At, On, In kwa Muda: Vihusishi vya Wakati kwa Kiswahili
At, On, In: Time
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema mambo yanatokea lini kwa at (saa), on (siku na tarehe) na in (miezi, miaka, majira na sehemu za siku), na utajua wakati wa kutotumia kihusishi chochote (next week, every day, tomorrow).
Wazo Kuu
Kihusishi (preposition) ni neno dogo linaloonyesha uhusiano; hapa, kati ya tukio na wakati. Kiingereza kinatumia vitatu: at, on, in. Uchaguzi unategemea ukubwa wa wakati.
Fikiria piramidi ya wakati. Juu kabisa, sehemu nyembamba, kuna kipande kidogo zaidi cha wakati: nukta kamili kwenye saa — at six o'clock. Katikati kuna siku moja, ukurasa mmoja wa shajara yako — on Monday, on 3 May. Chini, sehemu pana, kuna vipindi virefu vyenye siku nyingi ndani yake — in June, in 2030, in winter.
Kwa hiyo: at = nukta, on = siku, in = kipindi kirefu. Misemo michache isiyobadilika inavunja kanuni hii (at night, at the weekend), kwa hiyo ijifunze kama vipande vizima.
Na neno la wakati likiwa tayari "linaonyesha" wakati wenyewe — this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday — huhitaji kihusishi kabisa.
Kwa Kiswahili mara nyingi hatutumii kihusishi chochote kwa wakati: saa tatu, Jumatatu, mwezi Juni, asubuhi. Kwa hiyo hatari kubwa kwetu ni kuacha kihusishi, au kutumia in kila mahali kwa sababu ya katika / kwenye. Habari njema: kwa wiki ijayo na kila siku, Kiswahili na Kiingereza vyote viwili havina kihusishi.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili kwa kawaida huweka neno la wakati moja kwa moja, bila kihusishi (wakati mwingine siku ya, mwezi, mwaka, katika au mnamo). Kiingereza kinahitaji at / on / in kabla ya saa, siku, miezi na miaka, lakini si kabla ya next, this, last, every.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| Tunakula chakula cha mchana saa saba. | We have lunch at one o'clock. | Kiswahili: bila kihusishi; Kiingereza: at. Saa saba = one |
| Nina darasa la yoga Jumanne. | I have a yoga class on Tuesday. | siku: on |
| Mitihani yangu ni mwezi Juni. | My exams are in June. | mwezi: in |
| Ninakunywa kahawa asubuhi. | I drink coffee in the morning. | sehemu ya siku: in the |
| Mtaa wangu ni kimya sana usiku. | My street is very quiet at night. | msemo maalum: at night |
| Kazi yangu mpya inaanza Jumatatu ijayo. | My new job starts next Monday. | sawa: hakuna kihusishi |
Kwa hiyo kila neno la wakati la Kiswahili lisilo na kihusishi linauliza swali: ni nukta (at), siku (on), au kipindi (in)? Au lina next / this / every (hakuna kitu)?
Muundo
At, on, in
| Kihusishi | Hutumika na | Mifano |
|---|---|---|
| at | saa | at 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon |
| at | misemo maalum | at night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK) |
| on | siku za wiki | on Monday, on Fridays |
| on | tarehe na siku maalum | on 5 May, on my birthday, on New Year's Day |
| on | siku + sehemu ya siku | on Monday morning, on Friday night |
| on | the weekend (US) | on the weekend, on weekends |
| in | sehemu za siku | in the morning, in the afternoon, in the evening |
| in | miezi | in July |
| in | miaka na miongo | in 2030, in the 1990s |
| in | majira ya mwaka | in summer / in the summer |
Bila kihusishi
| Neno | Mifano |
|---|---|
| this / next / last | this morning, next week, last year |
| every | every day, every Sunday |
| today / tomorrow / yesterday | today, tomorrow afternoon, yesterday morning |
Utatumia last na yesterday mara nyingi pamoja na wakati uliopita katika A1-26.
Matumizi
1At — Saa Kamili na Misemo Maalum
Tumia at kwa saa na kwa misemo michache maalum. Kuhusu kusema saa yenyewe, tazama A1-19.
2On — Siku na Tarehe
Tumia on kwa siku za wiki, tarehe na siku maalum. Siku ikiwa katika wingi (on Fridays), maana yake ni "kila Ijumaa".
3In — Miezi, Miaka, Majira na Sehemu za Siku
Tumia in kwa vipindi virefu: miezi, miaka, miongo, majira na sehemu za siku.
4The Weekend — UK na US
Kiingereza cha Uingereza kwa kawaida husema at the weekend; Kiingereza cha Marekani husema on the weekend. Zote mbili ni sahihi katika aina yake.
5Bila Kihusishi: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday
Maneno haya tayari yanakuambia unazungumzia wakati gani, kwa hiyo at / on / in havihitajiki. Kiswahili nacho hakitumii kihusishi hapa (wiki ijayo, kila Jumamosi, kesho jioni).
