SlowingoSarufi
A1 21 / 32

At, On, In kwa Muda: Vihusishi vya Wakati kwa Kiswahili

At, On, In: Time

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kusema mambo yanatokea lini kwa at (saa), on (siku na tarehe) na in (miezi, miaka, majira na sehemu za siku), na utajua wakati wa kutotumia kihusishi chochote (next week, every day, tomorrow).

Wazo Kuu

Kihusishi (preposition) ni neno dogo linaloonyesha uhusiano; hapa, kati ya tukio na wakati. Kiingereza kinatumia vitatu: at, on, in. Uchaguzi unategemea ukubwa wa wakati.

Fikiria piramidi ya wakati. Juu kabisa, sehemu nyembamba, kuna kipande kidogo zaidi cha wakati: nukta kamili kwenye saa — at six o'clock. Katikati kuna siku moja, ukurasa mmoja wa shajara yako — on Monday, on 3 May. Chini, sehemu pana, kuna vipindi virefu vyenye siku nyingi ndani yake — in June, in 2030, in winter.

Kwa hiyo: at = nukta, on = siku, in = kipindi kirefu. Misemo michache isiyobadilika inavunja kanuni hii (at night, at the weekend), kwa hiyo ijifunze kama vipande vizima.

Na neno la wakati likiwa tayari "linaonyesha" wakati wenyewe — this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday — huhitaji kihusishi kabisa.

Kwa Kiswahili mara nyingi hatutumii kihusishi chochote kwa wakati: saa tatu, Jumatatu, mwezi Juni, asubuhi. Kwa hiyo hatari kubwa kwetu ni kuacha kihusishi, au kutumia in kila mahali kwa sababu ya katika / kwenye. Habari njema: kwa wiki ijayo na kila siku, Kiswahili na Kiingereza vyote viwili havina kihusishi.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili kwa kawaida huweka neno la wakati moja kwa moja, bila kihusishi (wakati mwingine siku ya, mwezi, mwaka, katika au mnamo). Kiingereza kinahitaji at / on / in kabla ya saa, siku, miezi na miaka, lakini si kabla ya next, this, last, every.

KiswahiliKiingerezaTofauti
Tunakula chakula cha mchana saa saba.We have lunch at one o'clock.Kiswahili: bila kihusishi; Kiingereza: at. Saa saba = one
Nina darasa la yoga Jumanne.I have a yoga class on Tuesday.siku: on
Mitihani yangu ni mwezi Juni.My exams are in June.mwezi: in
Ninakunywa kahawa asubuhi.I drink coffee in the morning.sehemu ya siku: in the
Mtaa wangu ni kimya sana usiku.My street is very quiet at night.msemo maalum: at night
Kazi yangu mpya inaanza Jumatatu ijayo.My new job starts next Monday.sawa: hakuna kihusishi

Kwa hiyo kila neno la wakati la Kiswahili lisilo na kihusishi linauliza swali: ni nukta (at), siku (on), au kipindi (in)? Au lina next / this / every (hakuna kitu)?

Muundo

At, on, in

KihusishiHutumika naMifano
atsaaat 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon
atmisemo maalumat night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK)
onsiku za wikion Monday, on Fridays
ontarehe na siku maalumon 5 May, on my birthday, on New Year's Day
onsiku + sehemu ya sikuon Monday morning, on Friday night
onthe weekend (US)on the weekend, on weekends
insehemu za sikuin the morning, in the afternoon, in the evening
inmieziin July
inmiaka na miongoin 2030, in the 1990s
inmajira ya mwakain summer / in the summer

Bila kihusishi

NenoMifano
this / next / lastthis morning, next week, last year
everyevery day, every Sunday
today / tomorrow / yesterdaytoday, tomorrow afternoon, yesterday morning

Utatumia last na yesterday mara nyingi pamoja na wakati uliopita katika A1-26.

Matumizi

1At — Saa Kamili na Misemo Maalum

Tumia at kwa saa na kwa misemo michache maalum. Kuhusu kusema saa yenyewe, tazama A1-19.

The meeting starts at 9:30.
Mkutano unaanza saa tatu na nusu.
9:30 = saa tatu na nusu; Kiswahili bila kihusishi, Kiingereza at
I go to bed at midnight.
Mimi hulala saa sita usiku.
midnight = saa sita usiku
We have lunch at one o'clock.
Sisi hula chakula cha mchana saa saba.
one o'clock = saa saba mchana
My street is very quiet at night.
Mtaa wangu ni kimya sana usiku.
at night, si in night
I see my whole family at Christmas.
Ninaiona familia yangu yote wakati wa Krismasi.
kipindi cha sikukuu
She's busy at the moment.
Yeye ana shughuli kwa sasa.
at the moment = kwa sasa

2On — Siku na Tarehe

Tumia on kwa siku za wiki, tarehe na siku maalum. Siku ikiwa katika wingi (on Fridays), maana yake ni "kila Ijumaa".

