SlowingoQrammatika
A2 1 / 38

Past Continuous azərbaycanca: I was working, yəni «işləyirdim»

Past Continuous: I Was Working

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz keçmişdə müəyyən bir anda nə etdiyinizi deyə, hekayənin əvvəlində mənzərəni təsvir edə və eyni vaxtda baş verən iki işdən danışa biləcəksiniz. Bunun üçün was / were + -ing forması işlədəcəksiniz.

Əsas fikir

Past Simple (sadə keçmiş zaman: I cooked dinner) keçmişdəki işi bütöv bir hadisə kimi göstərir: başladı, bitdi, vəssalam. Amma bəzən keçmişdəki bir anın içində dayanıb ətrafa baxmaq istəyirik. Dünən axşam saat 8-də nə baş verirdi? İş həmin andan əvvəl başlamışdı və hələ davam edirdi. Yəni ortasında idi.

Fasilə düyməsi olan bir film təsəvvür edin. Filmi bir anda dayandırırsınız və hərəkətdə olan işləri görürsünüz: kimsə yemək bişirirdi (was cooking), yağış yağırdı (was falling), uşaqlar oynayırdı (were playing). Dayandırılmış kadrda heç nə bitməyib. Bu, Past Continuous zamanıdır (keçmiş davamedici zaman).

Bu fikri Present Continuous zamanından (indiki davamedici zaman) artıq tanıyırsınız: A1-22 dərsindəki canlı videonu xatırlayın (I'm cooking = indi davam edir). Burada isə keçmişdən çəkilmiş filmi dayandırırıq. Past Continuous həmin fikrin keçmişə köçürülmüş formasıdır: am / is / are əvəzinə was / were gəlir, -ing forması isə yerində qalır. -ing forması «işin ortasında» deməkdir.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində bu mənanı -ırdı / -irdi / -urdu / -ürdü şəkilçisi verir: «Saat 8-də yemək bişirirdim». Bu, ingiliscə was / were + -ing formasına çox yaxındır, yəni sizin üçün əsas fikir tanışdır. Amma iki fərq var. Birincisi, azərbaycancada -ırdı keçmişdəki vərdiş üçün də işlənir («Uşaq vaxtı hər gün piyada gedirdim»); ingiliscədə vərdiş üçün Past Simple və ya used to lazımdır. İkincisi, «bilirdim», «istəyirdim», «sevirdim» kimi vəziyyət feilləri azərbaycancada da -ırdı ilə gəlir, ingiliscədə isə onlar Past Simple formasında qalır: I knew, I wanted. «While» mənasını isə -arkən / -ərkən və ya -anda / -əndə verir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Saat 8-də şam yeməyi hazırlayırdım.həmin anda davam edən işAt 8 pm I was cooking dinner.
Şam yeməyi hazırladım.bütöv, bitmiş işI cooked dinner.
Uşaq vaxtı hər gün məktəbə piyada gedirdim.keçmişdəki vərdişI walked to school every day. / I used to walk…
Onun adını bilirdim.vəziyyətI knew his name.
Mən mətbəxi təmizləyərkən ərim paltar yuyurdu.eyni vaxtda iki işWhile I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.
Yağış yağırdı.havaIt was raining.

Daha bir kiçik fərq: azərbaycancada «Yağış yağırdı», «Gec idi» deyirik, mübtəda lazım deyil. İngiliscədə hava və vaxt üçün it mütləqdir: It was raining. It was late.

Quruluş

Təsdiq cümləsi

Mübtədawas / were-ing forması
I / he / she / itwasworking.
you / we / theywereworking.

İnkar cümləsi

Mübtədawas not / were not-ing formasıQısaldılmış forma
I / he / she / itwas notsleeping.wasn't
you / we / theywere notsleeping.weren't

Suallar və qısa cavablar

SualQısa cavablar
Was she driving?Yes, she was. / No, she wasn't.
Were they waiting?Yes, they were. / No, they weren't.
What were you doing at ten?I was studying.
Where was he going?He was going to the gym.

