Upprifjun: be, nafnorð og fornöfn á ensku (A1-01–A1-11)
Review: Be, Nouns and Pronouns
Á þessari síðu
Þessi upprifjun nær yfir
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu myndað réttar setningar með am / is / are, lýst fólki og hlutum með réttu nafnorði, greini, ábendingarfornafni, fornafni og lýsingarorði, og sagt hvað er til á tilteknum stað með there is / there are – og valið rétt á milli formanna þegar þau koma fyrir saman.
Það sem við lærðum
| Kennslustund | Efni | Lykildæmi |
|---|---|---|
| A1-01 | venjuleg orðaröð frumlag + sögn + andlag + staður + tími; hver staðhæfing hefur frumlag og sögn; formlegt it um veður, tíma og fjarlægð | I meet my friends in town on Saturdays. |
| A1-02 | be er brú: I am, he / she / it is, you / we / they are um nafn, starf, aldur, líðan, lýsingu og stað | My parents are doctors. |
| A1-03 | neitun: not á eftir be (isn't, aren't, I'm not); spurning: be á undan frumlaginu; stutt svar er bergmál (Yes, I am. / No, it isn't.) | "Is the café open?" "No, it isn't." |
| A1-04 | tölur eru byggðar úr kubbum, ekkert -s á eftir tölu (two hundred); aldur = be + tala; How much is / are…? | "How much are the tickets?" "They're forty dollars each." |
| A1-05 | fleirtala = -s / -es; -ies, -ves; óreglulegar myndir (men, women, children, people, feet, teeth, mice); jeans, scissors eru alltaf í fleirtölu | The children are in the garden. |
| A1-06 | a / an = nýtt eða eitt af mörgum (valið eftir hljóðinu); the = það sem við þekkjum bæði; enginn greinir þegar talað er almennt | I have a cat and a dog. The cat is ten. |
| A1-07 | nálægt → this / these, langt → that / those; one / ones í stað nafnorðsins; This is… til að kynna fólk | These shoes are black. I want the brown ones. |
| A1-08 | my, your, his, her, its, our, their + nafnorð, valið eftir eigandanum; eigandi + 's + hlutur, eigandi í reglulegri fleirtölu s' | Maria is with her brother. |
| A1-09 | á undan sögn I, he, she, we, they; á eftir sögn eða forsetningu me, him, her, us, them; It's me. Me too. | Anna is my best friend. I see her every day. |
| A1-10 | lýsingarorð á undan nafnorði eða á eftir be / look / feel; lýsingarorð fær aldrei fleirtölu-s; very = sterkt, too = vandamál | The shoes are too expensive for me. |
| A1-11 | there is + einn hlutur eða óteljanlegt, there are + fleirtala; Is there…? How many… are there?; síðan tölum við um það með it / they | There's a new café in town. It's really nice. |
Mikilvægur samanburður
be eða ekkert be – Be er brúin þegar engin athafnarsögn er í setningunni: nafn, starf, aldur, líðan, lýsing, staður. Hér er íslenskan oft eins („Ég er svangur“, „Hún er kennari“). Ef setningin hefur athafnarsögn er hún aðalsögnin og be bætist ekki við – og „Ég er sammála“ er á ensku I agree, án am. A1-01 A1-02
- Athugaðu: er athafnarsögn í setningunni, eins og need, live eða like? → ekkert be. Kemur aðeins lýsing, starf, aldur, líðan eða staður á eftir frumlaginu? → notaðu be.
is / isn't eða are / aren't – Skoðaðu frumlagið: einn maður eða hlutur → is / isn't; tveir eða fleiri → are / aren't. I hefur sína eigin mynd: am, I'm not. Óreglulegar fleirtölumyndir og orð sem eru aðeins til í fleirtölu fara með are. Íslenska „er / eru“ hjálpar hér – en gættu að orðum sem eru í fleirtölu á íslensku en ekki á ensku, eins og „peningar“ (money is). A1-02 A1-03 A1-05
- Athugaðu: geturðu sett they í stað frumlagsins? → are / aren't. He, she eða it? → is / isn't.
