SlowingoMálfræði
A1 15 / 32

Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar

Have and Have Got

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt á ensku hvað þú átt, hverja þú átt að í fjölskyldunni, hvernig fólk lítur út og hvað amar að þér. Þú lærir muninn á have og have got og hvernig have er líka notað um athafnir eins og have lunch og have a shower.

Aðalatriðið

Have tengir manneskju við eitthvað í lífi hennar: bíl, systur, blá augu, hausverk. Hugsaðu þér manneskjuna sem segul. Hlutirnir loða við hana og verða hluti af lífi hennar – bíllinn, systirin, bláu augun, hundurinn, jafnvel kvefið. I have a car. I have a dog.

Á ensku eru tvær leiðir til að segja þetta. Have gengur í allri ensku. Have got þýðir það sama og er mjög algengt í breskri ensku, sérstaklega í töluðu máli. Í bandarískri ensku er have venjulega formið, en I've got heyrist líka oft í óformlegu tali.

Formin tvö haga sér ólíkt. Have er venjuleg sögn og notar því do / does í neitun og spurningu – nákvæmlega eins og þú lærðir í A1-13. Í have got er have hjálparsögn: hún tekur not sjálf og færist sjálf fremst í spurningu.

Og eitt enn: have getur líka verið athöfn – have lunch, have a shower. Það er ekki eign, og þar gengur have got ekki.

Íslenska og enska

Á íslensku notum við nokkrar sagnir þar sem enskan hefur bara have. Um eign og fjölskyldu segjum við „eiga“: „Ég á bíl“, „Hún á tvö börn“. Um útlit, veikindi og það sem við höfum meðferðis segjum við „vera með“: „Hún er með sítt hár“, „Ég er með hausverk“, „Ertu með penna?“. Á ensku er þetta allt have: I have a car. She has long hair. I have a headache. Ef „vera með“ er þýtt orð fyrir orð verður til She is with long hair, sem er ekki enska.

Tvennt í viðbót er ólíkt. „Á“ er eins með „ég“ og „hann“ („ég á, hann á“), en á ensku verður have að has með he / she / it. Og „Ég á ekki…“ og „Áttu…?“ verða ekki I have not a… og Have you a…? á nútímaensku, heldur I don't have / I haven't got og Do you have…? / Have you got…? Góðu fréttirnar: „hár“ er eintala á íslensku eins og hair á ensku, og „Mér er kalt“ er I'm cold með be, ekki have.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég á bíl.I have a car. / I've got a car.„eiga“ → have
Hún á bíl.She has a car. / She's got a car.„á“ er eins með „ég“ og „hún“; á ensku he / she / it → has
Hún er með sítt hár.She has long hair.„vera með“ um útlit → have
Ég er með hausverk.I have a headache.„vera með“ um veikindi → have + a
Ég á ekki bíl.I don't have a car. / I haven't got a car.ekki I have not a car; don't have eða haven't got
Áttu bíl?Do you have a car? / Have you got a car?Do…have eða Have…got
Mér er kalt.I'm cold.tilfinning → be + lýsingarorð
Ég borða hádegismat. / Ég fer í sturtu.I have lunch. / I have a shower.á íslensku sérstök sögn; á ensku have

Í stuttu máli: „ég á“ og „ég er með“ = I have / I've got, „hún á / hún er með“ = she has / she's got, „ég á ekki“ = I don't have / I haven't got; en „mér er kalt“ = I'm cold (be).

Form

Játandi setning

Frumlaghavehave got (aðallega UK)
I / you / we / theyhave a car.have got ('ve got) a car.
he / she / ithas a car.has got ('s got) a car.

Neitandi setning

Frumlaghave (öll afbrigði)have got (aðallega UK)
I / you / we / theydon't have a car.haven't got a car.
he / she / itdoesn't have a car.hasn't got a car.

Á eftir doesn't kemur have, ekki has: She doesn't have a car.

Spurningar og stutt svör

FormSpurningJáNei
haveDo you have a pen?Yes, I do.No, I don't.
haveDoes she have a car?Yes, she does.No, she doesn't.
have gotHave you got a pen?Yes, I have.No, I haven't.
have gotHas he got a car?Yes, he has.No, he hasn't.

