SlowingoGrammatika
A1 6 / 32

Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish

A, An and The

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz kundalik gaplarda a, an, the yoki artiklsiz variantni tanlay olasiz: koʻpdan biri uchun, kasb uchun, ikkalangiz biladigan narsa uchun va umumiy fikrlar uchun.

Asosiy gʻoya

A, an va the artikllar (articles). Ular otdan oldin keladigan va tinglovchiga qaysi biri yoki nechta ekanini aytadigan kichik soʻzlar (determiners). Artikllar bitta oddiy savolga javob beradi: tinglovchi qaysi biri ekanini biladimi?

Siz «I have a dog» deysiz. Doʻstingiz uchun bu yangi it, millionlab itlardan biri. Ertasi kuni «The dog is sick» deysiz. Endi doʻstingiz aynan qaysi it ekanini biladi. Bazmdagi yuzlarni tasavvur qiling: a / an yangi yuz: «bitta, qandaydir, yangi kimdir». The tanish yuz: ikkalangiz ham taniydigan odam.

Narsalar haqida umuman gapirganda (itlar, musiqa, ichimlik sifatida kofe) hech qaysi bitta yuzni, na yangi, na tanishni nazarda tutmaysiz. Shuning uchun odatda umuman artikl ishlatilmaydi: Dogs are friendly. Music is fun.

Oʻzbek tilida artikl yoʻq, shuning uchun bu dars siz uchun juda muhim. Bizda «bir» soʻzi baʼzan a ga oʻxshab ishlatiladi («Bir doʻstim bor»), tushum kelishigi -ni esa baʼzan the ga oʻxshab tanish narsani koʻrsatadi («Kitobni oʻqiyapman» = aynan oʻsha kitob). Lekin bular ixtiyoriy va har doim ham mos kelmaydi. Ingliz tilida esa birlikdagi sanaladigan ot oldida artikl deyarli doim majburiy.

A va an orasidagi tanlov faqat tovushga bogʻliq: unli tovushdan oldin an, undosh tovushdan oldin a. Koʻzingiz bilan emas, qulogʻingiz bilan tanlang.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida artikl yoʻq: «Menda mashina bor», «Quyosh issiq» gaplarida otdan oldin hech narsa turmaydi. «Bir» va «-ni» baʼzan yordam beradi, lekin ular majburiy emas. Ingliz tilida esa har bir ot uchun tanlaysiz: a / an, the yoki artiklsiz. Umumiy maʼnodagi sanalmaydigan otlarda va nomlarda ikki til bir xil ishlaydi: artikl yoʻq.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
Menda mashina bor.I have a car.oʻzbekchada hech narsa yoʻq; inglizchada birlikdagi sanaladigan ot oldida a shart
Bir doʻstim bor.I have a friend.«bir» ixtiyoriy va baʼzan a ga oʻxshaydi
Kitobni oʻqiyapman.I'm reading the book.-ni tanish narsani koʻrsatishi mumkin, xuddi the kabi
Kitob oʻqiyapman.I'm reading a book.-ni yoʻq: qandaydir kitob → a
Hojatxona qayerda?Where's the bathroom?vaziyatdan aniq; oʻzbekchada hech narsa yoʻq, inglizchada the
Quyosh issiq.The sun is hot.yagona narsa: inglizchada the
Olma foydali.Apples are good for you.umumiy maʼno: oʻzbekchada birlik; inglizchada koʻplik va artiklsiz
Musiqa men uchun muhim.Music is important to me.umumiy maʼnodagi sanalmaydigan ot: ikkala tilda ham artikl yoʻq

Tuzilish

Uchta tanlov

ArtiklQaysi otlar bilanMaʼnosiMisol
a / anbitta sanaladigan narsa (birlik)koʻpdan biri; yangi maʼlumotI have a car.
thebirlik, koʻplik va sanalmaydigan otlarikkalamiz biladigan aniq narsa(lar)The car is outside.
artiklsizkoʻplikdagi va sanalmaydigan otlarumuman narsalarCars are expensive.

Sanalmaydigan otlar (uncountable nouns) sanab boʻlmaydigan narsalar: water, music. A1-24 ga qarang.

