Present Simple á ensku: I work, she works – útskýringar og æfingar
Present Simple: I Work, She Works
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu notað Present Simple (einfalda nútíð) til að segja frá venjum þínum og daglegu lífi, staðreyndum um þig og aðra og hlutum sem eru alltaf sannir. Þú lærir líka að skrifa og bera fram endinguna -s sem fylgir he, she og it.
Aðalatriðið
Present Simple fjallar í raun ekki um „þetta augnablik“. Hún fjallar um það sem er almennt satt: hvað þú gerir reglulega, hvar þú býrð, hvað þér líkar og hvernig heimurinn virkar. Hugsaðu þér prófílsíðuna þína: I live in Lima. I work in a hotel. I love jazz. I play tennis on Sundays. Þessar staðreyndir gilda lengi.
Formið er mjög einfalt. Þú notar grunnmynd sagnarinnar, eins og hún stendur í orðabókinni, án to: work, live, play. Aðeins einn hópur er öðruvísi: he, she, it (og ein manneskja eða einn hlutur). Þá fær sögnin endinguna -s: I work → she works.
Af hverju einmitt þar? Þetta er smá leif af eldri ensku, sem hafði margar endingar. Í dag er aðeins þessi eina eftir. Hún er lítil, en sá sem hlustar tekur strax eftir því ef hana vantar. Gerðu þetta að vana: he / she / it → -s.
Íslenska og enska
Íslensk sögn breytist í nútíð eftir persónu og tölu: „ég vinn, þú vinnur, hann vinnur, við vinnum, þið vinnið, þau vinna“. Enska sögnin hefur bara tvær myndir í nútíð: grunnmyndina og myndina með -s. Það er léttara, en einmitt þess vegna gleymist -s auðveldlega. Hugsaðu: ef frumlagið gæti verið „hann“, „hún“ eða „það“ (ein manneskja eða einn hlutur), þá fær enska sögnin -s.
Góðu fréttirnar: íslenskan hefur „er að“ + nafnhátt fyrir það sem er að gerast núna („Ég er að lesa“), alveg eins og enska I'm reading. Munurinn er að við notum „er að vinna“ líka um starfið okkar („Ég er að vinna í banka“), en á ensku er fast starf venjulega Present Simple: I work in a bank. Tvennt í viðbót er ólíkt. Íslensk setning getur byrjað á tíma og þá kemur sögnin á undan frumlaginu („Á föstudögum borðum við úti“); á ensku stendur frumlagið samt á undan sögninni. Og um veðrið segjum við „Það rignir“, alveg eins og It rains, en ef annað orð fer fremst hverfur „það“ („Á Ísafirði rignir mikið“); á ensku stendur it alltaf.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Hún vinnur í banka. | She works in a bank. | „hún“ → sögnin fær -s |
| Þau vinna í banka. | They work in a bank. | íslenska fleirtalan hefur endingu, enska sögnin enga |
| Ég vinn. / Við vinnum. | I work. / We work. | íslenskan hefur endingu í hverri persónu; enskan grunnmyndina |
| Hún er hjúkrunarfræðingur. Hún vinnur á spítala. | She's a nurse. She works in a hospital. | hver hún er → be, hvað hún gerir → athafnarsögn – hér er þetta eins |
| Á föstudögum borðum við úti. | On Fridays we eat out. | á íslensku kemur sögnin á undan „við“; á ensku frumlag + sögn |
| Það rignir mikið á Írlandi. | It rains a lot in Ireland. | „það“ = it – hér er þetta eins |
| Á Írlandi rignir mikið. | It rains a lot in Ireland. | þegar annað orð fer fremst hverfur „það“; á ensku stendur it alltaf |
| Ég er að vinna heima í dag. | I'm working from home today. | það sem er að gerast núna: „er að“ = Present Continuous – hér er þetta eins |
| Ég er að vinna í banka. (fast starf) | I work in a bank. | um fast starf notar enskan Present Simple |
Í stuttu máli: með he / she / it fær sögnin -s, með öllum öðrum frumlögum er hún í grunnmynd. Present Simple er fyrir venjur, staðreyndir og fast starf; frumlagið stendur alltaf á undan sögninni, líka it um veðrið.
