Қайталау: Present Continuous, some/any, would like және Past Simple қазақша (A1-22 – A1-29)
Review: Present Continuous, Quantities and the Past
Осы бетте
Бұл қайталау қамтитын сабақтар
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз Present Simple мен Present Continuous арасынан дұрысын таңдай аласыз, some / any және how much / how many арқылы мөлшер туралы айта аласыз, не ұнайтынын айтып, қалағаныңызды сыпайы сұрай аласыз, was / were, дұрыс және бұрыс етістіктер мен did арқылы өткен туралы қысқа әңгіме айта аласыз және ойларыңызды and, but, or, so, because арқылы байланыстыра аласыз. Бұл — A1 деңгейінің толық құралдар жиынтығы, бәрі бірге.
Не үйрендік
| Сабақ | Негізгі ереже | Негізгі мысал |
|---|---|---|
| A1-22 | жүріп жатқан әрекет үшін am / is / are + -ing формасы: қазір, осы күндері, уақытша немесе өзгеріп жатқан нәрсе; -ing формасының жазылуы (making, sitting, lying); қазақшадағы «-ып жатыр / отыр / тұр / жүр» | "What are you doing?" "I'm looking for my keys." |
| A1-23 | профиль беті ме, тікелей эфир ме? әдет пен факт → Present Simple; қазір немесе уақытша → Present Continuous; күй етістіктері жай түрде қалады; think пен have екі мағыналы | I work in a bank, but today I'm working from home. |
| A1-24 | саналатын (a/an, көпше түр) және саналмайтын (a/an жоқ, көпше түр жоқ, жекеше етістік) зат есімдер; хабарлы сөйлемде, ұсыныс пен өтініште some, болымсыз сөйлем мен сұрақта any; how many / how much; a glass of, a piece of | Do you want some cake? |
| A1-25 | like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing формасы; want / would like + to-infinitive (тұйық етістік); Would you like…? (ұсыныс) және Do you like…? (жалпы) | I'd like to make an appointment for Monday. |
| A1-26 | was (I / he / she / it) және were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, last | There were about fifty people at the wedding. |
| A1-27 | дұрыс етістіктің өткен шағы = етістік + -ed, барлық жақта бірдей; жазылуы (lived, studied, stopped); -ed жалғауының үш түрлі айтылуы | We booked our flights two weeks ago. |
| A1-28 | бұрыс етістіктер (went, had, saw, bought…); didn't + етістіктің негізгі түрі; Did + бастауыш + етістіктің негізгі түрі?; be өз түрлерін өзі жасайды | Where did you go on holiday? |
| A1-29 | and (+), but (≠), or (?), so (нәтиже), because (себеп); also сөйлемнің ортасында, too / as well соңында; үтір | It was raining, so we stayed at home. |
Негізгі салыстыру
Present Simple және Present Continuous — Present Simple профиль беті сияқты: әдеттер, күнделікті істер, фактілер, тұрақты жағдайлар. Present Continuous тікелей эфир сияқты: қазір, осы күндері немесе уақытша жүріп жатқан әрекет. Қазақшада да айырмашылық бар: «жұмыс істеймін» (әдет) және «жұмыс істеп отырмын» (қазір). A1-22 A1-23
- Тексеру: жалпы шындық па, әлде әдет пе (usually, every day)? → жай түр. Дәл қазір болып жатыр ма, әлде тек белгілі бір уақытқа ма (now, this week)? → созылыңқы түр.
Қимыл етістігі және күй етістігі — Күй етістіктері (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) «дәл қазір» дегенді меңзесеңіз де, әдетте жай түрде қалады. Think пен have екеуі де бола алады: пікір немесе иелік — күй; ойлану процесі немесе әрекет — қимыл. A1-23
- Тексеру: «тікелей эфирде» көрінетін бір нәрсе бар ма (әрекет)? → созылыңқы түр мүмкін. Бұл білу, қалау, ұнату, иелену немесе пікір ме? → жай түр.
some және any; how much және how many — Some хабарлы сөйлемде, ұсыныс пен өтініште; any болымсыз сөйлемде және шын сұрақта. How many + көпше саналатын зат есім; how much + саналмайтын зат есім. Саналмайтын зат есімдер жекеше етістікпен келеді. Қазақшада екеуі де «қанша», сондықтан ағылшыншада зат есімге қараңыз. A1-24
- Тексеру: хабарлы сөйлем бе, әлде «иә» деген жауап күтетін ұсыныс па? → some. Болымсыз ба, әлде шынымен білмейсіз бе? → any. Оны бірлеп санауға бола ма? → how many. Болмаса → how much.
