Fleirtala nafnorða á ensku: -s, -es og óreglulegar myndir (plural nouns)
One and Many: Plural Nouns
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu myndað fleirtölu reglulegra og óreglulegra nafnorða, notað orð eins og jeans og scissors rétt og borið -s endinguna rétt fram.
Aðalatriðið
Enskan gerir skýran mun á einum og fleiri en einum. Í hvert skipti sem þú notar teljanlegt nafnorð velurðu: eintala eða fleirtala.
Góðu fréttirnar: oftast er fleirtalan bara nafnorðið + -s. One car, two cars. Hugsaðu þér -s sem lítinn fána aftast á orðinu. Fáninn segir: „fleiri en einn“.
Stundum þarf stafsetningin hjálp til að halda fánanum. Á eftir hvæsandi hljóðum eins og s, sh eða ch bætum við sérhljóði við: box → boxes. Og lítill hópur mjög gamalla og algengra orða fékk aldrei fánann. Þau breytast að innan: man → men, foot → feet, child → children. Þau eru fá og þú heyrir þau á hverjum degi.
Loks eru sumir hlutir úr tveimur jöfnum hlutum – jeans, scissors, glasses – alltaf í fleirtölu, líka þegar þú átt við einn hlut.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: hugmyndin er sú sama. „Bíll – bílar“ eins og car – cars, og á eftir tölu notum við fleirtölu á báðum málum: „tveir bræður“ = two brothers, „fimm dagar“ = five days. Á íslensku er ein undantekning: á eftir tölum sem enda á „einn“ (21, 31, 101…) stendur nafnorðið í eintölu („tuttugu og einn nemandi“). Á ensku er það alltaf fleirtala: twenty-one students.
Hlutir úr tveimur hlutum eru líka í fleirtölu á íslensku: „buxur“, „gallabuxur“, „skæri“, „gleraugu“ – hér er þetta eins. Munurinn kemur þegar við teljum: við segjum „einar buxur“, „tvennar gallabuxur“, „þrenn gleraugu“, en á ensku a pair of trousers, two pairs of jeans, three pairs of glasses.
Og öfugt: sum orð eru í fleirtölu á íslensku en óteljanleg og án fleirtölu á ensku: „fréttir“ = news (með is), „upplýsingar“ = information, „góð ráð“ = advice.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| bíll / bílar | car / cars | fleirtöluending – hér er þetta eins |
| tveir bræður | two brothers | fleirtala á eftir tölu – hér er þetta eins |
| tuttugu og einn nemandi | twenty-one students | á íslensku eintala á eftir „einn“; á ensku alltaf fleirtala |
| barn / börn, maður / menn | child / children, man / men | óregluleg fleirtala á báðum málum, en ólík orð |
| Gallabuxurnar mínar eru skítugar. | My jeans are dirty. | fleirtala á báðum málum – hér er þetta eins |
| ein gleraugu / þrennar gallabuxur | a pair of glasses / three pairs of jeans | „ein, tvennar, þrennar“ → a pair of, two pairs of… |
| fréttirnar / upplýsingar | the news is / information | íslensk fleirtala → enskt óteljanlegt orð í eintölu |
Í stuttu máli: á eftir tölu stærri en einn er alltaf -s (líka á eftir twenty-one), lærðu óreglulegu myndirnar utan að og teldu hluti úr tveimur hlutum með a pair of.
Form
Regluleg fleirtala: stafsetning
| Endir í eintölu | Regla | Dæmi |
|---|---|---|
| flest nafnorð | + s | book → books, car → cars, key → keys |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | bus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes |
| samhljóð + y | y → ies | city → cities, baby → babies, party → parties |
| sérhljóð + y | + s | day → days, boy → boys, key → keys |
| -f / -fe (mörg algeng orð) | → ves | leaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives |
| -o (sum orð) | + es | potato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes |
| -o (mörg önnur orð) | + s | photo → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos |
Undantekningar: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. Ef -ch hljómar eins og k bætirðu aðeins -s við: stomach → stomachs.
