SlowingoGrammatika
A1 12 / 32 Takrorlash darsi

Takrorlash: To Be, otlar va olmoshlar oʻzbekcha (A1-01 – A1-11)

Review: Be, Nouns and Pronouns

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Nimalarni oʻrgandik
  3. Muhim taqqoslash
  4. Keng tarqalgan xatolar
  5. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  6. Oltin qoidalar
  7. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz am / is / are bilan toʻgʻri gap tuza olasiz, odamlar va narsalarni toʻgʻri ot, artikl, koʻrsatish soʻzi, olmosh va sifat bilan tasvirlay olasiz, there is / there are bilan biror joyda nima borligini ayta olasiz. Eng muhimi, bu shakllar bitta gapda birga kelganda ular orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.

Nimalarni oʻrgandik

DarsAsosiy nuqtaAsosiy misol
A1-01oddiy tartib ega + feʼl + toʻldiruvchi + joy + vaqt (oʻzbekchadan farqli, feʼl gap oxirida turmaydi); har bir darak gapda ega va feʼl boʻlishi shart; ob-havo, vaqt va masofa uchun itI meet my friends in town on Saturdays.
A1-02be koʻprik: ism, kasb, yosh, his-tuygʻu, tasvir va joy uchun I am, he / she / it is, you / we / they are; oʻzbekchada uchinchi shaxsda hech narsa yoʻq, inglizchada esa koʻprik shartMy parents are doctors.
A1-03inkor: be dan keyin not (isn't, aren't, I'm not); savol: be egadan oldin (oʻzbekchadagi -mi kabi oxiriga qoʻshilmaydi); qisqa javob aks-sado kabi (Yes, I am. / No, it isn't.)"Is the café open?" "No, it isn't."
A1-04sonlar bloklardan tuziladi; sondan keyin hundred ga -s qoʻshilmaydi (two hundred); yosh = be + son; How much is / are…?"How much are the tickets?" "They're forty dollars each."
A1-05koʻplik = -s / -es; -ies, -ves; notoʻgʻri koʻplik shakllari (men, women, children, people, feet, teeth, mice); jeans, scissors doim koʻplikdaThe children are in the garden.
A1-06a / an = yangi yoki koʻpdan bittasi (tovushga qarab tanlanadi); the = ikkalamiz biladigan narsa; umumiy maʼnoda artikl yoʻqI have a cat and a dog. The cat is ten.
A1-07yaqin → this / these, uzoq → that / those; otni takrorlamaslik uchun one / ones; tanishtirishda This is…These shoes are black. I want the brown ones.
A1-08my, your, his, her, its, our, their + ot, egasiga qarab tanlanadi; ega + 's + narsa, -s bilan tugaydigan koʻplikdagi egadan keyin s'Maria is with her brother.
A1-09feʼldan oldin I, he, she, we, they; feʼl yoki predlogdan keyin me, him, her, us, them; It's me. Me too.Anna is my best friend. I see her every day.
A1-10sifat otdan oldin yoki be / look / feel dan keyin keladi; sifatga koʻplik -s qoʻshilmaydi; very = juda, too = haddan tashqari, muammoThe shoes are too expensive for me.
A1-11there is + bitta narsa yoki sanalmaydigan narsa, there are + koʻplik; Is there…? How many… are there?; keyin u haqida it / they bilan gapiriladiThere's a new café in town. It's really nice.

Muhim taqqoslash

be va be siz gap — Gapda harakat feʼli boʻlmasa, be koʻprik vazifasini bajaradi: ism, kasb, yosh, his-tuygʻu, tasvir, joy. Oʻzbekchada «Opam oʻqituvchi», «Oʻgʻlim olti yoshda» deb feʼlsiz aytamiz, egalik va borlikni esa «bor» bilan bildiramiz. Inglizchada yosh va his-tuygʻu uchun be kerak, have emas. Gapda harakat feʼli boʻlsa, u asosiy feʼl boʻladi va be qoʻshilmaydi. A1-01 A1-02

My sister is a teacher.
Opam oʻqituvchi.
sister = opa yoki singil; oʻzbekchada kesimda hech narsa yoʻq, inglizchada is
I'm hungry.
Qornim och.
«qornim» deymiz, lekin inglizchada I'm; «I have hunger» emas
My son is six years old.
Oʻgʻlim olti yoshda.
yosh: be, have emas
I have a car.
Mening mashinam bor.
egalik: A1-14 ga qarang
We need a new laptop.
Bizga yangi noutbuk kerak.
need harakat feʼli: am / are qoʻshilmaydi
  • Tekshiruv: gapda need, live, like kabi harakat feʼli bormi? → be qoʻshilmaydi. Egadan keyin faqat tasvir, kasb, yosh, his-tuygʻu yoki joy keladimi? → be ishlating.

