Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar
Have and Have Got
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt á ensku hvað þú átt, hverja þú átt að í fjölskyldunni, hvernig fólk lítur út og hvað amar að þér. Þú lærir muninn á have og have got og hvernig have er líka notað um athafnir eins og have lunch og have a shower.
Aðalatriðið
Have tengir manneskju við eitthvað í lífi hennar: bíl, systur, blá augu, hausverk. Hugsaðu þér manneskjuna sem segul. Hlutirnir loða við hana og verða hluti af lífi hennar – bíllinn, systirin, bláu augun, hundurinn, jafnvel kvefið. I have a car. I have a dog.
Á ensku eru tvær leiðir til að segja þetta. Have gengur í allri ensku. Have got þýðir það sama og er mjög algengt í breskri ensku, sérstaklega í töluðu máli. Í bandarískri ensku er have venjulega formið, en I've got heyrist líka oft í óformlegu tali.
Formin tvö haga sér ólíkt. Have er venjuleg sögn og notar því do / does í neitun og spurningu – nákvæmlega eins og þú lærðir í A1-13. Í have got er have hjálparsögn: hún tekur not sjálf og færist sjálf fremst í spurningu.
Og eitt enn: have getur líka verið athöfn – have lunch, have a shower. Það er ekki eign, og þar gengur have got ekki.
Íslenska og enska
Á íslensku notum við nokkrar sagnir þar sem enskan hefur bara have. Um eign og fjölskyldu segjum við „eiga“: „Ég á bíl“, „Hún á tvö börn“. Um útlit, veikindi og það sem við höfum meðferðis segjum við „vera með“: „Hún er með sítt hár“, „Ég er með hausverk“, „Ertu með penna?“. Á ensku er þetta allt have: I have a car. She has long hair. I have a headache. Ef „vera með“ er þýtt orð fyrir orð verður til She is with long hair, sem er ekki enska.
Tvennt í viðbót er ólíkt. „Á“ er eins með „ég“ og „hann“ („ég á, hann á“), en á ensku verður have að has með he / she / it. Og „Ég á ekki…“ og „Áttu…?“ verða ekki I have not a… og Have you a…? á nútímaensku, heldur I don't have / I haven't got og Do you have…? / Have you got…? Góðu fréttirnar: „hár“ er eintala á íslensku eins og hair á ensku, og „Mér er kalt“ er I'm cold með be, ekki have.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég á bíl. | I have a car. / I've got a car. | „eiga“ → have |
| Hún á bíl. | She has a car. / She's got a car. | „á“ er eins með „ég“ og „hún“; á ensku he / she / it → has |
| Hún er með sítt hár. | She has long hair. | „vera með“ um útlit → have |
| Ég er með hausverk. | I have a headache. | „vera með“ um veikindi → have + a |
| Ég á ekki bíl. | I don't have a car. / I haven't got a car. | ekki I have not a car; don't have eða haven't got |
| Áttu bíl? | Do you have a car? / Have you got a car? | Do…have eða Have…got |
| Mér er kalt. | I'm cold. | tilfinning → be + lýsingarorð |
| Ég borða hádegismat. / Ég fer í sturtu. | I have lunch. / I have a shower. | á íslensku sérstök sögn; á ensku have |
Í stuttu máli: „ég á“ og „ég er með“ = I have / I've got, „hún á / hún er með“ = she has / she's got, „ég á ekki“ = I don't have / I haven't got; en „mér er kalt“ = I'm cold (be).
Form
Játandi setning
| Frumlag | have | have got (aðallega UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
Neitandi setning
| Frumlag | have (öll afbrigði) | have got (aðallega UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
Á eftir doesn't kemur have, ekki has: She doesn't have a car.
Spurningar og stutt svör
| Form | Spurning | Já | Nei |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
Blandaðu ekki formunum saman: ekki Do you have got…? Svaraðu með hjálparsögn spurningarinnar: Have you got…? – Yes, I have.
Styttur ritháttur: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Með einföldu have um eign notarðu venjulega fullu myndina: I have a car.
Have um athafnir (aðeins have – aldrei have got)
| have + … | Dæmi |
|---|---|
| máltíðir og drykkir | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| þvottur | have a shower / a bath; take a shower er líka algengt, sérstaklega í bandarískri ensku |
| upplifanir | have a party / a good time / a break / a lesson |
Notkun
1Eign
Um það sem þú átt notarðu have eða have got. Á íslensku er það oftast „eiga“ eða „vera með“.
2Fjölskylda, vinir og gæludýr
Notaðu have / have got um fólk og dýr í lífi þínu.
3Útlit
Notaðu have / have got um hár, augu og annað í útliti. Á íslensku segjum við „vera með“.
