SlowingoSarufi
A1 16 / 32

Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno

Always, Usually, Never: How Often

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kusema unafanya mambo mara ngapi kwa always, usually, often, sometimes, rarely, hardly ever na never, kuweka maneno haya mahali sahihi, na kutumia misemo kama twice a week na How often…?

Wazo Kuu

Fikiria kipimo cha asilimia, kama kipimo cha betri kwenye simu yako. Kwenye 0% kuna never: hata mara moja. Kwenye 100% kuna always: kila mara. Katikati kuna usually, often, sometimes, rarely na hardly ever. Maneno haya ni vielezi vya marudio (adverbs of frequency): yanatuambia jambo hutokea mara ngapi.

Vielezi hivi hupenda kukaa katikati ya sentensi, karibu na kitenzi. Vinakaa kabla ya kitenzi cha kawaida (I always walk), lakini baada ya be (I'm always late). Be ni maalum, kama unavyojua kutoka A1-03.

Kwa idadi kamili, Kiingereza hutumia misemo mirefu zaidi: every day, twice a week, three times a year. Misemo hii hukaa mwishoni mwa sentensi (au wakati mwingine mwanzoni).

Na kumbuka: never tayari ni hasi. Usiongeze not. Kanusho moja linatosha.

Hapa ndipo Kiswahili kinatofautiana sana. Kwa Kiswahili, maneno ya marudio kwa kawaida huja mwanzoni au mwishoni mwa sentensi (Kila mara ninakunywa maji, Ninakunywa maji kila mara), si kati ya kiima na kitenzi. Na kwa kamwe, Kiswahili kinahitaji kitenzi hasi pia (Sili samaki kamwe): kanusho mbili. Kiingereza kinataka kielezi kabla ya kitenzi, na kanusho moja tu.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili huweka kila mara, mara nyingi, kwa kawaida mwanzoni au mwishoni mwa sentensi (au baada ya kitenzi), si kati ya kiima na kitenzi, na hutumia hu- kuonyesha mazoea. Kiingereza huweka kielezi kimoja kabla ya kitenzi kikuu au baada ya be. Kamwe ya Kiswahili huenda na kitenzi hasi; never ya Kiingereza huenda na kitenzi chanya.

KiswahiliKiingerezaTofauti
Ninakunywa maji kila mara ninapokula.I always drink water with my meals.Kiswahili: mwishoni; Kiingereza: kabla ya kitenzi
Kila mara nina njaa baada ya kazi.I'm always hungry after work.kwa be: kielezi huja baada ya am / is / are
Sili samaki kamwe.I never eat fish.Kiswahili: kanusho mbili (si-…-i + kamwe); Kiingereza: never peke yake
Ninaenda gym mara mbili kwa wiki.I go to the gym twice a week.mara mbili → twice; kwa wiki → a week
Wakati mwingine ninafanya kazi nyumbani.Sometimes I work from home.sawa: sometimes inaweza kuanza sentensi
Unaenda gym mara ngapi?How often do you go to the gym?mara ngapi mwishoni; How often mwanzoni + do

Kwa hiyo usitafsiri mpangilio wa Kiswahili neno kwa neno. Kielezi kimoja kinakaa katikati: kabla ya kitenzi, baada ya be.

Muundo

Kipimo cha marudio (asilimia za kukadiria)

KieleziKwa KiswahiliTakriban
alwayskila mara, siku zote100%
usually / normallykwa kawaida90%
oftenmara nyingi70%
sometimeswakati mwingine50%
rarely / seldommara chache, ni nadra10%
hardly everkaribu kamwe, mara chache sana5%
neverkamwe, hata mara moja0%

Seldom ina maana sawa na rarely, lakini ni rasmi zaidi na haitumiki sana katika mazungumzo. Katika kiwango hiki, tumia rarely; itambue tu seldom unapoisoma.

Mahali pa kielezi

KanuniMpangilioMfano
kabla ya kitenzi kikuukiima + kielezi + kitenziI often cook at home.
baada ya bekiima + be + kieleziShe's never late.
katika maswali: baada ya kiimaDo + kiima + kielezi + kitenzi?Do you often travel for work?
kukanusha kwa usually, often, normally, alwaysdon't / doesn't + kielezi + kitenziI don't usually eat breakfast.
sometimes pamoja na kukanushakiima + sometimes + don't / doesn't + kitenziI sometimes don't have time.

Kanuni ya jumla ni "baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza". Mpaka sasa vitenzi visaidizi vyako ni do / does; utaona mahali hapo hapo kwa can katika A1-17 (I can never find my keys).

Mwanzo na mwisho: Sometimes na usually (na normally) zinaweza pia kuanza sentensi; hili ni la kawaida katika mazungumzo: Sometimes I work from home. Sometimes inaweza pia kukaa mwishoni: I work from home sometimes.

