SlowingoSarufi
A1 12 / 32 Somo la marudio

Marudio: To Be, Nomino na Viwakilishi kwa Kiswahili (A1-01 hadi A1-11)

Review: Be, Nouns and Pronouns

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Tulichojifunza
  3. Ulinganisho Muhimu
  4. Makosa ya Kawaida
  5. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  6. Kanuni za Dhahabu
  7. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kujenga sentensi sahihi kwa am / is / are, kueleza watu na vitu kwa nomino, kibainishi (article), neno la kuonyesha, kiwakilishi na kivumishi sahihi, na kusema kilichopo kwa there is / there are. Pia utaweza kuchagua kati ya maumbo haya yanapokutana katika sentensi moja.

Tulichojifunza

SomoJambo kuuMfano muhimu
A1-01mpangilio wa kawaida kiima + kitenzi + yambwa + mahali + wakati; kila sentensi inahitaji kiima na kitenzi; it ya "bure" kwa hali ya hewa, saa na umbaliI meet my friends in town on Saturdays.
A1-02be ni daraja: I am, he / she / it is, you / we / they are kwa majina, kazi, umri, hisia, maelezo na mahaliMy parents are doctors.
A1-03kukanusha: not baada ya be (isn't, aren't, I'm not); swali: be kabla ya kiima; majibu mafupi ni mwangwi (Yes, I am. / No, it isn't.)"Is the café open?" "No, it isn't."
A1-04namba hujengwa kwa vipande, hakuna -s baada ya namba (two hundred); umri = be + namba; How much is / are…?"How much are the tickets?" "They're forty dollars each."
A1-05wingi = -s / -es; -ies, -ves; wingi usio wa kawaida (men, women, children, people, feet, teeth, mice); jeans, scissors daima ni wingiThe children are in the garden.
A1-06a / an = kipya au kimoja kati ya vingi (chagua kwa sauti); the = kile tunachokijua sote; bila kibainishi kwa vitu kwa ujumlaI have a cat and a dog. The cat is ten.
A1-07karibu → this / these, mbali → that / those; one / ones badala ya kurudia nomino; This is… kumtambulisha mtuThese shoes are black. I want the brown ones.
A1-08my, your, his, her, its, our, their + nomino, huchaguliwa kwa mmiliki; mmiliki + 's + kitu, mmiliki wa wingi wa kawaida s'Maria is with her brother.
A1-09kabla ya kitenzi I, he, she, we, they; baada ya kitenzi au kihusishi me, him, her, us, them; It's me. Me too.Anna is my best friend. I see her every day.
A1-10kivumishi kabla ya nomino au baada ya be / look / feel; vivumishi havichukui -s ya wingi; very = kwa nguvu, too = kuna tatizoThe shoes are too expensive for me.
A1-11there is + kitu kimoja au kisichohesabika, there are + wingi; Is there…? How many… are there?; kisha kizungumzie kwa it / theyThere's a new café in town. It's really nice.

Ulinganisho Muhimu

be au bila be — Be ni daraja pasipo kitenzi cha kitendo: majina, kazi, umri, hisia, maelezo, mahali. Kiswahili mara nyingi huacha ni (Dada yangu mwalimu), au hutumia nina kwa umri na njaa, lakini Kiingereza kinahitaji be kila mara. Kukiwa na kitenzi cha kitendo, hicho ndicho kitenzi kikuu, na huongezi be. A1-01 A1-02

My sister is a teacher.
Dada yangu ni mwalimu.
Kiswahili kinaweza kuacha ni; Kiingereza hakiachi is
I'm hungry.
Nina njaa.
nina → I'm, si "I have"
My son is six years old.
Mwanangu wa kiume ana umri wa miaka sita.
umri: be, si have
I have a car.
Nina gari.
umiliki: tazama A1-14
We need a new laptop.
Tunahitaji kompyuta mpakato mpya.
kitenzi cha kitendo: hakuna am / are
  • Jaribio: Je, kuna kitenzi cha kitendo kama need, live au like? → hakuna be. Je, baada ya kiima kuna maelezo, kazi, umri, hisia au mahali tu? → tumia be.

