SlowingoSarufi
A1 26 / 32

Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili

Countable, Uncountable, Some and Any

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kutofautisha nomino zinazohesabika (countable: an egg, two eggs) na nomino zisizohesabika (uncountable: water, money, advice), kutumia some na any, kuuliza How much…? na How many…?, na kuhesabu vitu visivyohesabika kwa misemo kama a glass of na a piece of.

Wazo Kuu

Fikiria mifuko miwili ya sokoni. Katika mfuko wa kwanza kuna machungwa: vitu tofauti unavyoweza kuhesabu kimoja kimoja — one orange, two oranges, three oranges. Nomino kama hizi ni countable. Katika mfuko wa pili kuna unga: hakuna anayesema "unga mmoja, unga miwili". Nomino kama hizi ni uncountable: Kiingereza kinaziona kama dutu au kitu kizima, bila vipande wazi — water, rice, money, information. Husemi "one water" wala "two rices".

Mfuko ndio unaoamua sarufi. Nomino zinazohesabika zinaweza kuchukua a/an na wingi. Nomino zisizohesabika hazichukui a/an, hazina wingi, na huenda na kitenzi cha umoja: The information is useful.

Unataka kuhesabu kitu kisichohesabika? Tumia neno la chombo au kipande: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. Sasa unahesabu glasi, vipande au kilo: two glasses of water.

Some na any humaanisha "kiasi fulani — hatusemi ni kiasi gani hasa".

Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili, tatizo kubwa ni kwamba mifuko ya Kiswahili na ya Kiingereza haifanani kila mara. Mzigo / mizigo na mkate / mikate vinahesabika kwa Kiswahili, lakini luggage na bread havihesabiki kwa Kiingereza. Tena, habari, pesa na nywele mara nyingi huchukua upatanisho wa wingi (habari hizi, pesa zangu, nywele zake), lakini news, money na hair huenda na kitenzi cha umoja.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili kina ngeli na kinaonyesha wingi kwa kiambishi cha mwanzo (m-/mi-, ki-/vi-), na hakina a/an. Kiingereza kinagawa nomino katika makundi mawili, na kundi lisilohesabika halina wingi wala a/an. Kiswahili mara nyingi hutumia ngapi (au kiasi gani) bila kujali kama kitu kinahesabika; Kiingereza kinalazimisha kuchagua how many au how much.

KiswahiliKiingerezaTofauti
Nina mizigo mitatu.I have three bags. / I have three pieces of luggage.mzigo unahesabika; luggage hauhesabiki: hakuna luggages
Nunua mkate mmoja.Buy a loaf of bread.mkate mmoja → a loaf of bread, si a bread
Pesa zangu ziko benki.My money is in the bank.upatanisho wa wingi (zi-) → is, umoja
Nywele zake ni ndefu.Her hair is long.hair (ya kichwani) haihesabiki → is, si hairs are
Unahitaji pesa ngapi?How much money do you need?ngapi moja → much kwa visivyohesabika
Tunahitaji mayai mangapi?How many eggs do we need?→ many kwa vinavyohesabika
Kuna maziwa kwenye friji.There's some milk in the fridge.Kiswahili hakihitaji neno; Kiingereza mara nyingi some
Hatuna mayai yoyote.We don't have any eggs.-o -ote ≈ any katika hasi na maswali

Habari njema: Kiswahili nacho hutumia vyombo kuhesabu: glasi ya maji, kikombe cha chai, kipande cha keki, pakiti ya mchele. Hii inalingana vizuri na a glass of, a cup of, a piece of, a packet of.

Muundo

Countable na uncountable

CountableUncountable
a / anan apple, a chairhakuna a/an
wingiapples, chairshakuna wingi
kitenziis (kimoja) / are (viwili au zaidi)is
some / anysome apples, any chairssome water, any furniture
swaliHow many apples?How much water?

Nomino zisizohesabika za kawaida

KundiNomino
Chakula na vinywajiwater, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta
Malighafipaper, glass, wood, plastic
Mawazo na shughuliinformation, advice, news, help, music, work, homework, fun
Maneno ya "kundi"money, furniture, luggage, traffic

Baadhi ya nomino hizi zinaonekana kama makundi ya vitu vinavyohesabika (money = sarafu na noti; furniture = viti, meza, vitanda), lakini nomino yenyewe haihesabiki.

