To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör
To Be: Negatives, Questions and Short Answers
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hvað er ekki satt (I'm not, isn't, aren't), spurt já/nei-spurninga og spurninga með spurnarorði með sögninni be og svarað með stuttum svörum eins og Yes, I am og No, she isn't.
Aðalatriðið
Manstu eftir brúnni úr A1-02? Be tengir frumlagið við upplýsingar. Og be er sterk sögn: hún býr til neitun og spurningu alveg sjálf.
Í neitun setur þú not strax á eftir henni: She is → She is not. Í spurningu stekkur be fram fyrir frumlagið: You are ready → Are you ready? Allt annað stendur óbreytt.
Þegar við svörum endurtekur enskan ekki alla setninguna. Hún sendir til baka bergmál, bara frumlagið og litlu sögnina: Are you tired? – Yes, I am. Is it far? – No, it isn't. Bara Yes eða No er mögulegt, en bergmálið hljómar vingjarnlegra og heilla. Þetta bergmál heyrirðu sífellt á ensku, líka með öðrum sögnum.
Þegar þú hefur náð mynstrinu – not á eftir be, be á undan frumlaginu og bergmál í svarinu – virka allar myndirnar am / is / are eins.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: hér er íslenskan mjög lík ensku. Í neitun stendur „ekki“ á eftir sögninni („Ég er ekki tilbúinn“), alveg eins og not á eftir be. Og í já/nei-spurningu færist sögnin fram fyrir frumlagið („Ert þú svangur?“, „Er safnið opið?“), alveg eins og Are you…? og Is the museum…? Spurningar með spurnarorði eru líka eins byggðar: „Hvar er stöðin?“ – Where is the station?
Munurinn liggur í smáatriðunum. Í spurningum um veður, fjarlægð og tíma sleppum við oft „það“: „Er kalt úti?“, „Er langt þangað?“ – en á ensku þarf it: Is it cold outside? Um klukkuna spyrjum við „Hvað er klukkan?“, en á ensku What time is it? Um aldur spyrjum við „Hvað ertu gamall?“ eða „Hvað ertu margra ára?“, en á ensku How old are you? Og stutt svör: á íslensku nægir oft „Já“ eða „Nei, það er lokað“, en á ensku er bergmálið fornafn + be: Yes, I am. / No, it isn't.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég er ekki tilbúinn. | I'm not ready. | „ekki“ og not á eftir sögninni – hér er þetta eins |
| Ert þú svangur? | Are you hungry? | sögnin fram fyrir frumlagið – hér er þetta eins |
| Er langt þangað? | Is it far? | á íslensku ekkert „það“ í spurningunni; á ensku it |
| „Ertu nemandi?“ „Já.“ | "Are you a student?" "Yes, I am." | á ensku er eðlilegast að svara með fornafni + be |
| „Er kaffihúsið opið?“ „Nei.“ | "Is the café open?" "No, it isn't." | í enska svarinu stendur fornafnið it |
| Hvað er klukkan? | What time is it? | á ensku er spurt um tímann með it, ekki um klukkuna |
| Hvað er hún gömul? | How old is she? | „hvað … gömul“ → how old |
| Hvaðan ertu? | Where are you from? | „hvaðan“ er eitt orð; á ensku where … from, með from aftast |
Í stuttu máli: neitun og spurningar með be kanntu nú þegar af íslensku. Mundu bara it í spurningum um veður og fjarlægð, How old…? um aldur og bergmálið í stuttum svörum: Yes, I am. / No, it isn't.
Form
Neitun
| Frumlag | Full mynd | Styttur ritháttur 1 | Styttur ritháttur 2 |
|---|---|---|---|
| I | I am not | I'm not | — |
| you | you are not | you aren't | you're not |
| he / she / it | he is not | he isn't | he's not |
| we | we are not | we aren't | we're not |
| they | they are not | they aren't | they're not |
Styttingin amn't er ekki til í staðalmáli. Notaðu I'm not. (Í halaspurningum segja menn aren't I?: sjá B1-15.)
