Təkrar: Present Continuous, miqdar və keçmiş zaman ingiliscə (A1-22 – A1-29)
Review: Present Continuous, Quantities and the Past
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz Present Simple (sadə indiki zaman) ilə Present Continuous (indiki davamedici zaman) arasında seçim edə, some / any və how much / how many ilə miqdardan danışa, nəyi sevdiyinizi deyə və istədiyinizi nəzakətlə xahiş edə, was / were, qaydalı və qaydasız feillər və did ilə keçmiş haqqında qısa hekayə danışa, fikirlərinizi and, but, or, so, because ilə birləşdirə biləcəksiniz. Bu, A1 səviyyəsinin bütün alətləridir, birlikdə işlədilir.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| A1-22 | davam edən iş üçün am / is / are + -ing forması: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən; -ing yazılışı (making, sitting, lying). Azərbaycancada «-ır» bir sözdür, ingiliscədə be ayrıca gəlir | "What are you doing?" "I'm looking for my keys." |
| A1-23 | profil səhifəsi, yoxsa canlı video? vərdişlər və faktlar → Present Simple; indi və ya müvəqqəti → Present Continuous; vəziyyət feilləri sadə formada qalır; think və have iki mənalıdır. Azərbaycancadakı «işləyirəm» hər ikisi ola bilər | I work in a bank, but today I'm working from home. |
| A1-24 | sayılan (a/an, cəm) və sayılmayan isimlər (a/an yoxdur, cəm yoxdur, feil təkdə); təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə some, inkar və sualda any; how many / how much; a glass of, a piece of. «Məlumatlar», «məsləhətlər» ingiliscədə cəm olmur | Do you want some cake? |
| A1-25 | like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing forması; want / would like + to + feil; Would you like…? (təklif) və Do you like…? (ümumi zövq). «İstərdim» → I'd like | I'd like to make an appointment for Monday. |
| A1-26 | was (I / he / she / it) və were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, last. «İki gün əvvəl» → two days ago | There were about fifty people at the wedding. |
| A1-27 | qaydalı keçmiş = feil + -ed, bütün şəxslər üçün eyni; yazılış (lived, studied, stopped); -ed sonluğunun üç tələffüzü | We booked our flights two weeks ago. |
| A1-28 | qaydasız keçmiş formalar (went, had, saw, bought…); didn't + feilin əsas forması; Did + mübtəda + feilin əsas forması?; be öz formalarını düzəldir | Where did you go on holiday? |
| A1-29 | and (+), but (≠), or (?), so (nəticə), because (səbəb); also ortada, too / as well sonda; vergüllər. «Mən də sevmirəm» → either | It was raining, so we stayed at home. |
Əsas müqayisə
Present Simple və Present Continuous — Present Simple profil səhifəsidir: vərdişlər, gündəlik iş rejimi, faktlar, daimi vəziyyətlər. Present Continuous canlı videodur: indi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti. Azərbaycancada ikisi də çox vaxt «-ır» ilə deyilir («işləyirəm»), ona görə hər dəfə seçmək lazımdır. A1-22 A1-23
- Test: Ümumiyyətlə doğrudur, ya da vərdişdir (usually, every day)? → Present Simple. İndi baş verir, ya da yalnız müəyyən müddətlikdir (now, this week)? → Present Continuous.
Hərəkət feili və vəziyyət feili — Vəziyyət feilləri (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) «elə indi» mənasında da adətən sadə formada qalır. Azərbaycancada isə «bilirəm», «istəyirəm» kimi feillər də «-ır» alır, ona görə burada tez səhv edirik. Think və have hər ikisi ola bilər: fikir və sahiblik vəziyyətdir; proses və fəaliyyət isə hərəkətdir. A1-23
- Test: «Canlı videoda» görünən bir hərəkət var? → Present Continuous mümkündür. Bilmək, istəmək, sevmək, sahib olmaq və ya fikirdir? → Present Simple.
some və any; how much və how many — Some təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə; any inkarda və əsl sualda. How many + sayılan cəm isim; how much + sayılmayan isim. Sayılmayan isimlə feil təkdə olur. Azərbaycancada «neçə» sözündən sonra isim təkdə olur («neçə yumurta»), ingiliscədə isə cəmdə: how many eggs. A1-24
- Test: Təsdiq cümləsidir, ya da «hə» cavabını gözlədiyiniz təklifdir? → some. İnkardır, ya da həqiqətən bilmirsiniz? → any. Onu bir-bir saymaq olur? → how many. Olmur? → how much.
