Wingi wa Nomino kwa Kiingereza (Plural Nouns): -s, -es, Children, People na Mifano
One and Many: Plural Nouns
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuunda wingi (plural) wa nomino za kawaida na zisizofuata kanuni, kuuandika kwa tahajia sahihi, kutumia nomino ambazo daima ziko katika wingi, na kutamka mwisho wa wingi kwa njia tatu.
Wazo Kuu
Kiingereza kinajali sana tofauti kati ya kimoja na zaidi ya kimoja. Kila unapotumia nomino inayohesabika, unachagua: umoja (singular) au wingi (plural).
Habari njema: mara nyingi, wingi ni nomino + -s tu. One car, two cars. Fikiria -s kama bendera ndogo mwishoni mwa neno. Bendera hiyo inasema "zaidi ya kimoja".
Wakati mwingine tahajia inahitaji msaada ili kubandika bendera. Baada ya sauti ya kuzomea kama s, sh au ch, tunaongeza irabu: box → boxes. Na kikundi kidogo cha maneno ya zamani sana, yanayotumika sana, hakijawahi kupokea bendera kabisa. Maneno hayo hubadilika ndani yake: man → men, foot → feet, child → children. Ni machache tu, na utayasikia kila siku.
Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, wazo la umoja na wingi si geni: mtoto → watoto, kitabu → vitabu. Tofauti ni mahali alama ilipo. Kiswahili huonyesha wingi mwanzoni mwa neno, kwa kiambishi cha ngeli. Kiingereza huonyesha wingi mwishoni, kwa -s. Na nomino nyingi za Kiswahili hazibadiliki kabisa (kalamu moja, kalamu mbili), lakini katika Kiingereza -s haiwezi kuachwa: one pen, two pens.
Mwisho, vitu vingine vyenye sehemu mbili zinazofanana — jeans, scissors, glasses — daima viko katika wingi, hata unapomaanisha kitu kimoja.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili huonyesha wingi kwa kiambishi cha ngeli mwanzoni (m-/wa-, ki-/vi-, ji-/ma-), au hakionyeshi kabisa kwenye nomino yenyewe (kalamu, nyumba, picha): wingi huonekana tu kwenye namba au upatanisho. Kiingereza huweka -s mwishoni kwa karibu kila nomino inayohesabika, hata kama namba tayari inaonyesha wingi.
| Kiswahili | Kiingereza | Tofauti |
|---|---|---|
| kitabu → vitabu | book → books | Kiswahili: mwanzoni; Kiingereza: mwishoni |
| kalamu moja → kalamu mbili | one pen → two pens | Kiswahili: nomino haibadiliki; Kiingereza: -s lazima |
| kaka mmoja → kaka wawili | one brother → two brothers | vivyo hivyo |
| mtoto → watoto | child → children | child ni mojawapo ya maneno machache yanayobadilika ndani |
| samaki mmoja → samaki watatu | one fish → three fish | sawa: hakuna mabadiliko |
| suruali yangu | my trousers | Kiswahili: umoja; Kiingereza: wingi daima |
| ushauri | advice | sawa: hakuna wingi (si advices) |
Kwa hiyo, hata kama Kiswahili kinasema kalamu tatu bila mabadiliko, Kiingereza kinahitaji bendera: three pens.
Muundo
Wingi wa kawaida: tahajia
| Mwisho wa umoja | Kanuni | Mifano |
|---|---|---|
| nomino nyingi | + s | book → books, car → cars, key → keys |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | bus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes |
| konsonanti + y | y → ies | city → cities, baby → babies, party → parties |
| irabu + y | + s | day → days, boy → boys, key → keys |
| -f / -fe (maneno mengi ya kawaida) | → ves | leaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives |
| -o (baadhi ya maneno) | + es | potato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes |
| -o (maneno mengine mengi) | + s | photo → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos |
Vighairi: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. -ch ikitamkwa kama k, ongeza -s tu: stomach → stomachs.
Wingi usiofuata kanuni (irregular plurals)
| Umoja | Wingi |
|---|---|
| man | men |
| woman | women |
| child | children |
| person | people |
| foot | feet |
| tooth | teeth |
| mouse | mice |
Umbo moja kwa umoja na wingi
| Mmoja | Wawili au zaidi |
|---|---|
| a sheep | two sheep |
| a fish | three fish |
| a deer | five deer |
Nomino za wingi tu (daima na kitenzi cha wingi; kuzihesabu, tumia a pair of)
| Nomino | Mfano |
|---|---|
| jeans | My jeans are too long. |
| trousers (UK) / pants (US) | My trousers are new. |
| scissors | The scissors are in the drawer. |
| glasses | My glasses are on the table. |
Matumizi
1Wingi wa Kawaida kwa -s na -es
Nomino nyingi huongeza -s. Baada ya s, ss, sh, ch, x na z, ongeza -es. Hii inaongeza silabi moja.
2Mabadiliko ya Tahajia: -y, -f/-fe na -o
Konsonanti + y → -ies; irabu + y → -s tu. Maneno mengi ya -f/-fe → -ves. Baadhi ya maneno ya -o huchukua -es.
3Wingi Usiofuata Kanuni
Nomino hizi za kawaida sana hubadilisha irabu yake au zina mwisho tofauti. Huchukua kitenzi cha wingi.
4Umbo Moja kwa Umoja na Wingi
Sheep, fish na deer hazibadiliki — kama samaki na kondoo katika Kiswahili. Namba, au kitenzi is / are, ndicho kinaonyesha ni mmoja au wengi.
