SlowingoQrammatika
A1 32 / 32 Təkrar dərsi

Təkrar: Present Continuous, miqdar və keçmiş zaman ingiliscə (A1-22 – A1-29)

Review: Present Continuous, Quantities and the Past

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Nə öyrəndik
  3. Əsas müqayisə
  4. Tez-tez edilən səhvlər
  5. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  6. Qızıl qaydalar
  7. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz Present Simple (sadə indiki zaman) ilə Present Continuous (indiki davamedici zaman) arasında seçim edə, some / any və how much / how many ilə miqdardan danışa, nəyi sevdiyinizi deyə və istədiyinizi nəzakətlə xahiş edə, was / were, qaydalı və qaydasız feillər və did ilə keçmiş haqqında qısa hekayə danışa, fikirlərinizi and, but, or, so, because ilə birləşdirə biləcəksiniz. Bu, A1 səviyyəsinin bütün alətləridir, birlikdə işlədilir.

Nə öyrəndik

DərsƏsas qaydaƏsas nümunə
A1-22davam edən iş üçün am / is / are + -ing forması: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən; -ing yazılışı (making, sitting, lying). Azərbaycancada «-ır» bir sözdür, ingiliscədə be ayrıca gəlir"What are you doing?" "I'm looking for my keys."
A1-23profil səhifəsi, yoxsa canlı video? vərdişlər və faktlar → Present Simple; indi və ya müvəqqəti → Present Continuous; vəziyyət feilləri sadə formada qalır; think və have iki mənalıdır. Azərbaycancadakı «işləyirəm» hər ikisi ola bilərI work in a bank, but today I'm working from home.
A1-24sayılan (a/an, cəm) və sayılmayan isimlər (a/an yoxdur, cəm yoxdur, feil təkdə); təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə some, inkar və sualda any; how many / how much; a glass of, a piece of. «Məlumatlar», «məsləhətlər» ingiliscədə cəm olmurDo you want some cake?
A1-25like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing forması; want / would like + to + feil; Would you like…? (təklif) və Do you like…? (ümumi zövq). «İstərdim» → I'd likeI'd like to make an appointment for Monday.
A1-26was (I / he / she / it) və were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, last. «İki gün əvvəl» → two days agoThere were about fifty people at the wedding.
A1-27qaydalı keçmiş = feil + -ed, bütün şəxslər üçün eyni; yazılış (lived, studied, stopped); -ed sonluğunun üç tələffüzüWe booked our flights two weeks ago.
A1-28qaydasız keçmiş formalar (went, had, saw, bought…); didn't + feilin əsas forması; Did + mübtəda + feilin əsas forması?; be öz formalarını düzəldirWhere did you go on holiday?
A1-29and (+), but (≠), or (?), so (nəticə), because (səbəb); also ortada, too / as well sonda; vergüllər. «Mən də sevmirəm» → eitherIt was raining, so we stayed at home.

Əsas müqayisə

Present Simple və Present Continuous — Present Simple profil səhifəsidir: vərdişlər, gündəlik iş rejimi, faktlar, daimi vəziyyətlər. Present Continuous canlı videodur: indi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti. Azərbaycancada ikisi də çox vaxt «-ır» ilə deyilir («işləyirəm»), ona görə hər dəfə seçmək lazımdır. A1-22 A1-23

I work in a bank, but today I'm working from home.
Bankda işləyirəm, amma bu gün evdən işləyirəm.
azərbaycancada ikisi də «işləyirəm»: work (həmişə), I'm working (bu gün)
She usually drives to work. This week she's taking the train.
O, adətən işə maşınla gedir. Bu həftə isə qatarla gedir.
drives = vərdiş; is taking = müvəqqəti
"What do you do?" "I'm a nurse."
«Nə işlə məşğulsunuz?» «Tibb bacısıyam.»
What do you do? = peşə sualı
"What are you doing?" "I'm making a sandwich."
«Nə edirsən?» «Sendviç hazırlayıram.»
indi davam edən iş
I live in Dublin.
Dublində yaşayıram.
daimi
I'm living in a student flat this year.
Bu il tələbə mənzilində yaşayıram.
müvəqqəti; flat (UK); apartment (US)
  • Test: Ümumiyyətlə doğrudur, ya da vərdişdir (usually, every day)? → Present Simple. İndi baş verir, ya da yalnız müəyyən müddətlikdir (now, this week)? → Present Continuous.