is / isn't na are / aren't — Angalia kiima: mtu au kitu kimoja → is / isn't; viwili au zaidi → are / aren't. I ina umbo lake: am, I'm not. Wingi usio wa kawaida na nomino zilizo wingi daima huchukua are. Kiswahili ni haibadiliki, kwa hiyo angalia kiima kwa makini. A1-02 A1-03 A1-05

The bus isn't late.
Basi halijachelewa.
basi moja → isn't
The buses aren't late.
Mabasi hayajachelewa.
mabasi → aren't
The women in my class are very friendly.
Wanawake darasani kwangu ni wachangamfu sana.
women tayari ni wingi: are
My jeans are dirty.
Jinzi yangu ni chafu.
Kiswahili umoja; Kiingereza jeans ni wingi daima: are
  • Jaribio: Je, unaweza kusema "they" badala ya kiima? → are / aren't. "He", "she" au "it"? → is / isn't.

a / an, the au bila kibainishi — A / an hutambulisha kitu kimoja kipya (chagua kwa sauti: an hour, a university). The huonyesha kile tunachokijua sote. Nomino za wingi au zisizohesabika kwa ujumla kwa kawaida hazina kibainishi. Kiswahili hakina vibainishi kabisa, kwa hiyo uamuzi huu ni mpya kwako. A1-06

I have a new phone.
Nina simu mpya.
kipya, kimoja → a
The phone is amazing.
Simu hiyo ni nzuri ajabu.
ile tunayoijua sasa → the
Dogs are great pets.
Mbwa ni wanyama wazuri wa kufuga nyumbani.
mbwa wote kwa ujumla: hakuna kibainishi
The station is an hour from here.
Kituo kiko umbali wa saa moja kutoka hapa.
hour huanza kwa sauti ya irabu → an
She's a university student.
Yeye ni mwanafunzi wa chuo kikuu.
university huanza kwa sauti "y" → a
  • Jaribio: Kipya, kimoja kati ya vingi? → a / an. Msikilizaji anajua ni kipi? → the. Vyote, kwa ujumla? → hakuna kibainishi.

this / that na these / those — Maswali mawili kwa wakati mmoja: karibu au mbali? kimoja au vingi? Kisha tumia one / ones ili usirudie nomino. Kiswahili kina wazo lile lile (hiki / hivi, kile / vile). A1-07

This coffee is too hot.
Kahawa hii ni moto mno.
karibu + moja → this
Those trees are beautiful.
Miti ile ni mizuri.
mbali + mingi → those
This shirt is small. That one is perfect.
Shati hili ni dogo. Lile ni sawa kabisa.
one badala ya kurudia shirt
  • Jaribio: Karibu + kimoja → this; karibu + vingi → these; mbali + kimoja → that; mbali + vingi → those.

I / me / my — Mtu mmoja ana maumbo matatu. Kabla ya kitenzi → umbo la kiima. Baada ya kitenzi au kihusishi → umbo la yambwa. Kabla ya nomino, kuonyesha mmiliki → kimilikishi. Her ni yambwa na pia kimilikishi: angalia kinachofuata. Kiswahili kina -ake moja kwa mwanamume na mwanamke; Kiingereza huchagua his au her kwa mmiliki. A1-08 A1-09

Carlos is with his sister.
Carlos yuko na dada yake.
mmiliki ni Carlos (mwanamume) → his
Maria is with her brother.
Maria yuko na kaka yake.
mmiliki ni Maria (mwanamke) → her
I know her.
Ninamfahamu.
yambwa: her
I know her brother.
Ninamfahamu kaka yake.
kimilikishi: her + nomino
My brother is with us.
Kaka yangu yuko nasi.
baada ya with: us
  • Jaribio: Kabla ya kitenzi? → I, he, she, we, they. Baada ya kitenzi au with, for, from…? → me, him, her, us, them. Kabla ya nomino? → my, his, her, our, their.

