SlowingoSarufi
A1 5 / 32

Wingi wa Nomino kwa Kiingereza (Plural Nouns): -s, -es, Children, People na Mifano

One and Many: Plural Nouns

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuunda wingi (plural) wa nomino za kawaida na zisizofuata kanuni, kuuandika kwa tahajia sahihi, kutumia nomino ambazo daima ziko katika wingi, na kutamka mwisho wa wingi kwa njia tatu.

Wazo Kuu

Kiingereza kinajali sana tofauti kati ya kimoja na zaidi ya kimoja. Kila unapotumia nomino inayohesabika, unachagua: umoja (singular) au wingi (plural).

Habari njema: mara nyingi, wingi ni nomino + -s tu. One car, two cars. Fikiria -s kama bendera ndogo mwishoni mwa neno. Bendera hiyo inasema "zaidi ya kimoja".

Wakati mwingine tahajia inahitaji msaada ili kubandika bendera. Baada ya sauti ya kuzomea kama s, sh au ch, tunaongeza irabu: box → boxes. Na kikundi kidogo cha maneno ya zamani sana, yanayotumika sana, hakijawahi kupokea bendera kabisa. Maneno hayo hubadilika ndani yake: man → men, foot → feet, child → children. Ni machache tu, na utayasikia kila siku.

Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, wazo la umoja na wingi si geni: mtoto → watoto, kitabu → vitabu. Tofauti ni mahali alama ilipo. Kiswahili huonyesha wingi mwanzoni mwa neno, kwa kiambishi cha ngeli. Kiingereza huonyesha wingi mwishoni, kwa -s. Na nomino nyingi za Kiswahili hazibadiliki kabisa (kalamu moja, kalamu mbili), lakini katika Kiingereza -s haiwezi kuachwa: one pen, two pens.

Mwisho, vitu vingine vyenye sehemu mbili zinazofanana — jeans, scissors, glasses — daima viko katika wingi, hata unapomaanisha kitu kimoja.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili huonyesha wingi kwa kiambishi cha ngeli mwanzoni (m-/wa-, ki-/vi-, ji-/ma-), au hakionyeshi kabisa kwenye nomino yenyewe (kalamu, nyumba, picha): wingi huonekana tu kwenye namba au upatanisho. Kiingereza huweka -s mwishoni kwa karibu kila nomino inayohesabika, hata kama namba tayari inaonyesha wingi.

KiswahiliKiingerezaTofauti
kitabu → vitabubook → booksKiswahili: mwanzoni; Kiingereza: mwishoni
kalamu moja → kalamu mbilione pen → two pensKiswahili: nomino haibadiliki; Kiingereza: -s lazima
kaka mmoja → kaka wawilione brother → two brothersvivyo hivyo
mtoto → watotochild → childrenchild ni mojawapo ya maneno machache yanayobadilika ndani
samaki mmoja → samaki watatuone fish → three fishsawa: hakuna mabadiliko
suruali yangumy trousersKiswahili: umoja; Kiingereza: wingi daima
ushauriadvicesawa: hakuna wingi (si advices)

Kwa hiyo, hata kama Kiswahili kinasema kalamu tatu bila mabadiliko, Kiingereza kinahitaji bendera: three pens.

Muundo

Wingi wa kawaida: tahajia

Mwisho wa umojaKanuniMifano
nomino nyingi+ sbook → books, car → cars, key → keys
-s, -ss, -sh, -ch, -x, -z+ esbus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes
konsonanti + yy → iescity → cities, baby → babies, party → parties
irabu + y+ sday → days, boy → boys, key → keys
-f / -fe (maneno mengi ya kawaida)→ vesleaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives
-o (baadhi ya maneno)+ espotato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes
-o (maneno mengine mengi)+ sphoto → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos

Vighairi: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. -ch ikitamkwa kama k, ongeza -s tu: stomach → stomachs.

