Marudio: To Be, Nomino na Viwakilishi kwa Kiswahili (A1-01 hadi A1-11)
Review: Be, Nouns and Pronouns
Katika ukurasa huu
Marudio haya yanahusu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kujenga sentensi sahihi kwa am / is / are, kueleza watu na vitu kwa nomino, kibainishi (article), neno la kuonyesha, kiwakilishi na kivumishi sahihi, na kusema kilichopo kwa there is / there are. Pia utaweza kuchagua kati ya maumbo haya yanapokutana katika sentensi moja.
Tulichojifunza
| Somo | Jambo kuu | Mfano muhimu |
|---|---|---|
| A1-01 | mpangilio wa kawaida kiima + kitenzi + yambwa + mahali + wakati; kila sentensi inahitaji kiima na kitenzi; it ya "bure" kwa hali ya hewa, saa na umbali | I meet my friends in town on Saturdays. |
| A1-02 | be ni daraja: I am, he / she / it is, you / we / they are kwa majina, kazi, umri, hisia, maelezo na mahali | My parents are doctors. |
| A1-03 | kukanusha: not baada ya be (isn't, aren't, I'm not); swali: be kabla ya kiima; majibu mafupi ni mwangwi (Yes, I am. / No, it isn't.) | "Is the café open?" "No, it isn't." |
| A1-04 | namba hujengwa kwa vipande, hakuna -s baada ya namba (two hundred); umri = be + namba; How much is / are…? | "How much are the tickets?" "They're forty dollars each." |
| A1-05 | wingi = -s / -es; -ies, -ves; wingi usio wa kawaida (men, women, children, people, feet, teeth, mice); jeans, scissors daima ni wingi | The children are in the garden. |
| A1-06 | a / an = kipya au kimoja kati ya vingi (chagua kwa sauti); the = kile tunachokijua sote; bila kibainishi kwa vitu kwa ujumla | I have a cat and a dog. The cat is ten. |
| A1-07 | karibu → this / these, mbali → that / those; one / ones badala ya kurudia nomino; This is… kumtambulisha mtu | These shoes are black. I want the brown ones. |
| A1-08 | my, your, his, her, its, our, their + nomino, huchaguliwa kwa mmiliki; mmiliki + 's + kitu, mmiliki wa wingi wa kawaida s' | Maria is with her brother. |
| A1-09 | kabla ya kitenzi I, he, she, we, they; baada ya kitenzi au kihusishi me, him, her, us, them; It's me. Me too. | Anna is my best friend. I see her every day. |
| A1-10 | kivumishi kabla ya nomino au baada ya be / look / feel; vivumishi havichukui -s ya wingi; very = kwa nguvu, too = kuna tatizo | The shoes are too expensive for me. |
| A1-11 | there is + kitu kimoja au kisichohesabika, there are + wingi; Is there…? How many… are there?; kisha kizungumzie kwa it / they | There's a new café in town. It's really nice. |
Ulinganisho Muhimu
be au bila be — Be ni daraja pasipo kitenzi cha kitendo: majina, kazi, umri, hisia, maelezo, mahali. Kiswahili mara nyingi huacha ni (Dada yangu mwalimu), au hutumia nina kwa umri na njaa, lakini Kiingereza kinahitaji be kila mara. Kukiwa na kitenzi cha kitendo, hicho ndicho kitenzi kikuu, na huongezi be. A1-01 A1-02
- Jaribio: Je, kuna kitenzi cha kitendo kama need, live au like? → hakuna be. Je, baada ya kiima kuna maelezo, kazi, umri, hisia au mahali tu? → tumia be.
is / isn't na are / aren't — Angalia kiima: mtu au kitu kimoja → is / isn't; viwili au zaidi → are / aren't. I ina umbo lake: am, I'm not. Wingi usio wa kawaida na nomino zilizo wingi daima huchukua are. Kiswahili ni haibadiliki, kwa hiyo angalia kiima kwa makini. A1-02 A1-03 A1-05
- Jaribio: Je, unaweza kusema "they" badala ya kiima? → are / aren't. "He", "she" au "it"? → is / isn't.