-s ya wingi, 's ya umiliki na 's = is — Wingi hauna ritifaa. 's baada ya jina au nomino huonyesha mmiliki au humaanisha is: angalia kinachofuata. A1-02 A1-05 A1-08

My sisters are teachers.
Dada zangu ni walimu.
wingi: -s bila ritifaa
My sister's car is red.
Gari la dada yangu ni jekundu.
umiliki: 's
Sara's tired.
Sara amechoka.
's = is
Sara's bag is red.
Mkoba wa Sara ni mwekundu.
umiliki: bag inafuata
  • Jaribio: Zaidi ya kimoja, na hakuna kinachomilikiwa? → -s, bila ritifaa. Unaweza kuweka "is" mahali pake? → 's = is. Kitu kinachomilikiwa kinafuata? → 's ya umiliki.

there is na it is — There is / there are hutambulisha kitu kipya kilichopo; ni kama kuna. Kisha it au they hukieleza. Kwa hali ya hewa, saa na umbali, tumia it. Kumbuka: Kiswahili kuna baridi ni It's cold, si "There is cold". A1-01 A1-11

There's a bag on the chair.
Kuna mkoba juu ya kiti.
kuna → there's
It's my bag.
Ni mkoba wangu.
kukieleza: it
There are two parks near here. They're very big.
Kuna bustani mbili karibu na hapa. Ni kubwa sana.
wingi: there are, kisha they
It's cold today, and there's snow on the roads.
Leo kuna baridi, na kuna theluji barabarani.
kuna baridi → it's cold; kuna theluji → there's snow
  • Jaribio: Unasema kitu kipo mahali fulani? → there is / are. Unaeleza kitu ulichokitaja, au hali ya hewa, saa au umbali? → it.

it's na its — It's = it is. Its = -ake (cha kitu au mnyama), bila ritifaa. A1-02 A1-08

It's a nice hotel. Its rooms are big.
Ni hoteli nzuri. Vyumba vyake ni vikubwa.
it's = it is; its = -ake
  • Jaribio: Unaweza kusema "it is" (au "it has")? → it's. Kama sivyo → its.

Makosa ya Kawaida

❌My brother a doctor.
✅My brother is a doctor.
Sentensi inahitaji kitenzi: hapa, daraja be. A1-01
❌I every day drink coffee.
✅I drink coffee every day.
Msemo wa wakati kama every day huja mwishoni (au mwanzoni), si kati ya kiima na kitenzi. A1-01
❌I have 20 years.
✅I am 20. au I'm 20 years old.
Umri hutumia be, si have. A1-02
❌My friends is here.
✅My friends are here.
Kiima cha wingi → are. A1-02
❌I am agree.
✅I agree.
Agree tayari ni kitenzi; haihitaji be. A1-02
❌I amn't tired.
✅I'm not tired.
Hakuna "amn't" sanifu. A1-03
❌"Are you ready?" "Yes, I'm."
✅"Yes, I am."
Usifupishe jibu fupi chanya. A1-03
❌How old you are?
✅How old are you?
Be huja kabla ya kiima hata katika maswali yenye neno la swali. A1-03
❌two hundreds people
✅two hundred people
Hakuna -s baada ya namba. A1-04
❌How much is these shoes?
✅How much are these shoes?
Vitu viwili au zaidi → are. A1-04
❌two childs
✅two children
Wingi usio wa kawaida. A1-05
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Wingi hauna ritifaa. A1-05
❌She is doctor.
✅She is a doctor.
Kazi ya mtu mmoja inahitaji a/an. A1-06
❌an university
✅a university
University huanza kwa sauti ya "y". A1-06
⚠️The dogs are friendly animals. (= all dogs)
✅Dogs are friendly animals.
"The dogs" humaanisha mbwa fulani. Kwa mbwa kwa ujumla, usitumie kibainishi. A1-06
❌This shoes are new.
✅These shoes are new.
Nomino ya wingi → these. A1-07
❌The dog is in it's bed.
✅The dog is in its bed.
it's = it is; its = -ake. A1-08
❌Maria and his brother are here.
✅Maria and her brother are here.
Chagua kwa mmiliki (Maria → her). A1-08
❌This is for I.
✅This is for me.
Baada ya kihusishi, tumia umbo la yambwa. A1-09
❌Him is my brother.
✅He is my brother.
Nafasi ya kiima → he. A1-09
❌blues eyes
✅blue eyes
Vivumishi havichukui -s ya wingi kamwe. A1-10
⚠️The weather is too nice today!
✅The weather is very nice today!
Too humaanisha tatizo; kwa maana chanya, tumia very. A1-10
❌There is two bathrooms.
✅There are two bathrooms.
Nomino ya wingi → there are. A1-11
❌There is cold today.
✅It is cold today.
Hali ya hewa → it, si there. A1-11

