SlowingoQrammatika
A1 24 / 32

Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər

Present Continuous: I'm Working

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz indi və bu günlərdə (bu həftə, son vaxtlar) nə baş verdiyini deyə, müvəqqəti və dəyişən vəziyyətləri təsvir edə, inkar və sual cümlələri qura biləcəksiniz. Bunun üçün am / is / are + -ing forması işlədəcəksiniz.

Əsas fikir

Present Continuous (indiki davamedici zaman) hərəkəti ortasında göstərir: o başlayıb, hələ bitməyib, davam edir. Canlı video təsəvvür edin: düyməni basırsınız və hərəkətin getdiyini görürsünüz. She's cooking. The kids are playing. It's raining.

Forma iki hissədən ibarətdir və birincisini artıq bilirsiniz: be (am / is / are) + sonuna -ing artırılmış feil, yəni -ing forması. Be kimin olduğunu və indiki zaman olduğunu göstərir; -ing isə hərəkətin davam etdiyini.

«İndi» kiçik də ola bilər, böyük də. Bu saniyə ola bilər (I'm talking to you), ya da indiyə yaxın, hələ bitməmiş daha uzun dövr (I'm reading a great book this week: kitab bu an masanın üstündə olsa belə). Hiss həmişə eynidir: davam edir, müvəqqətidir, bitməyib.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində «işləyirəm», «yağış yağır» kimi -ır / -ir forması həm vərdişi, həm də indi baş verən hərəkəti bildirir: «Hər gün işləyirəm» və «İndi işləyirəm» cümlələrində feil eynidir. İngilis dilində isə bunlar iki ayrı zamandır: vərdiş üçün Present Simple (I work), indi və bu günlərdə davam edən hərəkət üçün Present Continuous (I'm working). Ona görə hər dəfə özünüzə sual verin: bu, vərdişdir, yoxsa indi gedən prosesdir? Daha bir fərq: «işləyirəm» bir sözdür, şəxsi şəkilçi göstərir; ingiliscədə isə iki söz lazımdır: am + working. Am / is / are sözünü atmaq olmaz. Yağış və qar haqqında da diqqət edin: azərbaycanca «Yağış yağır» deyirik, ingiliscədə isə mübtəda it olur: It's raining.

AzərbaycancaİngiliscəFərq
Hər gün işləyirəm.I work every day.vərdiş → Present Simple
İndi işləyirəm.I'm working now.eyni -ir forması; indi → am + -ing
Bu ay evdən işləyir.He's working from home this month.müvəqqəti vəziyyət → is + -ing
İşləyirəm.I'm working.bir söz → iki söz: am atılmır
Hava qaralır.It's getting dark.dəyişmə; azərbaycancada feil, ingiliscədə get + sifət
Yağış yağır.It's raining.azərbaycancada mübtəda «yağış»dır; ingiliscədə it
İşləyirsən? / Nə edirsən?Are you working? / What are you doing?sual: be mübtədadan əvvəl, do yox

Nəticə: azərbaycanca cümlədəki «-ır» ingiliscədə avtomatik Present Continuous demək deyil. Hərəkət indi və ya bu günlərdə davam edirsə, am / is / are + -ing; vərdişdirsə, Present Simple (A1-23 dərsinə baxın).

Quruluş

Təsdiq cümləsi (be + -ing forması)

Mübtədabe-ing formasıQısaldılmış forma
IamworkingI'm working
you / we / theyareworkingyou're / we're / they're working
he / she / itisworkinghe's / she's / it's working

İnkar cümləsi (be + not + -ing forması)

Mübtədabe + not-ing forması
I'm not (am not)working.
you / we / theyaren't / 're not (are not)working.
he / she / itisn't / 's not (is not)working.

Suallar və qısa cavablar: be mübtədadan əvvəl keçir, A1-03 dərsindəki kimi.

beMübtəda-ing formasıQısa cavablar
AmIdoing this right?Yes, you are. / No, you aren't.
Areyouworking today?Yes, I am. / No, I'm not.
Isshesleeping?Yes, she is. / No, she isn't.