a / an, the au bila kibainishi — A / an hutambulisha kitu kimoja kipya (chagua kwa sauti: an hour, a university). The huonyesha kile tunachokijua sote. Nomino za wingi au zisizohesabika kwa ujumla kwa kawaida hazina kibainishi. Kiswahili hakina vibainishi kabisa, kwa hiyo uamuzi huu ni mpya kwako. A1-06
- Jaribio: Kipya, kimoja kati ya vingi? → a / an. Msikilizaji anajua ni kipi? → the. Vyote, kwa ujumla? → hakuna kibainishi.
this / that na these / those — Maswali mawili kwa wakati mmoja: karibu au mbali? kimoja au vingi? Kisha tumia one / ones ili usirudie nomino. Kiswahili kina wazo lile lile (hiki / hivi, kile / vile). A1-07
- Jaribio: Karibu + kimoja → this; karibu + vingi → these; mbali + kimoja → that; mbali + vingi → those.
I / me / my — Mtu mmoja ana maumbo matatu. Kabla ya kitenzi → umbo la kiima. Baada ya kitenzi au kihusishi → umbo la yambwa. Kabla ya nomino, kuonyesha mmiliki → kimilikishi. Her ni yambwa na pia kimilikishi: angalia kinachofuata. Kiswahili kina -ake moja kwa mwanamume na mwanamke; Kiingereza huchagua his au her kwa mmiliki. A1-08 A1-09
- Jaribio: Kabla ya kitenzi? → I, he, she, we, they. Baada ya kitenzi au with, for, from…? → me, him, her, us, them. Kabla ya nomino? → my, his, her, our, their.
-s ya wingi, 's ya umiliki na 's = is — Wingi hauna ritifaa. 's baada ya jina au nomino huonyesha mmiliki au humaanisha is: angalia kinachofuata. A1-02 A1-05 A1-08
- Jaribio: Zaidi ya kimoja, na hakuna kinachomilikiwa? → -s, bila ritifaa. Unaweza kuweka "is" mahali pake? → 's = is. Kitu kinachomilikiwa kinafuata? → 's ya umiliki.
there is na it is — There is / there are hutambulisha kitu kipya kilichopo; ni kama kuna. Kisha it au they hukieleza. Kwa hali ya hewa, saa na umbali, tumia it. Kumbuka: Kiswahili kuna baridi ni It's cold, si "There is cold". A1-01 A1-11
- Jaribio: Unasema kitu kipo mahali fulani? → there is / are. Unaeleza kitu ulichokitaja, au hali ya hewa, saa au umbali? → it.
it's na its — It's = it is. Its = -ake (cha kitu au mnyama), bila ritifaa. A1-02 A1-08
- Jaribio: Unaweza kusema "it is" (au "it has")? → it's. Kama sivyo → its.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Yeye na -ake moja kwa wote. Kiswahili kina yeye na -ake kwa mwanamume na mwanamke. Kiingereza huchagua kwa mtu au kwa mmiliki: he / him / his kwa mwanamume, she / her kwa mwanamke, it / its kwa kitu na mnyama, they / them / their kwa wingi. A1-02 A1-08 A1-09
2. Daraja linalopotea. Kwa Kiswahili sentensi kama Zahanati mbali sana na kijiji chetu au Chai hii moto sana zinakamilika bila ni. Kwa Kiingereza, be lazima iwepo. A1-02
3. Kuna kwa umoja na wingi. Kuna ni moja kwa kitu kimoja na kwa vingi (kuna mtu, kuna watu wengi). Kiingereza hubadilisha: there is + kimoja, there are + wingi. A1-11
4. Bila the kwa kitu kinachojulikana. Kiswahili hakina vibainishi, kwa hiyo Fungua dirisha hutafsiriwa bila the. Lakini kitu tunachokijua sote (dirisha la chumba hiki), au kitu kimoja tu duniani (the sun), huchukua the. A1-06
5. Sana kuwa too. Kwa Kiswahili sana ni chanya: Embe hili ni tamu sana! Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, too mara nyingi hutumika kwa maana hii, lakini kimataifa too humaanisha tatizo (zaidi ya inavyofaa). Kwa sifa, very au so. A1-10
Kanuni za Dhahabu
- A1-01 Mpangilio wa kawaida: kiima, kitenzi, yambwa, kisha mahali, kisha wakati. Sentensi inahitaji kiima na kitenzi; kama hakuna kiima halisi (hali ya hewa, saa, umbali), tumia it.