Hərəkət feili və vəziyyət feili — Vəziyyət feilləri (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) «elə indi» mənasında da adətən sadə formada qalır. Azərbaycancada isə «bilirəm», «istəyirəm» kimi feillər də «-ır» alır, ona görə burada tez səhv edirik. Think və have hər ikisi ola bilər: fikir və sahiblik vəziyyətdir; proses və fəaliyyət isə hərəkətdir. A1-23

I need a coffee right now.
Mənə elə indi qəhvə lazımdır.
need vəziyyət feilidir: right now olsa da, Present Simple
I think it's a good idea.
Məncə, bu, yaxşı fikirdir.
think = fikir → Present Simple
I'm thinking about my holiday.
Məzuniyyətim haqqında düşünürəm.
think = düşünmək prosesi; holiday (UK); vacation (US)
I have two sisters.
İki bacım var.
«var» burada sahiblikdir → have
I'm having lunch. Can I call you later?
Nahar edirəm. Sonra zəng edə bilərəm?
have lunch = fəaliyyət → Present Continuous mümkündür
  • Test: «Canlı videoda» görünən bir hərəkət var? → Present Continuous mümkündür. Bilmək, istəmək, sevmək, sahib olmaq və ya fikirdir? → Present Simple.

some və any; how much və how many — Some təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə; any inkarda və əsl sualda. How many + sayılan cəm isim; how much + sayılmayan isim. Sayılmayan isimlə feil təkdə olur. Azərbaycancada «neçə» sözündən sonra isim təkdə olur («neçə yumurta»), ingiliscədə isə cəmdə: how many eggs. A1-24

There are some letters for you on the table.
Masanın üstündə sənə bir neçə məktub var.
some = bir neçə
I don't have any money with me.
Yanımda heç pul yoxdur.
inkar → any
Do you want some biscuits?
Peçenye istəyirsən?
təklif → some; biscuits (UK); cookies (US)
Do we have any biscuits?
Peçenyemiz var?
əsl sual → any
How many eggs do we need?
Neçə yumurta lazımdır?
«neçə yumurta» → how many eggs: ingiliscədə cəm
How much flour do we need?
Nə qədər un lazımdır?
un sayılmır → how much
  • Test: Təsdiq cümləsidir, ya da «hə» cavabını gözlədiyiniz təklifdir? → some. İnkardır, ya da həqiqətən bilmirsiniz? → any. Onu bir-bir saymaq olur? → how many. Olmur? → how much.

-ing forması və to + feil; Do you like…? və Would you like…? — Ümumi hisslər (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing forması. Arzular (want, would like) irəliyə baxır + to. Do you like…? ümumi zövq haqqında soruşur; Would you like…? isə indi təklif edir və ya dəvət edir, azərbaycancadakı «istərdin?», «istəyirsən?» kimi. A1-25

I love travelling by train.
Qatarla səyahət etməyi çox sevirəm.
love + -ing forması; travelling (UK), traveling (US)
We want to buy a house next year.
Gələn il ev almaq istəyirik.
want + to
"Would you like a biscuit?" "Yes, please."
«Peçenye istəyirsən?» «Hə, sağ ol.»
indi təklif → Would you like…?
"Do you like biscuits?" "Yes, I love them."
«Peçenyeni sevirsən?» «Hə, çox sevirəm.»
ümumi zövq → Do you like…?
I like tea.
Çayı sevirəm.
ümumiyyətlə
I'd like a tea, please.
Bir çay istərdim, zəhmət olmasa.
«istərdim» → I'd like
  • Test: Ümumiyyətlə bir hissdir? → like / enjoy + -ing forması, Do you like…? İndiki arzu, xahiş və ya təklifdir? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?