I have a yoga class on Tuesday.
Nina darasa la yoga Jumanne.
The shop is closed on Sundays.
Duka hufungwa siku za Jumapili.
kila Jumapili
Her birthday is on 14 March.
Siku yake ya kuzaliwa ni tarehe 14 Machi.
sema "on the fourteenth of March"
We always have a party on New Year's Eve.
Kila mara sisi hufanya sherehe mkesha wa Mwaka Mpya.
What do you do on your birthday?
Unafanya nini siku yako ya kuzaliwa?
siku maalum: on

3In — Miezi, Miaka, Majira na Sehemu za Siku

Tumia in kwa vipindi virefu: miezi, miaka, miongo, majira na sehemu za siku.

My exams are in June.
Mitihani yangu ni mwezi Juni.
mwezi Juni → in June
The new stadium opens in 2030.
Uwanja mpya utafunguliwa mwaka 2030.
mwaka → in
It snows a lot here in winter.
Hapa theluji hunyesha sana wakati wa baridi.
winter = majira ya baridi
I drink coffee in the morning and tea in the afternoon.
Mimi hunywa kahawa asubuhi na chai mchana.
in the morning, si at the morning
This song is from the 1980s.
Wimbo huu ni wa miaka ya 1980.
miongo: in the 1980s, from the 1980s

4The Weekend — UK na US

Kiingereza cha Uingereza kwa kawaida husema at the weekend; Kiingereza cha Marekani husema on the weekend. Zote mbili ni sahihi katika aina yake.

What do you do at the weekend?
Unafanya nini mwishoni mwa wiki?
UK
What do you do on the weekend?
Unafanya nini mwishoni mwa wiki?
US
We often go hiking on weekends.
Mara nyingi sisi huenda kupanda milima mwishoni mwa wiki.
US; go hiking: msemo maalum, tazama A1-22

5Bila Kihusishi: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday

Maneno haya tayari yanakuambia unazungumzia wakati gani, kwa hiyo at / on / in havihitajiki. Kiswahili nacho hakitumii kihusishi hapa (wiki ijayo, kila Jumamosi, kesho jioni).

I'm busy this afternoon.
Nina shughuli mchana huu.
this: hakuna kihusishi
My new job starts next Monday.
Kazi yangu mpya inaanza Jumatatu ijayo.
next: hakuna on
She goes swimming every Saturday.
Yeye huenda kuogelea kila Jumamosi.
go swimming: msemo maalum, tazama A1-22
Are you free tomorrow evening?
Una nafasi kesho jioni?
Let's meet this weekend.
Tukutane mwishoni mwa wiki hii.

6In the Morning na On Monday Morning

In the morning / afternoon / evening ni ya jumla. Ukiongeza siku, siku ndiyo inayoamua: on Monday morning, on Friday evening.

I study in the evening.
Mimi husoma jioni.
kwa ujumla: in
I have an interview on Thursday morning.
Nina usaili Alhamisi asubuhi.
siku maalum: on
The flight leaves on Sunday afternoon.
Ndege inaondoka Jumapili mchana.

Makosa ya Kawaida

❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Siku huchukua on.
❌I get up at the morning.
✅I get up in the morning.
Sehemu za siku huchukua in.
❌She works in night.
✅She works at night.
Msemo maalum: at night.
❌The concert is in Saturday evening.
✅The concert is on Saturday evening.
Siku + sehemu ya siku → on.
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
Hakuna kihusishi kabla ya next. (on holiday (UK) = on vacation (US))
❌We go there at every summer.
✅We go there every summer.
Hakuna kihusishi kabla ya every.
❌The museum opens at 2030.
✅The museum opens in 2030.
Miaka huchukua in.
❌The party is at Friday.
✅The party is on Friday.
Siku huchukua on.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Kuacha kihusishi kabisa. Kwa Kiswahili tunasema Tunaweza kukutana saa kumi? na Kaka anamaliza shule Desemba, bila neno lolote kabla ya saa au mwezi. Kiingereza kinahitaji at kwa saa na in kwa mwezi.

❌Can we meet four o'clock?
✅Can we meet at four o'clock?
Saa: at. (Saa kumi = four o'clock.)
❌My brother finishes school December.
✅My brother finishes school in December.
Mwezi: in.

2. Katika / kwenye kuwa in kwa kila kitu. Tunaposema katika sikukuu au kwenye siku za kazi, ni rahisi kuchagua in. Lakini siku na tarehe huchukua on, hata zikiwa siku maalum.

❌The office is closed in public holidays.
✅The office is closed on public holidays.
Siku maalum: on.

3. Usiku kuwa in the night. Kwa Kiswahili usiku ni neno moja kwa kila hali. Kwa Kiingereza, mazoea ya kila usiku ni at night; in the night ni wakati fulani katika usiku mmoja.

