SlowingoGrammatika
A1 32 / 32 Takrorlash darsi

Takrorlash: Present Continuous, miqdor va oʻtgan zamon oʻzbekcha (A1-22 – A1-29)

Review: Present Continuous, Quantities and the Past

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Nimalarni oʻrgandik
  3. Muhim taqqoslash
  4. Keng tarqalgan xatolar
  5. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  6. Oltin qoidalar
  7. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz Present Simple (hozirgi oddiy zamon) va Present Continuous (hozirgi davomli zamon) orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz, some / any va how much / how many bilan miqdor haqida gapira olasiz, nimani yaxshi koʻrishingizni ayta olasiz va xohlagan narsangizni odob bilan soʻray olasiz, was / were, toʻgʻri va notoʻgʻri feʼllar hamda did bilan oʻtmish haqida qisqa hikoya aytib bera olasiz va fikrlaringizni and, but, or, so, because bilan bogʻlay olasiz. Bu — butun A1 darajasining asboblar toʻplami, hammasi birgalikda.

Nimalarni oʻrgandik

DarsAsosiy nuqtaAsosiy misol
A1-22jarayondagi harakatlar uchun am / is / are + -ing shakli: hozir, shu kunlarda, vaqtincha yoki oʻzgarayotgan; -ing imlosi (making, sitting, lying); oʻzbekchadagi «-yap-» ga oʻxshaydi"What are you doing?" "I'm looking for my keys."
A1-23profil sahifasimi yoki jonli efirmi? odat va faktlar → Present Simple; hozir yoki vaqtincha → Present Continuous; holat feʼllari oddiy shaklda qoladi; think va have ning ikki maʼnosi borI work in a bank, but today I'm working from home.
A1-24sanaladigan (a/an, koʻplik) va sanalmaydigan otlar (a/an yoʻq, koʻplik yoʻq, feʼl birlikda); darak gap, taklif va iltimosda some, inkor va savolda any; how many / how much; a glass of, a piece ofDo you want some cake?
A1-25like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing shakli; want / would like + to-infinitive; Would you like…? (taklif) va Do you like…? (umumiy)I'd like to make an appointment for Monday.
A1-26was (I / he / she / it) va were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, lastThere were about fifty people at the wedding.
A1-27toʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni = feʼl + -ed, hamma shaxs uchun bir xil; imlo (lived, studied, stopped); -ed ning uch xil talaffuziWe booked our flights two weeks ago.
A1-28notoʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni (went, had, saw, bought…); didn't + asosiy shakl; Did + ega + asosiy shakl?; be oʻz shakllarini yasaydiWhere did you go on holiday?
A1-29and (+), but (≠), or (?), so (natija), because (sabab); also gap oʻrtasida, too / as well oxirida; vergullarIt was raining, so we stayed at home.

Muhim taqqoslash

Present Simple va Present Continuous — Present Simple — profil sahifasi: odatlar, kun tartibi, faktlar, doimiy holatlar. Present Continuous — jonli efir: hozir, shu kunlarda yoki vaqtincha davom etayotgan narsa. Oʻzbekchada ham farq bor: «ishlayman» va «ishlayapman». A1-22 A1-23

I work in a bank, but today I'm working from home.
Bankda ishlayman, lekin bugun uydan ishlayapman.
«-a» doimiy → Present Simple; «-yap-» bugun → Present Continuous
She usually drives to work. This week she's taking the train.
U odatda ishga mashinada boradi. Bu hafta esa poyezdda qatnayapti.
«u» ayol → she; odat va vaqtincha holat
"What do you do?" "I'm a nurse."
«Kasbingiz nima?» «Hamshiraman.»
What do you do? kasb haqida soʻraydi
"What are you doing?" "I'm making a sandwich."
«Nima qilyapsiz?» «Sendvich tayyorlayapman.»
hozirgi harakat
I live in Dublin.
Dublinda yashayman.
doimiy holat
I'm living in a student flat this year.
Bu yil talabalar kvartirasida yashayapman.
vaqtincha; flat (UK); apartment (US)
  • Tekshiruv: umuman toʻgʻri yoki odat (usually, every day)mi? → oddiy shakl. Hozir sodir boʻlyaptimi yoki faqat maʼlum vaqtga (now, this week)mi? → davomli shakl.

