SlowingoSarufi
A1 6 / 32

A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza

A, An and The

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuchagua a, an, the au kutotumia kibainishi katika sentensi za kila siku: kwa kitu kimoja kati ya vingi, kwa kazi, kwa kitu mnachokijua wote wawili, na kwa mambo ya jumla.

Wazo Kuu

A, an na the ni vibainishi (articles). Ni sehemu ya determiners: maneno madogo yanayokuja kabla ya nomino na kumwambia msikilizaji kipi au vingapi. Vibainishi hujibu swali moja rahisi: je, msikilizaji anajua ni kipi?

Unasema, "I have a dog." Kwa rafiki yako, huyu ni mbwa mpya — mbwa mmoja tu kati ya mamilioni. Kesho yake unasema, "The dog is sick." Sasa rafiki yako anajua hasa ni mbwa yupi. Fikiria nyuso kwenye sherehe: a/an ni uso mpya — "mmoja, yeyote, mtu mpya". The ni uso unaojulikana — mtu mnayemjua wote wawili.

Unapozungumzia mambo kwa ujumla — mbwa, muziki, kahawa kama kinywaji — humaanishi uso wowote, mpya wala unaojulikana, kwa hiyo kwa kawaida hutumii kibainishi kabisa: Dogs are friendly. Music is fun.

Kwetu hili ni somo muhimu sana, kwa sababu Kiswahili hakina vibainishi kabisa. Tunasema Nina mbwa na Mbwa ni mgonjwa bila neno lolote kabla ya mbwa. Msikilizaji anaelewa kutokana na muktadha, au kutokana na maneno kama huyo, yule au mmoja. Kiingereza kinataka uonyeshe hili kila mara, kwa neno dogo kabla ya nomino.

Chaguo kati ya a na an linahusu sauti tu: an kabla ya sauti ya irabu, a kabla ya sauti ya konsonanti. Sikiliza kwa masikio, si kwa macho.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili hakina a, an wala the. Pale tunapotaka kusisitiza, tunatumia mmoja (kitu kipya) au huyo / yule / hicho (kitu tunachokijua). Kiingereza hutumia vibainishi karibu kila mara mbele ya nomino ya umoja inayohesabika. Kwa maana ya jumla na kwa majina, lugha zote mbili zinafanana: hakuna kibainishi.

KiswahiliKiingerezaTofauti
Mimi ni mwalimu.I'm a teacher.Kiswahili: hakuna kitu; Kiingereza: a kwa kazi ya mtu mmoja
Kuna mwanamke mmoja mlangoni.A woman is at the door.kitu kipya: mmoja → a, si one
Nina mbwa. Mbwa huyo ni mgonjwa.I have a dog. The dog is sick.tunayemjua: huyo (si lazima) → the (lazima)
Choo kiko wapi?Where's the bathroom?hali inaonyesha ni kipi: Kiswahili hakina kitu; Kiingereza the
Leo jua ni kali sana.The sun is very strong today.kitu kimoja tu duniani: the
Mbwa ni wanyama wazuri wa kufuga.Dogs are great pets.sawa: maana ya jumla, hakuna kibainishi
Tom yuko Berlin.Tom is in Berlin.sawa: majina hayana kibainishi

Kwa hiyo kabla ya kila nomino ya umoja inayohesabika, jiulize: ni mpya au mmoja kati ya wengi (a/an)? Au tunakijua wote wawili (the)? Nomino ya umoja inayohesabika katika Kiingereza karibu kamwe haikai peke yake.

Muundo

Machaguo matatu

KibainishiPamoja naMaanaMfano
a / ankitu kimoja kinachohesabika (umoja)kimoja kati ya vingi; habari mpyaI have a car.
thenomino za umoja, wingi na zisizohesabikakile/vile hasa tunavyovijua woteThe car is outside.
hakuna kibainishinomino za wingi na zisizohesabikavitu kwa ujumlaCars are expensive.

Nomino zisizohesabika (uncountable) ni nomino usizoweza kuhesabu: water, music. Tazama A1-24.