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Yeye na -ake moja kwa wote. Kiswahili kina yeye na -ake kwa mwanamume na mwanamke. Kiingereza huchagua kwa mtu au kwa mmiliki: he / him / his kwa mwanamume, she / her kwa mwanamke, it / its kwa kitu na mnyama, they / them / their kwa wingi. A1-02 A1-08 A1-09

❌Our teacher, Mrs Otieno, is in his office.
✅Our teacher, Mrs Otieno, is in her office.
Mmiliki ni Mrs Otieno (mwanamke) → her.
⚠️This is my aunt Wanjiku. He is a farmer.
✅This is my aunt Wanjiku. She is a farmer.
Sarufi ni sahihi, lakini he ni mwanamume; kwa shangazi, she.

2. Daraja linalopotea. Kwa Kiswahili sentensi kama Zahanati mbali sana na kijiji chetu au Chai hii moto sana zinakamilika bila ni. Kwa Kiingereza, be lazima iwepo. A1-02

❌The clinic very far from our village.
✅The clinic is very far from our village.
Kiima kimoja + mahali → is.
❌The market very busy today.
✅The market is very busy today.
Kiima kimoja + kivumishi → is.

3. Kuna kwa umoja na wingi. Kuna ni moja kwa kitu kimoja na kwa vingi (kuna mtu, kuna watu wengi). Kiingereza hubadilisha: there is + kimoja, there are + wingi. A1-11

❌There is many people at the bus stop.
✅There are many people at the bus stop.
People ni wingi → there are.

4. Bila the kwa kitu kinachojulikana. Kiswahili hakina vibainishi, kwa hiyo Fungua dirisha hutafsiriwa bila the. Lakini kitu tunachokijua sote (dirisha la chumba hiki), au kitu kimoja tu duniani (the sun), huchukua the. A1-06

❌Can you open window, please? It's hot in here.
✅Can you open the window, please? It's hot in here.
Dirisha la chumba hiki, tunalolijua sote → the window.

5. Sana kuwa too. Kwa Kiswahili sana ni chanya: Embe hili ni tamu sana! Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, too mara nyingi hutumika kwa maana hii, lakini kimataifa too humaanisha tatizo (zaidi ya inavyofaa). Kwa sifa, very au so. A1-10

⚠️This mango is too sweet! I love it.
✅This mango is very sweet! I love it.
Sarufi ni sahihi, lakini too inasikika kama embe lina utamu kupita kiasi.

Kanuni za Dhahabu

  • A1-01 Mpangilio wa kawaida: kiima, kitenzi, yambwa, kisha mahali, kisha wakati. Sentensi inahitaji kiima na kitenzi; kama hakuna kiima halisi (hali ya hewa, saa, umbali), tumia it.
  • A1-02 Hakuna kitenzi cha kitendo cha kuunganisha kiima na maelezo, kazi, mahali au umri? Tumia be: I → am, he / she / it / kitu kimoja → is, you / we / they / vitu vingi → are.
  • A1-03 Be hufanya kazi peke yake: weka not baada yake kukanusha, na iweke kabla ya kiima kuuliza. Jibu kwa mwangwi, kiwakilishi na be: Yes, I am. / No, it isn't.
  • A1-04 Jenga namba kutoka kipande kikubwa kwenda kidogo, bila -s kwenye hundred / thousand / million baada ya namba. Umri: be + namba. Bei: How much is…? / How much are…?
  • A1-05 Kwa zaidi ya kimoja, ongeza -s (au -es baada ya s, sh, ch, x, z). Kariri wingi usio wa kawaida — men, women, children, people, feet, teeth, mice — na kumbuka kwamba jeans, trousers, scissors na glasses daima ni wingi.
  • A1-06 Kipya, au kimoja kati ya vingi → a/an (chagua kwa sauti). Kile tunachokijua sote, au kilicho kimoja tu → the. Nomino za wingi au zisizohesabika kwa ujumla → kwa kawaida bila kibainishi.
  • A1-07 Karibu → this / these; mbali → that / those. Kimoja → this / that; vingi → these / those. Usirudie nomino; sema one au ones.
  • A1-08 Mmiliki kwanza: my / your / his / her / its / our / their + nomino, au mmiliki + 's + kitu. Chagua his/her kwa mmiliki, si kwa kitu. Its haina ritifaa.
  • A1-09 Kabla ya kitenzi → I, he, she, we, they. Baada ya kitenzi au kihusishi → me, him, her, us, them. You na it hazibadiliki kamwe.
  • A1-10 Kivumishi kwa kawaida huja kabla ya nomino au baada ya be / look / feel, na hakichukui -s ya wingi kamwe. Very = kwa nguvu; too = kuna tatizo.
  • A1-11 Kitu kipya kipo mahali fulani? Anza na there: there is + kitu kimoja (au kisichohesabika), there are + wingi. Kisha kizungumzie kwa it au they. Hali ya hewa, saa na umbali → it.

