Past Continuous azərbaycanca: I was working, yəni «işləyirdim»
Past Continuous: I Was Working
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz keçmişdə müəyyən bir anda nə etdiyinizi deyə, hekayənin əvvəlində mənzərəni təsvir edə və eyni vaxtda baş verən iki işdən danışa biləcəksiniz. Bunun üçün was / were + -ing forması işlədəcəksiniz.
Əsas fikir
Past Simple (sadə keçmiş zaman: I cooked dinner) keçmişdəki işi bütöv bir hadisə kimi göstərir: başladı, bitdi, vəssalam. Amma bəzən keçmişdəki bir anın içində dayanıb ətrafa baxmaq istəyirik. Dünən axşam saat 8-də nə baş verirdi? İş həmin andan əvvəl başlamışdı və hələ davam edirdi. Yəni ortasında idi.
Fasilə düyməsi olan bir film təsəvvür edin. Filmi bir anda dayandırırsınız və hərəkətdə olan işləri görürsünüz: kimsə yemək bişirirdi (was cooking), yağış yağırdı (was falling), uşaqlar oynayırdı (were playing). Dayandırılmış kadrda heç nə bitməyib. Bu, Past Continuous zamanıdır (keçmiş davamedici zaman).
Bu fikri Present Continuous zamanından (indiki davamedici zaman) artıq tanıyırsınız: A1-22 dərsindəki canlı videonu xatırlayın (I'm cooking = indi davam edir). Burada isə keçmişdən çəkilmiş filmi dayandırırıq. Past Continuous həmin fikrin keçmişə köçürülmüş formasıdır: am / is / are əvəzinə was / were gəlir, -ing forması isə yerində qalır. -ing forması «işin ortasında» deməkdir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində bu mənanı -ırdı / -irdi / -urdu / -ürdü şəkilçisi verir: «Saat 8-də yemək bişirirdim». Bu, ingiliscə was / were + -ing formasına çox yaxındır, yəni sizin üçün əsas fikir tanışdır. Amma iki fərq var. Birincisi, azərbaycancada -ırdı keçmişdəki vərdiş üçün də işlənir («Uşaq vaxtı hər gün piyada gedirdim»); ingiliscədə vərdiş üçün Past Simple və ya used to lazımdır. İkincisi, «bilirdim», «istəyirdim», «sevirdim» kimi vəziyyət feilləri azərbaycancada da -ırdı ilə gəlir, ingiliscədə isə onlar Past Simple formasında qalır: I knew, I wanted. «While» mənasını isə -arkən / -ərkən və ya -anda / -əndə verir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Saat 8-də şam yeməyi hazırlayırdım. | həmin anda davam edən iş | At 8 pm I was cooking dinner. |
| Şam yeməyi hazırladım. | bütöv, bitmiş iş | I cooked dinner. |
| Uşaq vaxtı hər gün məktəbə piyada gedirdim. | keçmişdəki vərdiş | I walked to school every day. / I used to walk… |
| Onun adını bilirdim. | vəziyyət | I knew his name. |
| Mən mətbəxi təmizləyərkən ərim paltar yuyurdu. | eyni vaxtda iki iş | While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry. |
| Yağış yağırdı. | hava | It was raining. |
Daha bir kiçik fərq: azərbaycancada «Yağış yağırdı», «Gec idi» deyirik, mübtəda lazım deyil. İngiliscədə hava və vaxt üçün it mütləqdir: It was raining. It was late.
Quruluş
Təsdiq cümləsi
| Mübtəda | was / were | -ing forması |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was | working. |
| you / we / they | were | working. |
İnkar cümləsi
| Mübtəda | was not / were not | -ing forması | Qısaldılmış forma |
|---|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | sleeping. | wasn't |
| you / we / they | were not | sleeping. | weren't |
Suallar və qısa cavablar
| Sual | Qısa cavablar |
|---|---|
| Was she driving? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were they waiting? | Yes, they were. / No, they weren't. |
| What were you doing at ten? | I was studying. |
| Where was he going? | He was going to the gym. |
Təsdiq cümləsində was və were qısaldılmır: I was working, we were working.
-ing formasının yazılışı Present Continuous zamanındakı kimidir A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.
İstifadə
1Keçmişdə müəyyən anda davam edən iş
Keçmişdə konkret bir anda işin ortasında olduğunuzu demək üçün Past Continuous işlədin. İş həmin andan əvvəl başlamışdı və o anda hələ davam edirdi.
2Hekayədə fon təsviri
Hekayələr çox vaxt Past Continuous ilə başlayır: «mənzərə qurulur», yəni hava, yer və adamların nə etdiyi təsvir olunur. Əsas hadisələr isə sonra Past Simple ilə gəlir: A2-02 dərsinə baxın.