-ing формасы және to-infinitive; Do you like…? және Would you like…? — Жалпы сезімдер (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing формасы. Тілектер (want, would like) алға қарайды + to. Do you like…? жалпы сезім туралы сұрайды; Would you like…? дәл қазір ұсынады немесе шақырады. A1-25
- Тексеру: жалпы сезім бе? → like / enjoy + -ing формасы, Do you like…? Дәл қазіргі тілек, өтініш немесе ұсыныс па? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?
was / were және did — Be өткен шақтағы болымсыз сөйлем мен сұрақты өзі жасайды: wasn't, weren't, Was…? Were…? Қалған барлық етістіктер did / didn't + етістіктің негізгі түрін қолданады. A1-26 A1-28
- Тексеру: етістік be ме (+ сын есім, зат есім немесе орын)? → was / were. Басқа етістік пе? → did / didn't.
Өткен шақ түрі және did сөзінен кейінгі негізгі түр — Хабарлы сөйлемде өткен шақ түрін қолданыңыз: дұрыс етістіктерге -ed, бұрыс етістіктерге ерекше түр. Did немесе didn't сөзінен кейін негізгі етістік негізгі түріне қайтады. A1-27 A1-28
- Тексеру: сөйлемде did / didn't бар ма? → негізгі түр (go, see, watch). Did жоқ па? → өткен шақ түрі (went, saw, watched).
Осы шақ және өткен шақ — Осы шақ қазірді және әрқашан болатынды сипаттайды; өткен шақ біткен уақытты сипаттайды. Өткен уақыт сөздері (yesterday, last week, two days ago) өткен шақ түрін талап етеді, ал last пен yesterday алдында предлог қойылмайды. A1-12 A1-27
- Тексеру: уақыт бітті ме (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → өткен шақ. Қазір, әрқашан немесе әдетте ме? → осы шақ.
so және because; and, but және or — So + нәтиже; because + себеп: бір оқиға, бірақ қарама-қарсы бағытта. And қосады, but қарсы қояды, or таңдау береді. Қазақшада: «сондықтан» → so, «өйткені» → because, «бірақ» → but, «әлде / немесе» → or. A1-29
- Тексеру: сөзден кейін не келеді: нәтиже ме? → so. Себеп пе? → because. Басқаша немесе күтпеген нәрсе ме? → but. Таңдау ма? → or.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. -ing формасының алдында be жоқ. Қазақшада «Ағам қазір аулада футбол ойнап жатыр» дейміз: «ойнап» пен «жатыр» жеткілікті. Ағылшыншада playing жалғыз тұра алмайды: -ing формасының алдында am / is / are міндетті. A1-22
2. Саналмайтын зат есімге -s. Қазақшада «жиһаздар», «үй тапсырмалары», «ақпараттар» деп көптік жалғау жалғай береміз. Ағылшыншада furniture, homework, information саналмайды: оларға -s жалғанбайды және алдында a / an тұрмайды. A1-24
3. «Шаршадым», «қарным ашты» → өткен шақ. Қазақшада қазіргі күйді жиі -ды түрімен айтамыз: «Шаршадым», «Қарным ашты». Ағылшыншада қазіргі күй үшін Present Simple: I'm tired, I'm hungry. Be етістігін тастап кетуге де болмайды. A1-26
4. «Бұрын» → before. Қазақша «бір апта бұрын» дейміз, ал сөздікте «бұрын» сөзі before деп берілген. Бұл мағынада ago қолданылады және ол уақыттан кейін тұрады. A1-26
5. Өткен шақ сұрағында did жоқ. Қазақша «Базардан не алдың?» деп сөз тәртібін өзгертпей сұраймыз. Ағылшыншада did + бастауыш + етістіктің негізгі түрі керек. Болымсыз сұраққа жауап бергенде де абай болыңыз: қазақша «Иә, бармадым» дейміз, ал ағылшыншада yes / no фактіге қарай таңдалады. A1-28
Алтын ережелер
- A1-22 am / is / are + -ing формасы = жүріп жатқан әрекет: қазір, осы күндері, уақытша немесе өзгеріп жатқан. be етістігін ешқашан ұмытпаңыз және -ing формасының жазылуын тексеріңіз.