Já/nei-spurningar – be fer á undan frumlaginu
| Staðhæfing | Spurning |
|---|---|
| You are a student. | Are you a student? |
| She is at work. | Is she at work? |
| The shops are open. | Are the shops open? |
| I am late. | Am I late? |
Stutt svör (short answers) – bergmálið
| Spurning | Já | Nei |
|---|---|---|
| Are you…? | Yes, I am. | No, I'm not. |
| Is he / she / it…? | Yes, he is. | No, he isn't. / No, he's not. |
| Are you (fleirtala) / we / they…? | Yes, we are. / Yes, they are. | No, we aren't. / No, they aren't. |
| Am I…? | Yes, you are. | No, you aren't. / No, you're not. |
Játandi stutt svar er aldrei stytt: Yes, I am. (ekki Yes, I'm.), Yes, she is. (ekki Yes, she's.). Í neitandi stuttu svari er styttur ritháttur venjulegur. Fulla myndin (No, I am not.) er möguleg, en hljómar mjög ákveðið eða formlega.
Spurningar með spurnarorði – spurnarorð + be + frumlag
| Spurnarorð | be | Frumlag | Afgangurinn |
|---|---|---|---|
| Where | is | the bathroom? | |
| What | is | your name? | |
| How old | are | your children? | |
| How | are | you? | |
| Why | are | they | late? |
Notkun
1Neitandi setningar
Settu not á eftir am / is / are þegar eitthvað er ekki satt. Í tali er styttur ritháttur algengur.
2Já/nei-spurningar
Settu am / is / are á undan frumlaginu. Röddin fer yfirleitt upp í lokin. Þetta gerum við líka á íslensku: „Ertu…?“, „Er…?“
3Stutt svör
Svaraðu með Yes/No + fornafn + be. Notaðu fornafn, ekki nafnorð. Á íslensku svörum við oft bara „Já“ eða „Nei“, en á ensku hljómar svarið eðlilegast með frumlagi og sögn.
4Spurningar með spurnarorði
Fyrst spurnarorðið, svo be, svo frumlagið – alveg eins og á íslensku. Öll spurnarorðin: sjá A1-16.
5Algengar spurningar með be
Sumar spurningar með be eru föst orðasambönd. Lærðu þær í heilu lagi.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Er kalt úti?“, „Er langt þangað?“ → it vantar í spurninguna. Á íslensku spyrjum við oft um veður, fjarlægð og aðstæður án „það“: „Af hverju er svona dimmt?“, „Er óhætt að fara?“, „Er langt upp að skálanum?“ Á ensku þarf spurning frumlag á eftir be, líka þegar það er bara it.
2. „Hvað er klukkan?“ → What is the clock?. Á íslensku er klukkan frumlagið þegar við spyrjum um tímann. Á ensku spyrjum við ekki um „klukkuna“ heldur um tímann, og frumlagið er it: What time is it?
3. „Hvað er hann gamall?“, „Hvað er hún margra ára?“ → What old…?, How many years…?. Á íslensku spyrjum við um aldur með „hvað … gamall“ eða „hvað … margra ára“. Bein þýðing gefur What old…? eða How many years…?, en á ensku er aldursspurningin alltaf How old + be + frumlag?
Ekki rugla saman
isn't og aren't – isn't fer með he / she / it / einum hlut; aren't með you / we / they / mörgum hlutum. Á íslensku er þetta „er ekki“ og „eru ekki“, svo hér er þetta eins.
he isn't og he's not – báðar myndirnar eru réttar og merkja það sama. He's not getur hljómað aðeins ákveðnara. Með I er eina styttingin I'm not.
Spurningar með be og spurningar með öðrum sögnum – be stekkur sjálf fram. Flestar aðrar sagnir þurfa hjálparsögnina do eða does (sjá A1-13). Á íslensku færum við hvaða sögn sem er fram („Vinnur þú…?“), en á ensku er það aðeins hægt með be og nokkrum hjálparsögnum.
Stafsetning og framburður
- isn't /ˈɪznt/ og aren't /ɑːnt/ (UK), /ɑːrnt/ (US). Úrfellingarmerkið kemur í stað o sem fellur brott úr not. Í miðju isn't er raddað /z/: hafðu tunguna eins og í s, en láttu raddböndin titra, svo að hljóðið suði eins og býfluga.
