Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa
Like, Want, Would Like
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuzungumza kuhusu unachopenda na usichopenda (I love cooking. I don't mind waiting.), kusema unachotaka (I want to travel), kuomba vitu kwa adabu (I'd like a coffee, please) na kuelewa tofauti kati ya Would you like…? na Do you like…?
Wazo Kuu
Vitenzi hivi vinajibu maswali mawili tofauti. Like, love, hate, enjoy na don't mind vinajibu: Unajisikiaje kuhusu jambo fulani kwa ujumla? Want na would like vinajibu: Unatamani nini, sasa au baadaye?
Sarufi inafuata maana. Tunapozungumzia shughuli tunazopenda, kwa kawaida tunatumia -ing form: I love swimming. I enjoy reading. Tunapozungumzia tunachotaka, tunaangalia mbele kuelekea kitendo, kwa hiyo tunatumia to-infinitive (to + base form): I want to swim. I'd like to go.
Fikiria to kama mshale unaoelekeza mbele, kwa jambo ambalo bado liko mbele yetu. Utaukuta mshale huu tena katika masomo yajayo.
Would like ni umbo la adabu la want. I want a coffee iko wazi lakini ni ya moja kwa moja. I'd like a coffee, please ndiyo njia ya kawaida ya kuomba mkahawani, dukani au kazini.
Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili kuna habari njema: Ningependa (kwa -nge-) ni umbo la adabu, sawa kabisa na I'd like (would). Lakini kuna mitego miwili. Kwanza, Kiswahili huweka ku- baada ya kila kitenzi (napenda kusoma, nafurahia kucheza, sijali kusubiri), na tumezoea kutafsiri ku- kama to. Kwa want na would like ni sawa, lakini enjoy na don't mind huchukua -ing tu. Pili, dukani au hotelini tunasema Nataka chai bila tatizo; kwa Kiingereza, I want inaweza kusikika kali.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hutumia kitenzi + ku- kwa karibu kila kitu (napenda kupika, nataka kwenda). Kiingereza huchagua: -ing baada ya enjoy, don't mind (na mara nyingi like, love, hate), to + base form baada ya want na would like. Kwa adabu, Kiswahili na Kiingereza vinafanana: -nge- ↔ would.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Napenda kupika. | I like cooking. / I like to cook. | like: zote mbili zinawezekana |
| Nafurahia kusoma. | I enjoy reading. | enjoy → -ing tu, si to read |
| Sijali kusubiri. | I don't mind waiting. | don't mind → -ing tu |
| Nataka kuenda nyumbani. | I want to go home. | want → to + base form: ku- ≈ to |
| Ningependa chai, tafadhali. | I'd like a tea, please. | -nge- ↔ would: umbo la adabu |
| Ungependa maji? | Would you like some water? | kukaribisha |
| Unapenda maji ya machungwa? | Do you like orange juice? | hisia kwa ujumla, si kukaribisha |
| Anataka nimsaidie. | She wants me to help her. | Kiswahili: kitenzi cha -e; Kiingereza: want + mtu + to |
Kwa hiyo ukiona napenda, nafurahia, sijali + ku-, angalia kitenzi cha Kiingereza kabla ya kuweka to. Na ukitaka kuomba kitu kwa adabu, fikiria ningependa → I'd like.
Muundo
Kupenda na kutopenda (hisia za jumla)
| Kitenzi | + nomino | + -ing form |
|---|---|---|
| love | I love pizza. | I love cooking. |
| like | She likes jazz. | She likes dancing. |
| enjoy | We enjoy films. | We enjoy walking. |
| don't mind (= si tatizo kwangu) | I don't mind cats. | I don't mind waiting. |
| don't like / hate | They hate exams. | They hate getting up early. |
- enjoy na don't mind hufuatwa na -ing form (au nomino), si to.
- like, love na hate zinaweza pia kuchukua to-infinitive bila tofauti kubwa ya maana (I like to swim) — tazama A2-25. Katika somo hili, fanya mazoezi ya -ing form.
- Tahajia ya -ing (swim → swimming, dance → dancing): tazama A1-22.
Want na would like
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| want + nomino | I want a new phone. |
| want + to-infinitive | I want to learn the guitar. |
| would like ('d like) + nomino | I'd like a table for two, please. |
| would like ('d like) + to-infinitive | She'd like to speak to the manager. |
Would like ni ile ile kwa kila kiima: I'd like, you'd like, she'd like, they'd like — bila -s.
Would like: hasi, maswali na majibu
| Mfano | |
|---|---|
| Hasi | I wouldn't like to live there. |
| Swali (kukaribisha) | Would you like a drink? |
| Swali (kualika) | Would you like to come? |
| Swali la wh- | What would you like? |
| Majibu | Yes, please. / No, thank you. / I'd love to. / Sorry, I can't. |
Matumizi
1Kupenda na Kutopenda + -ing Form au Nomino
Tumia like, love, hate, enjoy na don't mind kwa hisia za jumla kuhusu vitu na shughuli.
2Want + Nomino / Want + To-infinitive
Tumia want kusema unachotamani. Kabla ya kitenzi, tumia to-infinitive.
3Would Like — Want ya Adabu
Tumia would like ('d like) kuomba vitu kwa adabu madukani, mikahawani, hotelini na kazini. Kabla ya kitenzi, tumia to-infinitive. Kiswahili hufanya hivi kwa -nge-: ningependa.
