Me, Him, Her, Us, Them kwa Kiswahili: Object Pronouns (Viwakilishi vya Yambwa)
Me, Him, Her, Us, Them: Object Pronouns
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya viwakilishi vya kiima (I, he, she…) na viwakilishi vya yambwa (me, him, her…), kutumia viwakilishi vya yambwa baada ya vitenzi na vihusishi, na kusema misemo ya kila siku kama It's me na Me too.
Wazo Kuu
Katika A1-01 uliona kwamba Kiingereza huonyesha kazi ya neno kwa nafasi yake: kiima huja kabla ya kitenzi, yambwa baada yake. Viwakilishi huenda hatua moja zaidi — pia hubadilisha umbo lao ili kuonyesha kazi yao.
Fikiria kiwakilishi kama mwigizaji mwenye mavazi mawili. Kabla ya kitenzi, akiwa ndiye anayefanya kitendo, she amevaa vazi lake la kiima: She is my sister. Baada ya kitenzi, anabadilisha na kuvaa vazi la yambwa: I love her. Mtu yule yule, kazi tofauti, vazi tofauti.
Viwakilishi vitano vina mavazi mawili: I/me, he/him, she/her, we/us, they/them. Viwakilishi viwili — you na it — huvaa vazi moja kwa kazi zote mbili.
Kwetu, wazo hili ni geni kidogo. Katika Kiswahili, mimi, yeye, sisi, wao hazibadiliki: Yeye ni kaka yangu na Ninampenda yeye zina yeye ile ile. Na mara nyingi yambwa haiko kama neno peke yake kabisa: imo ndani ya kitenzi — ni-na-m-penda, tu-na-wa-jua. Kiingereza kinaitoa yambwa nje ya kitenzi, kinaiweka baada yake, na kinaipa umbo lake maalum.
Kanuni ni rahisi: kabla ya kitenzi → umbo la kiima; baada ya kitenzi au baada ya kihusishi → umbo la yambwa.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili huonyesha yambwa kwa kiambishi ndani ya kitenzi (-ni-, -ku-, -m-, -tu-, -wa-, -ki-, -i-…), na viwakilishi huru (mimi, yeye, wao) havibadiliki kati ya kiima na yambwa. Kiingereza huweka yambwa kama neno tofauti baada ya kitenzi, na viwakilishi vitano hubadilika umbo. Pia, kiambishi -m- hakionyeshi jinsia, lakini Kiingereza kinakutaka uchague him au her.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Yeye ni kaka yangu. / Ninampenda yeye. | He is my brother. / I love him. | Kiswahili: yeye ile ile; Kiingereza: he → him |
| Ninampenda. | I love him. / I love her. | -m- haionyeshi jinsia; Kiingereza: chagua |
| Tunawajua vizuri. | We know them well. | yambwa ndani ya kitenzi; Kiingereza: neno baada ya kitenzi |
| Ninaivaa kila siku. | I wear it every day. | kitu: -i- ndani ya kitenzi; Kiingereza: it haiwezi kuachwa |
| Kaka yangu yuko pamoja nasi. | My brother is with us. | na + sisi; Kiingereza: with + us |
| Ni mimi. | It's me. | sawa: mimi → me, si I |
| Mimi pia. | Me too. | sawa kabisa |
Muundo
Viwakilishi vya kiima na vya yambwa
| Kiima (kabla ya kitenzi) | Yambwa (baada ya kitenzi au kihusishi) |
|---|---|
| I | me |
| you | you |
| he | him |
| she | her |
| it | it |
| we | us |
| they | them |
Nafasi
| Kiima | Kitenzi | Yambwa |
|---|---|---|
| I | love | her. |
| We | know | them. |
| They | need | us. |
| You | like | him. |
| Kihusishi + kiwakilishi cha yambwa | Mfano |
|---|---|
| with | My brother is with us. |
| for | This is for you. |
| from | The message is from her. |
| about | The film is about them. |
| next to / near | next to me, near him |
Misemo mifupi ya kila siku — tumia umbo la yambwa
| Msemo | Maana |
|---|---|
| It's me. | kujitambulisha (mlangoni, kwenye picha) |
| Me too. | hata mimi, ni kweli kwangu pia |
| Who, me? | Unanizungumzia mimi? |
Matumizi
1Baada ya Kitenzi
Mtu au kitu kinachopokea kitendo huja baada ya kitenzi, katika umbo la yambwa. (Vitenzi hapa vinatumia muundo wa I / you / we / they wa A1-01; he / she / it + kitenzi kinakuja katika A1-12.)
2Baada ya Kihusishi
Baada ya vihusishi kama with, for, to, about, at, from, near na without, tumia umbo la yambwa.
3Badala ya Nomino
Tumia viwakilishi vya yambwa ili usirudie nomino. It ni kwa kitu kimoja; them ni kwa watu na vitu.
4It's me na Me too
Katika Kiingereza cha kila siku, tumia umbo la yambwa katika majibu mafupi na baada ya be. (It is I ni ya zamani sana na rasmi sana.)
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. -m- moja, maneno mawili. Ninampenda, ninamwona, nitampigia simu — -m- ni ile ile kwa mwanamume na mwanamke. Kwa hiyo, kama ilivyo kwa yeye na -ake, tunachanganya him na her. Angalia mtu unayemzungumzia, kisha chagua.