5Nomino za Wingi Tu
Nguo na zana zenye sehemu mbili zinazofanana daima ziko katika wingi. Tumia a pair of kuzihesabu. Katika Kiswahili mara nyingi ni umoja (suruali yangu, mkasi), kwa hiyo kuwa makini.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Namba inatosha? Hapana. Katika Kiswahili, nomino nyingi hazibadiliki: kalamu tatu, ndizi tano, picha mbili. Namba ndiyo inayoonyesha wingi. Kwa hiyo ni rahisi kusahau -s katika Kiingereza, hasa unapozungumza haraka. Kiingereza kinahitaji -s hata kama namba iko pale.
2. One of my friend. Kiswahili husema mmoja wa rafiki zangu — na rafiki haibadiliki katika wingi. Lakini katika Kiingereza, baada ya one of nomino lazima iwe katika wingi, kwa sababu unachagua mmoja kutoka kwa wengi. Kosa hili husikika sana katika Kenya na Tanzania.
3. Trouser moja. Suruali ni umoja katika Kiswahili, na katika Kiingereza cha Afrika Mashariki mara nyingi husikia a trouser. Katika Kiingereza sanifu, trousers daima ni wingi. Kuhesabu, tumia a pair of.
4. Advices na informations. Kwa sababu tunasema mashauri au taarifa nyingi, wengi huongeza -s kwenye nomino zisizohesabika za Kiingereza. Maneno haya hayana wingi kabisa: tazama A1-24.
Usichanganye
people na persons — Katika Kiingereza cha kila siku, wingi wa person ni people. Persons huonekana hasa katika matangazo rasmi sana au ya kisheria.
fish na fishes — Wingi wa kawaida ni fish. Fishes ni adimu. Wakati mwingine hutumika kwa aina tofauti za samaki.
-s ya wingi na 's ya umiliki — Wingi hauna ritifaa. Ritifaa huonyesha kwamba kitu ni mali ya mtu: tazama A1-08.
Wingi wa nomino zinazohesabika na nomino zisizohesabika — Nomino nyingine hazina wingi kabisa (water, money, information, advice): tazama A1-24.
Tahajia na Matamshi
-s / -es ya wingi ina matamshi matatu. Inategemea sauti ya mwisho ya umoja, si herufi ya mwisho.
| Sauti ya mwisho | Sauti ya wingi | Mifano |
|---|---|---|
| sauti zisizo na mtetemo /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ — kama s ya sasa | cups, cats, books, chefs, months |
| sauti zenye mtetemo na irabu zote | /z/ — kama z ya zawadi | dogs, cars, phones, days, trees |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (sauti za kuzomea) | /ɪz/ — silabi ya ziada, kama "iz" | buses, roses, dishes, watches, pages |
- Weka mkono kooni: kwa /z/ utahisi mtetemo, kwa /s/ hutahisi.
- Usiongeze irabu baada ya -s: books ni silabi moja, /bʊks/ — epuka "buksi". cats ni silabi moja — epuka "katsi". Silabi ya ziada inakuja tu baada ya sauti za kuzomea (buses, watches).
- house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: s ya katikati inabadilika kuwa sauti ya z.
- women /ˈwɪmɪn/ — irabu ya kwanza inasikika kama i fupi ya sit, si o au u.
- Wingi wa -ves huishia kwa /vz/: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
- Maneno yanayoishia kwa -e baada ya sauti ya kuzomea huongeza -s tu katika tahajia, lakini bado yanapata silabi ya ziada: page → pages, nose → noses.
Kanuni ya Dhahabu
Kwa zaidi ya kimoja, ongeza -s (au -es baada ya s, sh, ch, x, z) — hata kama namba tayari inaonyesha wingi. Jifunze wingi usiofuata kanuni kwa moyo — men, women, children, people, feet, teeth, mice — na kumbuka kwamba jeans, trousers, scissors na glasses daima ziko katika wingi.
Mazoezi
A. Muundo
Andika wingi (plural) wa nomino.
-
one bus → two
-
one baby → two
-
one boy → two
-
one wife → two
-
one tooth → two
-
one photo → two
-
one box → two
-
one child → two
B. Maana
Chagua au andika jibu sahihi.
-
Chagua jibu sahihi: … is at the door.
-
Chagua jibu sahihi: My jeans … new.
-
Chagua jibu sahihi: I need .
-
Je, "watches" ina silabi ya ziada mwishoni? …
-
Three (fish) are in the tank.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
The womans are here.
-
My glasses is on the table.
-
I see five deers.
-
The babys are asleep.
-
The children are in the garden.
D. Katika Muktadha
Kamilisha maandishi kwa wingi wa neno lililo kwenye mabano.
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika sentensi mbili kuhusu watu wa familia yako. Tumia wingi.
-
Andika kuhusu vitu vitatu vilivyo kwenye mkoba wako au chumbani kwako. Tumia wingi.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-02 To Be (Am, Is, Are) kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia, Mifano na Mazoezi My parents teachers.
-
A1-04 Namba kwa Kiingereza: Umri, Bei na Namba za Simu (Thirteen au Thirty?) Chagua jibu sahihi: … people
Majibu
A. Muundo
- buses
- babies
- boys
- wives
- teeth
- photos
- boxes
- children
B. Maana
- A person
- are
- a pair of scissors
- yes
- fish
C. Tafuta Kosa
- The women are here. / The woman is here.
- My glasses are on the table.
- I see five deer.
- The babies are asleep.
- ✓ The children are in the garden.
D. Katika Muktadha
- children
- bedrooms
- shelves
- boxes
- people
- women
E. Zamu Yako
- I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
- My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.
F. Marudio Mchanganyiko
- are
- two hundred