4Would You Like…? (Kukaribisha) na Do You Like…? (Hisia za Jumla)
Would you like…? humkaribisha mtu kitu au humwalika. Do you like…? huuliza kuhusu hisia za jumla.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Ku- = to kila mara. Nafurahia kucheza, sijali kusaidia — kwa sababu tulifundishwa kwamba ku- = to, tunaweka to baada ya kila kitenzi. Lakini enjoy na don't mind huchukua -ing tu.
2. Nataka dukani → "I want". Kwa Kiswahili, Nataka chai na maandazi ni sawa kabisa katika mgahawa. Kwa Kiingereza, I want… kwa mhudumu au mtu usiyemfahamu inaweza kusikika kali au bila adabu. Tumia I'd like…, please au Can I have…, please?
3. Anataka nimsaidie → "wants that I…". Kiswahili hutumia kitenzi cha -e (nimsaidie, uje, tufanye) baada ya kutaka. Ukitafsiri moja kwa moja, unapata want that I…. Kiingereza hutumia want + mtu + to-infinitive. Tazama A2-25.
Usichanganye
I like na I'd like — I like = kwa ujumla; I'd like = ninaitaka sasa, kwa adabu. 'd ndogo inabadilisha maana — kama napenda na ningependa.
want na would like — Maana ni ile ile; adabu ni tofauti. Want ni ya kawaida kwa marafiki na familia, na kwa matamanio na mipango. Would like ni bora kwa maombi, hasa kwa watu usiowafahamu vizuri.
like + -ing na like + to — Zote mbili zinawezekana baada ya like, love na hate, kwa tofauti ndogo tu. Enjoy na don't mind huchukua -ing form tu. Zaidi katika A2-25.
Tahajia na Matamshi
- I'd like — 'd ni fupi sana: /aɪd laɪk/. I like na I'd like zinasikika karibu sawa, kwa hiyo sikiliza sauti ndogo /d/. Inabadilisha maana. Usiiache, na usiongeze irabu baada yake ("aidi laiki").
- Would you…? mara nyingi huungana kuwa sauti moja: /ˈwʊdʒu/ — kama "wudjoo": Would you like…?
- would /wʊd/ na wouldn't /ˈwʊdnt/ — l haitamkwi. Kiswahili hutamka kila herufi, lakini hapa l iko kimya. Irabu /ʊ/ ni fupi, kama katika good.
- want to mara nyingi husikika kama wanna katika mazungumzo ya haraka yasiyo rasmi. Usiandike wanna katika maandishi ya kawaida. Tazama T-01.
- Weka msisitizo kwenye kitu unachopenda au unachotaka: I'd like a coffee. I love swimming.
Kanuni ya Dhahabu
Hisia za jumla → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing form (au nomino); like, love na hate zinaweza pia kuchukua to-infinitive. Matamanio → want / would like + to-infinitive (au nomino). Kuomba kwa adabu, sema I'd like… (ningependa); kumkaribisha mtu, uliza Would you like…? (ungependa). Na kumbuka: si kila ku- ni to.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
-
I enjoy (read) in bed.
-
We want (visit) our grandparents this summer.
-
She'd like (speak) to the manager.
-
He doesn't mind (work) at weekends.
-
My children love (swim) in the sea.
-
Andika contraction: I would like
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: … a sandwich? I have two.
-
Chagua jibu sahihi: … rock music?
-
Chagua jibu la adabu: "Would you like some cake?" …
-
Ifanye iwe ya adabu kwa would like: I want a table for four.
-
Chagua jibu sahihi: I don't mind ….
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I want go home now.
-
I enjoy to cook.
-
She'd like to visit Rome.
-
Tom would likes a new bike.
D. Katika Muktadha
Kamilisha mazungumzo mkahawani.
Waiter: Hi! What 16 you like?
Ana: I'd like 17 hot chocolate, please.
Waiter: Would you like 18 piece of cake too?
Ana: No, 19. I don't really like cake. But my friend loves 20 (try) new desserts.
Ben: Yes! I'd like 21 (try) the lemon tart, please.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika sentensi mbili: jambo unalopenda sana kufanya na jambo usilojali kufanya.
-
Uko mkahawani. Agiza kinywaji na kitu cha kula kwa adabu.
-
Mwalike rafiki kufanya jambo fulani wikendi hii.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-23 Present Simple au Present Continuous? Tofauti kwa Lugha Rahisi Chagua jibu sahihi: I … a new phone.
-
A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: Would you like … tea?
-
A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili Sahihisha kosa: Does she wants to come?
Majibu
A. Muundo
- reading
- to visit
- to speak
- working
- swimming / to swim
- I'd like
B. Maana
- Would you like
- Do you like
- Yes, please.
- I'd like a table for four, please. / I'd like a table for four.
- waiting
C. Tafuta Kosa
- I want to go home now.
- I enjoy cooking.
- ✓ She'd like to visit Rome.
- Tom would like a new bike. / Tom wants a new bike.
D. Katika Muktadha
- would
- a / some
- a
- thank you / thanks
- trying / to try
- to try
E. Zamu Yako
- I love cooking for my friends. I don't mind washing up.
- I'd like a cup of tea and a slice of toast, please.
- Would you like to go to the park on Saturday?
F. Marudio Mchanganyiko
- want
- some
- Does she want to come?
