There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi?
There Is / There Are
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz there is / there are yordamida biror joyda nima borligini ayta olasiz, inkor gap va savol tuza olasiz (Is there…? How many… are there?) hamda there is, it is va have orasida toʻgʻri tanlov qila olasiz.
Asosiy gʻoya
Baʼzan biror joyda nimadir mavjudligini aytmoqchi boʻlasiz. Ingliz tili gapni yangi maʼlumot bilan boshlashni yoqtirmaydi. U avval tinglovchini tayyorlaydi.
Shuning uchun ingliz tili gap boshida there degan kichik signal ishlatadi: «Diqqat, nimadir bor!» Keyin be feʼli, keyin yangi narsa keladi: There is a café on the corner. Bu yerda there «u yerda» degani emas. U shunchaki eshikni ochadi.
Mehmonxona xonasining eshigini ochayotgan gidni tasavvur qiling: «There's a big window, there are two beds, and there's a lovely view.» Gid har bir yangi narsani tanishtiradi. Narsa tanishtirilgandan keyin u haqida it yoki they bilan gapirasiz: There's a café. It's very small.
Oʻzbek tilida bu ishni bitta qisqa soʻz bajaradi: bor. «Xonada stol bor», inkori esa yoʻq. Lekin «bor» ning yana bir vazifasi bor: egalik. «Mening mashinam bor». Ingliz tilida bular ikki xil: mavjudlik uchun there is / there are, egalik uchun have. Bundan tashqari, oʻzbekcha «bor» birlikda ham, koʻplikda ham oʻzgarmaydi, inglizchada esa is yoki are ni tanlaysiz.
Esda tuting: ob-havo, vaqt va masofa uchun ingliz tili there emas, it ishlatadi: It's cold. There's snow on the roads.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbekchada joy gap boshida, «bor / yoʻq» esa oxirida turadi: «Xonada ikkita karavot bor». Inglizchada aksincha: avval there + be, keyin narsa, joy esa oxirida. Oʻzbekcha «bor» mavjudlikni ham, egalikni ham bildiradi; inglizchada ular boshqa-boshqa.
| Oʻzbekcha | Inglizcha | Farqi |
|---|---|---|
| Xonada stol bor. | There is a table in the room. | mavjudlik: there is; joy oxirida |
| Mening mashinam bor. | I have a car. | egalik: have, there is emas |
| Xonada ikkita karavot bor. | There are two beds in the room. | «bor» oʻzgarmaydi; inglizchada koʻplik → are |
| Yaqin atrofda dorixona bormi? | Is there a pharmacy near here? | -mi → is / are there oldiga chiqadi |
| Muzlatgichda tuxum yoʻq. | There aren't any eggs in the fridge. | yoʻq → isn't / aren't |
| Muzlatgichda hech narsa yoʻq. | There's nothing in the fridge. | oʻzbekchada ikki inkor; inglizchada faqat bitta |
| Bugun sovuq. | It's cold today. | ob-havo: it, there emas |
Tuzilish
Darak gap
| Shakl | Qaysi otlar bilan | Misol |
|---|---|---|
| there is / there's | bitta narsa (birlikdagi ot) | There's a bank near here. |
| there is / there's | sanalmaydigan narsalar (milk, water, money) | There's some milk in the fridge. |
| there are | koʻplikdagi ot | There are three bedrooms. |
There are yozuvda odatda qisqartirilmaydi: there are deb yozing.
Inkor: any bu yerda turgʻun ibora sifatida ishlatiladi; toʻliq qoida A1-24 da.
| Shakl | Misol |
|---|---|
| there isn't a/an + birlik | There isn't a lift in this building. |
| there isn't any + sanalmaydigan narsa | There isn't any coffee. |
| there aren't any + koʻplik | There aren't any buses after midnight. |
| there's no / there are no + ot | There's no coffee. There are no buses. |
Savollar va qisqa javoblar
| Savol | Ha | Yoʻq |
|---|---|---|
| Is there a/an…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Is there any + sanalmaydigan narsa…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Are there any + koʻplik…? | Yes, there are. | No, there aren't. |
| How many + koʻplik + are there? | There are five. | There aren't any. |
Ijobiy qisqa javoblar qisqartirilmaydi: Yes, there is. (Yes, there's. emas)
Qoʻllanish
1Biror joyda nima borligini aytish
Bitta narsa yoki sanalmaydigan narsa uchun there is, koʻplikdagi otlar uchun there are ishlating. Joy koʻpincha gap oxirida keladi.
2Inkor gaplar
there isn't / there aren't ishlating, odatda a/an yoki any bilan. There's no / There are no ham koʻp ishlatiladi va biroz kuchliroq.
3Is there…? va Are there…? savollari
is yoki are ni there dan oldin qoʻying. Yes, there is / No, there aren't kabi javob bering.
4How many… are there?
Sonni soʻrash uchun How many + koʻplikdagi ot + are there ishlating.
5Avval there + be, keyin it / they
Biror narsani there is / there are bilan tanishtiring. Keyin uni it yoki they bilan tasvirlang.
6Ob-havo, vaqt va masofa uchun it; mavjudlik uchun there
Ob-havo, vaqt va masofa haqida gapirganda ega it boʻladi (A1-01 ga qarang). Nimadir borligini aytish uchun there ishlating.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Bor» → has. Oʻzbekchada «Maktabimizda katta kutubxona bor» va «Mening akam bor» gaplarida bir xil «bor» ishlatiladi. Maktabda esa «bor» koʻpincha have / has deb oʻrgatiladi. Natijada joy egaga aylanib qoladi. Joyda nimadir mavjud boʻlsa, there is / there are deng. (Yoki joyni haqiqiy ega qilib, has bilan ayting.)