Harakat feʼli va holat feʼli — Holat feʼllari (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) «aynan hozir» degan maʼnoda ham odatda oddiy shaklda qoladi. Think va have ikkala xil boʻlishi mumkin: fikr yoki egalik — holat; jarayon yoki faoliyat — harakat. A1-23

I need a coffee right now.
Hozir menga qahva kerak.
need holat feʼli: «hozir» boʻlsa ham oddiy shakl
I think it's a good idea.
Menimcha, bu yaxshi fikr.
fikr → oddiy shakl
I'm thinking about my holiday.
Taʼtilim haqida oʻylayapman.
oʻylash jarayoni → davomli shakl; holiday (UK); vacation (US)
I have two sisters.
Mening ikkita opa-singlim bor.
egalik («bor») → oddiy shakl
I'm having lunch. Can I call you later?
Tushlik qilyapman. Keyinroq qoʻngʻiroq qilsam maylimi?
have lunch = harakat → davomli shakl
  • Tekshiruv: «jonli efirda» koʻrsa boʻladigan harakat bormi? → davomli shakl mumkin. Bu bilish, xohlash, yoqtirish, egalik yoki fikrmi? → oddiy shakl.

some va any; how much va how many — Darak gap, taklif va iltimosda some; inkor va haqiqiy savolda any. How many + koʻplikdagi sanaladigan ot; how much + sanalmaydigan ot. Sanalmaydigan otlar bilan feʼl birlikda. Oʻzbekchada «nechta» faqat sanaladigan otlar bilan keladi, «qancha» esa ikkalasi bilan ham; inglizchada tanlash kerak. A1-24

There are some letters for you on the table.
Stolda sizga bir nechta xat bor.
darak gap → some
I don't have any money with me.
Yonimda umuman pul yoʻq.
inkor → any; money sanalmaydi
Do you want some biscuits?
Pechenye olasizmi?
taklif → some; biscuits (UK); cookies (US)
Do we have any biscuits?
Pechenyemiz bormi?
haqiqiy savol → any
How many eggs do we need?
Bizga nechta tuxum kerak?
«nechta» → how many
How much flour do we need?
Bizga qancha un kerak?
un sanalmaydi → how much
  • Tekshiruv: darak gapmi yoki «ha» javobini kutayotgan taklifmi? → some. Inkormi yoki rostdan ham bilmaysizmi? → any. Birma-bir sanay olasizmi? → how many. Yoʻqmi? → how much.

-ing shakli va to-infinitive; Do you like…? va Would you like…? — Umumiy his-tuygʻular (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing shakli. Kelajakka qaragan istaklar (want, would like) + to. Do you like…? umumiy his haqida soʻraydi; Would you like…? esa hozir biror narsani taklif qiladi yoki biror joyga taklif etadi (chaqiradi). Oʻzbekchada ikkalasi ham «olasizmi?» yoki «yoqadimi?» boʻlishi mumkin. A1-25

I love travelling by train.
Poyezdda sayohat qilishni yaxshi koʻraman.
love + -ing shakli
We want to buy a house next year.
Kelasi yili uy sotib olmoqchimiz.
want + to
"Would you like a biscuit?" "Yes, please."
«Pechenye olasizmi?» «Ha, rahmat.»
hozirgi taklif
"Do you like biscuits?" "Yes, I love them."
«Pechenyeni yaxshi koʻrasizmi?» «Ha, juda yaxshi koʻraman.»
umumiy his
I like tea.
Choyni yaxshi koʻraman.
umuman
I'd like a tea, please.
Bitta choy bering, iltimos.
hozirgi odobli iltimos
  • Tekshiruv: umuman his-tuygʻumi? → like / enjoy + -ing shakli, Do you like…? Hozirgi istak, iltimos yoki taklifmi? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?

was / were va did — Be oʻtgan zamondagi inkor va savollarni oʻzi yasaydi: wasn't, weren't, Was…? Were…? Qolgan barcha feʼllar did / didn't + asosiy shakl bilan ishlaydi. Oʻzbekchadagi «edi» was / were ga oʻxshaydi. A1-26 A1-28

