Takrorlash: To Be, otlar va olmoshlar oʻzbekcha (A1-01 – A1-11)
Review: Be, Nouns and Pronouns
Bu sahifada
Bu takrorlash quyidagilarni qamraydi
Maqsad
Bu darsdan keyin siz am / is / are bilan toʻgʻri gap tuza olasiz, odamlar va narsalarni toʻgʻri ot, artikl, koʻrsatish soʻzi, olmosh va sifat bilan tasvirlay olasiz, there is / there are bilan biror joyda nima borligini ayta olasiz. Eng muhimi, bu shakllar bitta gapda birga kelganda ular orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.
Nimalarni oʻrgandik
| Dars | Asosiy nuqta | Asosiy misol |
|---|---|---|
| A1-01 | oddiy tartib ega + feʼl + toʻldiruvchi + joy + vaqt (oʻzbekchadan farqli, feʼl gap oxirida turmaydi); har bir darak gapda ega va feʼl boʻlishi shart; ob-havo, vaqt va masofa uchun it | I meet my friends in town on Saturdays. |
| A1-02 | be koʻprik: ism, kasb, yosh, his-tuygʻu, tasvir va joy uchun I am, he / she / it is, you / we / they are; oʻzbekchada uchinchi shaxsda hech narsa yoʻq, inglizchada esa koʻprik shart | My parents are doctors. |
| A1-03 | inkor: be dan keyin not (isn't, aren't, I'm not); savol: be egadan oldin (oʻzbekchadagi -mi kabi oxiriga qoʻshilmaydi); qisqa javob aks-sado kabi (Yes, I am. / No, it isn't.) | "Is the café open?" "No, it isn't." |
| A1-04 | sonlar bloklardan tuziladi; sondan keyin hundred ga -s qoʻshilmaydi (two hundred); yosh = be + son; How much is / are…? | "How much are the tickets?" "They're forty dollars each." |
| A1-05 | koʻplik = -s / -es; -ies, -ves; notoʻgʻri koʻplik shakllari (men, women, children, people, feet, teeth, mice); jeans, scissors doim koʻplikda | The children are in the garden. |
| A1-06 | a / an = yangi yoki koʻpdan bittasi (tovushga qarab tanlanadi); the = ikkalamiz biladigan narsa; umumiy maʼnoda artikl yoʻq | I have a cat and a dog. The cat is ten. |
| A1-07 | yaqin → this / these, uzoq → that / those; otni takrorlamaslik uchun one / ones; tanishtirishda This is… | These shoes are black. I want the brown ones. |
| A1-08 | my, your, his, her, its, our, their + ot, egasiga qarab tanlanadi; ega + 's + narsa, -s bilan tugaydigan koʻplikdagi egadan keyin s' | Maria is with her brother. |
| A1-09 | feʼldan oldin I, he, she, we, they; feʼl yoki predlogdan keyin me, him, her, us, them; It's me. Me too. | Anna is my best friend. I see her every day. |
| A1-10 | sifat otdan oldin yoki be / look / feel dan keyin keladi; sifatga koʻplik -s qoʻshilmaydi; very = juda, too = haddan tashqari, muammo | The shoes are too expensive for me. |
| A1-11 | there is + bitta narsa yoki sanalmaydigan narsa, there are + koʻplik; Is there…? How many… are there?; keyin u haqida it / they bilan gapiriladi | There's a new café in town. It's really nice. |
Muhim taqqoslash
be va be siz gap — Gapda harakat feʼli boʻlmasa, be koʻprik vazifasini bajaradi: ism, kasb, yosh, his-tuygʻu, tasvir, joy. Oʻzbekchada «Opam oʻqituvchi», «Oʻgʻlim olti yoshda» deb feʼlsiz aytamiz, egalik va borlikni esa «bor» bilan bildiramiz. Inglizchada yosh va his-tuygʻu uchun be kerak, have emas. Gapda harakat feʼli boʻlsa, u asosiy feʼl boʻladi va be qoʻshilmaydi. A1-01 A1-02
- Tekshiruv: gapda need, live, like kabi harakat feʼli bormi? → be qoʻshilmaydi. Egadan keyin faqat tasvir, kasb, yosh, his-tuygʻu yoki joy keladimi? → be ishlating.