Some na any

Aina ya sentensiNeno la kawaidaMfano
ChanyasomeThere's some milk in the fridge.
HasianyWe don't have any eggs.
SwalianyAre there any tickets?
Kukaribisha (offer)someDo you want some tea?
Kuomba (request)someCan I have some water, please?

Vyombo na vipande

MsemoMifano
a cup of / a glass of / a bottle ofa cup of tea, a glass of water, a bottle of oil
a can of / a packet of / a carton ofa can of cola, a packet of rice, a carton of milk
a piece ofa piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture
a slice ofa slice of bread, a slice of pizza
a loaf of / a bar of / a kilo ofa loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice

Matumizi

1Nomino Zinazohesabika na Zisizohesabika

Nomino zinazohesabika huchukua a/an na wingi. Nomino zisizohesabika hazichukui a/an, hazina -s ya wingi, na huenda na kitenzi cha umoja.

I need an apple and two bananas.
Ninahitaji tufaha moja na ndizi mbili.
vinahesabika: an apple, two bananas
Money isn't everything.
Pesa si kila kitu.
money: hakuna -s, kitenzi cha umoja
This information is really useful.
Habari hii ni muhimu sana.
information: umoja, si informations
We need new furniture for the living room.
Tunahitaji samani mpya kwa ajili ya sebule.
samani → furniture, bila -s
The news is on at nine.
Taarifa ya habari ni saa tatu usiku.
news inaishia na -s, lakini haihesabiki na ni umoja

2Some Katika Sentensi Chanya, Kukaribisha na Kuomba

Tumia some na nomino za wingi zinazohesabika na na nomino zisizohesabika katika sentensi chanya. Itumie pia unapomkaribisha mtu kitu au unapoomba, ukitarajia jibu yes. Kiswahili mara nyingi hakina neno hapa.

There are some letters for you on the table.
Kuna barua zako kadhaa mezani.
some + wingi
I need some advice about my new job.
Ninahitaji ushauri kuhusu kazi yangu mpya.
Kiswahili: bila neno; Kiingereza: some advice
Do you want some cake?
Unataka keki?
kukaribisha
Can I have some more coffee, please?
Naomba kahawa kidogo zaidi, tafadhali.
kuomba
Would you like some tea?
Ungependa chai?
kukaribisha; msemo usiobadilika: tazama A1-25

3Any Katika Sentensi Hasi na Maswali

Tumia any katika sentensi nyingi hasi na maswali, tusipojua kama kitu kipo au jibu likiwa "sifuri". Mara nyingi linalingana na -o -ote (yoyote, zozote).

I don't have any money with me.
Sina pesa yoyote mfukoni.
yoyote ≈ any
There aren't any buses after midnight.
Hakuna mabasi baada ya saa sita usiku.
Do you have any questions?
Una maswali yoyote?
Is there any sugar in this tea?
Kuna sukari katika chai hii?

4How Much…? na How Many…?

How many + nomino ya wingi inayohesabika. How much + nomino isiyohesabika. Kiswahili husema ngapi kwa zote mbili (au kiasi gani). How much…? pia huuliza bei — tazama A1-04.

How many people do you know here?
Unawajua watu wangapi hapa?
watu wanahesabika → how many
How much time do we have?
Tuna muda kiasi gani?
time haihesabiki → how much
How many bags do you have?
Una mabegi mangapi?
bags: inahesabika
How much luggage can I take on the plane?
Ninaweza kubeba mizigo kiasi gani kwenye ndege?
mizigo (wingi) → luggage (haihesabiki)

5Vyombo na Vipande

Kuhesabu nomino isiyohesabika, weka neno la chombo au kipande mbele yake. Chombo kinakuwa wingi; nomino isiyohesabika haibadiliki.

