Takrorlash: Present Continuous, miqdor va oʻtgan zamon oʻzbekcha (A1-22 – A1-29)
Review: Present Continuous, Quantities and the Past
Bu sahifada
Bu takrorlash quyidagilarni qamraydi
Maqsad
Bu darsdan keyin siz Present Simple (hozirgi oddiy zamon) va Present Continuous (hozirgi davomli zamon) orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz, some / any va how much / how many bilan miqdor haqida gapira olasiz, nimani yaxshi koʻrishingizni ayta olasiz va xohlagan narsangizni odob bilan soʻray olasiz, was / were, toʻgʻri va notoʻgʻri feʼllar hamda did bilan oʻtmish haqida qisqa hikoya aytib bera olasiz va fikrlaringizni and, but, or, so, because bilan bogʻlay olasiz. Bu — butun A1 darajasining asboblar toʻplami, hammasi birgalikda.
Nimalarni oʻrgandik
| Dars | Asosiy nuqta | Asosiy misol |
|---|---|---|
| A1-22 | jarayondagi harakatlar uchun am / is / are + -ing shakli: hozir, shu kunlarda, vaqtincha yoki oʻzgarayotgan; -ing imlosi (making, sitting, lying); oʻzbekchadagi «-yap-» ga oʻxshaydi | "What are you doing?" "I'm looking for my keys." |
| A1-23 | profil sahifasimi yoki jonli efirmi? odat va faktlar → Present Simple; hozir yoki vaqtincha → Present Continuous; holat feʼllari oddiy shaklda qoladi; think va have ning ikki maʼnosi bor | I work in a bank, but today I'm working from home. |
| A1-24 | sanaladigan (a/an, koʻplik) va sanalmaydigan otlar (a/an yoʻq, koʻplik yoʻq, feʼl birlikda); darak gap, taklif va iltimosda some, inkor va savolda any; how many / how much; a glass of, a piece of | Do you want some cake? |
| A1-25 | like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing shakli; want / would like + to-infinitive; Would you like…? (taklif) va Do you like…? (umumiy) | I'd like to make an appointment for Monday. |
| A1-26 | was (I / he / she / it) va were (you / we / they); wasn't, weren't, Was…? Were…?; there was / there were; I was born; ago, last | There were about fifty people at the wedding. |
| A1-27 | toʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni = feʼl + -ed, hamma shaxs uchun bir xil; imlo (lived, studied, stopped); -ed ning uch xil talaffuzi | We booked our flights two weeks ago. |
| A1-28 | notoʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni (went, had, saw, bought…); didn't + asosiy shakl; Did + ega + asosiy shakl?; be oʻz shakllarini yasaydi | Where did you go on holiday? |
| A1-29 | and (+), but (≠), or (?), so (natija), because (sabab); also gap oʻrtasida, too / as well oxirida; vergullar | It was raining, so we stayed at home. |
Muhim taqqoslash
Present Simple va Present Continuous — Present Simple — profil sahifasi: odatlar, kun tartibi, faktlar, doimiy holatlar. Present Continuous — jonli efir: hozir, shu kunlarda yoki vaqtincha davom etayotgan narsa. Oʻzbekchada ham farq bor: «ishlayman» va «ishlayapman». A1-22 A1-23
- Tekshiruv: umuman toʻgʻri yoki odat (usually, every day)mi? → oddiy shakl. Hozir sodir boʻlyaptimi yoki faqat maʼlum vaqtga (now, this week)mi? → davomli shakl.
