Have va Have Got oʻzbekcha: «mening … bor» inglizcha qanday aytiladi?
Have and Have Got
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz have va have got yordamida nimangiz borligi, oilangiz, odamlarning tashqi koʻrinishi va kasal boʻlganingiz haqida darak, inkor va savol gaplarda gapira olasiz. Have breakfast kabi kundalik harakatlar uchun ham have ni ishlata olasiz.
Asosiy gʻoya
Have odamni uning hayotidagi narsa bilan bogʻlaydi: mashina, singil, koʻk koʻzlar, bosh ogʻrigʻi. Odamni magnit deb tasavvur qiling. Narsalar unga yopishadi va hayotining bir qismiga aylanadi: mashina, singil, koʻk koʻzlar, it, hatto shamollash ham. I have a car. I have a dog.
Ingliz tilida buni aytishning ikki yoʻli bor. Have ingliz tilining hamma turida ishlaydi. Have got ham xuddi shu maʼnoni beradi va britan ingliz tilida, ayniqsa ogʻzaki nutqda juda keng tarqalgan. Amerika ingliz tilida odatiy shakl have, lekin norasmiy nutqda I've got ham koʻp uchraydi.
Bu ikki shakl inkor va savolda turlicha ishlaydi. Have oddiy feʼl, shuning uchun inkor va savolda do / does ishlatadi, xuddi A1-13 dagidek. Have got da esa have yordamchi feʼl, shuning uchun u not ni oʻzi oladi va gap boshiga oʻzi oʻtadi.
Yana bir narsa: have harakatni ham bildirishi mumkin: have lunch (tushlik qilmoq), have a shower (dush qabul qilmoq). Bu egalik emas, shuning uchun bu yerda have got ishlatib boʻlmaydi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida egalikni feʼl bilan emas, bor / yoʻq soʻzlari bilan aytamiz: «Mening mashinam bor», «Singlim yoʻq». Bu gapda ega aslida narsa (mashina), u esa egalik qoʻshimchasini oladi. Ingliz tilida esa ega — odam, feʼl — have: I have a car. «Bor» soʻzi ikki ishni bajaradi: egalik (have) va biror joyda borlik (there is, A1-11). Ingliz tilida bular ikki xil tuzilish. Kasallik va harakatlar uchun oʻzbekchada koʻpincha feʼl ishlatamiz («boshim ogʻriyapti», «nonushta qilaman»), inglizchada esa have + ot.
| Oʻzbekcha | Inglizcha | Farqi |
|---|---|---|
| Mening yangi telefonim bor. | I have a new phone. / I've got a new phone. | oʻzbekchada ega telefon, kesim «bor»; inglizchada ega I, feʼl have |
| Uning mashinasi yoʻq. | She doesn't have a car. / She hasn't got a car. | «yoʻq» → don't / doesn't have yoki haven't / hasn't got |
| Akangiz bormi? | Do you have a brother? / Have you got a brother? | -mi oxirida; inglizchada Do yoki Have gap boshida |
| Uning sochi uzun va qora. | She has long, dark hair. | oʻzbekchada sifat kesim; inglizchada has + soch |
| Boshim ogʻriyapti. | I have a headache. | oʻzbekchada feʼl; inglizchada have + a + ot |
| Nonushta qilaman. | I have breakfast. | «qilmoq» → have (harakat); bu yerda have got boʻlmaydi |
| Kvartirada balkon bor. | The flat has a balcony. / There's a balcony in the flat. | «bor»: egalik → has, joyda borlik → there is |
Xulosa: «… bor» deb oʻylaganingizda inglizchada kimning yoki nimaning egaligi haqida gapirayotganingizni toping. U ega boʻladi, undan keyin have / has.
Tuzilish
Darak gap
| Ega | have | have got (asosan UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
Inkor
| Ega | have (hamma turlarida) | have got (asosan UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
doesn't dan keyin has emas, have ishlating: She doesn't have a car.
Savollar va qisqa javoblar
| Shakl | Savol | Ha | Yoʻq |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
Ikki shaklni aralashtirmang: Do you have got…? emas. Savoldagi yordamchi feʼl bilan javob bering: Have you got…? — Yes, I have.
Qisqargan shakllar: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Egalik maʼnosidagi oddiy have odatda toʻliq shaklda yoziladi: I have a car.
Harakat uchun have (faqat have, hech qachon have got)
| have + … | Misollar |
|---|---|
| ovqat va ichimliklar | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| yuvinish | have a shower / a bath; take a shower ham keng tarqalgan, ayniqsa AQSHda |
| tadbir va tajribalar | have a party / a good time / a break / a lesson |
Qoʻllanish
1Egalik
Oʻzingizga tegishli narsalar uchun have yoki have got ishlating.
2Oila, doʻstlar va uy hayvonlari
Hayotingizdagi odamlar va hayvonlar uchun have / have got ishlating.