2. Yeye isiyobadilika. Katika Kiswahili, yeye, sisi na wao ni zile zile kabla na baada ya kitenzi au kihusishi (pamoja na yeye, kwa ajili yao). Kwa hiyo ni rahisi kutumia umbo la kiima mahali pa yambwa.
3. Yambwa iliyopotea. Katika Kiswahili, yambwa ya kitu mara nyingi imo ndani ya kitenzi (Ninaipenda), au hata huachwa kabisa katika jibu (Umeleta kitabu? — Ndiyo, nimeleta.). Tukitafsiri, kitenzi cha Kiingereza kinabaki bila yambwa. Lakini vitenzi kama like, love, need, wear vinahitaji yambwa.
Usichanganye
her (yambwa) na her (umiliki) — Her ni kiwakilishi cha yambwa na pia neno la umiliki (tazama A1-08). Angalia kinachofuata.
Viwakilishi vya yambwa na reflexive pronouns — Kiima na yambwa vikiwa mtu yule yule, tumia myself, herself…: tazama A2-14.
Watu wawili wakiunganishwa kwa and — Kila kiwakilishi bado hufuata nafasi yake. My sister and I ni kiima; my sister and me ni yambwa.
Tahajia na Matamshi
- Katika mazungumzo ya haraka, viwakilishi vya yambwa kwa kawaida ni dhaifu na vifupi:
- him → /ɪm/: I like him inasikika kama "I like-im". - her → /ə/ (UK), /ɚ/ (US): I love her inasikika kama "I love-er". - them → /ðəm/ au /əm/: I miss them inasikika kama "I miss-em". - us → /əs/: with us inasikika kama "with-us", kwa irabu fupi sana.
- Katika Kiswahili tunatamka kila irabu kikamilifu, kwa hiyo maumbo haya dhaifu ni magumu kuyasikia. Ukimsikiliza mzungumzaji wa Kiingereza, tarajia "-im", "-er" na "-em" fupi mwishoni mwa kitenzi.
- Usiongeze irabu mwishoni: him si "himu", them si "themu".
- Viwakilishi husisitizwa hasa kwa kulinganisha: katika I like him, not her, sema him na her waziwazi na kwa nguvu.
- me na you huandikwa kwa herufi kubwa mwanzoni mwa sentensi tu (Me too.); ni I peke yake inayoandikwa kwa herufi kubwa kila mara.
Kanuni ya Dhahabu
Kabla ya kitenzi → I, he, she, we, they. Baada ya kitenzi au kihusishi → me, him, her, us, them. You na it hazibadiliki kamwe. Kiswahili huficha yambwa ndani ya kitenzi (ni-na-m-penda); Kiingereza huiweka nje, baada ya kitenzi — na -m- inakuwa him au her.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha kwa kiwakilishi sahihi.
-
I love my grandmother. I visit every week.
-
Mr Jones is our teacher. We like a lot.
-
My friends and I are at the café. This table is for .
-
These cookies are great. I love !
-
"Where's the key?" "I have ."
-
Your coffee is next to ___. …
-
Andika umbo la yambwa (object form): they
B. Maana
Chagua jibu sahihi.
-
Chagua jibu sahihi: … are my neighbours.
-
Chagua jibu sahihi: This message is for ….
-
"Who is it?" "It's ___, Sarah!" …
-
"I love pizza." "___ too!" …
-
Chagua jibu sahihi: I know … brother.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
The present is from I.
-
Him is a doctor.
-
This is my favourite cereal. I buy every week.
-
My cats are great. I play with it every day.
-
That's me in the photo.
D. Katika Muktadha
Chagua umbo sahihi ndani ya mabano.
Hi Sara! The photos are great — I love 18 (they / them)! Your brother is in one photo. I like 19 (he / him) — he's so funny. And who is the girl next to 20 (he / him)? Is it 21 (she / her), your cousin Mia? My friend Tom and 22 (I / me) are in Lisbon now. The weather is great for 23 (we / us)!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika kuhusu watu wawili unaowapenda, kwa viwakilishi vya yambwa.
-
Jibu haya: mtu mlangoni kwako anauliza "Who's there?"; rafiki anasema "I'm hungry."
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza Maria is with ___ brother. …
-
A1-07 This, That, These, Those kwa Kiswahili: Hiki, Kile, Hivi, Vile na One / Ones … shoes are new.
-
A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili "Is he your teacher?" "Yes, ."
Majibu
A. Muundo
- her
- him
- us
- them
- it
- me
- them
B. Maana
- They
- her
- me
- Me
- her
C. Tafuta Kosa
- The present is from me.
- He is a doctor. / He's a doctor.
- This is my favourite cereal. I buy it every week. / I buy it every week.
- My cats are great. I play with them every day.
- ✓ That's me in the photo.
D. Katika Muktadha
- them
- him
- him
- her
- I
- us
E. Zamu Yako
- My sister is very kind. I love her. My neighbours are funny. I like them a lot.
- It's me, Ana. Me too!
F. Marudio Mchanganyiko
- her
- These
- he is