Form
Játandi setning
| Frumlag | Sögn | Dæmi |
|---|---|---|
| I / you / we / they | grunnmynd | I work in a hotel. |
| he / she / it | grunnmynd + -s | She works in a hotel. |
| nafnorð í fleirtölu (my parents, the kids) | grunnmynd | My parents live in Leeds. |
| nafnorð í eintölu (my mum, the shop) | grunnmynd + -s | The shop opens at nine. |
Stafsetning með he / she / it
| Sögnin endar á | Regla | Dæmi |
|---|---|---|
| flestar sagnir | + s | work → works, eat → eats, play → plays |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, watch → watches, fix → fixes |
| go, do | + es | go → goes, do → does |
| samhljóð + y | y → ies | study → studies, try → tries, carry → carries |
| sérhljóð + y | + s | play → plays, buy → buys, enjoy → enjoys |
| have | óregluleg | have → has |
Notkun
1Venjur og daglegt líf
Með Present Simple segirðu frá því sem þú gerir reglulega. Oft fylgja tímaorð eins og every day, on Mondays og in the morning. Íslenska „á mánudögum“, „á morgnana“ og „á hverjum föstudegi“ verða á ensku on Mondays, in the morning(s) og every Friday. Taktu eftir: þótt tímaorðið fari fremst stendur frumlagið á undan sögninni.
2Staðreyndir um þig og aðra
Present Simple hentar líka fyrir vinnu, búsetu og aðrar staðreyndir sem gilda lengi. Hér segjum við oft „er að vinna“ á íslensku, en á ensku er fast starf venjulega Present Simple.
3Varanlegt ástand, smekkur og tilfinningar
Sagnir eins og like, love, hate, want, need, know lýsa ástandi, ekki athöfn. Með þeim er yfirleitt notuð Present Simple (nánar í A1-23).
4Almenn sannindi og hvernig hlutirnir virka
Present Simple hentar fyrir staðreyndir um heiminn og það sem endurtekur sig reglulega, til dæmis opnunartíma.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Katrín vinnur í sundlauginni og kennir…“ → -s týnist á eftir löngu frumlagi eða á seinni sögninni. Á íslensku hefur sögnin endingu í öllum persónum, svo við tökum varla eftir henni. Á ensku er eina merkið litla -s, og það gleymist auðveldlega þegar frumlagið er langt eða þegar tvær sagnir fylgja sama frumlaginu. Spurðu þig: gæti ég sett „hann“, „hún“ eða „það“ í stað frumlagsins? Þá þarf -s – á hverja sögn.
2. „Allir í rútunni horfa…“ → everyone look. Á íslensku er „allir“ fleirtala: „Allir vita það“, „Allir í rútunni horfa á símann sinn“. Enska everyone og everybody eru hins vegar eintala, eins og he eða she, svo sögnin fær -s.
3. „Á Akureyri dimmir snemma í desember“ → In Akureyri gets dark early. Um veður og birtu segjum við „Það snjóar“ og „Það dimmir“, eins og It snows og It gets dark. En ef staður eða tími fer fremst hverfur „það“: „Á Akureyri dimmir snemma í desember.“ Á ensku þarf setningin samt frumlag, it, og af því að it er eitt fær sögnin -s.
4. „Ég er að vinna á leikskóla“ → I'm working at a kindergarten um fast starf. Á íslensku segjum við oft „Ég er að vinna hjá…“ eða „Hún er að kenna í…“ um fast starf. Á ensku lýsir Present Continuous því sem er að gerast núna eða er tímabundið. Fast starf er Present Simple.
Ekki rugla saman
Present Simple og Present Continuous – Present Simple = venjur, staðreyndir, varanlegt ástand. Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi) = það sem er að gerast núna eða um þessar mundir: sjá A1-22 og A1-23. Íslenska „er að“ hjálpar þér hér, en mundu að fast starf er Present Simple á ensku, þótt við segjum „er að vinna“.
be og athafnarsagnir – Ef setningin hefur athafnarsögn þarf ekki am / is / are. Sjá A1-02.
-s í fleirtölu nafnorða og -s á sögninni – Aftan á nafnorði þýðir -s „fleiri en einn“ (sjá A1-05); aftan á sögn þýðir -s „he / she / it“. Í sömu setningu er -s yfirleitt bara á öðrum staðnum!