-ing forması və to + feil; Do you like…? və Would you like…? — Ümumi hisslər (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing forması. Arzular (want, would like) irəliyə baxır + to. Do you like…? ümumi zövq haqqında soruşur; Would you like…? isə indi təklif edir və ya dəvət edir, azərbaycancadakı «istərdin?», «istəyirsən?» kimi. A1-25
- Test: Ümumiyyətlə bir hissdir? → like / enjoy + -ing forması, Do you like…? İndiki arzu, xahiş və ya təklifdir? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?
was / were və did — Be keçmişdə inkar və sualı özü düzəldir: wasn't, weren't, Was…? Were…? Bütün başqa feillər did / didn't + feilin əsas formasını işlədir. Azərbaycancada «ac deyildim» və «yemədim» də fərqli qurulur: birində «deyil», o birində feilin inkarı. A1-26 A1-28
- Test: Feil be feilidir (+ sifət, isim və ya yer)? → was / were. Başqa feildir? → did / didn't.
Keçmiş forma və did sözündən sonra əsas forma — Təsdiq cümləsində keçmiş formanı işlədin: qaydalı feillər üçün -ed, qaydasız feillər üçün xüsusi forma. Did və ya didn't sözündən sonra əsas feil öz əsas formasına qayıdır: keçmişi artıq did daşıyır. A1-27 A1-28
- Test: Cümlədə did / didn't var? → feilin əsas forması (go, see, watch). Did yoxdur? → keçmiş forma (went, saw, watched).
İndiki zaman və keçmiş zaman — İndiki zaman indini və həmişəni, keçmiş zaman isə bitmiş vaxtı təsvir edir. Keçmiş zaman sözləri (yesterday, last week, two days ago) keçmiş forma tələb edir; last və yesterday sözlərindən əvvəl ön söz olmur. Azərbaycancadakı «əvvəl» sözünün yerinə ago gəlir və o, müddətdən sonra durur. A1-12 A1-27
- Test: Vaxt bitib (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → keçmiş zaman. İndi, həmişə və ya adətən? → indiki zaman.
so və because; and, but və or — So + nəticə; because + səbəb: eyni hekayə əks istiqamətlərdə. And əlavə edir, but qarşılaşdırır, or seçim verir. Azərbaycancada da belədir: «ona görə» → so, «çünki» → because, «yoxsa» → or. A1-29
- Test: Sözdən sonra nə gəlir: nəticə? → so. Səbəb? → because. Fərqli və ya gözlənilməz bir şey? → but. Seçim? → or.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-ır» hər iki indiki zaman üçün. «Atam xəstəxanada işləyir» daimi işdir, «Atam bu gün evdən işləyir» isə müvəqqəti. Azərbaycancada ikisi də «işləyir»dir. Daimi vəziyyət üçün Present Continuous işlətsəniz, cümlə müvəqqəti kimi səslənir. A1-23
2. «Tapşırıqlar», «mebellər» → homeworks, furnitures. Azərbaycancada bu isimlər cəm şəkilçisi qəbul edir. İngiliscədə homework, furniture, information, advice sayılmayan isimlərdir: -s almır, a / an ilə işlənmir, feil təkdə olur. A1-24
3. «Üç il əvvəl» → before three years. Azərbaycancada «əvvəl» müddətdən sonra gəlir və onu tez-tez before kimi tərcümə edirik. İngiliscədə bu mənada ago işlənir və o da müddətdən sonra durur. A1-26
4. Keçmiş zaman sualında did itir. Azərbaycancada «Şəkidə nə qədər qaldın?» sualında söz sırası dəyişmir və köməkçi söz yoxdur. İngiliscədə keçmiş zaman sualına did lazımdır, ondan sonra isə feilin əsas forması gəlir. A1-28
5. «Mən də … -mır» → too. Azərbaycancada «də / da» həm təsdiq, həm də inkar cümləsində işlənir: «Murad da ət yemir». İngiliscədə inkar cümləsinin sonunda too yox, either gəlir. A1-29
Qızıl qaydalar
- A1-22 am / is / are + -ing forması = davam edən iş: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən. be sözünü heç vaxt unutmayın və -ing yazılışını yoxlayın.
- A1-23 Profil səhifəsi, yoxsa canlı video? Vərdişlər, gündəlik iş rejimi, faktlar və daimi vəziyyətlər → Present Simple. İndi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti → Present Continuous. Vəziyyət feilləri (know, like, want, need, believe, understand…) adətən sadə formada qalır.
- A1-24 Sayılan isimlər: a/an və cəm. Sayılmayan isimlər: a/an yoxdur, cəm yoxdur, feil təkdə olur. some əsasən təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə, any əsasən inkarda və sualda işlənir. How many + sayılan; how much + sayılmayan.
- A1-25 Ümumi hisslər → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing forması (və ya isim). Arzular → want / would like + to + feil (və ya isim). Nəzakətlə xahiş etmək üçün I'd like… deyin; təklif etmək üçün Would you like…? soruşun.