Mazoezi

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. A1-02 To Be (Am, Is, Are) kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia, Mifano na Mazoezi
    Chagua sentensi sahihi kwa umri: …
  2. A1-04 Namba kwa Kiingereza: Umri, Bei na Namba za Simu (Thirteen au Thirty?)
    Unataka kujua bei. Chagua: … are these shoes?
  3. A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza
    Kwa ujumla: … are great pets.
  4. A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza
    I have a cat and a dog. … cat is ten.
  5. A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza
    Chagua jibu sahihi: Tom is with … sister, Anna.
  6. A1-09 Me, Him, Her, Us, Them kwa Kiswahili: Object Pronouns (Viwakilishi vya Yambwa)
    Chagua jibu sahihi: is my teacher. I like a lot.
  7. A1-10 Vivumishi (Adjectives) kwa Kiingereza: Mahali Pake, Very au Too, na Vinyume
    Kuna tatizo. Chagua: The suitcase is … heavy for me.
  8. A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi
    There's a new café near my flat. … is really nice.

D. Katika Muktadha

Kamilisha ujumbe. Tumia neno au maneno yaliyo kwenye mabano kwa umbo sahihi.

A message from Dublin
Hi Sam! I'm in Dublin with 25 (I) sister. Our hotel is 26 (a / an) old building near the river. 27 (There is / There are) two big beds in our room, and 28 (there's / it's) a small balcony. The room is small. 29 (It's / Its) very clean, and the 30 (person) at the hotel are really friendly. 31 (This / These) photos are from this morning. 32 (The / A) sky is so blue! It 33 (be / not) cold today. We are very happy! Is your sister at home this week? I miss 34 (she / her)!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi
    Eleza chumba chako au nyumba yako kwa sentensi tatu. Tumia there is, there are na it au they.
  2. A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza
    Watambulishe watu wawili katika picha ya familia. Tumia This is… / These are… na kimilikishi (possessive).
  3. A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili
    Andika maswali mawili kwa be kwa mwanafunzi mwenzako mpya. Kisha andika majibu yako mafupi.
Majibu

A. Muundo

  1. are
  2. The bus isn't late. / The bus is not late.
  3. Is your sister a nurse?
  4. two hundred and fifty
  5. knives
  6. These
  7. my parents' bedroom
  8. Are there

B. Maana

  1. I'm 30.
  2. How much
  3. Dogs
  4. The
  5. his
  6. She … her
  7. too
  8. It

C. Tafuta Kosa

  1. It is very windy today. / It's very windy today.
  2. Yes, I am.
  3. Three children are in the garden.
  4. My sister is an engineer. / My sister's an engineer.
  5. That car is very fast.
  6. The cat is in its basket.
  7. They are tired today. / They're tired today.
  8. ✓ The message is from them.

D. Katika Muktadha

  1. my
  2. an
  3. There are
  4. there's / there is
  5. It's / It is
  6. people
  7. These
  8. The
  9. isn't / 's not / is not
  10. her

E. Zamu Yako

  1. There's a big window in my room. It's very old. There are two chairs, and they're blue.
  2. This is my brother's wife, Ana. These are their children, Leo and Mia.
  3. Are you from here? No, I'm not. Is your flat near the school? Yes, it is.
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play