a / an, the eða enginn greinir – A / an kynnir einn nýjan hlut (valið eftir hljóðinu: an hour, a university). The bendir á hlut sem við þekkjum bæði. Með fleirtölu eða óteljanlegu nafnorði er venjulega enginn greinir þegar talað er almennt. Á íslensku er enginn óákveðinn greinir og ákveðni greinirinn er hengdur aftan á orðið („síminn“), svo spurðu þig um hvert teljanlegt nafnorð í eintölu: a eða the? A1-06
- Athugaðu: nýtt, eitt af mörgum? → a / an. Veit hlustandinn hvaða hlut? → the. Allir þessir hlutir almennt? → enginn greinir.
this / that eða these / those – Tvær spurningar í einu: nálægt eða langt í burtu? einn eða fleiri? Notaðu svo one / ones til að endurtaka ekki nafnorðið. Á íslensku dugar „þessi“ oft bæði um það sem er nálægt og langt í burtu; á ensku þarftu að velja. A1-07
- Athugaðu: nálægt + eitt → this; nálægt + mörg → these; langt + eitt → that; langt + mörg → those.
I / me / my – Sama manneskjan hefur þrjár myndir. Á undan sögn → frumlagsmynd. Á eftir sögn eða forsetningu → andlagsmynd. Á undan nafnorði til að sýna eiganda → eignarfornafn. Her er bæði andlag og eignarfornafn: skoðaðu hvað kemur á eftir. Íslenska „sinn, sín, sitt“ sýnir ekki kyn eigandans – á ensku velurðu his eða her eftir eigandanum. A1-08 A1-09
- Athugaðu: á undan sögninni? → I, he, she, we, they. Á eftir sögn eða with, for, from…? → me, him, her, us, them. Á undan nafnorði? → my, his, her, our, their.
fleirtölu-s, eignarfalls-'s eða 's = is – Fleirtala fær ekkert úrfellingarmerki. 's á eftir nafni eða nafnorði sýnir eiganda eða þýðir is: skoðaðu hvað kemur næst. A1-02 A1-05 A1-08
- Athugaðu: fleiri en einn og enginn á neitt? → -s án úrfellingarmerkis. Geturðu sagt „is“ í staðinn? → 's = is. Kemur hlutur sem eigandinn á næst? → eignarfalls-'s.
there is eða it is – There is / there are kynnir eitthvað nýtt sem er til á tilteknum stað. Síðan lýsa it eða they því. Um veður, tíma og fjarlægð notarðu it. Á íslensku byrja báðar setningarnar oft á „Það er“ („Það er taska á stólnum“, „Það er kalt í dag“), en á ensku eru þetta tvö ólík mynstur. A1-01 A1-11
- Athugaðu: segirðu að eitthvað sé til einhvers staðar? → there is / are. Lýsirðu hlut sem búið er að nefna, eða veðri, tíma, fjarlægð? → it.
it's eða its – It's = it is. Its = sem tilheyrir því, án úrfellingarmerkis. A1-02 A1-08
- Athugaðu: geturðu sagt „it is“ (eða „it has“)? → it's. Ef ekki → its.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Þú hefur rétt fyrir þér“ → You have right. Á íslensku segjum við „hafa rétt fyrir sér“ og „hafa rangt fyrir sér“, með sögninni „hafa“: „Þóra hefur rétt fyrir sér“, „Þú hefur rangt fyrir þér“. Á ensku er þetta be + lýsingarorð: Thora is right. You're wrong. A1-02 A1-03
2. „Við erum sammála“ → We are agree. Á íslensku er „sammála“ lýsingarorð og stendur með „vera“: „Ég er sammála“, „Foreldrar mínir eru ekki sammála“. Á ensku er agree sögn. Hún þarf ekki be, og í neitun og spurningu þarf hún do / does. A1-02 A1-13
3. „Við erum fimm“ → We are five. Á íslensku segjum við „Við erum fimm“ eða „Við verðum sex í mat“ þegar við segjum hvað hópurinn er stór. Á ensku hljómar We are five undarlega – eins og svar um aldur. Fjöldi fólks er venjulega There are five of us eða We're a group of five. A1-04 A1-11
4. „Peningarnir eru á borðinu“ → The money are. Á íslensku eru „peningar“ í fleirtölu: „Peningarnir eru í veskinu“, „Peningarnir fyrir ferðina eru komnir“. Enska money er óteljanlegt nafnorð og fer því með is og it. A1-02 A1-05
Gullnu reglurnar
- A1-01 Venjuleg röð: frumlag, sögn, andlag, svo staður, svo tími. Í staðhæfingu stendur frumlagið á undan sögninni, líka þegar setningin byrjar á tíma. Staðhæfing þarf frumlag og sögn; ef ekkert raunverulegt frumlag er til (veður, klukka, fjarlægð) notarðu it.