is / isn't va are / aren't — Egaga qarang: bitta odam yoki narsa → is / isn't; ikki va undan koʻp → are / aren't. I ning oʻz shakli bor: am, I'm not. Notoʻgʻri koʻplik shakllari va doim koʻplikda keladigan otlar are bilan keladi. Oʻzbekchada «jinsi shim» birlikda, inglizchada esa jeans koʻplik. A1-02 A1-03 A1-05

The bus isn't late.
Avtobus kechikmayapti.
bitta avtobus → isn't
The buses aren't late.
Avtobuslar kechikmayapti.
koʻp avtobus → aren't
The women in my class are very friendly.
Sinfimizdagi ayollar juda samimiy.
women allaqachon koʻplik: are
My jeans are dirty.
Jinsi shimim kir.
oʻzbekchada birlik; inglizchada jeans doim koʻplik: are
  • Tekshiruv: egani «they» bilan almashtira olasizmi? → are / aren't. «he», «she» yoki «it» bilanmi? → is / isn't.

a / an, the yoki artiklsiz — A / an bitta yangi narsani tanishtiradi (tovushga qarab tanlang: an hour, a university). The ikkalamiz biladigan narsani koʻrsatadi. Koʻplikdagi yoki sanalmaydigan otlar umumiy maʼnoda odatda artiklsiz keladi. Oʻzbek tilida artikl yoʻq: «bir» va «oʻsha» baʼzan yordam beradi, lekin ularni tushirib qoldirish mumkin. Inglizchada esa har bir ot oldida shu tanlovni qilish kerak. A1-06

I have a new phone.
Mening yangi telefonim bor.
yangi, bitta → a
The phone is amazing.
Telefon ajoyib.
endi ikkalamiz bilamiz → the
Dogs are great pets.
Itlar ajoyib uy hayvonlari.
umuman, hamma itlar: artikl yoʻq
The station is an hour from here.
Vokzal bu yerdan bir soatlik yoʻl.
hour dagi h talaffuz qilinmaydi, soʻz unli tovush bilan boshlanadi → an
She's a university student.
U universitet talabasi.
university «y» tovushi bilan boshlanadi → a; «u» ayol → she
  • Tekshiruv: yangi, koʻpdan bittasimi? → a / an. Tinglovchi qaysi biri ekanini biladimi? → the. Umuman, hammasi haqidami? → artikl yoʻq.

this / that va these / those — Bir vaqtda ikkita savol: yaqinmi yoki uzoqmi? bittami yoki koʻpmi? Otni takrorlamaslik uchun one / ones ishlating. Oʻzbekchada «bu» va «u» koʻplikda ham oʻzgarmaydi («bu kitoblar»), inglizchada esa this → these, that → those. A1-07

This coffee is too hot.
Bu qahva juda issiq.
too: ichib boʻlmaydi, muammo
Those trees are beautiful.
Anavi daraxtlar chiroyli.
uzoq + koʻp → those
This shirt is small. That one is perfect.
Bu koʻylak kichkina. Anavi esa juda mos.
one: otni takrorlamaymiz
  • Tekshiruv: yaqin + bitta → this; yaqin + koʻp → these; uzoq + bitta → that; uzoq + koʻp → those.

I / me / my — Bitta odamning uchta shakli bor. Feʼldan oldin → ega shakli. Feʼl yoki predlogdan keyin → toʻldiruvchi shakli. Ot oldida, egasini koʻrsatish uchun → egalik shakli. Her ham toʻldiruvchi, ham egalik shakli: undan keyin nima kelishiga qarang. Oʻzbekchada «uning» erkak uchun ham, ayol uchun ham bir xil; inglizchada esa egasiga qarab his yoki her. A1-08 A1-09

Carlos is with his sister.
Karlos singlisi bilan.
ega erkak → his
Maria is with her brother.
Mariya akasi bilan.
ega ayol → her; brother erkak boʻlsa ham her
I know her.
Men uni taniyman.
feʼldan keyin → her (toʻldiruvchi)
I know her brother.
Men uning akasini taniyman.
ot oldida → her (egalik)
My brother is with us.
Akam biz bilan.
with dan keyin → us
  • Tekshiruv: feʼldan oldinmi? → I, he, she, we, they. Feʼl yoki with, for, from… dan keyinmi? → me, him, her, us, them. Ot oldidami? → my, his, her, our, their.