Harakat feʼli va holat feʼli — Holat feʼllari (know, like, love, want, need, believe, understand, mean, belong) «aynan hozir» degan maʼnoda ham odatda oddiy shaklda qoladi. Think va have ikkala xil boʻlishi mumkin: fikr yoki egalik — holat; jarayon yoki faoliyat — harakat. A1-23
- Tekshiruv: «jonli efirda» koʻrsa boʻladigan harakat bormi? → davomli shakl mumkin. Bu bilish, xohlash, yoqtirish, egalik yoki fikrmi? → oddiy shakl.
some va any; how much va how many — Darak gap, taklif va iltimosda some; inkor va haqiqiy savolda any. How many + koʻplikdagi sanaladigan ot; how much + sanalmaydigan ot. Sanalmaydigan otlar bilan feʼl birlikda. Oʻzbekchada «nechta» faqat sanaladigan otlar bilan keladi, «qancha» esa ikkalasi bilan ham; inglizchada tanlash kerak. A1-24
- Tekshiruv: darak gapmi yoki «ha» javobini kutayotgan taklifmi? → some. Inkormi yoki rostdan ham bilmaysizmi? → any. Birma-bir sanay olasizmi? → how many. Yoʻqmi? → how much.
-ing shakli va to-infinitive; Do you like…? va Would you like…? — Umumiy his-tuygʻular (like, love, hate, enjoy, don't mind) + -ing shakli. Kelajakka qaragan istaklar (want, would like) + to. Do you like…? umumiy his haqida soʻraydi; Would you like…? esa hozir biror narsani taklif qiladi yoki biror joyga taklif etadi (chaqiradi). Oʻzbekchada ikkalasi ham «olasizmi?» yoki «yoqadimi?» boʻlishi mumkin. A1-25
- Tekshiruv: umuman his-tuygʻumi? → like / enjoy + -ing shakli, Do you like…? Hozirgi istak, iltimos yoki taklifmi? → want / would like + to, I'd like…, Would you like…?
was / were va did — Be oʻtgan zamondagi inkor va savollarni oʻzi yasaydi: wasn't, weren't, Was…? Were…? Qolgan barcha feʼllar did / didn't + asosiy shakl bilan ishlaydi. Oʻzbekchadagi «edi» was / were ga oʻxshaydi. A1-26 A1-28
- Tekshiruv: feʼl be mi (+ sifat, ot yoki joy)? → was / were. Boshqa feʼlmi? → did / didn't.
Oʻtgan zamon shakli va did dan keyingi asosiy shakl — Darak gapda oʻtgan zamon shaklini ishlating: toʻgʻri feʼllarda -ed, notoʻgʻri feʼllarda maxsus shakl. Did yoki didn't dan keyin asosiy feʼl asosiy shaklga qaytadi. A1-27 A1-28
- Tekshiruv: gapda did / didn't bormi? → asosiy shakl (go, see, watch). Did yoʻqmi? → oʻtgan zamon shakli (went, saw, watched).
Hozirgi va oʻtgan zamon — Hozirgi zamon hozirni va doimiy narsani tasvirlaydi; oʻtgan zamon tugagan vaqtni. Oʻtgan vaqt soʻzlari (yesterday, last week, two days ago) oʻtgan zamon shaklini talab qiladi, last va yesterday oldida predlog qoʻyilmaydi. A1-12 A1-27
- Tekshiruv: vaqt tugaganmi (yesterday, last…, …ago, in 2015)? → oʻtgan zamon. Hozirmi, doimmi yoki odatdami? → hozirgi zamon.