A au an? Sikiliza sauti ya kwanza

a + sauti ya konsonantian + sauti ya irabu
a book, a caran apple, an egg
a university — inaanza kwa sauti ya "y"an hour — h haitamkwi
a uniform — inaanza kwa sauti ya "y"an umbrella
a one-way ticket — inaanza kwa sauti ya "w"an X-ray — inaanza kwa sauti ya "e" ("ex")
a housean old house — neno linalofuata ndilo linaloamua

Wakati wa kutumia the

SababuMfano
mara ya pili kutajwaI have a lamp. The lamp is blue.
hali inaonyesha wazi ni kipiWhere's the bathroom?
kipo kimoja tuthe sun, the moon, the internet

Hakuna kibainishi

HaliMfano
nomino za wingi kwa ujumlaCats are cute.
nomino zisizohesabika kwa ujumlaWater is important.
majina mengi ya watu, miji, nchiMaria is in Lisbon.

Matumizi

1A/an kwa Kimoja kati ya Vingi, au Kitu Kipya

Tumia a/an pamoja na kitu kimoja kinachohesabika kikiwa mfano mmoja wa aina yake, au unapokitaja kwa mara ya kwanza.

It's an interesting idea.
Ni wazo la kuvutia.
Kiswahili hakina an; Kiingereza kinahitaji
Lisbon is a beautiful city.
Lisbon ni mji mzuri.
It's a good question.
Ni swali zuri.
It's a beautiful day.
Ni siku nzuri.
I'm in a taxi.
Niko ndani ya teksi.
teksi moja, si muhimu ipi

2A/an kwa Kazi

Unaposema kazi ya mtu mmoja, tumia a/an. Kwa kazi za watu wengi (wingi), hakuna kibainishi.

My mother is a nurse.
Mama yangu ni muuguzi.
mtu mmoja → a
He's an architect.
Yeye ni mbunifu wa majengo.
yeye ni mwanamume → he; an kabla ya sauti ya irabu
I'm an engineer.
Mimi ni mhandisi.
They're engineers.
Wao ni wahandisi.
wingi: hakuna kibainishi

3The kwa Kitu Maalum Tunachokijua Wote

Tumia the msikilizaji anapojua hasa ni kipi: kwa sababu ulikitaja kabla, au kwa sababu hali inaonyesha wazi.

I have a cat and a dog. The cat is ten.
Nina paka na mbwa. Paka ana miaka kumi.
mara ya pili kutajwa → the; Kiswahili kinaweza kusema "paka huyo"
Where's the bathroom?
Choo kiko wapi?
kile kilicho katika jengo hili
The keys are on the table.
Funguo ziko mezani.
funguo na meza zilizo hapa
The kids are at school.
Watoto wako shuleni.
watoto wetu
The pizza here is great.
Pizza ya hapa ni nzuri sana.
pizza ya mgahawa huu

4The kwa Vitu Vilivyo Kimoja Tu

Tumia the kwa vitu ambavyo ni kimoja tu katika ulimwengu wetu.

The sun is very strong today.
Leo jua ni kali sana.
The moon is beautiful tonight.
Mwezi unapendeza sana usiku wa leo.
The sky is so blue.
Anga ni la buluu sana.
The internet is very slow today.
Leo intaneti iko polepole sana.

5Hakuna Kibainishi kwa Maana ya Jumla na kwa Majina

Kwa nomino za wingi au zisizohesabika kwa maana ya jumla, usitumie kibainishi. Majina mengi ya watu, miji na nchi hayana kibainishi. (Baadhi ya majina yana the: tazama B1-23.)

Dogs are great pets.
Mbwa ni wanyama wazuri wa kufuga.
mbwa wote, kwa ujumla
Coffee is very popular.
Kahawa inapendwa sana.
kahawa kwa ujumla
Music is important to me.
Muziki ni muhimu kwangu.
Water is good for you.
Maji ni mazuri kwa afya yako.
Tom is in Berlin.
Tom yuko Berlin.
Canada is very big.
Kanada ni kubwa sana.