koʻplik -s, egalik 's va 's = is — Koʻplikda apostrof yoʻq. Ism yoki otdan keyingi 's egalikni yoki is ni bildiradi: undan keyin nima kelishiga qarang. A1-02 A1-05 A1-08

My sisters are teachers.
Opalarim oʻqituvchi.
koʻplik: apostrof yoʻq
My sister's car is red.
Opamning mashinasi qizil.
's = «-ning»
Sara's tired.
Sara charchagan.
's = is
Sara's bag is red.
Saraning sumkasi qizil.
's + narsa = egalik
  • Tekshiruv: bir nechta narsami va hech narsa kimgadir tegishli emasmi? → -s, apostrof yoʻq. Oʻrniga «is» deya olasizmi? → 's = is. Keyin egaga tegishli narsa keladimi? → egalik 's.

there is va it is — There is / there are mavjud boʻlgan yangi narsani tanishtiradi. Keyin uni it yoki they bilan tasvirlaymiz. Ob-havo, vaqt va masofa uchun it ishlatiladi. Oʻzbekchada «Stulda sumka bor» deymiz; inglizchada «bor» oʻrnida there is. A1-01 A1-11

There's a bag on the chair.
Stulda bir sumka bor.
«bor» → there's
It's my bag.
Bu mening sumkam.
tanishtirilgan narsani tasvirlash → it
There are two parks near here. They're very big.
Bu yer yaqinida ikkita bogʻ bor. Ular juda katta.
«ikkita bogʻ»: oʻzbekchada birlik, inglizchada parks va there are
It's cold today, and there's snow on the roads.
Bugun sovuq, yoʻllarda qor bor.
ob-havo → it; borlik → there's
  • Tekshiruv: biror joyda nimadir borligini aytyapsizmi? → there is / are. Avval aytilgan narsani, ob-havoni, vaqtni yoki masofani tasvirlayapsizmi? → it.

it's va its — It's = it is. Its = uning (narsa yoki hayvonning), apostrofsiz. A1-02 A1-08

It's a nice hotel. Its rooms are big.
Bu yaxshi mehmonxona. Xonalari katta.
its = uning; oʻzbekchada «-lari» qoʻshimchasi
  • Tekshiruv: oʻrniga «it is» (yoki «it has») deya olasizmi? → it's. Yoʻqmi? → its.

Keng tarqalgan xatolar

❌My brother a doctor.
✅My brother is a doctor.
Darak gapda feʼl boʻlishi kerak: bu yerda koʻprik be. A1-01
❌I every day drink coffee.
✅I drink coffee every day.
every day kabi vaqt ifodasi gap oxirida (yoki boshida) turadi, ega va feʼl orasida emas. A1-01
❌I have 20 years.
✅I am 20. yoki I'm 20 years old.
Yosh be bilan aytiladi, have bilan emas. A1-02
❌My friends is here.
✅My friends are here.
Koʻplikdagi ega → are. A1-02
❌I am agree.
✅I agree.
agree oʻzi feʼl, unga be kerak emas. A1-02
❌I amn't tired.
✅I'm not tired.
Standart ingliz tilida «amn't» yoʻq. A1-03
❌"Are you ready?" "Yes, I'm."
✅"Yes, I am."
Ijobiy qisqa javob qisqartirilmaydi. A1-03
❌How old you are?
✅How old are you?
Wh- savollarda ham be egadan oldin keladi. A1-03
❌two hundreds people
✅two hundred people
Sondan keyin -s qoʻshilmaydi. A1-04
❌How much is these shoes?
✅How much are these shoes?
Ikki va undan koʻp narsa → are. A1-04
❌two childs
✅two children
Notoʻgʻri koʻplik shakli. A1-05
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Koʻplikda apostrof yoʻq. A1-05
❌She is doctor.
✅She is a doctor.
Bitta odamning kasbi oldida a/an kerak. A1-06
❌an university
✅a university
university «y» tovushi bilan boshlanadi. A1-06
⚠️The dogs are friendly animals. (= all dogs)
✅Dogs are friendly animals.
«The dogs» aniq itlarni bildiradi. Umuman itlar haqida gapirganda artikl ishlatilmaydi. A1-06
❌This shoes are new.
✅These shoes are new.
Koʻplikdagi ot → these. A1-07
❌The dog is in it's bed.
✅The dog is in its bed.
it's = it is; its = uning. A1-08
❌Maria and his brother are here.
✅Maria and her brother are here.
Egasiga qarab tanlang (Maria → her). A1-08
❌This is for I.
✅This is for me.
Predlogdan keyin toʻldiruvchi shakli keladi. A1-09
❌Him is my brother.
✅He is my brother.
Ega oʻrnida → he. A1-09
❌blues eyes
✅blue eyes
Sifatga hech qachon koʻplik -s qoʻshilmaydi. A1-10
⚠️The weather is too nice today!
✅The weather is very nice today!
too muammoni bildiradi; ijobiy maʼno uchun very ishlating. A1-10
❌There is two bathrooms.
✅There are two bathrooms.
Koʻplikdagi ot → there are. A1-11
❌There is cold today.
✅It is cold today.
Ob-havo → it, there emas. A1-11