Təsdiq cümləsində was və were qısaldılmır: I was working, we were working.

-ing formasının yazılışı Present Continuous zamanındakı kimidir A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.

İstifadə

1Keçmişdə müəyyən anda davam edən iş

Keçmişdə konkret bir anda işin ortasında olduğunuzu demək üçün Past Continuous işlədin. İş həmin andan əvvəl başlamışdı və o anda hələ davam edirdi.

At 8 pm I was cooking dinner.
Saat 8-də şam yeməyi hazırlayırdım.
«hazırlayırdım» → was cooking: həmin anda işin ortasında idim
This time yesterday we were flying to Lisbon.
Dünən bu vaxt Lissabona uçurduq.
"Why didn't you answer?" "Sorry, I was driving."
«Niyə cavab vermədin?» «Bağışla, maşın sürürdüm.»
«vermədin» bütöv hadisədir → didn't answer; «sürürdüm» → was driving
At midnight the baby was still crying.
Gecə saat 12-də körpə hələ də ağlayırdı.
still = hələ də
What were you doing at six o'clock this morning?
Bu səhər saat altıda nə edirdiniz?
sualda were mübtədadan əvvəl gəlir
I wasn't sleeping at 2 am. I was watching a film.
Gecə saat 2-də yatmırdım. Film izləyirdim.
«yatmırdım» → wasn't sleeping
At 7.30 the kids were getting ready for school.
Saat 7:30-da uşaqlar məktəbə hazırlaşırdı.
azərbaycancada «uşaqlar … hazırlaşırdı» da olur, ingiliscədə cəm → were; 7.30 (UK), 7:30 (US)

2Hekayədə fon təsviri

Hekayələr çox vaxt Past Continuous ilə başlayır: «mənzərə qurulur», yəni hava, yer və adamların nə etdiyi təsvir olunur. Əsas hadisələr isə sonra Past Simple ilə gəlir: A2-02 dərsinə baxın.

The sun was shining and the birds were singing.
Günəş parlayırdı, quşlar oxuyurdu.
hekayənin fonu
It was raining, and people were running for the bus.
Yağış yağırdı, adamlar avtobusa çatmaq üçün qaçırdı.
«yağış yağırdı» → it was raining: ingiliscədə it lazımdır
Music was playing, and everyone was dancing.
Musiqi çalınırdı, hamı rəqs edirdi.
everyone təkdir → was
My grandmother was sitting by the window, reading a newspaper.
Nənəm pəncərənin yanında oturub qəzet oxuyurdu.
«oturub … oxuyurdu» → was sitting…, reading…
The café was full. Students were working on their laptops.
Kafe dolu idi. Tələbələr noutbuklarında işləyirdi.
«dolu idi» → was full; «işləyirdi» → were working
It was late, and the streets were empty. Nobody was talking.
Gec idi, küçələr boş idi. Heç kim danışmırdı.
«heç kim danışmırdı» → Nobody was talking: ingiliscədə bir inkar kifayətdir

3Eyni vaxtda davam edən iki iş (while)

İki uzun işin eyni vaxtda davam etdiyini göstərmək üçün while işlədin. Adətən hər iki iş Past Continuous formasında olur.

While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.
Mən mətbəxi təmizləyərkən ərim paltar yuyurdu.
«-ərkən» → while
The kids were playing outside while we were having lunch.
Biz nahar edərkən uşaqlar çöldə oynayırdı.
while hissəsi cümlənin əvvəlində də, sonunda da gələ bilər
While she was studying, her flatmate was practising the guitar.
O dərs oxuyarkən ev yoldaşı gitarada məşq edirdi.
«o» qadındır → she, her; flatmate (UK), roommate (US); practising (UK), practicing (US)
Were you listening while I was explaining?
Mən izah edərkən qulaq asırdınız?
sual: Were you…?
While we were waiting for the bus, we were chatting about the weekend.
Avtobus gözləyərkən həftə sonu haqqında söhbət edirdik.
My dad was driving while my mum was reading the map.
Anam xəritəyə baxarkən atam maşın sürürdü.
mum (UK), mom (US)