Were you at home last night?
Kecha kechqurun uyda edingizmi?
«edingizmi?» → Were you…?
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Qornim och emas edi. Kechki ovqat yemadim.
be → wasn't; eat → didn't
How was the film? Did you like it?
Film qanday edi? Sizga yoqdimi?
I didn't feel well.
Oʻzimni yaxshi his qilmadim.
feel → didn't
I wasn't well.
Mazam yoʻq edi.
be → wasn't
  • Tekshiruv: feʼl be mi (+ sifat, ot yoki joy)? → was / were. Boshqa feʼlmi? → did / didn't.

Oʻtgan zamon shakli va did dan keyingi asosiy shakl — Darak gapda oʻtgan zamon shaklini ishlating: toʻgʻri feʼllarda -ed, notoʻgʻri feʼllarda maxsus shakl. Did yoki didn't dan keyin asosiy feʼl asosiy shaklga qaytadi. A1-27 A1-28

I watched a great documentary last night.
Kecha kechqurun ajoyib hujjatli film koʻrdim.
toʻgʻri feʼl: -ed
I went to bed early last night.
Kecha kechqurun erta yotdim.
notoʻgʻri feʼl: go → went
He didn't come to the party.
U bazmga kelmadi.
didn't + asosiy shakl; «u» erkak → he
Did you see the news this morning?
Bugun ertalab yangiliklarni koʻrdingizmi?
Did + ega + asosiy shakl
  • Tekshiruv: gapda did / didn't bormi? → asosiy shakl (go, see, watch). Did yoʻqmi? → oʻtgan zamon shakli (went, saw, watched).

Hozirgi va oʻtgan zamon — Hozirgi zamon hozirni va doimiy narsani tasvirlaydi; oʻtgan zamon tugagan vaqtni. Oʻtgan vaqt soʻzlari (yesterday, last week, two days ago) oʻtgan zamon shaklini talab qiladi, last va yesterday oldida predlog qoʻyilmaydi. A1-12 A1-27

I live in Leeds now.
Hozir Lidsda yashayman.
I lived in York in 2015.
2015-yilda Yorkda yashaganman.
oʻzbekchada «-gan», inglizchada tugagan vaqt → lived
I called you an hour ago.
Sizga bir soat oldin qoʻngʻiroq qildim.
«bir soat oldin» → an hour ago, before an hour emas
  • Tekshiruv: vaqt tugaganmi (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → oʻtgan zamon. Hozirmi, doimmi yoki odatdami? → hozirgi zamon.

so va because; and, but va or — So + natija; because + sabab: bir hikoya teskari yoʻnalishda. And qoʻshadi, but qarama-qarshi qoʻyadi, or tanlov beradi. Oʻzbekchada: «shuning uchun» → so, «chunki» → because. A1-29

It was cold, so I wore a coat.
Havo sovuq edi, shuning uchun palto kiydim.
«shuning uchun» → so
I wore a coat because it was cold.
Palto kiydim, chunki havo sovuq edi.
«chunki» → because
The hotel was nice, but the food was terrible.
Mehmonxona yaxshi edi, lekin ovqati dahshat edi.
«lekin» → but
Do you want tea or coffee?
Choy ichasizmi yoki qahva?
«yoki» → or
  • Tekshiruv: soʻzdan keyin nima keladi — natijami? → so. Sababmi? → because. Boshqacha yoki kutilmagan narsami? → but. Tanlovmi? → or.

