Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər
Present Continuous: I'm Working
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz indi və bu günlərdə (bu həftə, son vaxtlar) nə baş verdiyini deyə, müvəqqəti və dəyişən vəziyyətləri təsvir edə, inkar və sual cümlələri qura biləcəksiniz. Bunun üçün am / is / are + -ing forması işlədəcəksiniz.
Əsas fikir
Present Continuous (indiki davamedici zaman) hərəkəti ortasında göstərir: o başlayıb, hələ bitməyib, davam edir. Canlı video təsəvvür edin: düyməni basırsınız və hərəkətin getdiyini görürsünüz. She's cooking. The kids are playing. It's raining.
Forma iki hissədən ibarətdir və birincisini artıq bilirsiniz: be (am / is / are) + sonuna -ing artırılmış feil, yəni -ing forması. Be kimin olduğunu və indiki zaman olduğunu göstərir; -ing isə hərəkətin davam etdiyini.
«İndi» kiçik də ola bilər, böyük də. Bu saniyə ola bilər (I'm talking to you), ya da indiyə yaxın, hələ bitməmiş daha uzun dövr (I'm reading a great book this week: kitab bu an masanın üstündə olsa belə). Hiss həmişə eynidir: davam edir, müvəqqətidir, bitməyib.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində «işləyirəm», «yağış yağır» kimi -ır / -ir forması həm vərdişi, həm də indi baş verən hərəkəti bildirir: «Hər gün işləyirəm» və «İndi işləyirəm» cümlələrində feil eynidir. İngilis dilində isə bunlar iki ayrı zamandır: vərdiş üçün Present Simple (I work), indi və bu günlərdə davam edən hərəkət üçün Present Continuous (I'm working). Ona görə hər dəfə özünüzə sual verin: bu, vərdişdir, yoxsa indi gedən prosesdir? Daha bir fərq: «işləyirəm» bir sözdür, şəxsi şəkilçi göstərir; ingiliscədə isə iki söz lazımdır: am + working. Am / is / are sözünü atmaq olmaz. Yağış və qar haqqında da diqqət edin: azərbaycanca «Yağış yağır» deyirik, ingiliscədə isə mübtəda it olur: It's raining.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Hər gün işləyirəm. | I work every day. | vərdiş → Present Simple |
| İndi işləyirəm. | I'm working now. | eyni -ir forması; indi → am + -ing |
| Bu ay evdən işləyir. | He's working from home this month. | müvəqqəti vəziyyət → is + -ing |
| İşləyirəm. | I'm working. | bir söz → iki söz: am atılmır |
| Hava qaralır. | It's getting dark. | dəyişmə; azərbaycancada feil, ingiliscədə get + sifət |
| Yağış yağır. | It's raining. | azərbaycancada mübtəda «yağış»dır; ingiliscədə it |
| İşləyirsən? / Nə edirsən? | Are you working? / What are you doing? | sual: be mübtədadan əvvəl, do yox |
Nəticə: azərbaycanca cümlədəki «-ır» ingiliscədə avtomatik Present Continuous demək deyil. Hərəkət indi və ya bu günlərdə davam edirsə, am / is / are + -ing; vərdişdirsə, Present Simple (A1-23 dərsinə baxın).
Quruluş
Təsdiq cümləsi (be + -ing forması)
| Mübtəda | be | -ing forması | Qısaldılmış forma |
|---|---|---|---|
| I | am | working | I'm working |
| you / we / they | are | working | you're / we're / they're working |
| he / she / it | is | working | he's / she's / it's working |
İnkar cümləsi (be + not + -ing forması)
| Mübtəda | be + not | -ing forması |
|---|---|---|
| I | 'm not (am not) | working. |
| you / we / they | aren't / 're not (are not) | working. |
| he / she / it | isn't / 's not (is not) | working. |
Suallar və qısa cavablar: be mübtədadan əvvəl keçir, A1-03 dərsindəki kimi.
| be | Mübtəda | -ing forması | Qısa cavablar |
|---|---|---|---|
| Am | I | doing this right? | Yes, you are. / No, you aren't. |
| Are | you | working today? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is | she | sleeping? | Yes, she is. / No, she isn't. |
Wh- sualları (Q-A-S-I, A1-16 dərsinə baxın): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?
-ing yazılışı
| Qayda | Nümunələr |
|---|---|
| Əksər feillər: + ing | work → working, eat → eating, play → playing |
| Feil samit + e ilə bitir: e düşür, + ing | make → making, write → writing, come → coming |
| Amma -ee, -ye və be: e qalır | see → seeing, agree → agreeing, be → being |
| Sonda bir vurğulu sait + bir samit: samit qoşalaşır | sit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning |
| İki saitdən sonra, w / x / y ilə bitəndə və ya son heca vurğusuz olanda qoşalaşma yoxdur | rain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening |
| -ie → y + ing | lie → lying, die → dying, tie → tying |
| bir saitdən sonra sondakı -l | travel → travelling (UK) / traveling (US) |
İstifadə
1Elə indi
Danışdığımız anda baş verən hərəkətlər. now, right now, at the moment, Look! və Listen! kimi sözlər tez-tez işlənir.
2Bu günlərdə
İndiyə yaxın bir dövrdə (today, this week, this month, these days) davam edən hərəkətlər. Mütləq bu saniyə baş vermir.
3Müvəqqəti vəziyyətlər
İndi doğru olan, amma uzun sürməyəcək vəziyyətlər.
4Dəyişən vəziyyətlər
Dəyişən, böyüyən və ya inkişaf edən şeylər. Çox vaxt get (= olmaq, çevrilmək), grow, go up, go down, change, improve feilləri ilə.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Oxuyuram» bir sözdür → I reading. Azərbaycancada şəxs feilin özündə görünür: «oxuyuram», «yazır». İngiliscədə isə iki hissə lazımdır: am / is / are + -ing forması. Xüsusən tez danışanda be asanlıqla düşür.