- A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. İnkar: wasn't, weren't. Sual: Was she…? Were you…? — be sual və inkarı did olmadan özü düzəldir.
- A1-27 Qaydalı keçmiş = feil + -ed, bütün şəxslər üçün eyni. Yazılışı yoxlayın (lived, studied, stopped) və əlavə hecanı yalnız t və ya d səsindən sonra artırın (wanted, needed).
- A1-28 Təsdiq: keçmiş forma (went, saw, worked). İnkar və sual: didn't / Did + feilin əsas forması (didn't go, Did you see?) — keçmişi did daşıyır. Be inkar və sualı did olmadan düzəldir.
- A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ nəticə), because (← səbəb). Also budaq cümlənin ortasında, too / as well isə sonunda gəlir. Adətən but və so sözlərindən əvvəl vergül qoyulur, because sözündən əvvəl isə qoyulmur.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Cümlələri tamamlayın və ya tapşırığa uyğun forma yazın.
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər -ing formasını yazın: run
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər Shh! The baby (sleep).
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many Tamamlayın: three of bread (slice)
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş I enjoy (cook) for my friends.
-
A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir? you at home last night?
-
A1-27 Past Simple azərbaycanca: qaydalı feillər, -ed yazılışı və tələffüzü We (stop) at a café on the way.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual I (not / see) her yesterday.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual buy feilinin keçmiş forması:
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: I usually to work, but this week I the bus.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: She … a new laptop.
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many Düzgün cavabı seçin: How … eggs do we need?
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many Təklif: Do you want … cake?
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş Düzgün cavabı seçin: … a coffee? I'm making one now.
-
A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir? Düzgün cavabı seçin: … at the party?
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual Düzgün cavabı seçin: … out last night?
-
A1-29 And, but, or, so, because azərbaycanca: ingiliscə iki fikri necə birləşdiririk? Düzgün cavabı seçin: It was raining, … we stayed at home.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər Do you working today?
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə This bag is belonging to Sara.
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many I need some advices.
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş I want go home.
-
A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir? I am born in 2001.
-
A1-27 Past Simple azərbaycanca: qaydalı feillər, -ed yazılışı və tələffüzü She studyed all night.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual Did you saw the film?
-
A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir? There were about fifty people at the party.
D. Mətndə
Hekayəni mötərizədəki sözlərlə tamamlayın. Diqqət: hekayə keçmişdən indiyə keçir.
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə Adi gündəlik iş rejiminiz haqqında bir cümlə, bu həftə fərqli olan bir şey haqqında bir cümlə yazın.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual Keçən həftə sonu haqqında üç cümlə yazın: biri was və ya were ilə, biri təsdiq, biri də inkar Past Simple cümləsi.
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş Kafedəsiniz. Nəzakətlə sifariş verin və orada etməyi sevdiyiniz bir şeyi deyin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki A1 dərslərini təkrarlayın.
-
A1-12 Present Simple azərbaycanca: I work, she works — he, she, it ilə -s nə vaxt artırılır? My brother (watch) TV every evening.
-
A1-13 Present Simple inkar və sual: don't, doesn't, do, does azərbaycanca your sister speak French?
-
A1-15 Always, usually, never azərbaycanca: tezlik zərfləri və How often…? Sözləri düzgün sıraya qoyun: often / we / pizza / eat
-
A1-20 At, on, in azərbaycanca: zaman ön sözləri nə vaxt işlənir? I was born 1999.
-
A1-17 Can və Can't azərbaycanca: bacarıq, icazə və xahiş ingiliscə "Can you swim?" "Yes, I ."
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them azərbaycanca: ingiliscə «məni, onu, bizə» necə deyilir My keys? I can't find .
Cavablar
A. Quruluş
- running
- is sleeping / 's sleeping
- slices
- cooking
- Were
- stopped
- didn't see / did not see
- bought
B. Məna
- drive … am taking
- needs
- many
- some
- Would you like
- Were you
- Did you go
- so
C. Səhvi tapın
- Are you working today? / Do you work today?
- This bag belongs to Sara.
- I need some advice. / I need advice.
- I want to go home.
- I was born in 2001.
- She studied all night.
- Did you see the film?
- ✓ There were about fifty people at the party.
D. Mətndə
- was
- invited
- was
- was
- had
- tried
- didn't want / did not want
- but
- 'm sitting / am sitting
- 'm looking / am looking
- love
- to see
E. Sizin növbəniz
- I usually work in an office. This week I'm working from home.
- I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
- I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.
F. Qarışıq təkrar
- watches
- Does
- We often eat pizza.
- in
- can
- them