Misemo ya marudio — kwa kawaida mwishoni

MsemoMfano
every + day / week / morning / summerI check my email every morning.
once / twice / three times + a + day / week / month / yearWe eat out twice a month.
on + siku (wingi)She plays tennis on Fridays.
How often…?How often do you go to the gym?

Matumizi

1Na Vitenzi vya Kawaida — Kabla ya Kitenzi Kikuu

Weka kielezi kati ya kiima na kitenzi kikuu. Kwa Kiswahili mara nyingi tunakiweka mwishoni; kwa Kiingereza kinakaa katikati.

I always drink water with my meals.
Kila mara ninakunywa maji ninapokula.
always kabla ya drink
My brother usually gets home at six.
Kwa kawaida kaka yangu hufika nyumbani saa kumi na mbili jioni.
six = saa kumi na mbili jioni
We often go to the cinema on Fridays.
Mara nyingi sisi huenda sinema siku za Ijumaa.
cinema (UK); the movies (US)
She sometimes works late.
Wakati mwingine yeye hufanya kazi hadi usiku.
-s inabaki kwenye works
My grandparents rarely use the internet.
Babu na bibi yangu hutumia intaneti mara chache.
rarely kabla ya use
He hardly ever calls me.
Yeye hunipigia simu mara chache sana.
hardly ever = karibu kamwe; kitenzi kinabaki chanya: calls

2Na Be — Baada ya Be

Kwa am / is / are, kielezi huja baada ya kitenzi.

I'm always hungry after work.
Kila mara nina njaa baada ya kazi.
am + always
The trains are often late in winter.
Mara nyingi treni huchelewa wakati wa baridi.
Kiswahili kitenzi (huchelewa); Kiingereza are + often + late
My boss is usually in a good mood.
Kwa kawaida bosi wangu huwa na hali nzuri.
is + usually
It's never quiet in this street.
Mtaa huu hauna utulivu kamwe.
Kiswahili kanusho + kamwe; Kiingereza 's never, bila not

3Katika Maswali na Kukanusha

Katika maswali, weka kielezi baada ya kiima. Katika kukanusha, usually, often na normally mara nyingi huja baada ya don't / doesn't; usually na often zinaweza pia kuja kabla yake (We usually don't…). Sometimes huja kabla ya kukanusha. Don't always humaanisha "si kila mara".

Do you always take the bus?
Je, wewe hupanda basi kila mara?
Do + you + always
Is he usually this quiet?
Je, kwa kawaida yeye huwa kimya hivi?
Is + he + usually
We don't usually watch TV in the evening.
Kwa kawaida hatutazami televisheni jioni.
We usually don't watch TV in the evening.
Kwa kawaida hatutazami televisheni jioni.
pia sahihi, maana ile ile
She doesn't often eat meat.
Yeye hali nyama mara nyingi.
doesn't + often + eat
I sometimes don't have time for lunch.
Wakati mwingine sipati muda wa kula chakula cha mchana.
sometimes kabla ya don't
I don't always agree with my sister.
Si kila mara ninakubaliana na dada yangu.
= si kila mara

4Sometimes na Usually Mwanzoni; Never Bila Not

Sometimes na usually zinaweza kuanza sentensi; hili ni la kawaida katika mazungumzo. Never tayari humaanisha "si hata mara moja", kwa hiyo usiitumie pamoja na don't / doesn't.

Sometimes I just want to stay in bed.
Wakati mwingine ninataka tu kubaki kitandani.
Usually we have dinner at seven.
Kwa kawaida sisi hula chakula cha jioni saa moja usiku.
seven = saa moja usiku
I never drink coffee after 4 pm.
Sinywi kahawa kamwe baada ya saa kumi jioni.
Kiswahili: sinywi + kamwe; Kiingereza: never + drink, si "I don't never drink"
My son never tidies his room.
Mwanangu hapangi chumba chake kamwe.
never + tidies (kitenzi chanya, -s inabaki)

5Idadi Kamili na How Often…?

Uliza How often…? na ujibu kwa kielezi au kwa msemo kamili mwishoni mwa sentensi. Mara moja = once, mara mbili = twice, mara tatu = three times; kwa wiki = a week.