6A au An? Sikiliza Sauti

Chagua a au an kwa sauti ya kwanza ya neno linalofuata, si kwa herufi ya kwanza.

The station is an hour from here.
Stesheni iko umbali wa saa moja kutoka hapa.
h haitamkwi
She's a university student.
Yeye ni mwanafunzi wa chuo kikuu.
sauti ya "y"; yeye ni mwanamke → she
It's an old car.
Ni gari la zamani.
neno linalofuata ni "old"
It's a one-way street.
Ni barabara ya upande mmoja.
sauti ya "w"

Makosa ya Kawaida

❌She is doctor.
✅She is a doctor.
Kazi ya mtu mmoja inahitaji a/an.
❌a hour
✅an hour
h haitamkwi, kwa hiyo sauti ya kwanza ni irabu.
❌an university
✅a university
University inaanza kwa sauti ya "y".
❌It's a interesting idea.
✅It's an interesting idea.
Sauti ya irabu → an.
❌She is in the London.
✅She is in London.
Majina mengi ya miji hayana kibainishi.
❌They are a teachers.
✅They are teachers.
A/an huenda na nomino moja (umoja) inayohesabika, si na nomino za wingi.
⚠️I like the music. (= music in general)
✅I like music.
"the music" ni Kiingereza sahihi, lakini humaanisha muziki maalum (wimbo huu, muziki wa hapa). Kwa muziki kwa ujumla, usitumie kibainishi.
⚠️The dogs are friendly animals. (= all dogs)
✅Dogs are friendly animals.
"The dogs" humaanisha mbwa maalum. Kwa mbwa kwa ujumla, usitumie kibainishi.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Nomino "uchi". Kwa sababu Kiswahili hakina vibainishi, ni rahisi kuweka nomino ya umoja peke yake katika Kiingereza: Ninaishi katika nyumba ndogo → "I live in small house". Katika Kiingereza, nomino ya umoja inayohesabika karibu kamwe haikai peke yake.

❌I live in small house.
✅I live in a small house.
nyumba moja, mpya kwa msikilizaji → a.
❌It is good idea.
✅It is a good idea.
Hata kukiwa na kivumishi, a inahitajika.

2. The iliyosahaulika. Tunasema Mwalimu hayupo leo au Choo kiko wapi? bila neno lolote, kwa sababu wote tunajua ni mwalimu yupi au choo kipi. Katika Kiingereza, ujuzi huu wa pamoja unahitaji the.

❌Teacher is not here today.
✅The teacher is not here today.
Mwalimu wetu, tunayemjua → the.
❌Where is toilet?
✅Where is the toilet?
Choo cha jengo hili → the.

3. Mmoja → one. Kiswahili hutambulisha kitu kipya kwa mmoja: Kuna mwanamke mmoja mlangoni. Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, hii mara nyingi inakuwa one. Sentensi ni sahihi kisarufi, lakini one inasisitiza idadi. Kwa kitu kipya tu, Kiingereza husema a/an.

⚠️One woman is at the door. She wants to see you.
✅A woman is at the door. She wants to see you.
Si kosa la sarufi, lakini one inasisitiza "mmoja, si wawili"; kwa mtu mpya tu, tumia a.

4. Herufi badala ya sauti. Katika Kiswahili, kila herufi ina sauti yake moja: u daima ni "u". Kwa hiyo neno linaloanza na u linaonekana kuhitaji an. Lakini maneno mengi ya Kiingereza yanayoanza na u yana sauti ya "y" mwanzoni (you-), na kisha ni a.

❌It's an useful book.
✅It's a useful book.
useful inaanza kwa sauti ya "y" → a.

Usichanganye

a na the — A hutambulisha kitu kipya; the huonyesha kile tunachokijua tayari.

I have a new phone.
Nina simu mpya.
habari mpya
The phone is amazing.
Simu hiyo ni nzuri ajabu.
ile niliyoitaja sasa hivi; hiyo ~ the

Maana ya jumla na maana maalum — Hakuna kibainishi = wote, kwa ujumla; the = hawa hasa.