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Yoʻqolgan koʻprik. Oʻzbekchada «Yangi kvartiramiz juda katta», «Ota-onangiz hozir qayerda?» deb uchinchi shaxsda hech qanday qoʻshimchasiz gapiramiz. Shuning uchun bir necha darsdan keyin ham tez gapirganda is / are tushib qoladi: tasvirda ham, savolda ham. A1-02 A1-03

❌Our new flat very big.
✅Our new flat is very big.
❌Where your parents now?
✅Where are your parents now?
Wh- savolda ham be kerak va u egadan oldin turadi.

2. «Uning» → his yoki her? Oʻzbekchada «u» ham, «uning» ham jinsni koʻrsatmaydi. Shuning uchun gap davomida he / she, his / her almashib ketadi. His / her egasining jinsiga qarab tanlanadi, narsaga qarab emas. A1-08 A1-09

⚠️My grandmother is 80. He is very active.
✅My grandmother is 80. She is very active.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin he erkakni bildiradi; buvi esa ayol → she.
⚠️This is Bobur. Her phone is new.
✅This is Bobur. His phone is new.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin her ayolni bildiradi; telefon egasi Bobur (erkak) → his.

3. «Uchta kitob» → three book. Oʻzbekchada sondan keyin ot birlikda qoladi: «uchta kitob», «ikkita bogʻ». Ingliz tilida esa birdan koʻp boʻlsa, ot koʻplikda keladi (-s), there is ham there are ga aylanadi. A1-05 A1-11

❌I have two brother and one sister.
✅I have two brothers and one sister.
❌There is five chair in the kitchen.
✅There are five chairs in the kitchen.
ikkala xato birga: there are va chairs.

4. «Bor» → has. Oʻzbekchada «Xonamda katta deraza bor» deymiz va «bor» soʻzini soʻzma-soʻz has yoki have deb tarjima qilamiz. Biror joyda nimadir borligini aytganda ingliz tilida there is / there are ishlatiladi. (My room has a big window ham toʻgʻri, lekin unda ega my room boʻladi, in my room emas.) A1-11

❌In my room has a big window.
✅There is a big window in my room.
yoki: My room has a big window.
❌In our street have two shops.
✅There are two shops in our street.

Oltin qoidalar

  • A1-01 Oddiy tartib: ega, feʼl, toʻldiruvchi, keyin joy, keyin vaqt. Darak gapda ega va feʼl boʻlishi shart: haqiqiy ega boʻlmasa (ob-havo, vaqt, masofa), it ishlating.
  • A1-02 Egani tasvir, kasb, joy yoki yosh bilan bogʻlaydigan harakat feʼli yoʻqmi? be ishlating: I → am, he / she / it / bitta narsa → is, you / we / they / koʻp narsa → are.
  • A1-03 Be yolgʻiz ishlaydi: inkor uchun undan keyin not qoʻying, savol uchun uni egadan oldin qoʻying. Aks-sado bilan javob bering, yaʼni olmosh va be: Yes, I am. / No, it isn't.
  • A1-04 Sonlarni eng katta blokdan boshlab tuzing; sondan keyin hundred / thousand / million ga -s qoʻshmang. Yosh: be + son. Narx: How much is…? / How much are…?
  • A1-05 Bittadan koʻp boʻlsa, -s qoʻshing (s, sh, ch, x, z dan keyin -es). Notoʻgʻri koʻplik shakllarini yodlang: men, women, children, people, feet, teeth, mice. Jeans, trousers, scissors va glasses doim koʻplikda ekanini unutmang.
  • A1-06 Yangi yoki koʻpdan bittasi → a/an (tovushga qarab). Ikkalamiz biladigan yoki yagona narsa → the. Koʻplikdagi yoki sanalmaydigan otlar umumiy maʼnoda → odatda artikl yoʻq.
  • A1-07 Yaqin → this / these; uzoq → that / those. Bitta → this / that; koʻp → these / those. Otni takrorlamang: one yoki ones deng.
  • A1-08 Avval ega: my / your / his / her / its / our / their + ot yoki ega + 's + narsa. His / her ni narsaga emas, egasiga qarab tanlang. Its da apostrof yoʻq.
  • A1-09 Feʼldan oldin → I, he, she, we, they. Feʼl yoki predlogdan keyin → me, him, her, us, them. You va it oʻzgarmaydi.
  • A1-10 Sifat odatda otdan oldin yoki be / look / feel dan keyin keladi va unga hech qachon koʻplik -s qoʻshilmaydi. Very = juda; too = haddan tashqari, muammo.
  • A1-11 Biror joyda yangi narsa bormi? there bilan boshlang: there is + bitta narsa (yoki sanalmaydigan narsa), there are + koʻplik. Keyin u haqida it yoki they bilan gapiring. Ob-havo, vaqt va masofa → it.

