Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno
Always, Usually, Never: How Often
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema unafanya mambo mara ngapi kwa always, usually, often, sometimes, rarely, hardly ever na never, kuweka maneno haya mahali sahihi, na kutumia misemo kama twice a week na How often…?
Wazo Kuu
Fikiria kipimo cha asilimia, kama kipimo cha betri kwenye simu yako. Kwenye 0% kuna never: hata mara moja. Kwenye 100% kuna always: kila mara. Katikati kuna usually, often, sometimes, rarely na hardly ever. Maneno haya ni vielezi vya marudio (adverbs of frequency): yanatuambia jambo hutokea mara ngapi.
Vielezi hivi hupenda kukaa katikati ya sentensi, karibu na kitenzi. Vinakaa kabla ya kitenzi cha kawaida (I always walk), lakini baada ya be (I'm always late). Be ni maalum, kama unavyojua kutoka A1-03.
Kwa idadi kamili, Kiingereza hutumia misemo mirefu zaidi: every day, twice a week, three times a year. Misemo hii hukaa mwishoni mwa sentensi (au wakati mwingine mwanzoni).
Na kumbuka: never tayari ni hasi. Usiongeze not. Kanusho moja linatosha.
Hapa ndipo Kiswahili kinatofautiana sana. Kwa Kiswahili, maneno ya marudio kwa kawaida huja mwanzoni au mwishoni mwa sentensi (Kila mara ninakunywa maji, Ninakunywa maji kila mara), si kati ya kiima na kitenzi. Na kwa kamwe, Kiswahili kinahitaji kitenzi hasi pia (Sili samaki kamwe): kanusho mbili. Kiingereza kinataka kielezi kabla ya kitenzi, na kanusho moja tu.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili huweka kila mara, mara nyingi, kwa kawaida mwanzoni au mwishoni mwa sentensi (au baada ya kitenzi), si kati ya kiima na kitenzi, na hutumia hu- kuonyesha mazoea. Kiingereza huweka kielezi kimoja kabla ya kitenzi kikuu au baada ya be. Kamwe ya Kiswahili huenda na kitenzi hasi; never ya Kiingereza huenda na kitenzi chanya.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Ninakunywa maji kila mara ninapokula. | I always drink water with my meals. | Kiswahili: mwishoni; Kiingereza: kabla ya kitenzi |
| Kila mara nina njaa baada ya kazi. | I'm always hungry after work. | kwa be: kielezi huja baada ya am / is / are |
| Sili samaki kamwe. | I never eat fish. | Kiswahili: kanusho mbili (si-…-i + kamwe); Kiingereza: never peke yake |
| Ninaenda gym mara mbili kwa wiki. | I go to the gym twice a week. | mara mbili → twice; kwa wiki → a week |
| Wakati mwingine ninafanya kazi nyumbani. | Sometimes I work from home. | sawa: sometimes inaweza kuanza sentensi |
| Unaenda gym mara ngapi? | How often do you go to the gym? | mara ngapi mwishoni; How often mwanzoni + do |
Kwa hiyo usitafsiri mpangilio wa Kiswahili neno kwa neno. Kielezi kimoja kinakaa katikati: kabla ya kitenzi, baada ya be.
Muundo
Kipimo cha marudio (asilimia za kukadiria)
| Kielezi | Kwa Kiswahili | Takriban |
|---|---|---|
| always | kila mara, siku zote | 100% |
| usually / normally | kwa kawaida | 90% |
| often | mara nyingi | 70% |
| sometimes | wakati mwingine | 50% |
| rarely / seldom | mara chache, ni nadra | 10% |
| hardly ever | karibu kamwe, mara chache sana | 5% |
| never | kamwe, hata mara moja | 0% |
Seldom ina maana sawa na rarely, lakini ni rasmi zaidi na haitumiki sana katika mazungumzo. Katika kiwango hiki, tumia rarely; itambue tu seldom unapoisoma.
Mahali pa kielezi
| Kanuni | Mpangilio | Mfano |
|---|---|---|
| kabla ya kitenzi kikuu | kiima + kielezi + kitenzi | I often cook at home. |
| baada ya be | kiima + be + kielezi | She's never late. |
| katika maswali: baada ya kiima | Do + kiima + kielezi + kitenzi? | Do you often travel for work? |
| kukanusha kwa usually, often, normally, always | don't / doesn't + kielezi + kitenzi | I don't usually eat breakfast. |
| sometimes pamoja na kukanusha | kiima + sometimes + don't / doesn't + kitenzi | I sometimes don't have time. |
Kanuni ya jumla ni "baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza". Mpaka sasa vitenzi visaidizi vyako ni do / does; utaona mahali hapo hapo kwa can katika A1-17 (I can never find my keys).