so va because; and, but va or — So + natija; because + sabab: bir hikoya teskari yoʻnalishda. And qoʻshadi, but qarama-qarshi qoʻyadi, or tanlov beradi. Oʻzbekchada: «shuning uchun» → so, «chunki» → because. A1-29
- Tekshiruv: soʻzdan keyin nima keladi — natijami? → so. Sababmi? → because. Boshqacha yoki kutilmagan narsami? → but. Tanlovmi? → or.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Onam ovqat pishiryapti» → is yoʻqoladi. Oʻzbekchada «-yap-» ning oʻzi «hozir» degan maʼnoni beradi, uchinchi shaxsda esa feʼlga hech narsa qoʻshilmaydi. Shuning uchun inglizchada -ing shakli yolgʻiz qoladi. -ing shaklidan oldin doim am / is / are boʻlishi kerak. A1-22
2. «Maʼlumotlar», «mebellar» → informations, furnitures. Oʻzbekchada bu otlar koʻplik qoʻshimchasini bemalol oladi. Ingliz tilida esa information, furniture, advice, homework sanalmaydigan otlar: ularga -s qoʻshilmaydi va a / an ishlatilmaydi. A1-24
3. «Qancha odam?» → how much people. Oʻzbekchada «qancha» sanaladigan otlar bilan ham keladi: «Qancha odam keldi?», «Qancha kitob oldingiz?». Inglizchada sanaladigan otlar bilan faqat how many, how much esa sanalmaydigan otlar bilan. A1-24
4. «Uch yil oldin» → before three years. Oʻzbekchada «oldin» sondan keyin keladi, lugʻatda esa «oldin = before». Shu maʼnoda ingliz tilida ago ishlatiladi va u ham vaqt miqdoridan keyin turadi. A1-26
5. Oʻtgan zamon savolida did yoʻq. Oʻzbekchada savolda tartib oʻzgarmaydi va yordamchi feʼl yoʻq: «Bu sumkani qayerdan oldingiz?». Shuning uchun inglizchada ham did tushib qoladi. Be dan boshqa feʼllar bilan oʻtgan zamon savoli: soʻroq soʻzi + did + ega + asosiy shakl. A1-28
Oltin qoidalar
- A1-22 am / is / are + -ing shakli = jarayondagi harakat: hozir, shu kunlarda, vaqtincha yoki oʻzgarayotgan. Be ni hech qachon unutmang va -ing imlosini tekshiring.
- A1-23 Profil sahifasimi yoki jonli efirmi? Odatlar, kun tartibi, faktlar va doimiy holatlar → Present Simple. Hozir, shu kunlarda yoki vaqtincha → Present Continuous. Holat feʼllari (know, like, want, need, believe, understand…) odatda oddiy shaklda qoladi.
- A1-24 Sanaladigan otlar: a/an va koʻplik. Sanalmaydigan otlar: a/an yoʻq, koʻplik yoʻq, feʼl birlikda. Some ni asosan darak gap, taklif va iltimoslarda, any ni esa asosan inkor va savollarda ishlating. How many + sanaladigan; how much + sanalmaydigan.
- A1-25 Umumiy his-tuygʻular → like / love / hate / enjoy / don't mind + -ing shakli (yoki ot). Istaklar → want / would like + to-infinitive (yoki ot). Odob bilan soʻrash uchun I'd like… deng; taklif qilish uchun Would you like…? deb soʻrang.
- A1-26 I / he / she / it → was. You / we / they → were. Inkor: wasn't, weren't. Savol: Was she…? Were you…? — be savol va inkorni did siz, oʻzi yasaydi.
- A1-27 Toʻgʻri feʼllarning oʻtgan zamoni = feʼl + -ed, hamma shaxs uchun bir xil. Imloni tekshiring (lived, studied, stopped) va qoʻshimcha boʻgʻinni faqat t yoki d tovushidan keyin qoʻshing (wanted, needed).
- A1-28 Darak gap: oʻtgan zamon shakli (went, saw, worked). Inkor va savol: didn't / Did + asosiy shakl (didn't go, Did you see?) — oʻtmishni did koʻtaradi. Be inkor va savollarini did siz yasaydi.
- A1-29 and (+), but (≠), or (?), so (→ natija), because (← sabab). Also gap oʻrtasida, too / as well oxirida keladi. Odatda but va so dan oldin vergul qoʻying, because dan oldin esa qoʻymang.
Mashqlar
A. Tuzilish
Har bir gapni koʻrsatilganidek toʻldiring.
-
A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi? -ing shaklini yozing: run
-
A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi? Shh! The baby (sleep).
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Toʻldiring: three of bread (slice)
-
A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi I enjoy (cook) for my friends.
-
A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago you at home last night?
-
A1-27 Past Simple oʻzbekcha: toʻgʻri feʼllar, -ed qoʻshimchasi imlosi va talaffuzi We (stop) at a café on the way.