A yoki an? Birinchi tovushni tinglang

a + undosh tovushan + unli tovush
a book, a caran apple, an egg
a university: «y» tovushi bilan boshlanadian hour: h oʻqilmaydi
a uniform: «y» tovushi bilan boshlanadian umbrella
a one-way ticket: «w» tovushi bilan boshlanadian X-ray: «e» tovushi bilan boshlanadi («ex»)
a housean old house: keyingi soʻz hal qiladi

The qachon ishlatiladi

SababMisol
ikkinchi marta tilga olingandaI have a lamp. The lamp is blue.
vaziyatdan aniq boʻlgandaWhere's the bathroom?
yagona boʻlgandathe sun, the moon, the internet

Artiklsiz

HolatMisol
umumiy maʼnodagi koʻplik otlarCats are cute.
umumiy maʼnodagi sanalmaydigan otlarWater is important.
odamlar, shaharlar, davlatlarning koʻp nomlariMaria is in Lisbon.

Qoʻllanish

1Koʻpdan biri yoki yangi narsa uchun a / an

Bitta sanaladigan narsa oʻz turining bir namunasi boʻlsa yoki uni birinchi marta tilga olsangiz, a / an ishlating.

It's an interesting idea.
Bu qiziq gʻoya.
oʻzbekchada artikl yoʻq; inglizchada an
Lisbon is a beautiful city.
Lissabon chiroyli shahar.
It's a good question.
Bu yaxshi savol.
It's a beautiful day.
Bugun ajoyib kun.
I'm in a taxi.
Men taksidaman.
qandaydir taksi

2Kasb bilan a / an

Bitta odamning kasbini aytganda a / an ishlating. Kasb koʻplikda boʻlsa, artikl yoʻq.

My mother is a nurse.
Onam hamshira.
He's an architect.
U meʼmor.
«u» erkak → he; unli tovushdan oldin an
I'm an engineer.
Men muhandisman.
They're engineers.
Ular muhandis.
koʻplik: artikl yoʻq

3Ikkalamiz biladigan aniq narsa uchun the

Tinglovchi aynan qaysi biri ekanini bilsa, the ishlating: avval aytgansiz yoki vaziyatdan aniq.

I have a cat and a dog. The cat is ten.
Mening mushugim va itim bor. Mushuk oʻn yoshda.
ikkinchi marta tilga olindi: the
Where's the bathroom?
Hojatxona qayerda?
shu binodagisi
The keys are on the table.
Kalitlar stol ustida.
shu yerdagi kalitlar va stol
The kids are at school.
Bolalar maktabda.
bizning bolalar
The pizza here is great.
Bu yerning pitsasi zoʻr.
shu restorandagi pitsa

4Yagona narsalar uchun the

Dunyoda yagona boʻlgan narsalar uchun the ishlating.

The sun is very strong today.
Bugun quyosh juda kuchli.
The moon is beautiful tonight.
Bu kecha oy juda chiroyli.
The sky is so blue.
Osmon juda moviy.
The internet is very slow today.
Bugun internet juda sekin.

5Umumiy maʼno va nomlar uchun artiklsiz

Umumiy maʼnodagi koʻplik yoki sanalmaydigan otlar bilan artikl ishlatilmaydi. Odamlar, shaharlar va davlatlarning koʻp nomlarida ham artikl yoʻq. (Baʼzi nomlar the bilan keladi: B1-23 ga qarang.)

Dogs are great pets.
It ajoyib uy hayvoni.
oʻzbekchada umumiy maʼnoda birlik; inglizchada koʻplik va artiklsiz
Coffee is very popular.
Kofe juda mashhur.
umuman kofe
Music is important to me.
Musiqa men uchun muhim.
Water is good for you.
Suv foydali.
Tom is in Berlin.
Tom Berlinda.
Canada is very big.
Kanada juda katta.

6A yoki an? Tovushni tinglang

a yoki an ni keyingi soʻzning birinchi harfiga emas, birinchi tovushiga qarab tanlang.