How often do you go to the gym?
Unaenda gym mara ngapi?
mara ngapi mwishoni ↔ How often mwanzoni
Three times a week.
Mara tatu kwa wiki.
kwa → a
I visit my parents once a month.
Ninawatembelea wazazi wangu mara moja kwa mwezi.
mara moja = once
She checks her phone every five minutes!
Anaangalia simu yake kila baada ya dakika tano!
We go skiing once a year.
Sisi huenda kuteleza kwenye theluji mara moja kwa mwaka.
go + -ing kwa michezo: msemo maalum, tazama A1-22
My mum calls me every Sunday.
Mama yangu hunipigia simu kila Jumapili.
Mum (UK); Mom (US)

Makosa ya Kawaida

❌I go always to work by bus.
✅I always go to work by bus.
Kielezi huja kabla ya kitenzi kikuu.
❌He plays often tennis.
✅He often plays tennis.
Usiweke kielezi kati ya kitenzi na yambwa (object) yake.
❌She always is late.
✅She is always late.
Kwa be, kielezi huja baada yake.
❌I don't never eat fish.
✅I never eat fish. au I don't ever eat fish.
Never tayari ni hasi.
⚠️She doesn't sometimes eat meat.
✅She sometimes doesn't eat meat.
Si ya kawaida: katika sentensi za kawaida, sometimes huja kabla ya kukanusha.
⚠️I go every week to the gym.
✅I go to the gym every week.
Sarufi ni sahihi, lakini si mpangilio wa kawaida: misemo ya muda kwa kawaida huja mwishoni, baada ya mahali.
❌I go to the cinema two times in a month.
✅I go to the cinema twice a month.
Tumia a, si in a; twice ndilo neno la kawaida.
❌Do usually you walk to school?
✅Do you usually walk to school?
Katika maswali, kielezi huja baada ya kiima.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Kielezi mwishoni au baada ya kitenzi. Kwa Kiswahili tunasema Baba anasoma gazeti kila mara au Tunawatembelea mara nyingi. Kwa kuwa Kiswahili hakiweki kielezi kabla ya kitenzi, wengi huweka kielezi cha Kiingereza mara tu baada ya kitenzi, hata kabla ya yambwa. Kwa Kiingereza kielezi kimoja kinakaa kabla ya kitenzi.

❌My father reads always the newspaper.
✅My father always reads the newspaper.
Kielezi kabla ya kitenzi, si kati ya kitenzi na yambwa.
❌Our teacher gives often homework.
✅Our teacher often gives homework.
often + gives.

2. Kamwe na kitenzi hasi. Kiswahili kinahitaji kanusho mbili: Havuti sigara kamwe. Ukitafsiri hivyo, unapata doesn't… never. Kiingereza kinataka kanusho moja tu: never + kitenzi chanya, au doesn't… ever.

❌Juma doesn't smoke never.
✅Juma never smokes. au Juma doesn't ever smoke.
Never tayari ni hasi; usiongeze doesn't.

3. Mara mbili kwa wiki. Kutafsiri kwa kunatoa per au in, na mara mbili kunatoa two times. Katika mazungumzo ya kawaida Kiingereza husema twice a week.

⚠️I wash my clothes two times per week.
✅I wash my clothes twice a week.
Inaeleweka, lakini per ni rasmi (kama ripoti); katika mazungumzo tumia twice a week.

4. Always mwanzoni. Kwa sababu Kiswahili husema Kila siku mimi huamka mapema, wengine huanza sentensi kwa Always. Sometimes na usually zinaweza kuanza sentensi, lakini always katika sentensi ya kawaida haikai mwanzoni.

⚠️Always I wake up before my alarm.
✅I always wake up before my alarm.
Haisikiki kawaida; always kabla ya kitenzi.

Usichanganye

never na not… ever — Never = not… ever. Tumia kimoja au kingine, si vyote viwili.

I never eat sugar.
Sili sukari kamwe.
I don't ever eat sugar.
Sili sukari hata siku moja.
maana ile ile

don't always na never — Don't always humaanisha "wakati mwingine ndiyo, wakati mwingine hapana". Never humaanisha "hata mara moja".

He doesn't always answer his phone.
Si kila mara anapokea simu yake.
wakati mwingine anapokea
He never answers his phone.
Hapokei simu yake kamwe.
hata mara moja

hardly ever na hardly — Hardly ever = karibu kamwe (marudio). Hardly peke yake humaanisha "kwa shida sana, karibu hapana" (I can hardly hear you). Tazama A2-09.

I hardly ever see my cousins.
Ninawaona binamu zangu mara chache sana.
hardly ever = karibu kamwe

Kielezi cha neno moja na msemo — Vielezi vya neno moja hukaa katikati; misemo mirefu kwa kawaida hukaa mwishoni. Njia za kuzungumzia mazoea ya kuudhi au ya kawaida ya mtu (She'll sit there for hours) zinakuja baadaye sana, katika B2-17.

I often play tennis.
Mara nyingi mimi hucheza tenisi.
I play tennis twice a week.
Mimi hucheza tenisi mara mbili kwa wiki.