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor I (not / see) her yesterday.
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor buy feʼlining oʻtgan zamon shakli:
B. Maʼno
Maʼnoga mos javobni tanlang.
-
A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi Toʻgʻri javobni tanlang: I usually to work, but this week I the bus.
-
A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi Toʻgʻri javobni tanlang: She … a new laptop.
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Toʻgʻri javobni tanlang: How … eggs do we need?
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Taklif: Do you want … cake?
-
A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi Toʻgʻri javobni tanlang: … a coffee? I'm making one now.
-
A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago Toʻgʻri javobni tanlang: … at the party?
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor Toʻgʻri javobni tanlang: … out last night?
-
A1-29 And, but, or, so, because oʻzbekcha: gaplarni bogʻlash, also va too Toʻgʻri javobni tanlang: It was raining, … we stayed at home.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi? Do you working today?
-
A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi This bag is belonging to Sara.
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? I need some advices.
-
A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi I want go home.
-
A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago I am born in 2001.
-
A1-27 Past Simple oʻzbekcha: toʻgʻri feʼllar, -ed qoʻshimchasi imlosi va talaffuzi She studyed all night.
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor Did you saw the film?
-
A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago There were about fifty people at the party.
D. Kontekstda
Hikoyani toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.
Last Saturday 25 (be) my birthday. My friends 26 (invite) me to a small restaurant by the river. The food 27 (be) great, and there 28 (be) live music. I 29 (have) fish, and my friend Ola 30 (try) the pasta. We 31 (not / want) dessert, 32 (but / because) the waiter brought a big cake! Now it's Monday. I 33 (sit) at my desk, and I 34 (look) at the photos. I 35 (love) them! Would you like 36 (see) them?
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi Odatdagi kun tartibingiz haqida bitta va bu hafta boshqacha boʻlayotgan narsa haqida bitta gap yozing.
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor Oʻtgan dam olish kunlari haqida uchta gap yozing: biri was yoki were bilan, biri Past Simple dagi darak gap, biri inkor gap.
-
A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi Siz kafedasiz. Odob bilan buyurtma bering va u yerda qilishni yaxshi koʻradigan bitta ishingizni ayting.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-12 Present Simple oʻzbekcha: I work, she works — -s qoʻshimchasi qachon kerak? My brother (watch) TV every evening.
-
A1-13 Present Simple inkor va savol oʻzbekcha: don't, doesn't, do, does qachon ishlatiladi? your sister speak French?
-
A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi? Soʻzlarni tartib bilan qoʻying: often / we / pizza / eat
-
A1-20 At, On, In oʻzbekcha: vaqt bilan qaysi predlog ishlatiladi? «-da» qoʻshimchasi inglizcha I was born 1999.
-
A1-17 Can va Can't oʻzbekcha: qila olaman, mumkinmi, yordam bera olasizmi? "Can you swim?" "Yes, I ."
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns) My keys? I can't find .
Javoblar
A. Tuzilish
- running
- is sleeping / 's sleeping
- slices
- cooking
- Were
- stopped
- didn't see / did not see
- bought
B. Maʼno
- drive … am taking
- needs
- many
- some
- Would you like
- Were you
- Did you go
- so
C. Xatoni toping
- Are you working today? / Do you work today?
- This bag belongs to Sara.
- I need some advice. / I need advice.
- I want to go home.
- I was born in 2001.
- She studied all night.
- Did you see the film?
- ✓ There were about fifty people at the party.
D. Kontekstda
- was
- invited
- was
- was
- had
- tried
- didn't want / did not want
- but
- 'm sitting / am sitting
- 'm looking / am looking
- love
- to see
E. Sizning navbatingiz
- I usually work in an office. This week I'm working from home.
- I was at home on Saturday. I watched a film with my sister. I didn't go out.
- I'd like a cup of tea and a piece of cake, please. I love reading in cafés.
F. Aralash takrorlash
- watches
- Does
- We often eat pizza.
- in
- can
- them