- Í neitun er áherslan á neitunarorðinu: I'm not hungry – segðu not skýrt; She isn't here – segðu isn't skýrt.
- Í já/nei-spurningum fer röddin yfirleitt upp í lokin: Are you OK? ↗. Í spurningum með spurnarorði fer hún yfirleitt niður: Where are you from? ↘.
- Í játandi stuttu svari er sögnin sterk: Yes, I am – am /æm/ er fullt og skýrt. Hljóðið /æ/ er nýtt: munnurinn vel opinn, tungan neðarlega og framarlega, milli e og a – lestu það ekki eins og íslenska „æ“. Í spurningu er are yfirleitt veikt: Are you ready? – are hljómar eins og stutt /ə/. Slíkt veikt sérhljóð er ekki til á íslensku, svo segðu það ekki sem langt a.
- What's, Where's, Who's, How's eru algeng í tali: What's your name?
Gullna reglan
Be vinnur ein: í neitun setur þú not á eftir henni, í spurningu setur þú hana á undan frumlaginu – alveg eins og „ekki“ og „Ertu…?“ á íslensku. Gleymdu ekki it í spurningum um veður og fjarlægð, og svaraðu með bergmáli – fornafn og be: Yes, I am. / No, it isn't.
Æfingar
A. Form
Búðu til neitun eða spurningu, eða raðaðu orðunum í rétta röð.
-
Búðu til neitun: She is a teacher.
-
Búðu til neitun: I am cold.
-
Búðu til neitun: They are at school.
-
Búðu til spurningu: You are tired.
-
Búðu til spurningu: The hotel is near the beach.
-
Raðaðu orðunum í rétta röð: are / old / how / you
-
Raðaðu orðunum í rétta röð: your keys / where / are
B. Merking
Veldu rétta svarið eða ljúktu við stutta svarið.
-
Stutt svar: "Is your car new?" "No, ."
-
Stutt svar: "Are you and Sam friends?" "Yes, ."
-
Veldu rétta svarið: The windows … open.
-
Veldu rétta svarið: "Are you from Spain?" …
-
Þú vilt vita staðinn. Veldu rétta svarið: …
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
Svar við spurningunni "Is he a doctor?": Yes, he's.
-
Where your office is?
-
I amn't from London.
-
Do you be hungry?
-
"Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Mia: Hi! 18 you new here?
Leo: Yes, I 19. I'm Leo.
Mia: Nice to meet you. Where 20 you from?
Leo: I'm from Toronto. 21 this the right room for English?
Mia: No, it 22. This is the music room. English is next door.
Leo: Oh no! 23 I late?
Mia: No, you 24. You're early!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um þig og nýjan bekkjarfélaga.
-
Skrifaðu tvær sannar neitandi setningar um þig í dag.
-
Skrifaðu tvær spurningar með be fyrir nýjan bekkjarfélaga. Skrifaðu svo þín eigin stuttu svör við þeim.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar My sister a nurse.
-
A1-01 Orðaröð í ensku: frumlag, sögn og andlag (word order) Leiðréttu setninguna: Is very hot today.
Svör
A. Form
- She isn't a teacher. / She's not a teacher. / She is not a teacher.
- I'm not cold. / I am not cold.
- They aren't at school. / They're not at school. / They are not at school.
- Are you tired?
- Is the hotel near the beach?
- How old are you?
- Where are your keys?
B. Merking
- it isn't / it's not
- we are
- aren't
- Yes, I am.
- Where is she?
C. Finndu villuna
- Yes, he is.
- Where is your office? / Where's your office?
- I'm not from London. / I am not from London.
- Are you hungry?
- ✓ "Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. Í samhengi
- Are
- am
- are
- Is
- isn't / 's not
- Am
- aren't / 're not
E. Spreyttu þig
- I'm not tired. My friends aren't here.
- Are you a student? Yes, I am. Is your home near here? No, it isn't.
F. Blönduð upprifjun
- is / 's
- It is very hot today. / It's very hot today.