3Eyni vaxtda davam edən iki iş (while)
İki uzun işin eyni vaxtda davam etdiyini göstərmək üçün while işlədin. Adətən hər iki iş Past Continuous formasında olur.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Keçmişdəki vərdiş üçün Past Continuous. Azərbaycancada «-ırdı» həm «o anda davam edirdi», həm də «həmişə belə edirdim» deməkdir: «Tələbə olanda hər həftə sonu kitabxanaya gedirdim». Ona görə vərdiş də was / were + -ing ilə tərcümə olunur. İngiliscədə təkrarlanan keçmiş vərdiş üçün Past Simple və ya used to işlədin.
2. «Bilirdi», «inanmırdı» → was knowing, wasn't believing. Azərbaycancada vəziyyət feilləri də «-ırdı» alır: «Babam üç dil bilirdi», «Heç kim ona inanmırdı». İngiliscədə know, believe, understand, belong kimi feillər adətən davamedici formada işlənmir.
3. Hava və vaxt üçün it itir. Azərbaycancada «Qəbələyə çatanda güclü yağış yağırdı», «Artıq gec idi» deyirik, mübtəda yoxdur. İngiliscə cümləyə isə mübtəda lazımdır: hava və vaxt üçün it.
4. Sualda söz sırası. Azərbaycancada sual sözü gəlir, söz sırası dəyişmir: «Telefonda kiminlə danışırdın?». İngiliscədə sual sözündən sonra əvvəl was / were, sonra mübtəda gəlir.
Qarışdırmayın
Past Continuous və Past Simple — Past Continuous işin ortasını göstərir, Past Simple isə bütöv işi, əvvəldən axıra qədər. Hekayədə ikisinin birlikdə necə işlədiyi A2-02 dərsindədir.
Past Continuous və Present Continuous — Quruluş eynidir, vaxt fərqlidir: keçmiş üçün was / were, indi üçün am / is / are. Azərbaycancada da fərq budur: «işləyirəm» və «işləyirdim». A1-22 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- Adi danışıqda was və were zəif deyilir: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was cooking cümləsində was çox qısa və vurğusuz səslənir.
- Qısa cavabda və cümlənin sonunda isə güclü forma işlənir: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
- /w/ səsi azərbaycan dilindəki v səsi deyil. v deyəndə üst dişlər alt dodağa toxunur; /w/ üçün isə dodaqları yumrulaşdırıb irəli verin, dişlər dodağa dəyməsin. «vaz», «vör» kimi deməyin.
- were sözündəki /ɜː/ səsi azərbaycan dilində yoxdur: dodaqlar rahat, dil ortada qalır, səs bir az uzanır.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) və weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) adətən vurğulu deyilir.
- -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Dilin arxası yuxarı qalxır, hava burundan çıxır, sonda «q» və ya «k» eşidilmir: working, «vorkinq» yox.
- -ing yazılışı: sonda oxunmayan e düşür (ride → riding), bir vurğulu qısa saitdən sonra son samit ikiləşir (run → running, sit → sitting), -ie → -ying (die → dying).
Qızıl qayda
Keçmişi «fasiləyə» qoyun: was / were + -ing forması = iş həmin anda davam edirdi. I / he / she / it → was, you / we / they → were. Azərbaycancadakı «-ırdı» vərdiş və ya vəziyyət bildirirsə (bilirdim, hər gün gedirdim), ingiliscədə Past Simple işlədin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Past Continuous (was / were + -ing forması) işlədin.
-
At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
-
When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
-
It (not rain) when we left the house.
-
you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
-
When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
-
While I (cook), my brother (set) the table.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
-
Düzgün cavabı seçin: I … the answer.
-
Qısa cavab verin: Were they working at noon yesterday? (No)
-
Hansı cümlə saat 3-də işin davam etdiyini bildirir?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
We was waiting for the bus.
-
Did you watching TV at 9 pm?
-
He was sit on the sofa.
-
While I was reading, my sister was listening to music.
D. Mətndə
Past Continuous işlədin.
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Dünən saat 8-də nə edirdiniz? İki cümlə yazın.
-
Bir hekayənin əvvəlindəki mənzərəni təsvir edin: havanı və iki nəfəri.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual Səhvi düzəldin: Did you went to the party?
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər -ing formasını yazın: lie
-
A1-26 Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir? Düzgün cavabı seçin: There … two cars outside the house.
Cavablar
A. Quruluş
- was having
- were playing
- wasn't raining / was not raining
- Were … sleeping
- was … doing
- was cooking … was setting
B. Məna
- was reading
- knew
- No, they weren't. / No, they were not.
- I was writing an email at 3 pm.
C. Səhvi tapın
- We were waiting for the bus.
- Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
- He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
- ✓ While I was reading, my sister was listening to music.
D. Mətndə
- was snowing
- was reading
- was watching
- weren't sleeping / were not sleeping
- were playing
- was doing
E. Sizin növbəniz
- At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
- It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.
F. Qarışıq təkrar
- Did you go to the party?
- lying
- were