2. «Yazıram» → I write (indi). Azərbaycanca «Bir dəqiqə, mesaj yazıram» deyirik, vərdiş üçün də eyni formanı işlədirik. Ona görə indi gedən hərəkət üçün də Present Simple seçmək asandır. Danışdığınız anda davam edən hərəkət üçün am / is / are + -ing lazımdır.
3. «İstəyirəm», «bilirəm» → I'm wanting, I'm knowing. Azərbaycanca «istəyirəm», «bilirəm», «sevirəm» də «gedirəm» kimi -ır formasındadır. Ona görə onları da -ing ilə tərcümə etmək istəyirik. Amma want, know, like, love kimi vəziyyət feilləri adətən davamedici formada işlənmir (A1-23 dərsinə baxın).
4. Hava: mübtəda «yağış», «külək». Azərbaycanca «Gəncədə yağış yağır», «Külək əsir» deyirik: mübtəda yağışın, küləyin özüdür. Sözbəsöz tərcümədə mübtəda tamamilə düşür. İngiliscədə hava üçün it işlədin.
Qarışdırmayın
Present Continuous və Present Simple — Present Continuous indinin canlı videosudur; Present Simple (sadə indiki zaman) isə vərdişlər və həmişə, ümumiyyətlə doğru olan şeylər üçündür. Tam müqayisə üçün A1-23 dərsinə baxın.
Gələcək üçün Present Continuous — I'm meeting Sam tomorrow eyni formadır, amma dəqiq plandan danışır. Bu, başqa istifadədir: A2-05 dərsinə baxın.
be + sifət və be + -ing forması — İkisi də be ilə başlayır, amma -ing forması davam edən hərəkəti göstərir.
Yazılış və tələffüz
- -ing /ɪŋ/ kimi deyilir: sonda bir səs, /ŋ/, sing sözündəki kimi. Azərbaycan dilində bu səs yoxdur, ona görə çox vaxt «-inq» və ya «-inn» deyirik. Dilin arxa hissəsini yumşaq damağa qaldırın (ingiliscə k və g səslərindəki kimi), hava burundan çıxsın; sonra standart dildə sərt /g/ səsi gəlmir: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US). working sözündəki /w/ v deyil: dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır; /ɜː/ isə dodaqlar yuvarlaqlaşmadan, dil ortada uzun deyilir.
- Danışıqda qısaldılmış formalar normaldır: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. İki inkar forması var: she isn't working = she's not working. Amma I ilə yalnız I'm not.
- Suallarda are adətən zəif deyilir: tez danışıqda What are you doing? çox qısa və bitişik səslənir, are demək olar ki, eşidilmir.
- Qoşalaşma vurğudan asılıdır: beGIN → beginning (vurğu son hecadadır), amma VISit → visiting (vurğu birinci hecadadır).
- Britaniya ingiliscəsində bir saitdən sonra sondakı l qoşalaşır (travelling, cancelling); Amerika ingiliscəsində adətən yox (traveling, canceling).
Qızıl qayda
am / is / are + -ing forması = davam edən hərəkət: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən. Be sözünü heç vaxt unutmayın və -ing yazılışını yoxlayın. Azərbaycancadakı «-ır» həm vərdiş, həm də indi ola bilər: indi gedən proses üçün ingiliscədə Present Continuous seçin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feillə Present Continuous formasını yazın.
-
I (watch) TV right now.
-
She (not / work) today.
-
they (sleep)?
-
-ing formasını yazın: swim
-
-ing formasını yazın: drive
-
-ing formasını yazın: lie
-
-ing formasını yazın: play
B. Məna
Cümlədəki Present Continuous nəyi bildirir? Cavabı ingiliscə yazın: now (indi), around now (bu günlərdə), temporary (müvəqqəti) və ya changing (dəyişən).
-
Now, around now, temporary, yoxsa changing? "Prices are going up."
-
Now, around now, temporary, yoxsa changing? "Shh! The baby is sleeping."
-
Now, around now, temporary, yoxsa changing? "I'm staying with my aunt this month."
-
"Is it raining?" "No, it ."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He reading a book.
-
Do you listening to me?
-
We're siting in the garden.
-
They're playing football in the park.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feillərdən istifadə edin.
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Yanınızdakı insanların elə indi nə etdiyi haqqında üç cümlə yazın.
-
Bu ay həyatınızdakı müvəqqəti bir şey haqqında iki cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-13 Present Simple inkar və sual: don't, doesn't, do, does azərbaycanca your father work at the weekend?
-
A1-20 At, on, in azərbaycanca: zaman ön sözləri nə vaxt işlənir? Düzgün cavabı seçin: My course starts … Monday.
-
A1-21 Yer və hərəkət ön sözləri azərbaycanca: in, on, at, to, into, across, through Düzgün cavabı seçin: Let's go … now.
Cavablar
A. Quruluş
- am watching / 'm watching
- isn't working / 's not working / is not working
- Are … sleeping
- swimming
- driving
- lying
- playing
B. Məna
- changing
- now
- temporary / around now
- isn't / 's not
C. Səhvi tapın
- He is reading a book. / He's reading a book.
- Are you listening to me?
- We're sitting in the garden.
- ✓ They're playing football in the park.
D. Mətndə
- are
- 'm studying / am studying
- is cooking / 's cooking
- isn't studying / 's not studying / is not studying
- is playing / 's playing
- 's raining / is raining
- 's getting / is getting
E. Sizin növbəniz
- My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
- I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.
F. Qarışıq təkrar
- Does
- on
- home