was / were və did — Be keçmişdə inkar və sualı özü düzəldir: wasn't, weren't, Was…? Were…? Bütün başqa feillər did / didn't + feilin əsas formasını işlədir. Azərbaycancada «ac deyildim» və «yemədim» də fərqli qurulur: birində «deyil», o birində feilin inkarı. A1-26 A1-28

Were you at home last night?
Dünən axşam evdə idin?
be → were, did yox
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Ac deyildim. Şam yeməyi yemədim.
«ac deyildim» → wasn't; «yemədim» → didn't eat
How was the film? Did you like it?
Film necə idi? Xoşuna gəldi?
was (be) və did (like)
I didn't feel well.
Özümü yaxşı hiss etmirdim.
feel feildir → didn't feel
I wasn't well.
Halım yaxşı deyildi.
well burada sifətdir → wasn't
  • Test: Feil be feilidir (+ sifət, isim və ya yer)? → was / were. Başqa feildir? → did / didn't.

Keçmiş forma və did sözündən sonra əsas forma — Təsdiq cümləsində keçmiş formanı işlədin: qaydalı feillər üçün -ed, qaydasız feillər üçün xüsusi forma. Did və ya didn't sözündən sonra əsas feil öz əsas formasına qayıdır: keçmişi artıq did daşıyır. A1-27 A1-28

I watched a great documentary last night.
Dünən axşam əla bir sənədli film izlədim.
qaydalı: watch + -ed
I went to bed early last night.
Dünən axşam tez yatdım.
qaydasız: go → went
He didn't come to the party.
O, məclisə gəlmədi.
didn't + feilin əsas forması
Did you see the news this morning?
Bu səhər xəbərlərə baxdın?
Did + feilin əsas forması
  • Test: Cümlədə did / didn't var? → feilin əsas forması (go, see, watch). Did yoxdur? → keçmiş forma (went, saw, watched).

İndiki zaman və keçmiş zaman — İndiki zaman indini və həmişəni, keçmiş zaman isə bitmiş vaxtı təsvir edir. Keçmiş zaman sözləri (yesterday, last week, two days ago) keçmiş forma tələb edir; last və yesterday sözlərindən əvvəl ön söz olmur. Azərbaycancadakı «əvvəl» sözünün yerinə ago gəlir və o, müddətdən sonra durur. A1-12 A1-27

I live in Leeds now.
İndi Lidsdə yaşayıram.
indi
I lived in York in 2015.
2015-ci ildə Yorkda yaşayırdım.
«yaşayırdım» burada bitmiş dövrdür → lived
I called you an hour ago.
Bir saat əvvəl sənə zəng etdim.
«bir saat əvvəl» → an hour ago
  • Test: Vaxt bitib (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → keçmiş zaman. İndi, həmişə və ya adətən? → indiki zaman.

so və because; and, but və or — So + nəticə; because + səbəb: eyni hekayə əks istiqamətlərdə. And əlavə edir, but qarşılaşdırır, or seçim verir. Azərbaycancada da belədir: «ona görə» → so, «çünki» → because, «yoxsa» → or. A1-29

It was cold, so I wore a coat.
Hava soyuq idi, ona görə palto geyindim.
«ona görə» → so
I wore a coat because it was cold.
Palto geyindim, çünki hava soyuq idi.
«çünki» → because
The hotel was nice, but the food was terrible.
Otel yaxşı idi, amma yeməklər dəhşət idi.
«amma» → but
Do you want tea or coffee?
Çay istəyirsən, yoxsa qəhvə?
«yoxsa» → or
  • Test: Sözdən sonra nə gəlir: nəticə? → so. Səbəb? → because. Fərqli və ya gözlənilməz bir şey? → but. Seçim? → or.