Can I have a glass of water, please?
Naomba glasi ya maji, tafadhali.
glasi ya → a glass of
I eat two slices of toast every morning.
Kila asubuhi mimi hula vipande viwili vya tosti.
slices (wingi); toast haibadiliki
My grandad always has a piece of advice for me.
Babu yangu daima ana ushauri kwa ajili yangu.
a piece of advice, si an advice
We need a bottle of olive oil and three packets of pasta.
Tunahitaji chupa moja ya mafuta ya zeituni na pakiti tatu za tambi.
Let's buy a loaf of bread on the way home.
Tununue mkate mmoja tukirudi nyumbani.
mkate mmoja → a loaf of bread

Makosa ya Kawaida

❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
Information haihesabiki: hakuna a/an.
❌I need some advices.
✅I need some advice.
Nomino zisizohesabika hazina wingi.
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
Money haihesabiki → how much.
❌The furnitures are new.
✅The furniture is new.
Hakuna -s, na kitenzi cha umoja.
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Haihesabiki → there is.
❌I have two waters of glass.
✅I have two glasses of water.
Chombo kinakuwa wingi; nomino inabaki ile ile.
❌I have homeworks tonight.
✅I have homework tonight.
Homework haihesabiki.
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
Kwa "maziwa sifuri", tumia any. (Not some … inawezekana tu kwa maana maalum, k.m. "baadhi, si yote".)

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Wingi wa Kiswahili → wingi wa Kiingereza. Mizigo, samani hizi, ushauri wako — kwa Kiswahili tunaweza kuhesabu mizigo na kusema samani hizi. Kwa hiyo luggages, furnitures na advices husikika mara nyingi, hata katika ofisi na shule. Lakini nomino hizi hazihesabiki kwa Kiingereza: hazina -s.

❌Where can I put my luggages?
✅Where can I put my luggage?
Husikika mara nyingi, lakini luggage haina wingi.
❌Thank you for all your advices.
✅Thank you for all your advice.

2. Ngapi moja → "how many" kwa kila kitu. Sukari ngapi? Maji mangapi? — Kiswahili kinaweza kutumia ngapi hata kwa vitu visivyohesabika. Kiingereza kinahitaji how much kwa nomino zisizohesabika.

❌How many sugar do you take in your tea?
✅How much sugar do you take in your tea?
❌How many water do we need for the trip?
✅How much water do we need for the trip?

3. Mkate mmoja → "a bread". Kwa Kiswahili, mkate unahesabika: mkate mmoja, mikate miwili. Kwa Kiingereza, bread haihesabiki. Tumia a loaf of bread (mkate mzima), a slice of bread (kipande), au some bread.

❌Every morning I eat a bread with my tea.
✅Every morning I eat a slice of bread with my tea. au Every morning I eat some bread with my tea.
❌I bought two breads for breakfast.
✅I bought two loaves of bread for breakfast.
Mikate miwili mizima → two loaves of bread.

4. Upatanisho wa wingi → kitenzi cha wingi. Pesa zangu ziko…, nywele zake ni… — viambishi vya zi- vinatufanya tufikiri ni wingi. Lakini money na hair (nywele za kichwani) hazihesabiki, kwa hiyo huenda na is.

❌All my money are in the bank.
✅All my money is in the bank.
❌Her hairs are very long and beautiful.
✅Her hair is very long and beautiful.
hair = nywele zote za kichwani: haihesabiki.

Usichanganye

How much na How many — Unaweza kukihesabu kimoja kimoja? → how many. Ni kitu usichoweza kuhesabu? → how much. Kiswahili husema ngapi kwa zote.

How many eggs do we need?
Tunahitaji mayai mangapi?
inahesabika
How much flour do we need?
Tunahitaji unga kiasi gani?
haihesabiki

Some kwa kukaribisha na any kwa swali la kweli — Tumia some unapomkaribisha mtu au kuomba kitu na unatarajia yes. Tumia any katika swali la kweli usipojua jibu.

Do you want some biscuits?
Unataka biskuti?
kukaribisha
Do we have any biscuits?
Tuna biskuti zozote?
swali la kweli

Nomino katika mifuko yote miwili — Baadhi ya nomino hazihesabiki zikiwa dutu, lakini zinahesabika zikiwa kitu kimoja au sehemu moja. Kiswahili mara nyingi hufanya vivyo hivyo (kahawa mbili), au hutumia maneno tofauti (nyama ya kuku na kuku). Maneno zaidi ya kiasi (much, a few, a little) yako katika A2-10; nomino ngumu ziko katika B2-22.