Tez-tez edilən səhvlər

❌They was playing football.
✅They were playing football.
you / we / they → were.
❌I was work at 9 am.
✅I was working at 9 am.
was / were sözündən sonra feilin əsas forması yox, -ing forması gəlir.
❌She working at 10 pm.
✅She was working at 10 pm.
was / were sözünü buraxmayın.
❌What you were doing?
✅What were you doing?
Sualda was / were mübtədadan əvvəl gəlir.
❌Did you sleeping at midnight?
✅Were you sleeping at midnight?
Past Continuous sualı did ilə yox, was / were ilə qurulur.
❌I was knowing the answer.
✅I knew the answer.
Vəziyyət feilləri (know, want, like) adətən davamedici formada işlənmir: A1-23 dərsinə baxın.
❌Yes, I were.
✅Yes, I was.
I → was, qısa cavabda da.
⚠️I cooked dinner when you called. (mənası: bişirməyin ortasında idim)
✅I was cooking dinner when you called.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, «sən zəng etdin, sonra mən bişirməyə başladım» deməkdir. A2-02 dərsinə baxın.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. Keçmişdəki vərdiş üçün Past Continuous. Azərbaycancada «-ırdı» həm «o anda davam edirdi», həm də «həmişə belə edirdim» deməkdir: «Tələbə olanda hər həftə sonu kitabxanaya gedirdim». Ona görə vərdiş də was / were + -ing ilə tərcümə olunur. İngiliscədə təkrarlanan keçmiş vərdiş üçün Past Simple və ya used to işlədin.

⚠️When Murad was a student, he was going to the library every weekend.
✅When Murad was a student, he went to the library every weekend. və ya …he used to go to the library every weekend.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, bir anda davam edən iş kimi səslənir; vərdiş üçün Past Simple və ya used to təbiidir.

2. «Bilirdi», «inanmırdı» → was knowing, wasn't believing. Azərbaycancada vəziyyət feilləri də «-ırdı» alır: «Babam üç dil bilirdi», «Heç kim ona inanmırdı». İngiliscədə know, believe, understand, belong kimi feillər adətən davamedici formada işlənmir.

❌My grandfather was knowing three languages.
✅My grandfather knew three languages.
❌Nobody was believing Kamran's story.
✅Nobody believed Kamran's story.

3. Hava və vaxt üçün it itir. Azərbaycancada «Qəbələyə çatanda güclü yağış yağırdı», «Artıq gec idi» deyirik, mübtəda yoxdur. İngiliscə cümləyə isə mübtəda lazımdır: hava və vaxt üçün it.

❌When we arrived in Gabala, was raining heavily.
✅When we arrived in Gabala, it was raining heavily.
❌Was already late, so we took a taxi.
✅It was already late, so we took a taxi.

4. Sualda söz sırası. Azərbaycancada sual sözü gəlir, söz sırası dəyişmir: «Telefonda kiminlə danışırdın?». İngiliscədə sual sözündən sonra əvvəl was / were, sonra mübtəda gəlir.

❌Who you were talking to on the phone?
✅Who were you talking to on the phone?

Qarışdırmayın

Past Continuous və Past Simple — Past Continuous işin ortasını göstərir, Past Simple isə bütöv işi, əvvəldən axıra qədər. Hekayədə ikisinin birlikdə necə işlədiyi A2-02 dərsindədir.