Blandaðu ekki formunum saman: ekki Do you have got…? Svaraðu með hjálparsögn spurningarinnar: Have you got…? – Yes, I have.

Styttur ritháttur: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Með einföldu have um eign notarðu venjulega fullu myndina: I have a car.

Have um athafnir (aðeins have – aldrei have got)

have + …Dæmi
máltíðir og drykkirhave breakfast / lunch / dinner / a coffee
þvotturhave a shower / a bath; take a shower er líka algengt, sérstaklega í bandarískri ensku
upplifanirhave a party / a good time / a break / a lesson

Notkun

1Eign

Um það sem þú átt notarðu have eða have got. Á íslensku er það oftast „eiga“ eða „vera með“.

I have a new phone.
Ég á nýjan síma.
„ég á“ → I have
We've got a small garden.
Við erum með lítinn garð.
aðallega UK
Does your hotel have a pool?
Er sundlaug á hótelinu ykkar?
á íslensku „er sundlaug á…“; á ensku hotel + have
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Hún á ekki bíl. Hún gengur allra sinna ferða.
aðallega UK
They don't have a TV.
Þau eiga ekki sjónvarp.
„eiga ekki“ → don't have

2Fjölskylda, vinir og gæludýr

Notaðu have / have got um fólk og dýr í lífi þínu.

I have two sisters and a brother.
Ég á tvær systur og einn bróður.
He's got three kids.
Hann á þrjú börn.
he's got = he has got (aðallega UK)
"Do you have any brothers or sisters?" "No, I don't. I'm an only child."
„Áttu einhver systkini?“ „Nei. Ég er einkabarn.“
„systkini“ → brothers or sisters; any: sjá A1-24
We have a dog. His name is Bruno.
Við eigum hund. Hann heitir Bruno.
um karlkyns dýr sem við þekkjum: his

3Útlit

Notaðu have / have got um hár, augu og annað í útliti. Á íslensku segjum við „vera með“.

She has long, dark hair.
Hún er með sítt, dökkt hár.
„er með“ → has; hair er eintala, eins og „hár“
My dad's got a beard.
Pabbi minn er með skegg.
dad's got = dad has got (aðallega UK)
You have beautiful eyes.
Þú ert með falleg augu.
The baby has her mother's nose.
Barnið er með nefið hennar mömmu sinnar.
barnið er stelpa → her

4Veikindi, vandamál og fundir

Notaðu have / have got um veikindi og verki, venjulega með a / an. Það gengur líka um vandamál og fundi. Á íslensku segjum við „vera með“ eða notum lýsingarorð („kvefaður“).

I have a headache.
Ég er með hausverk.
„er með“ → have; á undan headache kemur a
Tom's got a cold. He's at home today.
Tom er kvefaður. Hann er heima í dag.
„kvefaður“ er lýsingarorð; á ensku has got a cold
Have you got a temperature?
Ertu með hita?
aðallega UK
Yes, I have.
Já.
stutt svar við spurningunni á undan: hjálparsögnin have
We have a problem with the printer.
Það er vesen með prentarann hjá okkur.
á ensku er frumlagið we + have
I've got a meeting at three.
Ég á fund klukkan þrjú.
aðallega UK

5Have um athafnir – aldrei have got

Have + nafnorð getur verið athöfn: að borða, drekka, fara í sturtu, upplifa eitthvað. Hér er have venjuleg athafnarsögn og have got gengur ekki. Á íslensku höfum við yfirleitt sérstaka sögn: „borða“, „fá sér“, „fara í sturtu“, „halda veislu“.

I have toast for breakfast.
Ég fæ mér ristað brauð í morgunmat.
„fá sér“ → have
She has a shower every morning.
Hún fer í sturtu á hverjum morgni.
„fer í sturtu“ → has a shower
Do you have lunch at work?
Borðarðu hádegismat í vinnunni?
We have dinner at seven.
Við borðum kvöldmat klukkan sjö.
We have a big party every summer.
Við höldum stóra veislu á hverju sumri.
„halda veislu“ → have a party

Algengar villur

❌She have a car.
✅She has a car.
He / she / it → has.
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
Á eftir doesn't kemur have.
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? eða Have you got a pen?
Blandaðu ekki formunum saman.
❌"Have you got a car?" "Yes, I do."
✅"Yes, I have."
Svaraðu með hjálparsögn spurningarinnar.
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Um athafnir aldrei have got.
❌I have 25 years.
✅I am 25.
Aldur er tjáður með be: sjá A1-02.
❌He has hungry.
✅He is hungry.
Hungry, cold, tired eru lýsingarorð: notaðu be.
⚠️I haven't a car.
✅I don't have a car. eða I haven't got a car.
Gamaldags eða mjög formleg bresk enska; í dag lifir þetta aðallega í föstum orðasamböndum eins og "I haven't a clue".