Keng tarqalgan xatolar

❌I working now.
✅I'm working now. yoki I am working now.
-ing shaklidan oldin be (am / is / are) kerak. A1-22
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Savolda be oldinga oʻtadi; do kerak emas. A1-22
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Bitta urgʻuli unli + bitta undosh → undosh ikkilanadi. A1-22
❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
know — holat feʼli. A1-23
❌I'm having a car.
✅I have a car.
have = egalik → oddiy shakl. A1-23
❌Listen! She sings. (= right now)
✅Listen! She's singing.
Hozir sodir boʻlyapti → davomli shakl. A1-23
❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
information sanalmaydi: a/an yoʻq. A1-24
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
money sanalmaydi → how much. A1-24
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Sanalmaydigan ot → there is. A1-24
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
«Umuman sut yoʻq» maʼnosida any ishlating. A1-24
❌I enjoy to swim.
✅I enjoy swimming.
enjoy + -ing shakli. A1-25
❌I want go home.
✅I want to go home.
want + to-infinitive. A1-25
⚠️Do you like a coffee? (hozir taklif qilyapsiz)
✅Would you like a coffee?
Do you like…? umumiy his haqida soʻraydi, taklif emas. A1-25
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were. A1-26
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Tugʻilish oʻtmishda boʻlgan. A1-26
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago vaqt miqdoridan keyin keladi. A1-26
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
Undosh + y → -ied. A1-27
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Oʻtgan zamondagi feʼl oldiga was qoʻshmang. A1-27
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last oldida predlog qoʻyilmaydi. A1-27
❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
didn't dan keyin asosiy shakl keladi. A1-28
❌Where you went?
✅Where did you go?
Oʻtgan zamondagi wh- savollarga did kerak (soʻroq soʻzi ega boʻlmasa: Who came?). A1-28
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
be did ishlatmaydi. A1-28
❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich. yoki I was hungry, so I ate a sandwich.
because yoki so: ikkalasi birga emas. A1-29
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Inkor gapda oxirida either ishlating. A1-29

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Onam ovqat pishiryapti» → is yoʻqoladi. Oʻzbekchada «-yap-» ning oʻzi «hozir» degan maʼnoni beradi, uchinchi shaxsda esa feʼlga hech narsa qoʻshilmaydi. Shuning uchun inglizchada -ing shakli yolgʻiz qoladi. -ing shaklidan oldin doim am / is / are boʻlishi kerak. A1-22

❌My mother cooking now.
✅My mother is cooking now.
❌The children playing in the yard.
✅The children are playing in the yard.

2. «Maʼlumotlar», «mebellar» → informations, furnitures. Oʻzbekchada bu otlar koʻplik qoʻshimchasini bemalol oladi. Ingliz tilida esa information, furniture, advice, homework sanalmaydigan otlar: ularga -s qoʻshilmaydi va a / an ishlatilmaydi. A1-24

❌Thank you for the informations.
✅Thank you for the information.
❌We need new furnitures for the kitchen.
✅We need new furniture for the kitchen.

3. «Qancha odam?» → how much people. Oʻzbekchada «qancha» sanaladigan otlar bilan ham keladi: «Qancha odam keldi?», «Qancha kitob oldingiz?». Inglizchada sanaladigan otlar bilan faqat how many, how much esa sanalmaydigan otlar bilan. A1-24

❌How much people were at the concert?
✅How many people were at the concert?
❌How much books did you buy?
✅How many books did you buy?

4. «Uch yil oldin» → before three years. Oʻzbekchada «oldin» sondan keyin keladi, lugʻatda esa «oldin = before». Shu maʼnoda ingliz tilida ago ishlatiladi va u ham vaqt miqdoridan keyin turadi. A1-26

❌I came to Tashkent before three years.
✅I came to Tashkent three years ago.
❌Malika called before ten minutes.
✅Malika called ten minutes ago.

5. Oʻtgan zamon savolida did yoʻq. Oʻzbekchada savolda tartib oʻzgarmaydi va yordamchi feʼl yoʻq: «Bu sumkani qayerdan oldingiz?». Shuning uchun inglizchada ham did tushib qoladi. Be dan boshqa feʼllar bilan oʻtgan zamon savoli: soʻroq soʻzi + did + ega + asosiy shakl. A1-28

❌Where you bought this bag?
✅Where did you buy this bag?
❌What time you arrived home?
✅What time did you arrive home?