Stafsetning og framburður
Endingin -s / -es er borin fram á þrjá vegu, alveg eins og fleirtala nafnorða (sjá A1-05). Það fer eftir síðasta hljóði sagnarinnar, ekki síðasta stafnum.
| Síðasta hljóðið | Endingin hljómar eins og | Dæmi |
|---|---|---|
| órödduð /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – eins og í bus | stops, gets, works, laughs |
| rödduð hljóð og sérhljóð | /z/ – eins og í zoo | lives, plays, goes, runs |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ | /ɪz/ – auka atkvæði | misses, uses, washes, watches, changes |
- Íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo lives, plays og goes enda auðveldlega á s. Hafðu tunguna eins og í s, en láttu raddböndin titra: hljóðið á að suða eins og býfluga.
- Tvær óreglulegar sagnir í framburði: does /dʌz/ og says /sez/. /ʌ/ er stutt, slakt hljóð, munnurinn hálfopinn og varirnar ekki kringdar. says rímar við fez, ekki við days.
- has /hæz/ er eitt atkvæði. Hljóðið /æ/ er nýtt: munnurinn vel opinn, tungan neðarlega og framarlega, milli e og a. Lestu enska stafinn a aldrei eins og íslenska „æ“.
- Auka atkvæðið /ɪz/ er stutt og veikt. Í watches er áherslan á fyrsta atkvæðinu: WATCH-es. Það passar við íslenskuna, en berðu endinguna ekki fram langa eða með skýru í.
- th í the, this og they er /ð/, eins og íslenskt ð. Á íslensku stendur ð aldrei fremst í orði, svo gættu þess að segja ekki d í the sun.
Gullna reglan
Present Simple = það sem er almennt satt (venjur, staðreyndir, ástand, fast starf). He / she / it → grunnmynd + -s; með öllum öðrum frumlögum → grunnmynd. Frumlagið stendur alltaf á undan sögninni, líka þegar tímaorð fer fremst, og um veðrið segirðu It rains, aldrei bara rains.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
She (live) in Toronto.
-
My parents (work) at the weekend.at the weekend (UK), on the weekend (US)
-
He (study) law.
-
The train (leave) at 8:15.
-
My dog (love) the park.
-
Tom (fix) computers.
-
She (go) to bed at eleven.
-
My grandmother (have) a garden.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: My parents … in Rome.
-
Veldu rétta svarið: The shop … at nine.
-
Veldu rétta svarið: The students … hard.
-
Hvaða sögn fær auka atkvæði í endann? …
-
Veldu rétta svarið: She … in a hospital.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
My brother play the guitar.
-
Water freeze at 0°C.
-
I'm live near the station.
-
He studys medicine.
-
My parents have a small car.
D. Í samhengi
Fylltu í textann með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Kenji 19 (live) in Osaka. He 20 (work) in a hospital — he's a nurse. He 21 (get) up at six and 22 (go) to work by bike. His wife, Yuki, 23 (teach) English. They 24 (have) two children. In the evening, Yuki 25 (watch) TV and Kenji 26 (study) Spanish.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um daginn þinn og fólkið þitt.
-
Skrifaðu þrjár setningar um venjulegan dag hjá þér.
-
Skrifaðu þrjár staðreyndir um vin eða vinkonu eða einhvern í fjölskyldunni. Notaðu he eða she.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar Leiðréttu setninguna: I am agree with you.
-
A1-05 Fleirtala nafnorða á ensku: -s, -es og óreglulegar myndir (plural nouns) one watch → two
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt ___ a good café near my office. …
Svör
A. Form
- lives
- work
- studies
- leaves
- loves
- fixes
- goes
- has
B. Merking
- live
- opens
- work
- washes
- works
C. Finndu villuna
- My brother plays the guitar. / My brothers play the guitar.
- Water freezes at 0°C.
- I live near the station.
- He studies medicine.
- ✓ My parents have a small car.
D. Í samhengi
- lives
- works
- gets
- goes
- teaches
- have
- watches
- studies
E. Spreyttu þig
- I get up at seven. I drink coffee at home. I go to work by bus.
- My sister lives in Madrid. She works in a bank. She loves cats.
F. Blönduð upprifjun
- I agree with you.
- watches
- There's