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hún er með sítt hár“ → She is with long hair. Á íslensku segjum við „vera með“ um útlit, veikindi og það sem við höfum meðferðis: „Hann er með gleraugu“, „Ég er með flensu“, „Hótelið er með heita potta“. Á ensku þýðir be with „vera í fylgd með einhverjum“. Um útlit, veikindi og eign segirðu have eða have got.

❌Our new English teacher is with short grey hair and round glasses, and she always wears a lopapeysa.
✅Our new English teacher has short grey hair and round glasses, and she always wears a lopapeysa. eða Our new English teacher has got short grey hair and round glasses, and she always wears a lopapeysa.
„er með“ um útlit → has
❌I can't come to the choir practice in Hafnarfjordur tonight because I am with the flu again.
✅I can't come to the choir practice in Hafnarfjordur tonight because I have the flu again. eða I can't come to the choir practice in Hafnarfjordur tonight because I've got the flu again.
„er með flensu“ → have (got) the flu

2. „Ég er með hálsbólgu“ → veikindi án a. Á íslensku er enginn óákveðinn greinir: „Hún er með hálsbólgu“, „Ég er með nefrennsli“. Á ensku eru a cold, a headache, a sore throat, a runny nose og a temperature teljanleg nafnorð og fá a.

❌After two days of hiking on the Laugavegur trail in the rain, Siggi has bad cold, so we are staying in the hut in Landmannalaugar today.
✅After two days of hiking on the Laugavegur trail in the rain, Siggi has a bad cold, so we are staying in the hut in Landmannalaugar today. eða After two days of hiking on the Laugavegur trail in the rain, Siggi has got a bad cold, so we are staying in the hut in Landmannalaugar today.
a bad cold
❌Every spring, when the birch trees in our garden in Egilsstadir start to bloom, I have runny nose and itchy eyes for weeks.
✅Every spring, when the birch trees in our garden in Egilsstadir start to bloom, I have a runny nose and itchy eyes for weeks.
a runny nose

3. „Ég á ekki…“, „Áttu…?“ → I have not a…, Have you a…? Á íslensku kemur „ekki“ beint á eftir sögninni og sögnin fer fremst í spurningu. Þess vegna virðist rökrétt að setja not beint á eftir have eða færa have fremst. Það hljómar gamaldags á nútímaensku. Notaðu don't have / haven't got og Do you have…? / Have you got…?

⚠️We have not a dishwasher in the summer house in Grimsnes, so after dinner everybody helps with the washing-up.
✅We don't have a dishwasher in the summer house in Grimsnes, so after dinner everybody helps with the washing-up. eða We haven't got a dishwasher in the summer house in Grimsnes, so after dinner everybody helps with the washing-up.
Málfræðilega rétt, en hljómar gamaldags; neitun: don't have eða haven't got
⚠️Have you a torch I can borrow for the walk down to the hot river in Reykjadalur tonight?
✅Do you have a torch I can borrow for the walk down to the hot river in Reykjadalur tonight? eða Have you got a torch I can borrow for the walk down to the hot river in Reykjadalur tonight?
Málfræðilega rétt, en gamaldags; spurning: Do you have eða Have you got

4. „ég á, hann á“ → he have. Á íslensku er „á“ eins með „ég“ og „hann“: „ég á hund“, „hann á hund“. Á ensku verður have að has með he / she / it og nafnorði í eintölu, líka þegar frumlagið er langt.