The station is an hour from here.
Vokzal bu yerdan bir soatlik yoʻl.
h oʻqilmaydi
She's a university student.
U universitet talabasi.
«y» tovushi
It's an old car.
Bu eski mashina.
keyingi soʻz old
It's a one-way street.
Bu bir tomonlama koʻcha.
«w» tovushi

Keng tarqalgan xatolar

❌She is doctor.
✅She is a doctor.
Bitta odamning kasbi oldida a / an kerak.
❌a hour
✅an hour
h oʻqilmaydi, demak, birinchi tovush unli.
❌an university
✅a university
University «y» tovushi bilan boshlanadi.
❌It's a interesting idea.
✅It's an interesting idea.
Unli tovush → an.
❌She is in the London.
✅She is in London.
Shahar nomlarining koʻpida artikl yoʻq.
❌They are a teachers.
✅They are teachers.
A / an faqat bitta (birlikdagi) sanaladigan ot bilan keladi, koʻplik bilan emas.
⚠️I like the music. (= umuman musiqa)
✅I like music.
«the music» toʻgʻri inglizcha, lekin aniq musiqani bildiradi (shu qoʻshiq, shu yerdagi musiqa). Umuman musiqa haqida artiklsiz ayting.
⚠️The dogs are friendly animals. (= barcha itlar)
✅Dogs are friendly animals.
«The dogs» aniq itlarni bildiradi. Umuman itlar haqida artiklsiz ayting.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Birlikdagi ot artiklsiz qoladi. Oʻzbekchada «Katta uyda yashaymiz», «Bu juda yaxshi film» deymiz va ot oldida hech narsa yoʻq. Ingliz tilida birlikdagi sanaladigan ot yolgʻiz turolmaydi: oldida a / an, the yoki my, this kabi soʻz boʻlishi kerak.

❌We live in big house.
✅We live in a big house.
❌This is very good film.
✅This is a very good film.

2. Umumiy maʼnoda birlik. Oʻzbekchada umumiy fikrni birlikda aytamiz: «Olma foydali», «Kitob yaxshi doʻst». Inglizchada bunday birlikdagi sanaladigan ot artiklsiz kelmaydi. Umumiy maʼnoda odatda koʻplik ishlatiladi, artiklsiz.

❌Apple is good for you.
✅Apples are good for you.
❌Book is a good friend.
✅Books are good friends.
yoki: A book is a good friend.

3. Tanish narsa uchun the yoʻqoladi. Oʻzbekchada «Shahrimizda yangi park bor. Park juda katta» deymiz: ikkinchi marta ham ot yolgʻiz turadi. Inglizchada tinglovchi qaysi biri ekanini endi biladi, shuning uchun the kerak. Vaziyatdan aniq narsalar ham shunday: «Hojatxona qayerda?» → Where's the toilet?

❌Our town has a new park. Park is very big.
✅Our town has a new park. The park is very big.
❌Excuse me, where is toilet?
✅Excuse me, where is the toilet?

4. «Bir» → one. Oʻzbekchadagi «bir» ni maktabda «one» deb oʻrganamiz, shuning uchun «Bir fikrim bor» → I have one idea chiqadi. Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin one sonni taʼkidlaydi («ikkita emas, bitta»). Oddiy holatda a / an deng.

⚠️I have one idea for the weekend.
✅I have an idea for the weekend.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin one sonni taʼkidlaydi; bu yerda shunchaki «bir fikr».

Adashtirmang

a va the — A yangi narsani tanishtiradi; the biz allaqachon biladigan narsani koʻrsatadi.

I have a new phone.
Mening yangi telefonim bor.
yangi maʼlumot
The phone is amazing.
Telefon ajoyib.
hozirgina aytilgan telefon

Umumiy va aniq — Artiklsiz = hammasi, umuman; the = aynan shular.

Students are often tired.
Talabalar koʻpincha charchagan boʻladi.
umuman talabalar
The students in my class are tired.
Guruhimdagi talabalar charchagan.
aniq bir guruh

a / an va one — A / an shunchaki «koʻpdan biri» degani. Son muhim boʻlsa, one ishlating (sonlar: A1-04 ga qarang).