- A1-02 Hakuna kitenzi cha kitendo cha kuunganisha kiima na maelezo, kazi, mahali au umri? Tumia be: I → am, he / she / it / kitu kimoja → is, you / we / they / vitu vingi → are.
- A1-03 Be hufanya kazi peke yake: weka not baada yake kukanusha, na iweke kabla ya kiima kuuliza. Jibu kwa mwangwi, kiwakilishi na be: Yes, I am. / No, it isn't.
- A1-04 Jenga namba kutoka kipande kikubwa kwenda kidogo, bila -s kwenye hundred / thousand / million baada ya namba. Umri: be + namba. Bei: How much is…? / How much are…?
- A1-05 Kwa zaidi ya kimoja, ongeza -s (au -es baada ya s, sh, ch, x, z). Kariri wingi usio wa kawaida — men, women, children, people, feet, teeth, mice — na kumbuka kwamba jeans, trousers, scissors na glasses daima ni wingi.
- A1-06 Kipya, au kimoja kati ya vingi → a/an (chagua kwa sauti). Kile tunachokijua sote, au kilicho kimoja tu → the. Nomino za wingi au zisizohesabika kwa ujumla → kwa kawaida bila kibainishi.
- A1-07 Karibu → this / these; mbali → that / those. Kimoja → this / that; vingi → these / those. Usirudie nomino; sema one au ones.
- A1-08 Mmiliki kwanza: my / your / his / her / its / our / their + nomino, au mmiliki + 's + kitu. Chagua his/her kwa mmiliki, si kwa kitu. Its haina ritifaa.
- A1-09 Kabla ya kitenzi → I, he, she, we, they. Baada ya kitenzi au kihusishi → me, him, her, us, them. You na it hazibadiliki kamwe.
- A1-10 Kivumishi kwa kawaida huja kabla ya nomino au baada ya be / look / feel, na hakichukui -s ya wingi kamwe. Very = kwa nguvu; too = kuna tatizo.
- A1-11 Kitu kipya kipo mahali fulani? Anza na there: there is + kitu kimoja (au kisichohesabika), there are + wingi. Kisha kizungumzie kwa it au they. Hali ya hewa, saa na umbali → it.
Mazoezi
A. Muundo
Andika umbo sahihi au fuata maelekezo.
-
A1-02 To Be (Am, Is, Are) kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia, Mifano na Mazoezi My parents at work today.
-
A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili Kanusha: The bus is late.
-
A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili Tunga swali: Your sister is a nurse.
-
A1-04 Namba kwa Kiingereza: Umri, Bei na Namba za Simu (Thirteen au Thirty?) Andika kwa maneno (UK): 250
-
A1-05 Wingi wa Nomino kwa Kiingereza (Plural Nouns): -s, -es, Children, People na Mifano one knife → two
-
A1-07 This, That, These, Those kwa Kiswahili: Hiki, Kile, Hivi, Vile na One / Ones (near, many) bags are very heavy.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza Andika kwa ' au 's: the bedroom of my parents
-
A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi any eggs in the fridge? (swali)
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
A1-02 To Be (Am, Is, Are) kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia, Mifano na Mazoezi Chagua sentensi sahihi kwa umri: …
-
A1-04 Namba kwa Kiingereza: Umri, Bei na Namba za Simu (Thirteen au Thirty?) Unataka kujua bei. Chagua: … are these shoes?