6In the Morning na On Monday Morning
In the morning / afternoon / evening ni ya jumla. Ukiongeza siku, siku ndiyo inayoamua: on Monday morning, on Friday evening.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Kuacha kihusishi kabisa. Kwa Kiswahili tunasema Tunaweza kukutana saa kumi? na Kaka anamaliza shule Desemba, bila neno lolote kabla ya saa au mwezi. Kiingereza kinahitaji at kwa saa na in kwa mwezi.
2. Katika / kwenye kuwa in kwa kila kitu. Tunaposema katika sikukuu au kwenye siku za kazi, ni rahisi kuchagua in. Lakini siku na tarehe huchukua on, hata zikiwa siku maalum.
3. Usiku kuwa in the night. Kwa Kiswahili usiku ni neno moja kwa kila hali. Kwa Kiingereza, mazoea ya kila usiku ni at night; in the night ni wakati fulani katika usiku mmoja.
4. Saa za Kiswahili ndani ya sentensi. Unapoweka at, kumbuka pia kubadilisha saa: saa nne asubuhi = at ten in the morning. Kihusishi sahihi pamoja na saa isiyo sahihi bado kinamfanya mgeni akose mkutano.
Usichanganye
at night na in the night — At night = wakati wa usiku kwa ujumla; in the night = wakati fulani katika usiku mmoja.
in the morning na on Monday morning — sehemu ya siku kwa ujumla → in; siku maalum → on.
at the weekend (UK) na on the weekend (US) — maana ile ile, aina tofauti. Chagua moja na uitumie kila mara.
Tahajia na Matamshi
- Vihusishi kwa kawaida havisisitizwi; neno la wakati ndilo linalosisitizwa: at six, on Monday, in June.
- at kwa kawaida ni dhaifu: /ət/, karibu bila irabu: at six /ət sɪks/. Usiitamke kama "ati" yenye a na i kamili. in /ɪn/ na on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) hubaki fupi.
- Kuunganisha: at eight /ət‿eɪt/ husikika kama neno moja; on April husikika kama "o-nApril". Kwa Kiswahili kila neno huishia kwa irabu, lakini hapa konsonanti ya mwisho inaungana na irabu inayofuata.
- Siku na miezi kila mara huanza kwa herufi kubwa: on Monday, in July. Majira hayaanzi kwa herufi kubwa: in summer.
- weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) — mara nyingi msisitizo uko kwenye end; /ˈwiːkend/ (US) — msisitizo kwenye week. /iː/ ni ndefu, ndefu kuliko i ya Kiswahili.
Kanuni ya Dhahabu
at kwa nukta (saa), on kwa siku (siku, tarehe), in kwa kipindi kirefu (miezi, miaka, majira, sehemu za siku), pamoja na misemo michache kama at night. Hakuna kihusishi kabla ya this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday. Kiswahili kinaweza kusema saa tatu au Juni bila kitu, lakini Kiingereza kinahitaji at au in.
Mazoezi
A. Muundo
Jaza at, on au in.
-
The film starts 8 pm.
-
My sister's wedding is 2027.
-
We have English Wednesdays.
-
It's very hot here August.
-
I read the evening.
-
My dad works night.
-
Let's meet Friday afternoon.
B. Maana
Chagua jibu sahihi.
-
Chagua jibu sahihi: I relax … the weekend. (UK)
-
Chagua jibu sahihi: The trees are green … spring.
-
Chagua jibu sahihi: The baby often wakes up … the night.
-
Chagua jibu sahihi: See you …!
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
See you on next week!
-
I go to the gym in every morning.
-
Her birthday is in 2 April.
-
The shop opens at nine on Saturdays.
D. Katika Muktadha
Jaza at, on au in.
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika sentensi tatu kuhusu wiki yako kwa at, on na in.
-
Andika mipango miwili kwa next au this (bila kihusishi).
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-19 Saa, Siku na Tarehe kwa Kiingereza: Telling the Time, Ordinal Numbers na Miaka Sema saa (njia ya jadi): 10:45
-
A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno Panga maneno kwa mpangilio sahihi: at the weekend / never / I / work
-
A1-18 Imperative na Let's kwa Kiswahili: Amri, Maelekezo na Mapendekezo (not / be) late tomorrow!
Majibu
A. Muundo
- at
- in
- on
- in
- in
- at
- on
B. Maana
- at
- in
- in
- next Tuesday
C. Tafuta Kosa
- See you next week!
- I go to the gym every morning.
- Her birthday is on 2 April.
- ✓ The shop opens at nine on Saturdays.
D. Katika Muktadha
- on
- at
- in
- in
- in
- on
E. Zamu Yako
- I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
- I'm free this evening. My course starts next month.
F. Marudio Mchanganyiko
- a quarter to eleven / quarter to eleven
- I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
- Don't be / Do not be