is / isn't va are / aren't — Egaga qarang: bitta odam yoki narsa → is / isn't; ikki va undan koʻp → are / aren't. I ning oʻz shakli bor: am, I'm not. Notoʻgʻri koʻplik shakllari va doim koʻplikda keladigan otlar are bilan keladi. Oʻzbekchada «jinsi shim» birlikda, inglizchada esa jeans koʻplik. A1-02 A1-03 A1-05
- Tekshiruv: egani «they» bilan almashtira olasizmi? → are / aren't. «he», «she» yoki «it» bilanmi? → is / isn't.
a / an, the yoki artiklsiz — A / an bitta yangi narsani tanishtiradi (tovushga qarab tanlang: an hour, a university). The ikkalamiz biladigan narsani koʻrsatadi. Koʻplikdagi yoki sanalmaydigan otlar umumiy maʼnoda odatda artiklsiz keladi. Oʻzbek tilida artikl yoʻq: «bir» va «oʻsha» baʼzan yordam beradi, lekin ularni tushirib qoldirish mumkin. Inglizchada esa har bir ot oldida shu tanlovni qilish kerak. A1-06
- Tekshiruv: yangi, koʻpdan bittasimi? → a / an. Tinglovchi qaysi biri ekanini biladimi? → the. Umuman, hammasi haqidami? → artikl yoʻq.
this / that va these / those — Bir vaqtda ikkita savol: yaqinmi yoki uzoqmi? bittami yoki koʻpmi? Otni takrorlamaslik uchun one / ones ishlating. Oʻzbekchada «bu» va «u» koʻplikda ham oʻzgarmaydi («bu kitoblar»), inglizchada esa this → these, that → those. A1-07
- Tekshiruv: yaqin + bitta → this; yaqin + koʻp → these; uzoq + bitta → that; uzoq + koʻp → those.
I / me / my — Bitta odamning uchta shakli bor. Feʼldan oldin → ega shakli. Feʼl yoki predlogdan keyin → toʻldiruvchi shakli. Ot oldida, egasini koʻrsatish uchun → egalik shakli. Her ham toʻldiruvchi, ham egalik shakli: undan keyin nima kelishiga qarang. Oʻzbekchada «uning» erkak uchun ham, ayol uchun ham bir xil; inglizchada esa egasiga qarab his yoki her. A1-08 A1-09
- Tekshiruv: feʼldan oldinmi? → I, he, she, we, they. Feʼl yoki with, for, from… dan keyinmi? → me, him, her, us, them. Ot oldidami? → my, his, her, our, their.
koʻplik -s, egalik 's va 's = is — Koʻplikda apostrof yoʻq. Ism yoki otdan keyingi 's egalikni yoki is ni bildiradi: undan keyin nima kelishiga qarang. A1-02 A1-05 A1-08
- Tekshiruv: bir nechta narsami va hech narsa kimgadir tegishli emasmi? → -s, apostrof yoʻq. Oʻrniga «is» deya olasizmi? → 's = is. Keyin egaga tegishli narsa keladimi? → egalik 's.
there is va it is — There is / there are mavjud boʻlgan yangi narsani tanishtiradi. Keyin uni it yoki they bilan tasvirlaymiz. Ob-havo, vaqt va masofa uchun it ishlatiladi. Oʻzbekchada «Stulda sumka bor» deymiz; inglizchada «bor» oʻrnida there is. A1-01 A1-11
- Tekshiruv: biror joyda nimadir borligini aytyapsizmi? → there is / are. Avval aytilgan narsani, ob-havoni, vaqtni yoki masofani tasvirlayapsizmi? → it.
