Hakuja kwenye sherehe.
didn't come, si didn't came
Did you see the news this morning?
Uliona habari leo asubuhi?
Kiswahili: sauti tu; Kiingereza: Did … see
  • Jaribio: Did / didn't iko katika sentensi? → base form (go, see, watch). Hakuna did? → umbo la past (went, saw, watched).

Wakati uliopo na wakati uliopita — Wakati uliopo hueleza sasa na daima; wakati uliopita hueleza muda uliokwisha. Maneno ya wakati uliopita (yesterday, last week, two days ago) yanahitaji umbo la past, bila preposition kabla ya last au yesterday. Kumbuka: nimemaliza jana kwa Kiswahili ni I finished yesterday kwa Kiingereza. A1-12 A1-27

I live in Leeds now.
Sasa ninaishi Leeds.
wakati uliopo
I lived in York in 2015.
Mwaka 2015 niliishi York.
wakati uliopita, umekwisha
I called you an hour ago.
Nilikupigia simu saa moja iliyopita.
saa moja iliyopita → an hour ago
  • Jaribio: Muda umekwisha (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → past. Sasa, daima au kwa kawaida? → present.

so na because; and, but na or — So + matokeo; because + sababu: hadithi ile ile kwa mwelekeo kinyume. And huongeza, but hulinganisha tofauti, or hutoa chaguo. Kiswahili: kwa hiyo (so), kwa sababu (because), na (and), lakini (but), au (or) — lakini Kiingereza hutumia kiunganishi kimoja tu kati ya vishazi viwili. A1-29

It was cold, so I wore a coat.
Kulikuwa na baridi, kwa hiyo nilivaa koti.
baridi → koti
I wore a coat because it was cold.
Nilivaa koti kwa sababu kulikuwa na baridi.
koti ← baridi
The hotel was nice, but the food was terrible.
Hoteli ilikuwa nzuri, lakini chakula kilikuwa kibaya sana.
lakini → but
Do you want tea or coffee?
Unataka chai au kahawa?
au → or
  • Jaribio: Kinachofuata neno ni nini — matokeo? → so. Sababu? → because. Kitu tofauti au cha kushangaza? → but. Chaguo? → or.

Makosa ya Kawaida

❌I working now.
✅I'm working now. au I am working now.
Unahitaji be (am / is / are) kabla ya -ing form. A1-22
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Maswali husogeza be; bila do. A1-22
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Irabu moja yenye msisitizo + konsonanti moja → rudufu. A1-22
❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
Know ni state verb. A1-23
❌I'm having a car.
✅I have a car.
Have = umiliki → simple. A1-23
❌Listen! She sings. (= sasa hivi)
✅Listen! She's singing.
Kinatokea sasa → continuous. A1-23
❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
Information haihesabiki: bila a/an. A1-24
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
Money haihesabiki → how much. A1-24
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Haihesabiki → there is. A1-24
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
Kwa "hakuna maziwa kabisa", tumia any. A1-24
❌I enjoy to swim.
✅I enjoy swimming.
enjoy + -ing form. A1-25
❌I want go home.
✅I want to go home.
want + to-infinitive. A1-25
⚠️Do you like a coffee? (unatoa ofa sasa)
✅Would you like a coffee?
Do you like…? huuliza kuhusu hisia za jumla, si ofa. A1-25
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were. A1-26
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Kuzaliwa ni jambo la zamani. A1-26
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago huja baada ya kipindi cha muda. A1-26
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
Konsonanti + y → -ied. A1-27
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Usiongeze was kabla ya kitenzi cha past. A1-27
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
Hakuna preposition kabla ya last. A1-27
❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
Baada ya didn't, tumia base form. A1-28
❌Where you went?
✅Where did you go?
Maswali ya past yenye neno la swali yanahitaji did (isipokuwa neno la swali ni kiima: Who came?). A1-28
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
Be haitumii did. A1-28
❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich. au I was hungry, so I ate a sandwich.
Tumia because au so, si vyote viwili. A1-29
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Katika kishazi hasi, tumia either mwishoni. A1-29

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. -na- = -ing hata kwa hali. Ninaelewa, ninajua, tuna ng'ombe — Kiswahili hutumia -na- kwa vitendo na kwa hali. Ukigeuza kila -na- kuwa -ing, state verbs na have ya umiliki zinaishia katika continuous. Kwa kuelewa, kujua, kutaka na kumiliki, tumia simple. A1-23

❌I'm not understanding this question.
✅I don't understand this question.
❌Our neighbours are having three cows.
✅Our neighbours have three cows. au Our neighbours have got three cows.
Nina / wana = umiliki → have.

2. Wingi wa Kiswahili kwa nomino zisizohesabika. Samani hizi zote, vifaa hivi — Kiswahili huonyesha wingi kwa upatanisho (hizi, hivi) hata kwa vitu ambavyo Kiingereza hakihesabu. Kwa hiyo furnitures na how many rice husikika mara nyingi. Nomino hizi hazina -s, na huchukua how much. A1-24

❌We bought new furnitures for the sitting room.
✅We bought new furniture for the sitting room.
Husikika mara nyingi, lakini furniture haina wingi.
❌How many rice do we need for the party?
✅How much rice do we need for the party?

3. -me- na -li- katika hadithi ya zamani. Kwa Kiswahili tunasema nimemwona jana — -me- pamoja na wakati uliokwisha. Ukitafsiri -me- kama have, unapata have + yesterday, mchanganyiko ambao Kiingereza hakiukubali. Na kwa sababu nilikuwa = I was, baadhi ya wanafunzi huweka was kabla ya kila kitenzi cha zamani. Kitenzi cha kitendo katika past hakihitaji was. A1-27 A1-28

❌I have seen him yesterday at the bus stop.
✅I saw him yesterday at the bus stop.
Jana → past simple.
❌Last Sunday I was cooked pilau for my family.
✅Last Sunday I cooked pilau for my family.