-
A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza Kwa ujumla: … are great pets.
-
A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza I have a cat and a dog. … cat is ten.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza Chagua jibu sahihi: Tom is with … sister, Anna.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them kwa Kiswahili: Object Pronouns (Viwakilishi vya Yambwa) Chagua jibu sahihi: is my teacher. I like a lot.
-
A1-10 Vivumishi (Adjectives) kwa Kiingereza: Mahali Pake, Very au Too, na Vinyume Kuna tatizo. Chagua: The suitcase is … heavy for me.
-
A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi There's a new café near my flat. … is really nice.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
A1-01 Muundo wa Sentensi ya Kiingereza: Subject, Verb, Object na Mpangilio wa Maneno Is very windy today.
-
A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili Jibu la swali "Are you a student?": Yes, I'm.
-
A1-05 Wingi wa Nomino kwa Kiingereza (Plural Nouns): -s, -es, Children, People na Mifano Three childs are in the garden.
-
A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza My sister is engineer.
-
A1-07 This, That, These, Those kwa Kiswahili: Hiki, Kile, Hivi, Vile na One / Ones Those car is very fast.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza The cat is in it's basket.
-
A1-10 Vivumishi (Adjectives) kwa Kiingereza: Mahali Pake, Very au Too, na Vinyume They are tireds today.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them kwa Kiswahili: Object Pronouns (Viwakilishi vya Yambwa) The message is from them.
D. Katika Muktadha
Kamilisha ujumbe. Tumia neno au maneno yaliyo kwenye mabano kwa umbo sahihi.
Hi Sam! I'm in Dublin with 25 (I) sister. Our hotel is 26 (a / an) old building near the river. 27 (There is / There are) two big beds in our room, and 28 (there's / it's) a small balcony. The room is small. 29 (It's / Its) very clean, and the 30 (person) at the hotel are really friendly. 31 (This / These) photos are from this morning. 32 (The / A) sky is so blue! It 33 (be / not) cold today. We are very happy! Is your sister at home this week? I miss 34 (she / her)!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
A1-11 There Is na There Are kwa Kiswahili: Kuna… kwa Kiingereza, Maswali na Sentensi Hasi Eleza chumba chako au nyumba yako kwa sentensi tatu. Tumia there is, there are na it au they.
-
A1-08 My, Your, His, Her na 's kwa Kiswahili: Jinsi ya Kuonyesha Umiliki kwa Kiingereza Watambulishe watu wawili katika picha ya familia. Tumia This is… / These are… na kimilikishi (possessive).
-
A1-03 To Be: Sentensi Hasi, Maswali na Majibu Mafupi (Isn't, Aren't, Are You…?) kwa Kiswahili Andika maswali mawili kwa be kwa mwanafunzi mwenzako mpya. Kisha andika majibu yako mafupi.
Majibu
A. Muundo
- are
- The bus isn't late. / The bus is not late.
- Is your sister a nurse?
- two hundred and fifty
- knives
- These
- my parents' bedroom
- Are there
B. Maana
- I'm 30.
- How much
- Dogs
- The
- his
- She … her
- too
- It
C. Tafuta Kosa
- It is very windy today. / It's very windy today.
- Yes, I am.
- Three children are in the garden.
- My sister is an engineer. / My sister's an engineer.
- That car is very fast.
- The cat is in its basket.
- They are tired today. / They're tired today.
- ✓ The message is from them.
D. Katika Muktadha
- my
- an
- There are
- there's / there is
- It's / It is
- people
- These
- The
- isn't / 's not / is not
- her
E. Zamu Yako
- There's a big window in my room. It's very old. There are two chairs, and they're blue.
- This is my brother's wife, Ana. These are their children, Leo and Mia.
- Are you from here? No, I'm not. Is your flat near the school? Yes, it is.