- A1-23 Профиль беті ме, тікелей эфир ме? Әдеттер, күнделікті істер, фактілер және тұрақты жағдайлар → Present Simple. Қазір, осы күндері немесе уақытша жүріп жатқан нәрсе → Present Continuous. Күй етістіктері (know, like, want, need, believe, understand…) әдетте жай түрде қалады.
- A1-24 Саналатын зат есімдер: a/an және көпше түр. Саналмайтын зат есімдер: a/an жоқ, көпше түр жоқ, жекеше етістік. some сөзін негізінен хабарлы сөйлемде, ұсыныс пен өтініште, any сөзін негізінен болымсыз сөйлем мен сұрақта қолданыңыз. How many + саналатын; how much + саналмайтын.
- A1-25 Жалпы сезімдер → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing формасы (немесе зат есім). Тілектер → want / would like + to-infinitive (немесе зат есім). Сыпайы сұрау үшін I'd like… деңіз; ұсыну үшін Would you like…? деп сұраңыз.
- A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. Болымсыз түрі: wasn't, weren't. Сұрақ: Was she…? Were you…? — be сұрақ пен болымсыз сөйлемді did сөзінсіз өзі жасайды.
- A1-27 Дұрыс етістіктің өткен шағы = етістік + -ed, барлық жақта бірдей. Жазылуын тексеріңіз (lived, studied, stopped) және қосымша буынды тек t немесе d дыбысынан кейін қосыңыз (wanted, needed).
- A1-28 Хабарлы сөйлем: өткен шақ түрі (went, saw, worked). Болымсыз сөйлем мен сұрақ: didn't / Did + етістіктің негізгі түрі (didn't go, Did you see?) — өткен шақты did көтеріп тұр. Be болымсыз сөйлем мен сұрақты did сөзінсіз өзі жасайды.
- A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ нәтиже), because (← себеп). Also сөйлемнің ортасында, too / as well соңында тұрады. Әдетте but пен so алдына үтір қойылады, ал because алдына қойылмайды.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сөйлемдерді толықтырыңыз немесе керекті түрді жазыңыз.
-
A1-22 Present Continuous қазақша: I'm working, қазір не болып жатыр? -ing формасын жазыңыз: run
-
A1-22 Present Continuous қазақша: I'm working, қазір не болып жатыр? Shh! The baby (sleep).
-
A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any Толықтырыңыз: three of bread (slice)
-
A1-25 Like, want, would like қазақша: ұнату, қалау және сыпайы өтініш I enjoy (cook) for my friends.
-
A1-26 Was және were қазақша: be етістігінің өткен шағы, there was, I was born you at home last night?
-
A1-27 Past Simple қазақша: дұрыс етістіктер, -ed жалғауы және оның айтылуы We (stop) at a café on the way.
-
A1-28 Past Simple қазақша: бұрыс етістіктер, did және didn't I (not / see) her yesterday.
-
A1-28 Past Simple қазақша: бұрыс етістіктер, did және didn't buy етістігінің өткен шақ түрі:
B. Мағына
Мағынаға қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
A1-23 Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы Дұрыс жауапты таңдаңыз: I usually to work, but this week I the bus.
-
A1-23 Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы Дұрыс жауапты таңдаңыз: She … a new laptop.
-
A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any Дұрыс жауапты таңдаңыз: How … eggs do we need?
-
A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any Ұсыныс жасап тұрсыз: Do you want … cake?