4Veikindi, vandamál og fundir
Notaðu have / have got um veikindi og verki, venjulega með a / an. Það gengur líka um vandamál og fundi. Á íslensku segjum við „vera með“ eða notum lýsingarorð („kvefaður“).
5Have um athafnir – aldrei have got
Have + nafnorð getur verið athöfn: að borða, drekka, fara í sturtu, upplifa eitthvað. Hér er have venjuleg athafnarsögn og have got gengur ekki. Á íslensku höfum við yfirleitt sérstaka sögn: „borða“, „fá sér“, „fara í sturtu“, „halda veislu“.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hún er með sítt hár“ → She is with long hair. Á íslensku segjum við „vera með“ um útlit, veikindi og það sem við höfum meðferðis: „Hann er með gleraugu“, „Ég er með flensu“, „Hótelið er með heita potta“. Á ensku þýðir be with „vera í fylgd með einhverjum“. Um útlit, veikindi og eign segirðu have eða have got.
2. „Ég er með hálsbólgu“ → veikindi án a. Á íslensku er enginn óákveðinn greinir: „Hún er með hálsbólgu“, „Ég er með nefrennsli“. Á ensku eru a cold, a headache, a sore throat, a runny nose og a temperature teljanleg nafnorð og fá a.
3. „Ég á ekki…“, „Áttu…?“ → I have not a…, Have you a…? Á íslensku kemur „ekki“ beint á eftir sögninni og sögnin fer fremst í spurningu. Þess vegna virðist rökrétt að setja not beint á eftir have eða færa have fremst. Það hljómar gamaldags á nútímaensku. Notaðu don't have / haven't got og Do you have…? / Have you got…?
4. „ég á, hann á“ → he have. Á íslensku er „á“ eins með „ég“ og „hann“: „ég á hund“, „hann á hund“. Á ensku verður have að has með he / she / it og nafnorði í eintölu, líka þegar frumlagið er langt.
Ekki rugla saman
have (eign) og have (athöfn) – Um eign gengur have eða have got. Um athöfn aðeins have. (Have um athöfn getur líka verið í framvinduhorfi – I'm having lunch: sjá A1-23.)
have og there is – Have = einhver á eða er með eitthvað; there is = eitthvað er til á tilteknum stað. Sjá A1-11.
be og have – Tilfinningar, aldur og ástand eru með be. Veikindi eru nafnorð og því með have. Á íslensku er „mér er kalt“ en „ég er með kvef“. Sjá A1-02.
Stafsetning og framburður
- has /hæz/: hljóðið /æ/ er nýtt – munnurinn vel opinn, tungan neðarlega og framarlega, milli e og a. Lestu stafinn a ekki eins og íslenska „æ“. Endirinn /z/ er raddaður: láttu hljóðið suða eins og býfluga. Í hröðu tali er has oft veikt: /həz/.
- Upphafið /h/ er eins og íslenskt h – þar ertu á heimavelli. Slepptu því ekki: has og as eru ólík orð.
- Í have got er have venjulega stytt og áherslan er á got: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). Í lok I've er /v/: efri tennurnar snerta neðri vörina létt og raddböndin titra.
- she's got = she has got, en she's = she is. Skoðaðu næsta orð: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- Í stuttu svari er hjálparsögnin sterk: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
Gullna reglan
have / has gengur í allri ensku og notar do / does í neitun og spurningu. have got / has got (aðallega UK) þýðir það sama um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi og myndar neitun og spurningu sjálft. „Ég á“ og „ég er með“ = I have / I've got, „hún á“ = she has, „ég á ekki“ = I don't have / I haven't got. Um athafnir eins og have lunch notarðu aðeins have.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar og búðu til neitun og spurningar.
-
My brother (have) two cats.
-
Búðu til neitun (have): I have a bike.
-
Búðu til neitun (have got): She's got a laptop.
-
Búðu til spurningu (have): They have a garden.
-
Búðu til spurningu (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I … a terrible headache.
-
Veldu rétta svarið: She … a shower after the gym.
-
Veldu rétta svarið: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
Veldu rétta svarið: My grandmother … 80.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um fjölskylduna þína og vin eða vinkonu.
-
Skrifaðu þrjár setningar um fjölskylduna þína eða hlutina þína. Notaðu have eða have got.
-
Lýstu útliti vinar eða vinkonu í tveimur setningum.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar your sister work in a bank?
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt a supermarket near my flat.
-
A1-02 To be (am, is, are) á ensku: útskýringar og æfingar My son six years old.
Svör
A. Form
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. Merking
- have
- has
- doesn't
- is
C. Finndu villuna
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. Í samhengi
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. Spreyttu þig
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. Blönduð upprifjun
- Does
- There's / There is
- is