Wh- sualları (Q-A-S-I, A1-16 dərsinə baxın): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?

-ing yazılışı

QaydaNümunələr
Əksər feillər: + ingwork → working, eat → eating, play → playing
Feil samit + e ilə bitir: e düşür, + ingmake → making, write → writing, come → coming
Amma -ee, -ye və be: e qalırsee → seeing, agree → agreeing, be → being
Sonda bir vurğulu sait + bir samit: samit qoşalaşırsit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning
İki saitdən sonra, w / x / y ilə bitəndə və ya son heca vurğusuz olanda qoşalaşma yoxdurrain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening
-ie → y + inglie → lying, die → dying, tie → tying
bir saitdən sonra sondakı -ltravel → travelling (UK) / traveling (US)

İstifadə

1Elə indi

Danışdığımız anda baş verən hərəkətlər. now, right now, at the moment, Look! və Listen! kimi sözlər tez-tez işlənir.

I'm cooking dinner. Can I call you back?
Şam yeməyi hazırlayıram. Sənə sonra zəng edim?
«hazırlayıram» burada indi → am cooking
She's talking on the phone right now.
O, hazırda telefonla danışır.
right now → is talking
Look! It's snowing.
Bax! Qar yağır.
azərbaycancada «qar» mübtədadır; ingiliscədə it
What are you doing?
Nə edirsən?
are mübtədadan əvvəl, do yoxdur
I'm looking for my keys.
Açarlarımı axtarıram.
look for = axtarmaq
Listen — the baby is crying.
Qulaq as, körpə ağlayır.
Listen! → indi
"Are you listening to me?" "Yes, I am!"
«Mənə qulaq asırsan?» «Hə, asıram!»
qısa cavab: Yes, I am

2Bu günlərdə

İndiyə yaxın bir dövrdə (today, this week, this month, these days) davam edən hərəkətlər. Mütləq bu saniyə baş vermir.

I'm reading a really good book at the moment.
Hazırda çox yaxşı bir kitab oxuyuram.
bu an oxumasam da, kitab hələ bitməyib
We're painting the kitchen this week.
Bu həftə mətbəxi rəngləyirik.
Is your brother still looking for a job?
Qardaşın hələ də iş axtarır?
still = hələ də
She's learning Spanish these days.
O, bu günlərdə ispan dili öyrənir.
these days → is learning

3Müvəqqəti vəziyyətlər

İndi doğru olan, amma uzun sürməyəcək vəziyyətlər.

I'm living with my parents at the moment.
Hələlik valideynlərimlə yaşayıram.
müvəqqəti → am living
He's working from home this month.
O, bu ay evdən işləyir.
this month → müvəqqəti
We're staying in a small hotel near the beach.
Çimərliyin yaxınlığında kiçik bir oteldə qalırıq.
səfərdə, müvəqqəti
My sister isn't eating meat this month.
Bacım bu ay ət yemir.
«yemir» həm vərdiş, həm müvəqqəti ola bilər; this month → isn't eating
The kids aren't going to school this week. It's a holiday.
Uşaqlar bu həftə məktəbə getmir. Tətildir.
this week → aren't going

4Dəyişən vəziyyətlər

Dəyişən, böyüyən və ya inkişaf edən şeylər. Çox vaxt get (= olmaq, çevrilmək), grow, go up, go down, change, improve feilləri ilə.