-
A1-25 Like, want, would like қазақша: ұнату, қалау және сыпайы өтініш Дұрыс жауапты таңдаңыз: … a coffee? I'm making one now.
-
A1-26 Was және were қазақша: be етістігінің өткен шағы, there was, I was born Дұрыс жауапты таңдаңыз: … at the party?
-
A1-28 Past Simple қазақша: бұрыс етістіктер, did және didn't Дұрыс жауапты таңдаңыз: … out last night?
-
A1-29 And, but, or, so, because қазақша: жалғаулықтар, also, too және үтір Дұрыс жауапты таңдаңыз: It was raining, … we stayed at home.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
A1-22 Present Continuous қазақша: I'm working, қазір не болып жатыр? Do you working today?
-
A1-23 Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы This bag is belonging to Sara.
-
A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any I need some advices.
-
A1-25 Like, want, would like қазақша: ұнату, қалау және сыпайы өтініш I want go home.
-
A1-26 Was және were қазақша: be етістігінің өткен шағы, there was, I was born I am born in 2001.
-
A1-27 Past Simple қазақша: дұрыс етістіктер, -ed жалғауы және оның айтылуы She studyed all night.
-
A1-28 Past Simple қазақша: бұрыс етістіктер, did және didn't Did you saw the film?
-
A1-26 Was және were қазақша: be етістігінің өткен шағы, there was, I was born There were about fifty people at the party.
D. Мәтін ішінде
Әңгімені толықтырыңыз. Жақшадағы етістіктерді дұрыс түрде қолданыңыз немесе дұрыс сөзді таңдаңыз.
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
A1-23 Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы Әдеттегі күн тәртібіңіз туралы бір сөйлем және осы аптада басқаша болып жатқан нәрсе туралы бір сөйлем жазыңыз.
-
A1-28 Past Simple қазақша: бұрыс етістіктер, did және didn't Өткен демалыс күндері туралы үш сөйлем жазыңыз: біреуі was немесе were арқылы, біреуі Past Simple түріндегі хабарлы сөйлем, біреуі болымсыз сөйлем.
-
A1-25 Like, want, would like қазақша: ұнату, қалау және сыпайы өтініш Сіз кафедесіз. Сыпайы түрде тапсырыс беріңіз және сол жерде істегенді жақсы көретін бір ісіңізді айтыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы A1 сабақтарын қайталаңыз.
-
A1-12 Present Simple қазақша: I work, she works, -s қашан жалғанады? My brother (watch) TV every evening.
-
A1-13 Present Simple болымсыз және сұраулы түрі қазақша: don't, doesn't, do, does your sister speak French?
-
A1-15 Always, usually, never қазақша: жиілік үстеулері және олардың орны Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: often / we / pizza / eat
-
A1-20 At, On, In қазақша: уақытқа қатысты предлогтар I was born 1999.
-
A1-17 Can және Can't қазақша: қабілет, рұқсат, өтініш және мүмкіндік "Can you swim?" "Yes, I ."
-
A1-09 Me, him, her, us, them қазақша: ағылшынша «мені», «оған», «бізбен» қалай айтылады? My keys? I can't find .
Жауаптар
A. Құрылым
- running
- is sleeping / 's sleeping
- slices
- cooking
- Were
- stopped
- didn't see / did not see
- bought
B. Мағына
- drive … am taking
- needs
- many
- some
- Would you like
- Were you
- Did you go
- so
C. Қатені табыңыз
- Are you working today? / Do you work today?
- This bag belongs to Sara.
- I need some advice. / I need advice.
- I want to go home.
- I was born in 2001.
- She studied all night.
- Did you see the film?
- ✓ There were about fifty people at the party.
D. Мәтін ішінде
- was
- invited
- was
- was
- had
- tried
- didn't want / did not want
- but
- 'm sitting / am sitting
- 'm looking / am looking
- love
- to see
E. Сіздің кезегіңіз
- I usually work in an office. This week I'm working from home.
- I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
- I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.
F. Аралас қайталау
- watches
- Does
- We often eat pizza.
- in
- can
- them