Wingi usiofuata kanuni (irregular plurals)

UmojaWingi
manmen
womanwomen
childchildren
personpeople
footfeet
toothteeth
mousemice

Umbo moja kwa umoja na wingi

MmojaWawili au zaidi
a sheeptwo sheep
a fishthree fish
a deerfive deer

Nomino za wingi tu (daima na kitenzi cha wingi; kuzihesabu, tumia a pair of)

NominoMfano
jeansMy jeans are too long.
trousers (UK) / pants (US)My trousers are new.
scissorsThe scissors are in the drawer.
glassesMy glasses are on the table.

Matumizi

1Wingi wa Kawaida kwa -s na -es

Nomino nyingi huongeza -s. Baada ya s, ss, sh, ch, x na z, ongeza -es. Hii inaongeza silabi moja.

I have two brothers.
Nina kaka wawili.
kaka haibadiliki; Kiingereza: brother → brothers
The shops are closed today.
Leo maduka yamefungwa.
yamefungwa ni hali ya sasa → are closed
The buses are late again.
Mabasi yamechelewa tena.
yamechelewa ni hali ya sasa → are late
The dishes are in the sink.
Vyombo viko kwenye sinki.
The boxes are in the car.
Maboksi yako ndani ya gari.

2Mabadiliko ya Tahajia: -y, -f/-fe na -o

Konsonanti + y → -ies; irabu + y → -s tu. Maneno mengi ya -f/-fe → -ves. Baadhi ya maneno ya -o huchukua -es.

Big cities are expensive.
Miji mikubwa ni ghali.
city → cities
The babies are asleep.
Watoto wachanga wamelala.
wamelala ni hali ya sasa → are asleep
We work five days a week.
Tunafanya kazi siku tano kwa wiki.
irabu + y: days
Careful — the knives are very sharp.
Kuwa makini
visu ni vikali sana. — knife → knives
The tomatoes are from our garden.
Nyanya hizi ni za bustani yetu.
tomato → tomatoes
The photos are on my phone.
Picha ziko kwenye simu yangu.
photo → photos

3Wingi Usiofuata Kanuni

Nomino hizi za kawaida sana hubadilisha irabu yake au zina mwisho tofauti. Huchukua kitenzi cha wingi.

The women in my class are very friendly.
Wanawake katika darasa langu ni wachangamfu sana.
woman → women
The children are in the garden.
Watoto wako bustanini.
child → children
Ten people are on the bus.
Kuna watu kumi ndani ya basi.
person → people
My feet are cold.
Miguu yangu ina baridi.
foot → feet
My teeth are white.
Meno yangu ni meupe.
tooth → teeth
Two mice are in the kitchen!
Panya wawili wako jikoni!
mouse → mice

4Umbo Moja kwa Umoja na Wingi

Sheep, fish na deer hazibadiliki — kama samaki na kondoo katika Kiswahili. Namba, au kitenzi is / are, ndicho kinaonyesha ni mmoja au wengi.

The sheep are on the hill.
Kondoo wako kilimani.
are: ni wengi
We see deer in the park every morning.
Kila asubuhi tunaona kulungu kwenye bustani.
We have three fish.
Tuna samaki watatu.
si "fishes"
The fish in this lake are very big.
Samaki wa ziwa hili ni wakubwa sana.

5Nomino za Wingi Tu

Nguo na zana zenye sehemu mbili zinazofanana daima ziko katika wingi. Tumia a pair of kuzihesabu. Katika Kiswahili mara nyingi ni umoja (suruali yangu, mkasi), kwa hiyo kuwa makini.