I don't drink coffee.
Sinywi kahawa.
kinywaji kwa ujumla
Two coffees, please.
Kahawa mbili, tafadhali.
vikombe viwili vya kahawa
There's chicken in this soup.
Kuna nyama ya kuku katika supu hii.
nyama
They have three chickens in the garden.
Wana kuku watatu bustanini.
wanyama

Tahajia na Matamshi

  • some kabla ya nomino kwa kawaida ni dhaifu: /səm/ — kama "sum" iliyosemwa haraka sana: some water. Ni kamili /sʌm/ ikiwa na msisitizo au ikisimama peke yake: Some people like it, and some don't.
  • /ʌ/ ya some, money, much iko karibu na a ya Kiswahili, lakini ni fupi, mdomo haufunguki sana na umelegea; si o. Usiongeze irabu mwishoni: epuka "samu" na "somu".
  • of ni dhaifu /əv/, na katika mazungumzo ya haraka mara nyingi ni /ə/ tu: a cup of tea husikika kama "a cuppa tea". Usitamke "ofu".
  • Usiongeze irabu mwishoni mwa neno: bread /bred/ (si "bredi"), milk /mɪlk/ (si "milki"), advice /ədˈvaɪs/ (si "advaisi"). luggage /ˈlʌɡɪdʒ/: msisitizo kwenye silabi ya kwanza.
  • flour (unga) na flower (ua) hutamkwa sawa: /ˈflaʊə/ (UK), /ˈflaʊər/ (US).
  • Vyombo vya wingi hufuata tahajia ya kawaida ya wingi: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (tazama A1-05).
  • luggage ni ya kawaida katika Kiingereza cha UK na US; baggage ni ya kawaida zaidi katika Kiingereza cha US. Zote mbili hazihesabiki: How much luggage…? How much baggage…?

Kanuni ya Dhahabu

Nomino zinazohesabika: a/an na wingi. Nomino zisizohesabika: hakuna a/an, hakuna wingi, kitenzi cha umoja — hata kama Kiswahili kinasema mizigo, mikate au pesa zangu ziko. Tumia some hasa katika sentensi chanya, kukaribisha na kuomba, na any hasa katika sentensi hasi na maswali. How many + zinazohesabika; how much + zisizohesabika.

Mazoezi

A. Muundo

Jibu au kamilisha kwa neno sahihi.

  1. Inahesabika au haihesabiki (countable or uncountable)? furniture
  2. Inahesabika au haihesabiki (countable or uncountable)? chair
  3. Chagua jibu sahihi: a bar of …
  4. Kamilisha: two of water (glass)
  5. Kamilisha: three of bread (slice)
  6. How chairs are there?
  7. How rice do you want?

B. Maana

Chagua jibu sahihi.

  1. Chagua jibu sahihi: We need … eggs for the cake.
  2. Chagua jibu sahihi: There isn't … milk left.
  3. Chagua jibu sahihi: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
  4. Chagua jibu sahihi: The news … good today.
  5. Chagua jibu sahihi: a … of pizza

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. The informations are on the website.
  2. How many money do you have?
  3. I have two luggages.
  4. Can I have a glass of water, please?

D. Katika Muktadha

Kamilisha mazungumzo. Maneno: any, cartons, loaf, many, some

Shopping list
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu jiko lako na mkahawa.

  1. Andika sentensi mbili kuhusu jiko lako leo: moja yenye some na moja yenye any.
  2. Andika ombi fupi katika mkahawa. Tumia neno la chombo au kipande.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi
    Chagua jibu sahihi: There … some cheese on the table.
  2. A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza
    Chagua jibu sahihi: I want … orange and some water.
  3. A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili
    Sahihisha kosa: How much money you have?
Majibu

A. Muundo

  1. uncountable
  2. countable
  3. chocolate
  4. glasses
  5. slices
  6. many
  7. much

B. Maana

  1. some
  2. any
  3. some
  4. is
  5. slice

C. Tafuta Kosa

  1. The information is on the website.
  2. How much money do you have?
  3. I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
  4. ✓ Can I have a glass of water, please?

D. Katika Muktadha

  1. any / some
  2. any
  3. cartons
  4. many
  5. some
  6. loaf

E. Zamu Yako

  1. There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
  2. Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?

F. Marudio Mchanganyiko

  1. is
  2. an
  3. How much money do you have?
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play