Fornöfn í andlagi á ensku: me, him, her, us, them (object pronouns)
Me, Him, Her, Us, Them: Object Pronouns
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu notað rétt fornafn á eftir sögn eða forsetningu (I love her., This is for you.) og sagt eðlilega It's me. og Me too.
Aðalatriðið
Í A1-01 sástu að enskan sýnir hlutverk orðs með staðnum: frumlagið á undan sögninni, andlagið á eftir henni. Fornöfnin ganga skrefi lengra – þau breyta líka um mynd til að sýna hlutverkið.
Hugsaðu þér fornafnið sem leikara með tvo búninga. Á undan sögninni, þegar hann framkvæmir athöfnina, klæðist she frumlagsbúningnum: She is my sister. Á eftir sögninni skiptir hann yfir í andlagsbúninginn: I love her. Sama manneskjan, annað hlutverk, annar búningur.
Fimm fornöfn eiga tvo búninga: I/me, he/him, she/her, we/us, they/them. Tvö fornöfn – you og it – nota sama búninginn í báðum hlutverkum.
Reglan er einföld: á undan sögninni → frumlagsmynd; á eftir sögn eða forsetningu → andlagsmynd.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslensk fornöfn skipta líka um mynd eftir hlutverki – reyndar oftar en ensk. „Ég“ verður „mig“, „mér“ og „mín“; „hún“ verður „hana“ og „henni“. Hugmyndin er því kunnugleg: I er „ég“, og me nær yfir „mig“, „mér“ og „mín“. Hér er þetta eins, bara einfaldara.
Munurinn liggur í þremur atriðum. Í fyrsta lagi tölum við um hluti sem „hann“ og „hana“ eftir kyni orðsins („Hvar er fjarstýringin? Ég finn hana ekki“), en á ensku er hlutur alltaf it – líka í andlagi. Í öðru lagi fylgja mörgum sögnum aðrar forsetningar en á íslensku: „hlusta á mig“ er listen to me, „bíða eftir okkur“ er wait for us, „útskýra fyrir mér“ er explain to me. Í þriðja lagi notum við nefnifall í stuttum svörum („Þetta er ég“, „Ég líka“), en á ensku er andlagsmyndin eðlileg: It's me. Me too.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég þekki þau vel. | We know them very well. | fornafnið skiptir um mynd – hér er þetta eins |
| Súpan er frábær. Ég elska hana. | This soup is great. I love it. | hlutur er „hann / hún“ á íslensku; á ensku it |
| Hlustaðu á mig. | Listen to me. | „á“ → to |
| Bíddu eftir mér. | Wait for me. | „eftir“ → for |
| Þetta er ég. / Ég líka. | It's me. / Me too. | á íslensku nefnifall; á ensku andlagsmynd |
| Ég og systir mín erum í Róm. | My sister and I are in Rome. | á íslensku oft „ég“ fyrst; á ensku er kurteisara að nefna hinn fyrst |
Í stuttu máli: á eftir sögn og forsetningu → me, him, her, us, them; hlutur → it; og lærðu forsetninguna með sögninni (listen to, wait for).
Form
Fornöfn í frumlagi og andlagi
| Frumlag (á undan sögn) | Andlag (á eftir sögn eða forsetningu) |
|---|---|
| I | me |
| you | you |
| he | him |
| she | her |
| it | it |
| we | us |
| they | them |
Staðsetning
| Frumlag | Sögn | Andlag |
|---|---|---|
| I | love | her. |
| We | know | them. |
| They | need | us. |
| You | like | him. |
| Forsetning + andlagsmynd | Dæmi |
|---|---|
| with | My brother is with us. |
| for | This is for you. |
| from | The message is from her. |
| about | The film is about them. |
| next to / near | next to me, near him |
Stuttar daglegar setningar – með andlagsmynd
| Setning | Merking |
|---|---|
| It's me. | að segja hver maður er (við dyrnar, á mynd) |
| Me too. | ég líka |
| Who, me? | Ertu að tala um mig? |
Notkun
1Á eftir sögn
Manneskjan eða hluturinn sem athöfnin beinist að kemur á eftir sögninni, í andlagsmynd. (Sagnirnar hér nota mynstrið I / you / we / they úr A1-01; he / she / it + sögn kemur í A1-12.)
2Á eftir forsetningu
Á eftir forsetningum eins og with, for, to, about, at, from, near og without notarðu andlagsmynd. Íslenskan setur líka fornafnið í aukafall á eftir forsetningu („með okkur“, „handa þér“) – hér er þetta eins.
3Í stað nafnorðs
Notaðu fornafn í andlagsmynd svo að þú þurfir ekki að endurtaka nafnorðið. It er um einn hlut; them bæði um fólk og hluti. Á íslensku fer fornafnið eftir kyni orðsins („hann“, „hana“, „það“), en á ensku er hlutur alltaf it.
4It's me og Me too
Í daglegri ensku er andlagsmyndin notuð í stuttum svörum og á eftir be. (It is I er mjög gamaldags og formlegt.) Á íslensku notum við nefnifall („Þetta er ég“, „Ég líka“).