I was writing an email at 3 pm.
Saat 3-də e-məktub yazırdım.
saat 3-də işin ortasında idim
I wrote an email at 3 pm.
Saat 3-də e-məktub yazdım.
məktubu təxminən saat 3-də yazıb bitirdim
We were watching TV all evening.
Bütün axşam televizora baxırdıq.
davam edən fəaliyyət
We watched two episodes last night.
Dünən axşam iki seriya izlədik.
bitmiş, sayıla bilən nəticə

Past Continuous və Present Continuous — Quruluş eynidir, vaxt fərqlidir: keçmiş üçün was / were, indi üçün am / is / are. Azərbaycancada da fərq budur: «işləyirəm» və «işləyirdim». A1-22 dərsinə baxın.

I'm working now.
İndi işləyirəm.
I was working at this time yesterday.
Dünən bu vaxt işləyirdim.
«-ırdı» → was working

Yazılış və tələffüz

  • Adi danışıqda was və were zəif deyilir: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was cooking cümləsində was çox qısa və vurğusuz səslənir.
  • Qısa cavabda və cümlənin sonunda isə güclü forma işlənir: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
  • /w/ səsi azərbaycan dilindəki v səsi deyil. v deyəndə üst dişlər alt dodağa toxunur; /w/ üçün isə dodaqları yumrulaşdırıb irəli verin, dişlər dodağa dəyməsin. «vaz», «vör» kimi deməyin.
  • were sözündəki /ɜː/ səsi azərbaycan dilində yoxdur: dodaqlar rahat, dil ortada qalır, səs bir az uzanır.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) və weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) adətən vurğulu deyilir.
  • -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Dilin arxası yuxarı qalxır, hava burundan çıxır, sonda «q» və ya «k» eşidilmir: working, «vorkinq» yox.
  • -ing yazılışı: sonda oxunmayan e düşür (ride → riding), bir vurğulu qısa saitdən sonra son samit ikiləşir (run → running, sit → sitting), -ie → -ying (die → dying).

Qızıl qayda

Keçmişi «fasiləyə» qoyun: was / were + -ing forması = iş həmin anda davam edirdi. I / he / she / it → was, you / we / they → were. Azərbaycancadakı «-ırdı» vərdiş və ya vəziyyət bildirirsə (bilirdim, hər gün gedirdim), ingiliscədə Past Simple işlədin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Past Continuous (was / were + -ing forması) işlədin.

  1. At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
  2. When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
  3. It (not rain) when we left the house.
  4. you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
  5. When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
  6. While I (cook), my brother (set) the table.

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
  2. Düzgün cavabı seçin: I … the answer.
  3. Qısa cavab verin: Were they working at noon yesterday? (No)
  4. Hansı cümlə saat 3-də işin davam etdiyini bildirir?

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. We was waiting for the bus.
  2. Did you watching TV at 9 pm?
  3. He was sit on the sofa.
  4. While I was reading, my sister was listening to music.

D. Mətndə

Past Continuous işlədin.

A quiet evening
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Dünən saat 8-də nə edirdiniz? İki cümlə yazın.
  2. Bir hekayənin əvvəlindəki mənzərəni təsvir edin: havanı və iki nəfəri.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual
    Səhvi düzəldin: Did you went to the party?
  2. A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər
    -ing formasını yazın: lie
  3. A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir?
    Düzgün cavabı seçin: There … two cars outside the house.
Cavablar

A. Quruluş

  1. was having
  2. were playing
  3. wasn't raining / was not raining
  4. Were … sleeping
  5. was … doing
  6. was cooking … was setting

B. Məna

  1. was reading
  2. knew
  3. No, they weren't. / No, they were not.
  4. I was writing an email at 3 pm.

C. Səhvi tapın

  1. We were waiting for the bus.
  2. Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
  3. He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
  4. ✓ While I was reading, my sister was listening to music.

D. Mətndə

  1. was snowing
  2. was reading
  3. was watching
  4. weren't sleeping / were not sleeping
  5. were playing
  6. was doing

E. Sizin növbəniz

  1. At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
  2. It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.

F. Qarışıq təkrar

  1. Did you go to the party?
  2. lying
  3. were
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play