Tahajia na Matamshi

  • often /ˈɒfn/ (UK), /ˈɔːfn/ (US): kwa kawaida t haitamkwi, ingawa /ˈɒftən/ pia husikika. Kwa sababu Kiswahili hutamka kila herufi, ni rahisi kusema "o-f-t-e-n" kwa irabu kamili; jaribu silabi mbili fupi, ya pili karibu bila irabu.
  • usually /ˈjuːʒuəli/ ina silabi nne, lakini watu mara nyingi huitamka kwa tatu: /ˈjuːʒəli/. Sauti /ʒ/ haipo katika Kiswahili: tamka sh ya shule, kisha ongeza mtetemo wa koo bila kubadilisha ulimi. Si j ya jina wala sh.
  • always /ˈɔːlweɪz/: msisitizo kwenye silabi ya kwanza; /ɔː/ ni ndefu na midomo ni ya mviringo. Inaandikwa kwa l moja.
  • once /wʌns/ huanza kwa sauti /w/, kama w ya wewe; haisomwi kama inavyoandikwa. Irabu /ʌ/ ni fupi, karibu na a ya Kiswahili. twice /twaɪs/ = mara mbili. Kwa namba kubwa zaidi tumia three times, four times…
  • Usiongeze irabu mwishoni: once inaishia kwa /s/, si "wansi"; twice si "twaisi".
  • Kielezi kikiwa ndio ujumbe mkuu, kinasisitizwa: She's never on time!

Kanuni ya Dhahabu

Vielezi vya marudio huja kabla ya kitenzi kikuu na baada ya be. Katika kukanusha, usually / often / always kwa kawaida huja baada ya don't / doesn't (We usually don't… pia ni sahihi), lakini sometimes huja kabla yake. Misemo kamili (twice a week) kwa kawaida huja mwishoni. Never tayari ni hasi: hakuna not, hata kama Kiswahili kinasema sili… kamwe.

Mazoezi

A. Muundo

Panga maneno au kamilisha sentensi.

  1. Panga maneno kwa mpangilio sahihi: always / I / breakfast / have
  2. Panga maneno kwa mpangilio sahihi: late / is / never / he
  3. Panga maneno kwa mpangilio sahihi: you / do / cook / often / ?
  4. Panga maneno kwa mpangilio sahihi: usually / we / don't / go out / on Mondays
  5. Kamilisha: We go on holiday a year. (one time)
  6. Kamilisha: I see my aunt a year. (two times)

B. Maana

Chagua au jibu.

  1. Chagua jibu sahihi: I … watch TV — maybe once a month.
  2. Chagua neno la 0%: …
  3. "He doesn't always walk to work." Je, yeye hutembea kwenda kazini kila siku? …
  4. Kamilisha swali: " do you go swimming?" "Twice a week."

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. She goes sometimes to the gym.
  2. I don't never eat meat.
  3. They always are busy.
  4. I see my aunt two times in a year.
  5. We usually have lunch at one.

D. Katika Muktadha

Tumia maneno yaliyo kwenye mabano kwa mpangilio sahihi na umbo sahihi.

My week
I'm a nurse. My week is never the same. I 16 (usually / work) from Monday to Thursday. I 17 (be / often) tired on Thursday evening! On Fridays I go to the gym, and I 18 (sometimes / swim) in the pool there. I 19 (never / work) on Sundays — Sunday is family day. My sister visits us 20 (two times) a month.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu wiki yako.

  1. Andika sentensi tatu kuhusu wiki yako kwa always, sometimes na never.
  2. Jibu: How often do you see your friends? Tumia msemo kamili.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili
    your brother often play football?
  2. A1-14 Have na Have Got kwa Kiswahili: Umiliki, Familia, Sura na Magonjwa
    I a shower every morning.
  3. A1-12 Present Simple kwa Kiswahili: I Work, She Works na -s ya He, She, It
    My sister (study) every evening.
Majibu

A. Muundo

  1. I always have breakfast.
  2. He is never late.
  3. Do you often cook?
  4. We don't usually go out on Mondays. / We usually don't go out on Mondays.
  5. once
  6. twice

B. Maana

  1. hardly ever
  2. never
  3. no
  4. How often

C. Tafuta Kosa

  1. She sometimes goes to the gym. / Sometimes she goes to the gym. / She goes to the gym sometimes.
  2. I never eat meat. / I don't ever eat meat.
  3. They are always busy. / They're always busy.
  4. I see my aunt twice a year. / I see my aunt two times a year.
  5. ✓ We usually have lunch at one.

D. Katika Muktadha

  1. usually work
  2. am often / 'm often
  3. sometimes swim
  4. never work
  5. twice

E. Zamu Yako

  1. I always get up at seven. I sometimes cook dinner. I never work on Sundays.
  2. I see my friends twice a week.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. Does
  2. have / take
  3. studies
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play