- A1-02 Engin athafnarsögn í setningunni, en þú vilt tengja frumlagið við lýsingu, starf, stað eða aldur? Notaðu be: I → am, he / she / it / einn hlutur → is, you / we / they / margir hlutir → are. Og frumlagið verður alltaf að vera til staðar: „Í dag er kalt“ er á ensku It's cold today, og hlutur er alltaf it.
- A1-03 Be vinnur ein: í neitun setur þú not á eftir henni, í spurningu setur þú hana á undan frumlaginu – alveg eins og „ekki“ og „Ertu…?“ á íslensku. Gleymdu ekki it í spurningum um veður og fjarlægð, og svaraðu með bergmáli – fornafn og be: Yes, I am. / No, it isn't.
- A1-04 Byggðu tölur frá stærsta kubbnum niður (thousand, hundred, svo afgangurinn); á eftir tölu eru hundred / thousand / million án -s. Aldur: be + tala. Verð: How much is…? / How much are…? – ekki What costs…? Tugabrot: point, ekki comma.
- A1-05 Um fleiri en einn bætirðu við -s (eða -es á eftir s, sh, ch, x, z) – líka á eftir twenty-one, thirty-one og svo framvegis. Lærðu óreglulegu myndirnar utan að – men, women, children, people, feet, teeth, mice – og mundu að jeans, trousers, scissors og glasses eru alltaf í fleirtölu og eru taldar með a pair of.
- A1-06 Nýr hlutur eða einn af mörgum → a/an (veldu eftir hljóðinu). Hlutur sem við þekkjum bæði eða sá eini sinnar tegundar → the. Fleirtala eða óteljanleg nafnorð almennt → yfirleitt enginn greinir. Íslenskan hjálpar þér með the, en a / an þarftu alltaf að muna sjálfur.
- A1-07 Nálægt → this / these; langt → that / those (líka þar sem við segjum „þessi … þarna“). Einn → this / that; fleiri → these / those, líka þar sem við segjum „Þetta eru…“. Endurtaktu ekki nafnorðið – segðu one eða ones.
- A1-08 Eigandinn fremst: my / your / his / her / its / our / their + nafnorð eða eigandi + 's + hlutur – án the, líka þar sem íslenskan segir „bíllinn hans pabba“ (= my dad's car). Veldu his/her eftir eigandanum, ekki hlutnum, og hlutur á alltaf its – án úrfellingarmerkis.
- A1-09 Á undan sögn → I, he, she, we, they. Á eftir sögn eða forsetningu → me, him, her, us, them. You og it breytast aldrei, og hlutur er alltaf it. Lærðu forsetninguna með sögninni: listen to me, wait for us, explain it to me.
- A1-10 Lýsingarorðið stendur yfirleitt á undan nafnorði eða á eftir be / look / feel – og það fær aldrei fleirtölu-s eða aðra endingu. Very = sterkt; too = vandamál. Í eintölu: a + very + lýsingarorð + nafnorð, en quite a + lýsingarorð + nafnorð.
- A1-11 Er eitthvað nýtt til einhvers staðar? Byrjaðu á there: there is + einn hlutur (eða óteljanlegur), there are + fleirtala – líka þar sem íslenskan segir bara „Í bænum eru…“ eða „Er…?“. Talaðu svo um hlutinn með it eða they. Veður, tími, fjarlægð og aðstæður → it. Í neitun aðeins eitt neitunarorð.