it's va its — It's = it is. Its = uning (narsa yoki hayvonning), apostrofsiz. A1-02 A1-08
- Tekshiruv: oʻrniga «it is» (yoki «it has») deya olasizmi? → it's. Yoʻqmi? → its.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Yoʻqolgan koʻprik. Oʻzbekchada «Yangi kvartiramiz juda katta», «Ota-onangiz hozir qayerda?» deb uchinchi shaxsda hech qanday qoʻshimchasiz gapiramiz. Shuning uchun bir necha darsdan keyin ham tez gapirganda is / are tushib qoladi: tasvirda ham, savolda ham. A1-02 A1-03
2. «Uning» → his yoki her? Oʻzbekchada «u» ham, «uning» ham jinsni koʻrsatmaydi. Shuning uchun gap davomida he / she, his / her almashib ketadi. His / her egasining jinsiga qarab tanlanadi, narsaga qarab emas. A1-08 A1-09
3. «Uchta kitob» → three book. Oʻzbekchada sondan keyin ot birlikda qoladi: «uchta kitob», «ikkita bogʻ». Ingliz tilida esa birdan koʻp boʻlsa, ot koʻplikda keladi (-s), there is ham there are ga aylanadi. A1-05 A1-11
4. «Bor» → has. Oʻzbekchada «Xonamda katta deraza bor» deymiz va «bor» soʻzini soʻzma-soʻz has yoki have deb tarjima qilamiz. Biror joyda nimadir borligini aytganda ingliz tilida there is / there are ishlatiladi. (My room has a big window ham toʻgʻri, lekin unda ega my room boʻladi, in my room emas.) A1-11
Oltin qoidalar
- A1-01 Oddiy tartib: ega, feʼl, toʻldiruvchi, keyin joy, keyin vaqt. Darak gapda ega va feʼl boʻlishi shart: haqiqiy ega boʻlmasa (ob-havo, vaqt, masofa), it ishlating.
- A1-02 Egani tasvir, kasb, joy yoki yosh bilan bogʻlaydigan harakat feʼli yoʻqmi? be ishlating: I → am, he / she / it / bitta narsa → is, you / we / they / koʻp narsa → are.
- A1-03 Be yolgʻiz ishlaydi: inkor uchun undan keyin not qoʻying, savol uchun uni egadan oldin qoʻying. Aks-sado bilan javob bering, yaʼni olmosh va be: Yes, I am. / No, it isn't.
- A1-04 Sonlarni eng katta blokdan boshlab tuzing; sondan keyin hundred / thousand / million ga -s qoʻshmang. Yosh: be + son. Narx: How much is…? / How much are…?
- A1-05 Bittadan koʻp boʻlsa, -s qoʻshing (s, sh, ch, x, z dan keyin -es). Notoʻgʻri koʻplik shakllarini yodlang: men, women, children, people, feet, teeth, mice. Jeans, trousers, scissors va glasses doim koʻplikda ekanini unutmang.
- A1-06 Yangi yoki koʻpdan bittasi → a/an (tovushga qarab). Ikkalamiz biladigan yoki yagona narsa → the. Koʻplikdagi yoki sanalmaydigan otlar umumiy maʼnoda → odatda artikl yoʻq.
- A1-07 Yaqin → this / these; uzoq → that / those. Bitta → this / that; koʻp → these / those. Otni takrorlamang: one yoki ones deng.
- A1-08 Avval ega: my / your / his / her / its / our / their + ot yoki ega + 's + narsa. His / her ni narsaga emas, egasiga qarab tanlang. Its da apostrof yoʻq.
- A1-09 Feʼldan oldin → I, he, she, we, they. Feʼl yoki predlogdan keyin → me, him, her, us, them. You va it oʻzgarmaydi.
- A1-10 Sifat odatda otdan oldin yoki be / look / feel dan keyin keladi va unga hech qachon koʻplik -s qoʻshilmaydi. Very = juda; too = haddan tashqari, muammo.
- A1-11 Biror joyda yangi narsa bormi? there bilan boshlang: there is + bitta narsa (yoki sanalmaydigan narsa), there are + koʻplik. Keyin u haqida it yoki they bilan gapiring. Ob-havo, vaqt va masofa → it.
Mashqlar
A. Tuzilish
Har bir gapni koʻrsatilganidek toʻldiring yoki oʻzgartiring.
-
A1-02 To Be (am, is, are) oʻzbekcha: qachon va qanday ishlatiladi — misollar va mashqlar My parents at work today.
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha Inkor shaklga keltiring: The bus is late.
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha Savol tuzing: Your sister is a nurse.