Tez-tez edilən səhvlər

❌I working now.
✅I'm working now. və ya I am working now.
-ing formasından əvvəl be (am / is / are) lazımdır. A1-22
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Sualda be əvvələ keçir; do lazım deyil. A1-22
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Bir vurğulu sait + bir samit → samit ikiləşir. A1-22
❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
know vəziyyət feilidir. A1-23
❌I'm having a car.
✅I have a car.
have = sahiblik → sadə forma. A1-23
❌Listen! She sings. (= elə indi)
✅Listen! She's singing.
İndi baş verir → Present Continuous. A1-23
❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
information sayılmayan isimdir: a/an olmur. A1-24
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
money sayılmayan isimdir → how much. A1-24
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Sayılmayan isim → there is. A1-24
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma «heç süd yoxdur» mənasında any işlədin. A1-24
❌I enjoy to swim.
✅I enjoy swimming.
enjoy + -ing forması. A1-25
❌I want go home.
✅I want to go home.
want + to + feil. A1-25
⚠️Do you like a coffee? (indi təklif edirsiniz)
✅Would you like a coffee?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma Do you like…? təklif yox, ümumi zövq haqqında sualdır. A1-25
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were. A1-26
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Doğulmaq keçmişdə olub. A1-26
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago müddətdən sonra gəlir. A1-26
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
samit + y → -ied. A1-27
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Keçmiş feildən əvvəl was artırmayın. A1-27
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last sözündən əvvəl ön söz olmur. A1-27
❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
didn't sözündən sonra feilin əsas forması gəlir. A1-28
❌Where you went?
✅Where did you go?
Keçmiş zamanda Wh- sualına did lazımdır (sual sözü mübtəda olmasa: Who came?). A1-28
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
be did ilə işlənmir. A1-28
❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich. və ya I was hungry, so I ate a sandwich.
Ya because, ya da so: ikisi birlikdə yox. A1-29
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
İnkar cümləsinin sonunda either işlədin. A1-29

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-ır» hər iki indiki zaman üçün. «Atam xəstəxanada işləyir» daimi işdir, «Atam bu gün evdən işləyir» isə müvəqqəti. Azərbaycancada ikisi də «işləyir»dir. Daimi vəziyyət üçün Present Continuous işlətsəniz, cümlə müvəqqəti kimi səslənir. A1-23

⚠️(Atanız iyirmi ildir orada işləyir.) My father is working in a hospital.
✅My father works in a hospital.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, müvəqqəti iş kimi səslənir; daimi iş üçün Present Simple işlədin.

2. «Tapşırıqlar», «mebellər» → homeworks, furnitures. Azərbaycancada bu isimlər cəm şəkilçisi qəbul edir. İngiliscədə homework, furniture, information, advice sayılmayan isimlərdir: -s almır, a / an ilə işlənmir, feil təkdə olur. A1-24

❌Our teacher gave us a lot of homeworks.
✅Our teacher gave us a lot of homework.
❌The furnitures in our new flat are very old.
✅The furniture in our new flat is very old.

3. «Üç il əvvəl» → before three years. Azərbaycancada «əvvəl» müddətdən sonra gəlir və onu tez-tez before kimi tərcümə edirik. İngiliscədə bu mənada ago işlənir və o da müddətdən sonra durur. A1-26

❌Aysel moved to Baku before three years.
✅Aysel moved to Baku three years ago.

4. Keçmiş zaman sualında did itir. Azərbaycancada «Şəkidə nə qədər qaldın?» sualında söz sırası dəyişmir və köməkçi söz yoxdur. İngiliscədə keçmiş zaman sualına did lazımdır, ondan sonra isə feilin əsas forması gəlir. A1-28

❌How long you stayed in Sheki?
✅How long did you stay in Sheki?

5. «Mən də … -mır» → too. Azərbaycancada «də / da» həm təsdiq, həm də inkar cümləsində işlənir: «Murad da ət yemir». İngiliscədə inkar cümləsinin sonunda too yox, either gəlir. A1-29

❌Murad doesn't eat meat too.
✅Murad doesn't eat meat either.