I have a brother.
Akam bor.
son muhim emas
I have one brother, not two.
Mening bitta akam bor, ikkita emas.
son muhim

Imlo va talaffuz

  • a odatda kuchsiz aytiladi: /ə/, juda qisqa va noaniq unli: a book /ə bʊk/. Uni oʻzbekcha «a» kabi toʻliq va kuchli aytmang. an odatda /ən/ va keyingi soʻzga ulanib ketadi: an egg bir soʻzdek eshitiladi.
  • the undosh tovushdan oldin /ðə/ (the car), unli tovushdan oldin koʻpincha /ði/ (the apple). Koʻp odamlar hamma joyda /ðə/ deydi; ikkalasi ham toʻgʻri.
  • /ð/ tovushi oʻzbek tilida yoʻq: til uchini tishlar orasiga sal chiqarib, ovoz bilan ayting. Uni «z» yoki «d» bilan almashtirmang.
  • Kuchli the /ðiː/ asosan taʼkid uchun ishlatiladi: This is the place for pizza. (= eng yaxshi, mashhur joy)
  • h oʻqilmaydigan soʻzlar: hour, honest, honour → an. h oʻqiladigan soʻzlar: house, hotel, holiday → a.
  • Oʻzbek lotin yozuvida soʻz qanday yozilsa, shunday oʻqiladi. Ingliz tilida esa yozuv va tovush koʻpincha farq qiladi: university «u» harfi bilan boshlanadi, lekin «y» tovushi bilan. Shuning uchun a / an ni harfga qarab emas, aytilishiga qarab tanlang.

Oltin qoida

Yangi narsa yoki koʻpdan biri → a / an (tovushga qarab tanlang). Ikkalamiz biladigan yoki yagona narsa → the. Umumiy maʼnodagi koʻplik yoki sanalmaydigan otlar → odatda artiklsiz. Oʻzbekchada otdan oldin hech narsa boʻlmasa ham, inglizchada birlikdagi sanaladigan ot yolgʻiz turmaydi.

Mashqlar

A. Tuzilish

a yoki an ni tanlang.

  1. ___ student …
  2. ___ hour …
  3. ___ university …
  4. ___ X-ray …
  5. ___ old house …
  6. ___ umbrella …
  7. ___ uniform …

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. I have a son and a daughter. Toʻgʻri javobni tanlang: … son is five.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: … moon is beautiful tonight.
  3. Umumiy maʼnoda: … are independent animals.
  4. Umumiy maʼnoda: … is sweet.
  5. I have one window in my room. Toʻgʻri javobni tanlang: … window is open.
  6. Toʻgʻri javobni tanlang: My parents are ….

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. My brother is engineer.
  2. She is in the Madrid.
  3. It's a hour from here.
  4. They are a teachers.
  5. The sun is very hot today.

D. Kontekstda

Bu kafe Ana uchun yangi. a, an yoki the yozing; artikl kerak boʻlmasa, no article deb yozing.

A message from Sam
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Oʻz kasbingiz yoki oilangizdagi odamlarning kasbi haqida yozing. a / an ishlating.
  2. Umuman narsalar haqida ikkita gap yozing. Artikl ishlatmang.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-05 Ingliz tilida koʻplik: otlarning koʻplik shakli (-s, -es, children, people) oʻzbekcha
    one child, two
  2. A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha
    "Is your sister a nurse?" "No, ."
Javoblar

A. Tuzilish

  1. a
  2. an
  3. a
  4. an
  5. an
  6. an
  7. a

B. Maʼno

  1. The
  2. The
  3. Cats
  4. Chocolate
  5. The
  6. doctors

C. Xatoni toping

  1. My brother is an engineer.
  2. She is in Madrid.
  3. It's an hour from here.
  4. They are teachers. / They are the teachers.
  5. ✓ The sun is very hot today.

D. Kontekstda

  1. a
  2. The
  3. the
  4. an

E. Sizning navbatingiz

  1. I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
  2. Music is important to me. Cats are great pets.

F. Aralash takrorlash

  1. children
  2. she isn't / she's not
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play