3Tashqi koʻrinish
Soch, koʻz va boshqa belgilar uchun have / have got ishlating. Oʻzbekchada bu yerda koʻpincha sifat ishlatamiz («sochi uzun»).
4Kasalliklar, muammolar va uchrashuvlar
Kasallik va ogʻriq uchun have / have got ishlating, odatda a / an bilan. Muammo va uchrashuvlar uchun ham ishlaydi.
5Harakat uchun have — hech qachon have got emas
Have + ot harakatni bildirishi mumkin: ovqatlanish, ichish, yuvinish, tadbirlar. Bu yerda have oddiy harakat feʼli va have got ishlatib boʻlmaydi. Oʻzbekchada bunday joylarda koʻpincha «qilmoq» keladi: «nonushta qilmoq», «tushlik qilmoq».
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Oilamizda … bor» → In my family have. Oʻzbekchada «Oilamizda besh kishi bor», «Shahrimizda katta park bor» deymiz va «bor» ni avtomatik ravishda have deb tarjima qilamiz. Lekin gap boshida in… tursa, ega yoʻq boʻlib qoladi. Yoki egani oʻzgartiring (My family has…), yoki there is / there are ishlating.
2. «Ikkita akam bor» → two brother. Oʻzbekchada sondan keyin ot birlikda qoladi: «ikkita aka», «uchta mushuk». Ingliz tilida esa birdan koʻp boʻlsa, ot koʻplikda keladi.
3. «Shamollab qoldim» → I'm cold. Oʻzbekchada «shamollamoq» feʼl, shuning uchun uni koʻpincha I'm cold deb tarjima qilamiz. Lekin I'm cold = «sovqotyapman». Kasallik (a cold) ot, shuning uchun have bilan keladi.
4. «Nonushta qilaman» → make breakfast. «Qilmoq» ni make yoki do deb tarjima qilish odati bor. Lekin make breakfast = nonushta tayyorlamoq. Ovqatlanish haqida gapirganda have ishlating.
Adashtirmang
have (egalik) va have (harakat) — Egalik have yoki have got bilan aytiladi. Harakat esa faqat have bilan. (Have bilan harakatlar Present Continuous da ham kelishi mumkin — I'm having lunch: A1-23 ga qarang.)
have va there is — Have = kimningdir nimasidir bor; there is = biror joyda nimadir bor. Oʻzbekchada ikkalasi ham «bor». A1-11 ga qarang.
be va have — His-tuygʻular, yosh va holatlar be bilan keladi. Kasallik ot, shuning uchun have bilan. A1-02 ga qarang.
Imlo va talaffuz
- has /hæz/: /æ/ uchun ogʻizni keng oching, til pastda. Oxiridagi /z/ jarangli; oʻzbekzabonlar koʻpincha uni jarangsiz qiladi va has «hes» kabi eshitiladi. Tez nutqda u kuchsiz boʻladi: /həz/.
- have got da have odatda qisqaradi va urgʻu got ga tushadi: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). I've dagi /v/ ni yaxshi ayting: pastki lab yuqori tishlarga tegadi.
- she's got = she has got, lekin she's = she is ham boʻlishi mumkin. Keyingi soʻzga qarang: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- Qisqa javoblarda yordamchi feʼl kuchli: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
- have oxiridagi /v/ ham jarangli; uni «hef» kabi jarangsiz aytmang.
Oltin qoida
have / has ingliz tilining hamma turida ishlaydi va inkor hamda savolda do / does oladi. have got / has got (asosan UK) egalik, oila, tashqi koʻrinish va kasallik uchun xuddi shu maʼnoni beradi, inkor va savolni esa oʻzi yasaydi. Have lunch kabi harakatlar uchun faqat have ishlating.
Mashqlar
A. Tuzilish
Koʻrsatilganidek toʻldiring yoki oʻzgartiring.
-
My brother (have) two cats.
-
Inkor shaklga keltiring (have): I have a bike.
-
Inkor shaklga keltiring (have got): She's got a laptop.
-
Savol tuzing (have): They have a garden.
-
Savol tuzing (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I … a terrible headache.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: She … a shower after the gym.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
Toʻgʻri javobni tanlang: My grandmother … 80.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Oilangiz yoki narsalaringiz haqida uchta gap yozing. Have yoki have got ishlating.
-
Bir doʻstingizning tashqi koʻrinishini ikkita gap bilan tasvirlang.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-13 Present Simple inkor va savol oʻzbekcha: don't, doesn't, do, does qachon ishlatiladi? your sister work in a bank?
-
A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi? a supermarket near my flat.
-
A1-02 To Be (am, is, are) oʻzbekcha: qachon va qanday ishlatiladi — misollar va mashqlar My son six years old.
Javoblar
A. Tuzilish
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. Maʼno
- have
- has
- doesn't
- is
C. Xatoni toping
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. Kontekstda
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. Sizning navbatingiz
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. Aralash takrorlash
- Does
- There's / There is
- is