Óregluleg fleirtala
| Eintala | Fleirtala |
|---|---|
| man | men |
| woman | women |
| child | children |
| person | people |
| foot | feet |
| tooth | teeth |
| mouse | mice |
Sama mynd í eintölu og fleirtölu
| Einn | Tveir eða fleiri |
|---|---|
| a sheep | two sheep |
| a fish | three fish |
| a deer | five deer |
Nafnorð sem eru aðeins til í fleirtölu (alltaf með fleirtölusögn; teldu með a pair of)
| Nafnorð | Dæmi |
|---|---|
| jeans | My jeans are too long. |
| trousers (UK) / pants (US) | My trousers are new. |
| scissors | The scissors are in the drawer. |
| glasses | My glasses are on the table. |
Notkun
1Regluleg fleirtala: -s og -es
Flest nafnorð fá endinguna -s. Á eftir hljóðunum s, ss, sh, ch, x og z bætirðu við -es. Þá bætist eitt atkvæði við orðið.
2Stafsetningarbreytingar: -y, -f/-fe og -o
Samhljóð + y → -ies; sérhljóð + y → aðeins -s. Í mörgum orðum sem enda á -f/-fe → -ves. Sum orð sem enda á -o fá -es.
3Óregluleg fleirtala
Þessi mjög algengu nafnorð skipta um sérhljóð eða fá aðra endingu. Á eftir þeim kemur sögn í fleirtölu.
4Sama mynd í eintölu og fleirtölu
Sheep, fish og deer breytast ekki. Hvort um einn eða fleiri er að ræða sést á tölunni eða á sögninni is / are.
5Nafnorð sem eru aðeins til í fleirtölu
Föt og verkfæri úr tveimur jöfnum hlutum eru alltaf í fleirtölu – eins og á íslensku. Til að telja þau notarðu a pair of.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „tuttugu og einn nemandi“ → twenty-one student. Á íslensku stendur nafnorðið í eintölu á eftir tölum sem enda á „einn, ein, eitt“: „tuttugu og einn nemandi“, „þrjátíu og eitt ár“, „hundrað og ein króna“. Á ensku ræður síðasti tölustafurinn engu: allar tölur nema one fá fleirtölu.
2. „tvennar gallabuxur“, „þrenn gleraugu“ → two jeans, three glasses. Á íslensku teljum við fleirtöluorð með sérstökum tölum: „einar buxur“, „tvennar gallabuxur“, „þrenn gleraugu“. Á ensku er ekki hægt að setja tölu beint á undan jeans eða glasses; þá þarf pairs of.
3. „kindur“, „fiskar“ → sheeps, fishes. Á íslensku eru „kind – kindur“ og „fiskur – fiskar“ venjuleg orð með fleirtöluendingu. Á ensku eru sheep og fish eins í eintölu og fleirtölu. (Fishes er til, en sjaldgæft – helst um ólíkar fisktegundir.)
4. „fréttirnar“, „upplýsingarnar“ → the news are, informations. Á íslensku eru „fréttir“ og „upplýsingar“ í fleirtölu. Á ensku eru news og information óteljanleg: ekkert -s og sögnin er í eintölu (is). Nánar í A1-24.
5. „sex manns“ → six persons. Á íslensku teljum við fólk oft með „manns“: „borð fyrir sex manns“, „um þrjátíu manns í afmælinu“. Á ensku er venjulega fleirtalan af person people; persons er formlegt orð sem sést helst á skiltum og í lagatexta.
Ekki rugla saman
people og persons – í daglegri ensku er fleirtalan af person people. Persons sést aðallega í mjög formlegum tilkynningum eða lagatexta.
fish og fishes – venjulega fleirtalan er fish. Fishes er sjaldgæft og stundum notað um ólíkar fisktegundir.