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ég finn hana ekki“ (fjarstýringin) → him / her um hluti. Á íslensku tölum við um hluti sem „hann“ og „hana“ eftir kyni orðsins: „Fjarstýringin? Ég finn hana ekki.“ „Lopapeysan frá ömmu? Ég er í henni á hverjum degi.“ Á ensku er einn hlutur alltaf it, líka í andlagi.
2. „hlusta á hann“, „bíða eftir okkur“ → listen on him, wait after us. Á íslensku fylgja mörgum sögnum forsetningar sem passa ekki við ensku: „hlusta á“, „bíða eftir“. Á ensku eru það listen to og wait for – og fornafnið kemur á eftir forsetningunni.
3. „útskýra fyrir mér“ → explain for me. Á íslensku segjum við „Geturðu útskýrt þetta fyrir mér?“ Á ensku er forsetningin to: explain something to me. Explain for me hljómar eins og útskýringin sé gerð í staðinn fyrir mig.
4. „Ég og Siggi“ → I and Siggi. Á íslensku er eðlilegt að segja „Ég og Siggi förum í sund“. Á ensku er venjan að nefna hinn fyrst og sjálfan sig síðast: Siggi and I. I and Siggi er skiljanlegt, en hljómar óeðlilega.
Ekki rugla saman
her (andlag) og her (eign) – her er bæði fornafn í andlagi og eignarfornafn (sjá A1-08). Skoðaðu hvað kemur á eftir.
Fornöfn í andlagi og afturbeygð fornöfn – þegar frumlag og andlag eru sama manneskjan notarðu myself, herself…: sjá A2-14. Hér hjálpar íslenska „sig / sér“.
Tveir með and – hvert fornafn fylgir samt sínum stað. My sister and I er frumlag; my sister and me er andlag.
Stafsetning og framburður
- Í hröðu tali eru fornöfn í andlagi yfirleitt veik og stutt:
- him → /ɪm/: I like him hljómar eins og „I like-im“. - her → /ə/ (UK), /ɚ/ (US): I love her hljómar eins og „I love-er“. - them → /ðəm/ eða /əm/: I miss them hljómar eins og „I miss-em“. - us → /əs/: with us er með mjög stuttu sérhljóði.
- Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til á íslensku, svo okkur hættir til að bera hvert fornafn fram skýrt og sterkt. Leyfðu þeim að vera stutt – þá hljómar enskan þín eðlilegri.
- Fornöfnin fá aðeins áherslu þegar þú berð saman: I like him, not her – segðu him og her skýrt og sterkt.
- them byrjar á /ð/ – sama hljóði og íslenska „ð“. En á íslensku stendur ð aldrei fremst í orði, svo gættu þess að segja ekki d.
- me og you eru aðeins með stórum staf fremst í setningu (Me too.); aðeins I er alltaf með stórum staf.
Gullna reglan
Á undan sögn → I, he, she, we, they. Á eftir sögn eða forsetningu → me, him, her, us, them. You og it breytast aldrei, og hlutur er alltaf it. Lærðu forsetninguna með sögninni: listen to me, wait for us, explain it to me.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttu fornafni.
-
I love my grandmother. I visit every week.
-
Mr Jones is our teacher. We like a lot.
-
My friends and I are at the café. This table is for .
-
These cookies are great. I love !
-
"Where's the key?" "I have ."
-
Your coffee is next to ___. …
-
Skrifaðu andlagsmyndina: they
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: … are my neighbours.
-
Veldu rétta svarið: This message is for ….
-
"Who is it?" "It's ___, Sarah!" …
-
"I love pizza." "___ too!" …
-
Veldu rétta svarið: I know … brother.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
The present is from I.
-
Him is a doctor.
-
This is my favourite cereal. I buy every week.
-
My cats are great. I play with it every day.
-
That's me in the photo.
D. Í samhengi
Veldu rétt fornafn í hverja eyðu.
Hi Sara! The photos are great — I love 18 (they / them)! Your brother is in one photo. I like 19 (he / him) — he's so funny. And who is the girl next to 20 (he / him)? Is it 21 (she / her), your cousin Mia? My friend Tom and 22 (I / me) are in Lisbon now. The weather is great for 23 (we / us)!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um fólk sem þér líkar vel við og svaraðu stutt.
-
Skrifaðu um tvær manneskjur sem þér líkar vel við og notaðu fornöfn í andlagsmynd.
-
Svaraðu: einhver spyr við dyrnar "Who's there?"; vinur segir "I'm hungry."
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's Maria is with ___ brother. …
-
A1-07 This, that, these, those á ensku: nálægt, fjarlægt, eitt og fleiri … shoes are new.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör "Is he your teacher?" "Yes, ."
Svör
A. Form
- her
- him
- us
- them
- it
- me
- them
B. Merking
- They
- her
- me
- Me
- her
C. Finndu villuna
- The present is from me.
- He is a doctor. / He's a doctor.
- This is my favourite cereal. I buy it every week. / I buy it every week.
- My cats are great. I play with them every day.
- ✓ That's me in the photo.
D. Í samhengi
- them
- him
- him
- her
- I
- us
E. Spreyttu þig
- My sister is very kind. I love her. My neighbours are funny. I like them a lot.
- It's me, Ana. Me too!
F. Blönduð upprifjun
- her
- These
- he is