⚠️My neighbour plays loud music in the night.
✅My neighbour plays loud music at night.
Kwa mazoea ya kila usiku, at night ndiyo ya kawaida.

4. Saa za Kiswahili ndani ya sentensi. Unapoweka at, kumbuka pia kubadilisha saa: saa nne asubuhi = at ten in the morning. Kihusishi sahihi pamoja na saa isiyo sahihi bado kinamfanya mgeni akose mkutano.

⚠️The workshop starts at four in the morning. (ukimaanisha saa nne asubuhi)
✅The workshop starts at ten in the morning.
Saa nne asubuhi = 10 a.m.

Usichanganye

at night na in the night — At night = wakati wa usiku kwa ujumla; in the night = wakati fulani katika usiku mmoja.

I can't sleep at night.
Siwezi kulala usiku.
kwa kawaida
The baby wakes up in the night.
Mtoto huamka usiku wa manane.
wakati fulani katikati ya usiku

in the morning na on Monday morning — sehemu ya siku kwa ujumla → in; siku maalum → on.

I run in the morning.
Mimi hukimbia asubuhi.
I have a race on Sunday morning.
Nina mbio Jumapili asubuhi.

at the weekend (UK) na on the weekend (US) — maana ile ile, aina tofauti. Chagua moja na uitumie kila mara.

See you at the weekend!
Tuonane mwishoni mwa wiki!
UK
See you on the weekend!
Tuonane mwishoni mwa wiki!
US

Tahajia na Matamshi

  • Vihusishi kwa kawaida havisisitizwi; neno la wakati ndilo linalosisitizwa: at six, on Monday, in June.
  • at kwa kawaida ni dhaifu: /ət/, karibu bila irabu: at six /ət sɪks/. Usiitamke kama "ati" yenye a na i kamili. in /ɪn/ na on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) hubaki fupi.
  • Kuunganisha: at eight /ət‿eɪt/ husikika kama neno moja; on April husikika kama "o-nApril". Kwa Kiswahili kila neno huishia kwa irabu, lakini hapa konsonanti ya mwisho inaungana na irabu inayofuata.
  • Siku na miezi kila mara huanza kwa herufi kubwa: on Monday, in July. Majira hayaanzi kwa herufi kubwa: in summer.
  • weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) — mara nyingi msisitizo uko kwenye end; /ˈwiːkend/ (US) — msisitizo kwenye week. /iː/ ni ndefu, ndefu kuliko i ya Kiswahili.

Kanuni ya Dhahabu

at kwa nukta (saa), on kwa siku (siku, tarehe), in kwa kipindi kirefu (miezi, miaka, majira, sehemu za siku), pamoja na misemo michache kama at night. Hakuna kihusishi kabla ya this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday. Kiswahili kinaweza kusema saa tatu au Juni bila kitu, lakini Kiingereza kinahitaji at au in.

Mazoezi

A. Muundo

Jaza at, on au in.

  1. The film starts 8 pm.
  2. My sister's wedding is 2027.
  3. We have English Wednesdays.
  4. It's very hot here August.
  5. I read the evening.
  6. My dad works night.
  7. Let's meet Friday afternoon.

B. Maana

Chagua jibu sahihi.

  1. Chagua jibu sahihi: I relax … the weekend. (UK)
  2. Chagua jibu sahihi: The trees are green … spring.
  3. Chagua jibu sahihi: The baby often wakes up … the night.
  4. Chagua jibu sahihi: See you …!

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. See you on next week!
  2. I go to the gym in every morning.
  3. Her birthday is in 2 April.
  4. The shop opens at nine on Saturdays.

D. Katika Muktadha

Jaza at, on au in.

A message to a friend
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika sentensi tatu kuhusu wiki yako kwa at, on na in.
  2. Andika mipango miwili kwa next au this (bila kihusishi).

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-19 Saa, Siku na Tarehe kwa Kiingereza: Telling the Time, Ordinal Numbers na Miaka
    Sema saa (njia ya jadi): 10:45
  2. A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno
    Panga maneno kwa mpangilio sahihi: at the weekend / never / I / work
  3. A1-18 Imperative na Let's kwa Kiswahili: Amri, Maelekezo na Mapendekezo
    (not / be) late tomorrow!
Majibu

A. Muundo

  1. at
  2. in
  3. on
  4. in
  5. in
  6. at
  7. on

B. Maana

  1. at
  2. in
  3. in
  4. next Tuesday

C. Tafuta Kosa

  1. See you next week!
  2. I go to the gym every morning.
  3. Her birthday is on 2 April.
  4. ✓ The shop opens at nine on Saturdays.

D. Katika Muktadha

  1. on
  2. at
  3. in
  4. in
  5. in
  6. on

E. Zamu Yako

  1. I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
  2. I'm free this evening. My course starts next month.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. a quarter to eleven / quarter to eleven
  2. I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
  3. Don't be / Do not be
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play