Oltin qoidalar

  • A1-22 am / is / are + -ing shakli = jarayondagi harakat: hozir, shu kunlarda, vaqtincha yoki oʻzgarayotgan. Be ni hech qachon unutmang va -ing imlosini tekshiring.
  • A1-23 Profil sahifasimi yoki jonli efirmi? Odatlar, kun tartibi, faktlar va doimiy holatlar → Present Simple. Hozir, shu kunlarda yoki vaqtincha → Present Continuous. Holat feʼllari (know, like, want, need, believe, understand…) odatda oddiy shaklda qoladi.
  • A1-24 Sanaladigan otlar: a/an va koʻplik. Sanalmaydigan otlar: a/an yoʻq, koʻplik yoʻq, feʼl birlikda. Some ni asosan darak gap, taklif va iltimoslarda, any ni esa asosan inkor va savollarda ishlating. How many + sanaladigan; how much + sanalmaydigan.
  • A1-25 Umumiy his-tuygʻular → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing shakli (yoki ot). Istaklar → want / would like + to-infinitive (yoki ot). Odob bilan soʻrash uchun I'd like… deng; taklif qilish uchun Would you like…? deb soʻrang.
  • A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. Inkor: wasn't, weren't. Savol: Was she…? Were you…? — be savol va inkorni did siz, oʻzi yasaydi.
  • A1-27 Toʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni = feʼl + -ed, hamma shaxs uchun bir xil. Imloni tekshiring (lived, studied, stopped) va qoʻshimcha boʻgʻinni faqat t yoki d tovushidan keyin qoʻshing (wanted, needed).
  • A1-28 Darak gap: oʻtgan zamon shakli (went, saw, worked). Inkor va savol: didn't / Did + asosiy shakl (didn't go, Did you see?) — oʻtmishni did koʻtaradi. Be inkor va savollarini did siz yasaydi.
  • A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ natija), because (← sabab). Also gap oʻrtasida, too / as well oxirida keladi. Odatda but va so dan oldin vergul qoʻying, because dan oldin esa qoʻymang.

Mashqlar

B. Maʼno

Maʼnoga mos javobni tanlang.

  1. A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: I usually to work, but this week I the bus.
  2. A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: She … a new laptop.
  3. A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?
    Toʻgʻri javobni tanlang: How … eggs do we need?
  4. A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?
    Taklif: Do you want … cake?
  5. A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: … a coffee? I'm making one now.
  6. A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago
    Toʻgʻri javobni tanlang: … at the party?
  7. A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor
    Toʻgʻri javobni tanlang: … out last night?
  8. A1-29 And, but, or, so, because oʻzbekcha: gaplarni bogʻlash, also va too
    Toʻgʻri javobni tanlang: It was raining, … we stayed at home.

D. Kontekstda

Hikoyani toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.

My birthday
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi
    Odatdagi kun tartibingiz haqida bitta va bu hafta boshqacha boʻlayotgan narsa haqida bitta gap yozing.
  2. A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor
    Oʻtgan dam olish kunlari haqida uchta gap yozing: biri was yoki were bilan, biri Past Simple dagi darak gap, biri inkor gap.
  3. A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi
    Siz kafedasiz. Odob bilan buyurtma bering va u yerda qilishni yaxshi koʻradigan bitta ishingizni ayting.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. running
  2. is sleeping / 's sleeping
  3. slices
  4. cooking
  5. Were
  6. stopped
  7. didn't see / did not see
  8. bought

B. Maʼno

  1. drive … am taking
  2. needs
  3. many
  4. some
  5. Would you like
  6. Were you
  7. Did you go
  8. so

C. Xatoni toping

  1. Are you working today? / Do you work today?
  2. This bag belongs to Sara.
  3. I need some advice. / I need advice.
  4. I want to go home.
  5. I was born in 2001.
  6. She studied all night.
  7. Did you see the film?
  8. ✓ There were about fifty people at the party.

D. Kontekstda

  1. was
  2. invited
  3. was
  4. was
  5. had
  6. tried
  7. didn't want / did not want
  8. but
  9. 'm sitting / am sitting
  10. 'm looking / am looking
  11. love
  12. to see

E. Sizning navbatingiz

  1. I usually work in an office. This week I'm working from home.
  2. I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
  3. I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.

F. Aralash takrorlash

  1. watches
  2. Does
  3. We often eat pizza.
  4. in
  5. can
  6. them
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play