My jeans are dirty.
Jinzi yangu ni chafu.
Kiswahili: umoja; Kiingereza: wingi → are
I need a new pair of glasses.
Ninahitaji miwani mipya.
a pair of = kitu kimoja
Where are the scissors?
Mkasi uko wapi?
mkasi: umoja; scissors: wingi
My trousers are very short.
Suruali yangu ni fupi sana.
trousers (UK), pants (US)
I have three pairs of black jeans.
Nina jinzi tatu nyeusi.
three pairs of jeans = jinzi tatu

Makosa ya Kawaida

❌two citys
✅two cities
Konsonanti + y → -ies.
❌three boxs
✅three boxes
Baada ya x, s, sh, ch ongeza -es.
❌two childs
✅two children
Wingi usiofuata kanuni.
❌Many peoples are here.
✅Many people are here.
People tayari ni wingi (one person, two people). (Peoples humaanisha "mataifa" — matumizi maalum, adimu.)
❌My jean is blue.
✅My jeans are blue.
Nomino ya wingi tu + kitenzi cha wingi.
❌two knifes
✅two knives
knife → knives.
❌I have two foots.
✅I have two feet.
Wingi usiofuata kanuni.
❌a scissors
✅a pair of scissors
Hakuna a kwa nomino za wingi tu.
❌five sheeps
✅five sheep
Sheep haibadiliki.
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Wingi hauna ritifaa (apostrophe).

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Namba inatosha? Hapana. Katika Kiswahili, nomino nyingi hazibadiliki: kalamu tatu, ndizi tano, picha mbili. Namba ndiyo inayoonyesha wingi. Kwa hiyo ni rahisi kusahau -s katika Kiingereza, hasa unapozungumza haraka. Kiingereza kinahitaji -s hata kama namba iko pale.

❌I have three pen.
✅I have three pens.
Namba haitoshi; ongeza -s.
❌We need five banana.
✅We need five bananas.
ndizi tano → five bananas.

2. One of my friend. Kiswahili husema mmoja wa rafiki zangu — na rafiki haibadiliki katika wingi. Lakini katika Kiingereza, baada ya one of nomino lazima iwe katika wingi, kwa sababu unachagua mmoja kutoka kwa wengi. Kosa hili husikika sana katika Kenya na Tanzania.

❌One of my friend is a pilot.
✅One of my friends is a pilot.
one of + wingi (friends); kitenzi ni is kwa sababu ni mmoja.

3. Trouser moja. Suruali ni umoja katika Kiswahili, na katika Kiingereza cha Afrika Mashariki mara nyingi husikia a trouser. Katika Kiingereza sanifu, trousers daima ni wingi. Kuhesabu, tumia a pair of.

❌Your trouser is very nice.
✅Your trousers are very nice.
Husikika sana Afrika Mashariki, lakini si sanifu: trousers + are.

4. Advices na informations. Kwa sababu tunasema mashauri au taarifa nyingi, wengi huongeza -s kwenye nomino zisizohesabika za Kiingereza. Maneno haya hayana wingi kabisa: tazama A1-24.

❌Thank you for the informations.
✅Thank you for the information.
information haina -s.

Usichanganye

people na persons — Katika Kiingereza cha kila siku, wingi wa person ni people. Persons huonekana hasa katika matangazo rasmi sana au ya kisheria.

Six people are in the car.
Watu sita wako ndani ya gari.
mtu → watu; person → people
He is a very kind person.
Yeye ni mtu mkarimu sana.
yeye ni mwanamume → he

fish na fishes — Wingi wa kawaida ni fish. Fishes ni adimu. Wakati mwingine hutumika kwa aina tofauti za samaki.

The fish are hungry.
Samaki wana njaa.
are: ni wengi

-s ya wingi na 's ya umiliki — Wingi hauna ritifaa. Ritifaa huonyesha kwamba kitu ni mali ya mtu: tazama A1-08.

My sisters are teachers.
Dada zangu ni walimu.
wingi: dada zaidi ya mmoja
My sister's car is red.
Gari la dada yangu ni jekundu.
umiliki: gari la dada yangu

Wingi wa nomino zinazohesabika na nomino zisizohesabika — Nomino nyingine hazina wingi kabisa (water, money, information, advice): tazama A1-24.