2. «Bor» oʻzgarmaydi, is esa oʻzgaradi. Oʻzbekchada «bitta sayyoh bor» ham, «koʻp sayyoh bor» ham deymiz. Shuning uchun inglizchada ham doim there is qolib ketadi, ayniqsa many, son yoki uzun ot boʻlsa. Koʻplikdagi ot bilan there are kerak.
3. «Hech narsa yoʻq» → ikki inkor. Oʻzbekchada «hech narsa» va «yoʻq» birga keladi: «Muzlatgichda hech narsa yoʻq», «Hech kim yoʻq». Inglizchada faqat bitta inkor boʻladi: yo nothing / nobody bilan there's, yo isn't bilan anything / anybody.
Adashtirmang
there is va it is — There is yangi narsani tanishtiradi; it is biz allaqachon biladigan narsani tasvirlaydi (va ob-havo hamda vaqt uchun ishlatiladi).
there is va have — There is = biror joyda nimadir bor; have = kimdadir nimadir bor, unga tegishli (A1-14 ga qarang). Oʻzbekchada ikkalasi ham «bor».
there (mavjudlik) va there (joy) — There «u yerda» degani ham boʻlishi mumkin. there is / there are da esa joy maʼnosi yoʻq.
there, their va they're — Bir xil eshitiladi, maʼnosi boshqa (A1-02 va A1-08 ga qarang).
Imlo va talaffuz
- there's /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). Birinchi tovush /ð/ oʻzbek tilida yoʻq: til uchini tishlar orasiga sal chiqarib, ovoz bilan ayting. Uni «z» yoki «d» bilan almashtirmang.
- there's oxiridagi /z/ jarangli. Oʻzbekchadagidek jarangsizlantirmang.
- Tez nutqda there is va there are kuchsiz aytiladi: There's a bir soʻzdek qisqa, There are a… da are deyarli eshitilmaydi. Oʻzbek tilida har bir soʻzni toʻliq aytamiz, shuning uchun bu shakllarni tinglab oʻrganing.
- Ogʻzaki nutqda koʻp odamlar koʻplikdagi ot oldidan ham there's deydi (There's two problems). Bu odatiy, lekin norasmiy; yozuvda there are ishlating.
- Roʻyxat boʻlsa, feʼl odatda birinchi otga moslashadi: There's a sofa and two chairs. There are two chairs and a sofa.
- Savolda Is there ravon ulanib aytiladi va ovoz oxirida koʻtariladi.
Oltin qoida
Biror joyda yangi narsa bormi? Gapni there bilan boshlang: there is + bitta narsa (yoki sanalmaydigan narsa), there are + koʻplik. Keyin u haqida it yoki they bilan gapiring. Ob-havo, vaqt va masofa → it. Oʻzbekcha «bor» joyda mavjudlikni bildirsa → there is / are; egalikni bildirsa → have.
Mashqlar
A. Tuzilish
there is / there are ning kerakli shaklini ishlating.
-
a cat in the garden.
-
five people in the meeting.
-
any bread? (savol)
-
"Are there any shops near here?" "No, there ."
-
How many bedrooms in your flat?flat (UK), apartment (US)
-
Inkor shaklga keltiring: There are some chairs.
-
Savol tuzing: There is a lift in the building.
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: There … some juice in the fridge.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: There's a new restaurant in town. … is very good.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: … is very cold today.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: … a problem with my phone.
-
Oilangiz haqida. Toʻgʻri javobni tanlang: … two brothers.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
There is three windows in the room.
-
Have a supermarket near your house?
-
How many students there are?
-
"Is there a lift?" savoliga javob: Yes, there's.
-
There's a new gym near my flat.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Soʻzlar: there are, is there, isn't, there's, it's, are there
Ana: Is your new flat nice?
Ben: Yes! 18 two bedrooms and a big kitchen.
Ana: 19 a balcony?
Ben: No, there 20. But 21 a park near the flat. 22 very beautiful.
Ana: And how many shops 23?
Ben: Not many. There 24 a supermarket, but there's a small market on Saturdays.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Koʻchangiz yoki shahringiz haqida there is, there are va there isn't bilan uchta gap yozing.
-
Borishni xohlagan joyingiz haqida Is there…? bilan bitta va How many… are there? bilan bitta savol yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha The rooms are ….
-
A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish There's ___ hour before the film. …
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha "Is the museum open today?" "No, ."
Javoblar
A. Tuzilish
- There's / There is
- There are
- Is there
- aren't
- are there
- There aren't any chairs. / There are no chairs.
- Is there a lift in the building?
B. Maʼno
- is
- It
- It
- There's
- I have
C. Xatoni toping
- There are three windows in the room.
- Is there a supermarket near your house?
- How many students are there?
- Yes, there is.
- ✓ There's a new gym near my flat.
D. Kontekstda
- There are
- Is there
- isn't
- there's / there is
- It's / It is
- are there
- isn't
E. Sizning navbatingiz
- There's a big park near my house. There are three cafés on my street. There isn't a cinema.
- Is there a beach near the hotel? How many museums are there in the city?
F. Aralash takrorlash
- big and bright
- an
- it isn't / it's not