Mwanzo na mwisho: Sometimes na usually (na normally) zinaweza pia kuanza sentensi; hili ni la kawaida katika mazungumzo: Sometimes I work from home. Sometimes inaweza pia kukaa mwishoni: I work from home sometimes.
Misemo ya marudio — kwa kawaida mwishoni
| Msemo | Mfano |
|---|---|
| every + day / week / morning / summer | I check my email every morning. |
| once / twice / three times + a + day / week / month / year | We eat out twice a month. |
| on + siku (wingi) | She plays tennis on Fridays. |
| How often…? | How often do you go to the gym? |
Matumizi
1Na Vitenzi vya Kawaida — Kabla ya Kitenzi Kikuu
Weka kielezi kati ya kiima na kitenzi kikuu. Kwa Kiswahili mara nyingi tunakiweka mwishoni; kwa Kiingereza kinakaa katikati.
2Na Be — Baada ya Be
Kwa am / is / are, kielezi huja baada ya kitenzi.
3Katika Maswali na Kukanusha
Katika maswali, weka kielezi baada ya kiima. Katika kukanusha, usually, often na normally mara nyingi huja baada ya don't / doesn't; usually na often zinaweza pia kuja kabla yake (We usually don't…). Sometimes huja kabla ya kukanusha. Don't always humaanisha "si kila mara".
4Sometimes na Usually Mwanzoni; Never Bila Not
Sometimes na usually zinaweza kuanza sentensi; hili ni la kawaida katika mazungumzo. Never tayari humaanisha "si hata mara moja", kwa hiyo usiitumie pamoja na don't / doesn't.
5Idadi Kamili na How Often…?
Uliza How often…? na ujibu kwa kielezi au kwa msemo kamili mwishoni mwa sentensi. Mara moja = once, mara mbili = twice, mara tatu = three times; kwa wiki = a week.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Kielezi mwishoni au baada ya kitenzi. Kwa Kiswahili tunasema Baba anasoma gazeti kila mara au Tunawatembelea mara nyingi. Kwa kuwa Kiswahili hakiweki kielezi kabla ya kitenzi, wengi huweka kielezi cha Kiingereza mara tu baada ya kitenzi, hata kabla ya yambwa. Kwa Kiingereza kielezi kimoja kinakaa kabla ya kitenzi.
2. Kamwe na kitenzi hasi. Kiswahili kinahitaji kanusho mbili: Havuti sigara kamwe. Ukitafsiri hivyo, unapata doesn't… never. Kiingereza kinataka kanusho moja tu: never + kitenzi chanya, au doesn't… ever.
3. Mara mbili kwa wiki. Kutafsiri kwa kunatoa per au in, na mara mbili kunatoa two times. Katika mazungumzo ya kawaida Kiingereza husema twice a week.
4. Always mwanzoni. Kwa sababu Kiswahili husema Kila siku mimi huamka mapema, wengine huanza sentensi kwa Always. Sometimes na usually zinaweza kuanza sentensi, lakini always katika sentensi ya kawaida haikai mwanzoni.
Usichanganye
never na not… ever — Never = not… ever. Tumia kimoja au kingine, si vyote viwili.
don't always na never — Don't always humaanisha "wakati mwingine ndiyo, wakati mwingine hapana". Never humaanisha "hata mara moja".
hardly ever na hardly — Hardly ever = karibu kamwe (marudio). Hardly peke yake humaanisha "kwa shida sana, karibu hapana" (I can hardly hear you). Tazama A2-09.
Kielezi cha neno moja na msemo — Vielezi vya neno moja hukaa katikati; misemo mirefu kwa kawaida hukaa mwishoni. Njia za kuzungumzia mazoea ya kuudhi au ya kawaida ya mtu (She'll sit there for hours) zinakuja baadaye sana, katika B2-17.
Tahajia na Matamshi
- often /ˈɒfn/ (UK), /ˈɔːfn/ (US): kwa kawaida t haitamkwi, ingawa /ˈɒftən/ pia husikika. Kwa sababu Kiswahili hutamka kila herufi, ni rahisi kusema "o-f-t-e-n" kwa irabu kamili; jaribu silabi mbili fupi, ya pili karibu bila irabu.