❌The guesthouse where we stay in the Westfjords have only four rooms, but every room has a view of the fjord.
✅The guesthouse where we stay in the Westfjords has only four rooms, but every room has a view of the fjord.
the guesthouse = it → has

Ekki rugla saman

have (eign) og have (athöfn) – Um eign gengur have eða have got. Um athöfn aðeins have. (Have um athöfn getur líka verið í framvinduhorfi – I'm having lunch: sjá A1-23.)

I've got a car.
Ég á bíl.
eign: have got gengur
I have a shower in the morning.
Ég fer í sturtu á morgnana.
athöfn: aðeins have

have og there is – Have = einhver á eða er með eitthvað; there is = eitthvað er til á tilteknum stað. Sjá A1-11.

The flat has a balcony.
Íbúðin er með svalir.
flat (UK), apartment (US)
There's a balcony in the flat.
Það eru svalir í íbúðinni.
„svalir“ er fleirtala á íslensku, a balcony eintala

be og have – Tilfinningar, aldur og ástand eru með be. Veikindi eru nafnorð og því með have. Á íslensku er „mér er kalt“ en „ég er með kvef“. Sjá A1-02.

I'm cold.
Mér er kalt.
tilfinning: be
I have a cold.
Ég er með kvef.
veikindi: have

Stafsetning og framburður

  • has /hæz/: hljóðið /æ/ er nýtt – munnurinn vel opinn, tungan neðarlega og framarlega, milli e og a. Lestu stafinn a ekki eins og íslenska „æ“. Endirinn /z/ er raddaður: láttu hljóðið suða eins og býfluga. Í hröðu tali er has oft veikt: /həz/.
  • Upphafið /h/ er eins og íslenskt h – þar ertu á heimavelli. Slepptu því ekki: has og as eru ólík orð.
  • Í have got er have venjulega stytt og áherslan er á got: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). Í lok I've er /v/: efri tennurnar snerta neðri vörina létt og raddböndin titra.
  • she's got = she has got, en she's = she is. Skoðaðu næsta orð: She's got a cat (has) / She's tired (is).
  • Í stuttu svari er hjálparsögnin sterk: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.

Gullna reglan

have / has gengur í allri ensku og notar do / does í neitun og spurningu. have got / has got (aðallega UK) þýðir það sama um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi og myndar neitun og spurningu sjálft. „Ég á“ og „ég er með“ = I have / I've got, „hún á“ = she has, „ég á ekki“ = I don't have / I haven't got. Um athafnir eins og have lunch notarðu aðeins have.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar og búðu til neitun og spurningar.

  1. My brother (have) two cats.
  2. Búðu til neitun (have): I have a bike.
  3. Búðu til neitun (have got): She's got a laptop.
  4. Búðu til spurningu (have): They have a garden.
  5. Búðu til spurningu (have got): He has got a sister.
  6. "Have you got a pen?" "Yes, I ."

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I … a terrible headache.
  2. Veldu rétta svarið: She … a shower after the gym.
  3. Veldu rétta svarið: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
  4. Veldu rétta svarið: My grandmother … 80.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. He doesn't has a car.
  2. Do you have got a minute?
  3. We've got dinner at seven every day.
  4. Has your sister got blue eyes?

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

A new flatmate
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um fjölskylduna þína og vin eða vinkonu.

  1. Skrifaðu þrjár setningar um fjölskylduna þína eða hlutina þína. Notaðu have eða have got.
  2. Lýstu útliti vinar eða vinkonu í tveimur setningum.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar
    your sister work in a bank?
  2. A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt
    a supermarket near my flat.
  3. A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar
    My son six years old.
Svör

A. Form

  1. has / has got / 's got
  2. I don't have a bike. / I do not have a bike.
  3. She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
  4. Do they have a garden?
  5. Has he got a sister?
  6. have

B. Merking

  1. have
  2. has
  3. doesn't
  4. is

C. Finndu villuna

  1. He doesn't have a car.
  2. Do you have a minute? / Have you got a minute?
  3. We have dinner at seven every day.
  4. ✓ Has your sister got blue eyes?

D. Í samhengi

  1. Have
  2. have
  3. has / 's got / has got
  4. do
  5. don't / do not
  6. have

E. Spreyttu þig

  1. I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
  2. My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.

F. Blönduð upprifjun

  1. Does
  2. There's / There is
  3. is
Android appLærðu á ferðinni Google Play