4. Maswali bila did au be mbele. Uliamka saa ngapi? Mlikuwa wapi? — Kiswahili huuliza kwa sauti tu. Ukitafsiri moja kwa moja, did inapotea, au was / were hubaki baada ya kiima. Kiingereza: neno la swali + did + kiima + base form, au neno la swali + was / were + kiima. A1-26 A1-28

❌What time you woke up today?
✅What time did you wake up today?
❌Where you were on Saturday afternoon?
✅Where were you on Saturday afternoon?

5. Kwa sababu…, kwa hiyo… → viunganishi viwili. Kwa Kiswahili ni kawaida kusema Kwa sababu barabara ilifungwa, kwa hiyo tulipita njia nyingine. Kiingereza kinatumia kiunganishi kimoja tu: because au so. A1-29

❌Because the road was closed, so we used another route.
✅Because the road was closed, we used another route. au The road was closed, so we used another route.

Kanuni za Dhahabu

  • A1-22 am / is / are + -ing form = kitendo kinachoendelea: sasa hivi, kipindi hiki, kwa muda au kinachobadilika. Usisahau be kamwe, na angalia tahajia ya -ing.
  • A1-23 Ukurasa wa wasifu au video ya moja kwa moja? Tabia, ratiba za kila siku, ukweli na hali za kudumu → present simple. Kinaendelea sasa, kipindi hiki au kwa muda → present continuous. State verbs (know, like, want, need, believe, understand…) kwa kawaida hubaki katika simple — hata kama Kiswahili kina -na-.
  • A1-24 Nomino zinazohesabika: a/an na wingi. Nomino zisizohesabika: bila a/an, bila wingi, kitenzi cha umoja. Tumia some hasa katika sentensi chanya, ofa na maombi, na any hasa katika sentensi hasi na maswali. How many + zinazohesabika; how much + zisizohesabika.
  • A1-25 Hisia za jumla → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing form (au nomino). Matakwa → want / would like + to-infinitive (au nomino). Kuomba kwa adabu, sema I'd like…; kutoa ofa, uliza Would you like…?
  • A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. Hasi: wasn't, weren't. Maswali: Was she…? Were you…? — be hujenga maswali na sentensi hasi zake yenyewe, bila did.
  • A1-27 Past ya kawaida = kitenzi + -ed, sawa kwa kila kiima. Angalia tahajia (lived, studied, stopped) na ongeza silabi ya ziada tu baada ya sauti ya t au d (wanted, needed).
  • A1-28 Chanya: tumia umbo la past (went, saw, worked). Hasi na maswali: didn't / Did + base form (didn't go, Did you see?) — did hubeba wakati uliopita. Be hujenga sentensi hasi na maswali yake yenyewe bila did.
  • A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ matokeo), because (← sababu). Also huenda katikati ya kishazi; too / as well huenda mwishoni. Kwa kawaida weka koma kabla ya but na so, na usiweke koma kabla ya because. Kiunganishi kimoja tu kati ya vishazi viwili.

Mazoezi

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi
    Chagua jibu sahihi: I usually to work, but this week I the bus.
  2. A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi
    Chagua jibu sahihi: She … a new laptop.
  3. A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili
    Chagua jibu sahihi: How … eggs do we need?
  4. A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili
    Ofa: Do you want … cake?
  5. A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa
    Chagua jibu sahihi: … a coffee? I'm making one now.
  6. A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na
    Chagua jibu sahihi: … at the party?
  7. A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40
    Chagua jibu sahihi: … out last night?
  8. A1-29 And, But, Or, So, Because kwa Kiswahili: Viunganishi vya Msingi
    Chagua jibu sahihi: It was raining, … we stayed at home.

D. Katika Muktadha

Kamilisha hadithi. Tumia neno lililo kwenye mabano katika umbo sahihi, au chagua jibu sahihi.

My birthday
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.

  1. A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi
    Andika sentensi moja kuhusu ratiba yako ya kawaida, na moja kuhusu jambo tofauti wiki hii.
  2. A1-28 Past Simple (Irregular Verbs) kwa Kiswahili: Did, Didn't na Vitenzi 40
    Andika sentensi tatu kuhusu wikendi iliyopita: moja yenye was au were, moja chanya ya past simple, na moja hasi.
  3. A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa
    Uko mkahawani. Agiza kwa adabu, na sema jambo moja unalopenda kufanya hapo.
Majibu

A. Muundo

  1. running
  2. is sleeping / 's sleeping
  3. slices
  4. cooking
  5. Were
  6. stopped
  7. didn't see / did not see
  8. bought

B. Maana

  1. drive … am taking
  2. needs
  3. many
  4. some
  5. Would you like
  6. Were you
  7. Did you go
  8. so

C. Tafuta Kosa

  1. Are you working today? / Do you work today?
  2. This bag belongs to Sara.
  3. I need some advice. / I need advice.
  4. I want to go home.
  5. I was born in 2001.
  6. She studied all night.
  7. Did you see the film?
  8. ✓ There were about fifty people at the party.

D. Katika Muktadha

  1. was
  2. invited
  3. was
  4. was
  5. had
  6. tried
  7. didn't want / did not want
  8. but
  9. 'm sitting / am sitting
  10. 'm looking / am looking
  11. love
  12. to see

E. Zamu Yako

  1. I usually work in an office. This week I'm working from home.
  2. I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
  3. I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. watches
  2. Does
  3. We often eat pizza.
  4. in
  5. can
  6. them
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play