- usually /ˈjuːʒuəli/ ina silabi nne, lakini watu mara nyingi huitamka kwa tatu: /ˈjuːʒəli/. Sauti /ʒ/ haipo katika Kiswahili: tamka sh ya shule, kisha ongeza mtetemo wa koo bila kubadilisha ulimi. Si j ya jina wala sh.
- always /ˈɔːlweɪz/: msisitizo kwenye silabi ya kwanza; /ɔː/ ni ndefu na midomo ni ya mviringo. Inaandikwa kwa l moja.
- once /wʌns/ huanza kwa sauti /w/, kama w ya wewe; haisomwi kama inavyoandikwa. Irabu /ʌ/ ni fupi, karibu na a ya Kiswahili. twice /twaɪs/ = mara mbili. Kwa namba kubwa zaidi tumia three times, four times…
- Usiongeze irabu mwishoni: once inaishia kwa /s/, si "wansi"; twice si "twaisi".
- Kielezi kikiwa ndio ujumbe mkuu, kinasisitizwa: She's never on time!
Kanuni ya Dhahabu
Vielezi vya marudio huja kabla ya kitenzi kikuu na baada ya be. Katika kukanusha, usually / often / always kwa kawaida huja baada ya don't / doesn't (We usually don't… pia ni sahihi), lakini sometimes huja kabla yake. Misemo kamili (twice a week) kwa kawaida huja mwishoni. Never tayari ni hasi: hakuna not, hata kama Kiswahili kinasema sili… kamwe.
Mazoezi
A. Muundo
Panga maneno au kamilisha sentensi.
-
Panga maneno kwa mpangilio sahihi: always / I / breakfast / have
-
Panga maneno kwa mpangilio sahihi: late / is / never / he
-
Panga maneno kwa mpangilio sahihi: you / do / cook / often / ?
-
Panga maneno kwa mpangilio sahihi: usually / we / don't / go out / on Mondays
-
Kamilisha: We go on holiday a year. (one time)on holiday (UK); on vacation (US)
-
Kamilisha: I see my aunt a year. (two times)
B. Maana
Chagua au jibu.
-
Chagua jibu sahihi: I … watch TV — maybe once a month.
-
Chagua neno la 0%: …
-
"He doesn't always walk to work." Je, yeye hutembea kwenda kazini kila siku? …
-
Kamilisha swali: " do you go swimming?" "Twice a week."go swimming: msemo maalum, tazama A1-22
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
She goes sometimes to the gym.
-
I don't never eat meat.
-
They always are busy.
-
I see my aunt two times in a year.
-
We usually have lunch at one.
D. Katika Muktadha
Tumia maneno yaliyo kwenye mabano kwa mpangilio sahihi na umbo sahihi.
I'm a nurse. My week is never the same. I 16 (usually / work) from Monday to Thursday. I 17 (be / often) tired on Thursday evening! On Fridays I go to the gym, and I 18 (sometimes / swim) in the pool there. I 19 (never / work) on Sundays — Sunday is family day. My sister visits us 20 (two times) a month.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu wiki yako.
-
Andika sentensi tatu kuhusu wiki yako kwa always, sometimes na never.
-
Jibu: How often do you see your friends? Tumia msemo kamili.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili your brother often play football?
-
A1-14 Have na Have Got kwa Kiswahili: Umiliki, Familia, Sura na Magonjwa I a shower every morning.
-
A1-12 Present Simple kwa Kiswahili: I Work, She Works na -s ya He, She, It My sister (study) every evening.
Majibu
A. Muundo
- I always have breakfast.
- He is never late.
- Do you often cook?
- We don't usually go out on Mondays. / We usually don't go out on Mondays.
- once
- twice
B. Maana
- hardly ever
- never
- no
- How often
C. Tafuta Kosa
- She sometimes goes to the gym. / Sometimes she goes to the gym. / She goes to the gym sometimes.
- I never eat meat. / I don't ever eat meat.
- They are always busy. / They're always busy.
- I see my aunt twice a year. / I see my aunt two times a year.
- ✓ We usually have lunch at one.
D. Katika Muktadha
- usually work
- am often / 'm often
- sometimes swim
- never work
- twice
E. Zamu Yako
- I always get up at seven. I sometimes cook dinner. I never work on Sundays.
- I see my friends twice a week.
F. Marudio Mchanganyiko
- Does
- have / take
- studies