Students are often tired.
Mara nyingi wanafunzi huwa wamechoka.
wanafunzi kwa ujumla
The students in my class are tired.
Wanafunzi wa darasa langu wamechoka.
kikundi maalum; wamechoka ni hali ya sasa → are tired

a/an na one — A/an humaanisha tu "mmoja kati ya wengi". Tumia one idadi ikiwa muhimu (namba: tazama A1-04).

I have a brother.
Nina kaka.
idadi si muhimu
I have one brother, not two.
Nina kaka mmoja, si wawili.
idadi ni muhimu

Tahajia na Matamshi

  • a kwa kawaida ni dhaifu: /ə/, kama "uh" fupi — a book /ə bʊk/. Usiitamke kama a kamili ya Kiswahili. an kwa kawaida ni /ən/ na huungana na neno linalofuata: an egg inasikika kama "a-negg".
  • the ni /ðə/ kabla ya sauti ya konsonanti (the car), na mara nyingi /ði/ kabla ya sauti ya irabu (the apple). Wazungumzaji wengi hutumia /ðə/ kila mahali; yote mawili ni sahihi.
  • Sauti ya kwanza ya the, /ð/, ni ile ya dh katika dhahabu: ncha ya ulimi kati ya meno, na koo linatetemeka. Kiswahili sanifu kina sauti hii, lakini wengi huibadilisha kuwa d au z ("de", "ze") — jaribu kuepuka hilo.
  • the yenye nguvu /ðiː/ (kama "thee") hutumika hasa kwa msisitizo: This is the place for pizza. (= bora zaidi, maarufu)
  • h isiyotamkwa: hour, honest, honour → an. h inayotamkwa: house, hotel, holiday → a.
  • Kumbuka: katika Kiswahili tahajia na sauti zinaendana; katika Kiingereza mara nyingi haziendani. Kwa a/an, amua kwa sauti unayoisikia.

Kanuni ya Dhahabu

Kipya, au kimoja kati ya vingi → a/an (chagua kwa sauti). Kile tunachokijua wote, au kilicho kimoja tu → the. Nomino za wingi au zisizohesabika kwa ujumla → kwa kawaida hakuna kibainishi. Kiswahili hakina vibainishi, lakini nomino ya umoja inayohesabika katika Kiingereza inahitaji kibainishi.

Mazoezi

A. Muundo

Chagua a au an.

  1. ___ student …
  2. ___ hour …
  3. ___ university …
  4. ___ X-ray …
  5. ___ old house …
  6. ___ umbrella …
  7. ___ uniform …

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Nina mwana wa kiume na binti. Chagua: … son is five.
  2. Chagua jibu sahihi: … moon is beautiful tonight.
  3. Kwa maana ya jumla: … are independent animals.
  4. Kwa maana ya jumla: … is sweet.
  5. Chumbani kwangu kuna dirisha moja tu. Chagua: … window is open.
  6. Chagua jibu sahihi: My parents are ….

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. My brother is engineer.
  2. She is in the Madrid.
  3. It's a hour from here.
  4. They are a teachers.
  5. The sun is very hot today.

D. Katika Muktadha

Mkahawa huu ni mpya kwa Ana. Andika a, an, the, au no article kama hakuna kibainishi.

A message from Sam
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika kuhusu kazi yako, au kazi za watu wa familia yako. Tumia a/an.
  2. Andika sentensi mbili kuhusu mambo kwa ujumla. Usitumie kibainishi.
Majibu

A. Muundo

  1. a
  2. an
  3. a
  4. an
  5. an
  6. an
  7. a

B. Maana

  1. The
  2. The
  3. Cats
  4. Chocolate
  5. The
  6. doctors

C. Tafuta Kosa

  1. My brother is an engineer.
  2. She is in Madrid.
  3. It's an hour from here.
  4. They are teachers. / They are the teachers.
  5. ✓ The sun is very hot today.

D. Katika Muktadha

  1. a
  2. The
  3. the
  4. an

E. Zamu Yako

  1. I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
  2. Music is important to me. Cats are great pets.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. children
  2. she isn't / she's not
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play