Fleirtölu-s og eignarfalls-'s – í fleirtölu er ekkert úrfellingarmerki. Úrfellingarmerkið sýnir að eitthvað tilheyrir einhverjum: sjá A1-08.
Teljanleg fleirtala og óteljanleg nafnorð – sum nafnorð hafa alls enga fleirtölu (water, money, information, advice): sjá A1-24.
Stafsetning og framburður
Fleirtöluendingin -s / -es hefur þrjá framburði. Hann ræðst af síðasta hljóði eintölunnar, ekki síðasta stafnum.
| Síðasta hljóð | Fleirtöluending | Dæmi |
|---|---|---|
| óraddað /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – eins og s í bus | cups, cats, books, chefs, months |
| rödduð hljóð og öll sérhljóð | /z/ – eins og z í zoo | dogs, cars, phones, days, trees |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (hvæsandi hljóð) | /ɪz/ – auka atkvæði | buses, roses, dishes, watches, pages |
- Íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo dogs, cars, days hljóma auðveldlega með s. Hafðu tunguna eins og í s, en láttu raddböndin titra: hljóðið á að suða eins og býfluga.
- house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: s-ið í miðju orðinu verður að z.
- women /ˈwɪmɪn/ – fyrra sérhljóðið hljómar eins og íslenskt „i“ í „vinur“. Byrjunin er /w/, ekki v: settu stút á varirnar eins og fyrir u, og tennurnar snerta ekki vörina.
- Fleirtölumyndir á -ves enda á /vz/: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
- teeth og months enda á /θ/ – sama hljóð og íslenska „þ“. Á íslensku stendur þ yfirleitt fremst í orði, svo æfðu það í enda orðs. Það er hvorki t né s.
- Á eftir -e í enda orðs bætist aðeins -s við í skrift, en á eftir hvæsandi hljóði kemur samt auka atkvæði: page → pages, nose → noses.
Gullna reglan
Um fleiri en einn bætirðu við -s (eða -es á eftir s, sh, ch, x, z) – líka á eftir twenty-one, thirty-one og svo framvegis. Lærðu óreglulegu myndirnar utan að – men, women, children, people, feet, teeth, mice – og mundu að jeans, trousers, scissors og glasses eru alltaf í fleirtölu og eru taldar með a pair of.
Æfingar
A. Form
Skrifaðu nafnorðið í fleirtölu.
-
one bus → two
-
one baby → two
-
one boy → two
-
one wife → two
-
one tooth → two
-
one photo → two
-
one box → two
-
one child → two
B. Merking
Veldu rétta svarið eða skrifaðu rétta mynd.
-
Veldu rétta svarið: … is at the door.
-
Veldu rétta svarið: My jeans … new.
-
Veldu rétta svarið: I need .
-
Er auka atkvæði í lok orðsins "watches"? …
-
Three (fish) are in the tank.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
The womans are here.
-
My glasses is on the table.
-
I see five deers.
-
The babys are asleep.
-
The children are in the garden.
D. Í samhengi
Skrifaðu orðið í svigunum í réttri mynd.
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um fjölskylduna þína og hlutina þína.
-
Skrifaðu tvær setningar um fólkið í fjölskyldunni þinni. Notaðu fleirtölu.
-
Skrifaðu um þrjá hluti í töskunni þinni eða herberginu þínu. Notaðu fleirtölu.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar My parents teachers.
-
A1-04 Tölur á ensku: aldur, verð og símanúmer (numbers) Veldu rétta svarið: … people
Svör
A. Form
- buses
- babies
- boys
- wives
- teeth
- photos
- boxes
- children
B. Merking
- A person
- are
- a pair of scissors
- yes
- fish
C. Finndu villuna
- The women are here. / The woman is here.
- My glasses are on the table.
- I see five deer.
- The babies are asleep.
- ✓ The children are in the garden.
D. Í samhengi
- children
- bedrooms
- shelves
- boxes
- people
- women
E. Spreyttu þig
- I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
- My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.
F. Blönduð upprifjun
- are
- two hundred