Two coffees, please.
Kahawa mbili, tafadhali.
vikombe viwili vya kahawa
Your advice is very useful.
Ushauri wako ni wa manufaa sana.
si "advices"

Tahajia na Matamshi

-s / -es ya wingi ina matamshi matatu. Inategemea sauti ya mwisho ya umoja, si herufi ya mwisho.

Sauti ya mwishoSauti ya wingiMifano
sauti zisizo na mtetemo /p/ /t/ /k/ /f/ /θ//s/ — kama s ya sasacups, cats, books, chefs, months
sauti zenye mtetemo na irabu zote/z/ — kama z ya zawadidogs, cars, phones, days, trees
/s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (sauti za kuzomea)/ɪz/ — silabi ya ziada, kama "iz"buses, roses, dishes, watches, pages
  • Weka mkono kooni: kwa /z/ utahisi mtetemo, kwa /s/ hutahisi.
  • Usiongeze irabu baada ya -s: books ni silabi moja, /bʊks/ — epuka "buksi". cats ni silabi moja — epuka "katsi". Silabi ya ziada inakuja tu baada ya sauti za kuzomea (buses, watches).
  • house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: s ya katikati inabadilika kuwa sauti ya z.
  • women /ˈwɪmɪn/ — irabu ya kwanza inasikika kama i fupi ya sit, si o au u.
  • Wingi wa -ves huishia kwa /vz/: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
  • Maneno yanayoishia kwa -e baada ya sauti ya kuzomea huongeza -s tu katika tahajia, lakini bado yanapata silabi ya ziada: page → pages, nose → noses.

Kanuni ya Dhahabu

Kwa zaidi ya kimoja, ongeza -s (au -es baada ya s, sh, ch, x, z) — hata kama namba tayari inaonyesha wingi. Jifunze wingi usiofuata kanuni kwa moyo — men, women, children, people, feet, teeth, mice — na kumbuka kwamba jeans, trousers, scissors na glasses daima ziko katika wingi.

Mazoezi

A. Muundo

Andika wingi (plural) wa nomino.

  1. one bus → two
  2. one baby → two
  3. one boy → two
  4. one wife → two
  5. one tooth → two
  6. one photo → two
  7. one box → two
  8. one child → two

B. Maana

Chagua au andika jibu sahihi.

  1. Chagua jibu sahihi: … is at the door.
  2. Chagua jibu sahihi: My jeans … new.
  3. Chagua jibu sahihi: I need .
  4. Je, "watches" ina silabi ya ziada mwishoni? …
  5. Three (fish) are in the tank.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. The womans are here.
  2. My glasses is on the table.
  3. I see five deers.
  4. The babys are asleep.
  5. The children are in the garden.

D. Katika Muktadha

Kamilisha maandishi kwa wingi wa neno lililo kwenye mabano.

Our new home
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika sentensi mbili kuhusu watu wa familia yako. Tumia wingi.
  2. Andika kuhusu vitu vitatu vilivyo kwenye mkoba wako au chumbani kwako. Tumia wingi.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-02 To Be (Am, Is, Are) kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia, Mifano na Mazoezi
    My parents teachers.
  2. A1-04 Namba kwa Kiingereza: Umri, Bei na Namba za Simu (Thirteen au Thirty?)
    Chagua jibu sahihi: … people
Majibu

A. Muundo

  1. buses
  2. babies
  3. boys
  4. wives
  5. teeth
  6. photos
  7. boxes
  8. children

B. Maana

  1. A person
  2. are
  3. a pair of scissors
  4. yes
  5. fish

C. Tafuta Kosa

  1. The women are here. / The woman is here.
  2. My glasses are on the table.
  3. I see five deer.
  4. The babies are asleep.
  5. ✓ The children are in the garden.

D. Katika Muktadha

  1. children
  2. bedrooms
  3. shelves
  4. boxes
  5. people
  6. women

E. Zamu Yako

  1. I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
  2. My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. are
  2. two hundred
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play