-
A1-04 Ingliz tilida sonlar: yosh, narx va telefon raqamini aytish (How old? How much?) oʻzbekcha Soʻz bilan yozing (UK): 250
-
A1-05 Ingliz tilida koʻplik: otlarning koʻplik shakli (-s, -es, children, people) oʻzbekcha one knife → two
-
A1-07 This, That, These, Those oʻzbekcha: «bu» va «u» ingliz tilida, one va ones (near, many) bags are very heavy.
-
A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida ' yoki 's bilan yozing: the bedroom of my parents
-
A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi? any eggs in the fridge? (question)
B. Maʼno
Maʼnoga mos javobni tanlang.
-
A1-02 To Be (am, is, are) oʻzbekcha: qachon va qanday ishlatiladi — misollar va mashqlar Yoshni toʻgʻri aytgan gapni tanlang: …
-
A1-04 Ingliz tilida sonlar: yosh, narx va telefon raqamini aytish (How old? How much?) oʻzbekcha Narxini bilmoqchisiz. Toʻgʻri javobni tanlang: … are these shoes?
-
A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish Umuman olganda: … are great pets.
-
A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish I have a cat and a dog. … cat is ten.
-
A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida Toʻgʻri javobni tanlang: Tom is with … sister, Anna.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns) Toʻgʻri javobni tanlang: is my teacher. I like a lot.
-
A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha Muammo bor. Toʻgʻri javobni tanlang: The suitcase is … heavy for me.
-
A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi? There's a new café near my flat. … is really nice.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
A1-01 Ingliz tilida gap tuzilishi: soʻz tartibi (Subject + Verb + Object) oʻzbekcha tushuntirish Is very windy today.
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha «Are you a student?» savoliga javob: Yes, I'm.
-
A1-05 Ingliz tilida koʻplik: otlarning koʻplik shakli (-s, -es, children, people) oʻzbekcha Three childs are in the garden.
-
A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish My sister is engineer.
-
A1-07 This, That, These, Those oʻzbekcha: «bu» va «u» ingliz tilida, one va ones Those car is very fast.
-
A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida The cat is in it's basket.
-
A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha They are tireds today.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns) The message is from them.
D. Kontekstda
Xabarni toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.
Hi Sam! I'm in Dublin with 25 (I) sister. Our hotel is 26 (a / an) old building near the river. 27 (There is / There are) two big beds in our room, and 28 (there's / it's) a small balcony. The room is small. 29 (It's / Its) very clean, and the 30 (person) at the hotel are really friendly. 31 (This / These) photos are from this morning. 32 (The / A) sky is so blue! It 33 (be / not) cold today. We are very happy! Is your sister at home this week? I miss 34 (she / her)!
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi? Xonangiz yoki uyingizni uchta gap bilan tasvirlang. There is, there are hamda it yoki they ishlating.
-
A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida Oilaviy suratdagi ikki kishini tanishtiring. This is… / These are… va egalik shaklini ishlating.
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha Yangi sinfdoshingizga be bilan ikkita savol yozing. Keyin oʻzingizning qisqa javoblaringizni yozing.
Javoblar
A. Tuzilish
- are
- The bus isn't late. / The bus is not late.
- Is your sister a nurse?
- two hundred and fifty
- knives
- These
- my parents' bedroom
- Are there
B. Maʼno
- I'm 30.
- How much
- Dogs
- The
- his
- She … her
- too
- It
C. Xatoni toping
- It is very windy today. / It's very windy today.
- Yes, I am.
- Three children are in the garden.
- My sister is an engineer. / My sister's an engineer.
- That car is very fast.
- The cat is in its basket.
- They are tired today. / They're tired today.
- ✓ The message is from them.
D. Kontekstda
- my
- an
- There are
- there's / there is
- It's / It is
- people
- These
- The
- isn't / 's not / is not
- her
E. Sizning navbatingiz
- There's a big window in my room. It's very old. There are two chairs, and they're blue.
- This is my brother's wife, Ana. These are their children, Leo and Mia.
- Are you from here? No, I'm not. Is your flat near the school? Yes, it is.