Qızıl qaydalar

  • A1-22 am / is / are + -ing forması = davam edən iş: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən. be sözünü heç vaxt unutmayın və -ing yazılışını yoxlayın.
  • A1-23 Profil səhifəsi, yoxsa canlı video? Vərdişlər, gündəlik iş rejimi, faktlar və daimi vəziyyətlər → Present Simple. İndi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti → Present Continuous. Vəziyyət feilləri (know, like, want, need, believe, understand…) adətən sadə formada qalır.
  • A1-24 Sayılan isimlər: a/an və cəm. Sayılmayan isimlər: a/an yoxdur, cəm yoxdur, feil təkdə olur. some əsasən təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə, any əsasən inkarda və sualda işlənir. How many + sayılan; how much + sayılmayan.
  • A1-25 Ümumi hisslər → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing forması (və ya isim). Arzular → want / would like + to + feil (və ya isim). Nəzakətlə xahiş etmək üçün I'd like… deyin; təklif etmək üçün Would you like…? soruşun.
  • A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. İnkar: wasn't, weren't. Sual: Was she…? Were you…? — be sual və inkarı did olmadan özü düzəldir.
  • A1-27 Qaydalı keçmiş = feil + -ed, bütün şəxslər üçün eyni. Yazılışı yoxlayın (lived, studied, stopped) və əlavə hecanı yalnız t və ya d səsindən sonra artırın (wanted, needed).
  • A1-28 Təsdiq: keçmiş forma (went, saw, worked). İnkar və sual: didn't / Did + feilin əsas forması (didn't go, Did you see?) — keçmişi did daşıyır. Be inkar və sualı did olmadan düzəldir.
  • A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ nəticə), because (← səbəb). Also budaq cümlənin ortasında, too / as well isə sonunda gəlir. Adətən but və so sözlərindən əvvəl vergül qoyulur, because sözündən əvvəl isə qoyulmur.

Tapşırıqlar

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
    Düzgün cavabı seçin: I usually to work, but this week I the bus.
  2. A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
    Düzgün cavabı seçin: She … a new laptop.
  3. A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many
    Düzgün cavabı seçin: How … eggs do we need?
  4. A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many
    Təklif: Do you want … cake?
  5. A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş
    Düzgün cavabı seçin: … a coffee? I'm making one now.
  6. A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir?
    Düzgün cavabı seçin: … at the party?
  7. A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual
    Düzgün cavabı seçin: … out last night?
  8. A1-29 And, but, or, so, because azərbaycanca: ingiliscə iki fikri necə birləşdiririk?
    Düzgün cavabı seçin: It was raining, … we stayed at home.

D. Mətndə

Hekayəni mötərizədəki sözlərlə tamamlayın. Diqqət: hekayə keçmişdən indiyə keçir.

My birthday
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
    Adi gündəlik iş rejiminiz haqqında bir cümlə, bu həftə fərqli olan bir şey haqqında bir cümlə yazın.
  2. A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual
    Keçən həftə sonu haqqında üç cümlə yazın: biri was və ya were ilə, biri təsdiq, biri də inkar Past Simple cümləsi.
  3. A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş
    Kafedəsiniz. Nəzakətlə sifariş verin və orada etməyi sevdiyiniz bir şeyi deyin.
Cavablar

A. Quruluş

  1. running
  2. is sleeping / 's sleeping
  3. slices
  4. cooking
  5. Were
  6. stopped
  7. didn't see / did not see
  8. bought

B. Məna

  1. drive … am taking
  2. needs
  3. many
  4. some
  5. Would you like
  6. Were you
  7. Did you go
  8. so

C. Səhvi tapın

  1. Are you working today? / Do you work today?
  2. This bag belongs to Sara.
  3. I need some advice. / I need advice.
  4. I want to go home.
  5. I was born in 2001.
  6. She studied all night.
  7. Did you see the film?
  8. ✓ There were about fifty people at the party.

D. Mətndə

  1. was
  2. invited
  3. was
  4. was
  5. had
  6. tried
  7. didn't want / did not want
  8. but
  9. 'm sitting / am sitting
  10. 'm looking / am looking
  11. love
  12. to see

E. Sizin növbəniz

  1. I usually work in an office. This week I'm working from home.
  2. I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
  3. I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.

F. Qarışıq təkrar

  1. watches
  2. Does
  3. We often eat pizza.
  4. in
  5. can
  6. them
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play