Æfingar
A. Form
Fylltu í eyðurnar og breyttu setningunum.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar My parents at work today.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör Búðu til neitun: The bus is late.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör Búðu til spurningu: Your sister is a nurse.
-
A1-04 Tölur á ensku: aldur, verð og símanúmer (numbers) Skrifaðu með orðum (UK): 250
-
A1-05 Fleirtala nafnorða á ensku: -s, -es og óreglulegar myndir (plural nouns) one knife → two
-
A1-07 This, that, these, those á ensku: nálægt, fjarlægt, eitt og fleiri (near, many) bags are very heavy.
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's Skrifaðu með ' eða 's: the bedroom of my parents
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt any eggs in the fridge? (question)
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar Veldu setninguna sem segir rétt frá aldri: …
-
A1-04 Tölur á ensku: aldur, verð og símanúmer (numbers) Þú vilt vita verðið. Veldu rétta svarið: … are these shoes?
-
A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður Almennt: … are great pets.
-
A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður I have a cat and a dog. … cat is ten.
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's Veldu rétta svarið: Tom is with … sister, Anna.
-
A1-09 Fornöfn í andlagi á ensku: me, him, her, us, them (object pronouns) Veldu rétta svarið: is my teacher. I like a lot.
-
A1-10 Lýsingarorð á ensku: staðsetning, very, quite og too (adjectives) Það er vandamál. Veldu rétta svarið: The suitcase is … heavy for me.
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt There's a new café near my flat. … is really nice.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
A1-01 Orðaröð í ensku: frumlag, sögn og andlag (word order) Is very windy today.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör Svar við "Are you a student?": Yes, I'm.
-
A1-05 Fleirtala nafnorða á ensku: -s, -es og óreglulegar myndir (plural nouns) Three childs are in the garden.
-
A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður My sister is engineer.
-
A1-07 This, that, these, those á ensku: nálægt, fjarlægt, eitt og fleiri Those car is very fast.
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's The cat is in it's basket.
-
A1-10 Lýsingarorð á ensku: staðsetning, very, quite og too (adjectives) They are tireds today.
-
A1-09 Fornöfn í andlagi á ensku: me, him, her, us, them (object pronouns) The message is from them.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum.
Hi Sam! I'm in Dublin with 25 (I) sister. Our hotel is 26 (a / an) old building near the river. 27 (There is / There are) two big beds in our room, and 28 (there's / it's) a small balcony. The room is small. 29 (It's / Its) very clean, and the 30 (person) at the hotel are really friendly. 31 (This / These) photos are from this morning. 32 (The / A) sky is so blue! It 33 (be / not) cold today. We are very happy! Is your sister at home this week? I miss 34 (she / her)!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um heimilið þitt, fjölskylduna og nýjan skólafélaga.
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt Lýstu herberginu þínu eða heimilinu í þremur setningum. Notaðu there is, there are og it eða they.
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's Kynntu tvær manneskjur á fjölskyldumynd. Notaðu This is… / These are… og eignarfornafn eða 's.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör Skrifaðu tvær spurningar með be til nýs skólafélaga. Skrifaðu svo þín eigin stuttu svör.
Svör
A. Form
- are
- The bus isn't late. / The bus is not late.
- Is your sister a nurse?
- two hundred and fifty
- knives
- These
- my parents' bedroom
- Are there
B. Merking
- I'm 30.
- How much
- Dogs
- The
- his
- She … her
- too
- It
C. Finndu villuna
- It is very windy today. / It's very windy today.
- Yes, I am.
- Three children are in the garden.
- My sister is an engineer. / My sister's an engineer.
- That car is very fast.
- The cat is in its basket.
- They are tired today. / They're tired today.
- ✓ The message is from them.
D. Í samhengi
- my
- an
- There are
- there's / there is
- It's / It is
- people
- These
- The
- isn't / 's not / is not
- her
E. Spreyttu þig
- There's a big window in my room. It's very old. There are two chairs, and they're blue.
- This is my brother's wife, Ana. These are their children, Leo and Mia.
- Are you from here? No, I'm not. Is your flat near the school? Yes, it is.