Mashqlar

B. Maʼno

Maʼnoga mos javobni tanlang.

  1. A1-02 To Be (am, is, are) oʻzbekcha: qachon va qanday ishlatiladi — misollar va mashqlar
    Yoshni toʻgʻri aytgan gapni tanlang: …
  2. A1-04 Ingliz tilida sonlar: yosh, narx va telefon raqamini aytish (How old? How much?) oʻzbekcha
    Narxini bilmoqchisiz. Toʻgʻri javobni tanlang: … are these shoes?
  3. A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish
    Umuman olganda: … are great pets.
  4. A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish
    I have a cat and a dog. … cat is ten.
  5. A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida
    Toʻgʻri javobni tanlang: Tom is with … sister, Anna.
  6. A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns)
    Toʻgʻri javobni tanlang: is my teacher. I like a lot.
  7. A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha
    Muammo bor. Toʻgʻri javobni tanlang: The suitcase is … heavy for me.
  8. A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi?
    There's a new café near my flat. … is really nice.

D. Kontekstda

Xabarni toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.

A message from Dublin
Hi Sam! I'm in Dublin with 25 (I) sister. Our hotel is 26 (a / an) old building near the river. 27 (There is / There are) two big beds in our room, and 28 (there's / it's) a small balcony. The room is small. 29 (It's / Its) very clean, and the 30 (person) at the hotel are really friendly. 31 (This / These) photos are from this morning. 32 (The / A) sky is so blue! It 33 (be / not) cold today. We are very happy! Is your sister at home this week? I miss 34 (she / her)!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi?
    Xonangiz yoki uyingizni uchta gap bilan tasvirlang. There is, there are hamda it yoki they ishlating.
  2. A1-08 My, Your, His, Her va egalik 's oʻzbekcha: «mening», «uning» ingliz tilida
    Oilaviy suratdagi ikki kishini tanishtiring. This is… / These are… va egalik shaklini ishlating.
  3. A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha
    Yangi sinfdoshingizga be bilan ikkita savol yozing. Keyin oʻzingizning qisqa javoblaringizni yozing.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. are
  2. The bus isn't late. / The bus is not late.
  3. Is your sister a nurse?
  4. two hundred and fifty
  5. knives
  6. These
  7. my parents' bedroom
  8. Are there

B. Maʼno

  1. I'm 30.
  2. How much
  3. Dogs
  4. The
  5. his
  6. She … her
  7. too
  8. It

C. Xatoni toping

  1. It is very windy today. / It's very windy today.
  2. Yes, I am.
  3. Three children are in the garden.
  4. My sister is an engineer. / My sister's an engineer.
  5. That car is very fast.
  6. The cat is in its basket.
  7. They are tired today. / They're tired today.
  8. ✓ The message is from them.

D. Kontekstda

  1. my
  2. an
  3. There are
  4. there's / there is
  5. It's / It is
  6. people
  7. These
  8. The
  9. isn't / 's not / is not
  10. her

E. Sizning navbatingiz

  1. There's a big window in my room. It's very old. There are two chairs, and they're blue.
  2. This is my brother's wife, Ana. These are their children, Leo and Mia.
  3. Are you from here? No, I'm not. Is your flat near the school? Yes, it is.
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play