It's getting dark.
Hava qaralır.
azərbaycancada bir feil; ingiliscədə it + getting + dark
Prices are going up again.
Qiymətlər yenə qalxır.
go up = qalxmaq
My grandad is getting old.
Babam qocalır.
grandad (UK); granddad / grandpa (US)
The city is growing very fast.
Şəhər çox sürətlə böyüyür.
Your English is improving!
İngilis dilin yaxşılaşır!
improve = yaxşılaşmaq

Tez-tez edilən səhvlər

❌I working now.
✅I'm working now. və ya I am working now.
-ing formasından əvvəl be (am / is / are) lazımdır.
❌She is work at the moment.
✅She is working at the moment.
Burada be feilindən sonra -ing forması gəlir.
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Sualda be yerini dəyişir; do yoxdur.
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Bir vurğulu sait + bir samit → samit qoşalaşır.
❌I'm writeing an email.
✅I'm writing an email.
-ing formasından əvvəl e düşür.
❌The cat is lieing on the sofa.
✅The cat is lying on the sofa.
-ie → y + ing.
❌Is raining.
✅It's raining.
İngiliscədə it mübtədası lazımdır.
❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Bəzi feillər (know, like, want…) adətən davamedici formada işlənmir: A1-23 dərsinə baxın.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Oxuyuram» bir sözdür → I reading. Azərbaycancada şəxs feilin özündə görünür: «oxuyuram», «yazır». İngiliscədə isə iki hissə lazımdır: am / is / are + -ing forması. Xüsusən tez danışanda be asanlıqla düşür.

❌Aysel cooking dolma in the kitchen.
✅Aysel is cooking dolma in the kitchen.
❌We waiting for the bus to Sheki.
✅We're waiting for the bus to Sheki. və ya We are waiting for the bus to Sheki.

2. «Yazıram» → I write (indi). Azərbaycanca «Bir dəqiqə, mesaj yazıram» deyirik, vərdiş üçün də eyni formanı işlədirik. Ona görə indi gedən hərəkət üçün də Present Simple seçmək asandır. Danışdığınız anda davam edən hərəkət üçün am / is / are + -ing lazımdır.

❌Wait a minute, Leyla. I write a message right now.
✅Wait a minute, Leyla. I'm writing a message right now.
❌Kamran can't come to the phone. He plays football at the moment.
✅Kamran can't come to the phone. He's playing football at the moment.

3. «İstəyirəm», «bilirəm» → I'm wanting, I'm knowing. Azərbaycanca «istəyirəm», «bilirəm», «sevirəm» də «gedirəm» kimi -ır formasındadır. Ona görə onları da -ing ilə tərcümə etmək istəyirik. Amma want, know, like, love kimi vəziyyət feilləri adətən davamedici formada işlənmir (A1-23 dərsinə baxın).

❌Sorry, I'm not knowing Murad's phone number.
✅Sorry, I don't know Murad's phone number.
«bilmirəm» → don't know

4. Hava: mübtəda «yağış», «külək». Azərbaycanca «Gəncədə yağış yağır», «Külək əsir» deyirik: mübtəda yağışın, küləyin özüdür. Sözbəsöz tərcümədə mübtəda tamamilə düşür. İngiliscədə hava üçün it işlədin.

❌In Ganja is raining today.
✅It's raining in Ganja today.

Qarışdırmayın

Present Continuous və Present Simple — Present Continuous indinin canlı videosudur; Present Simple (sadə indiki zaman) isə vərdişlər və həmişə, ümumiyyətlə doğru olan şeylər üçündür. Tam müqayisə üçün A1-23 dərsinə baxın.

She's working in the garden.
O, bağda işləyir.
indi
She works in a hospital.
O, xəstəxanada işləyir.
onun işi, ümumiyyətlə doğrudur; azərbaycancada iki cümlədə də «işləyir»

Gələcək üçün Present Continuous — I'm meeting Sam tomorrow eyni formadır, amma dəqiq plandan danışır. Bu, başqa istifadədir: A2-05 dərsinə baxın.

I'm having lunch.
Nahar edirəm.
indi
I'm having lunch with Sam on Friday.
Cümə günü Semlə nahar edirəm.
gələcək plan; azərbaycancada da -ır forması belə işlənir; A2-05 dərsinə baxın

be + sifət və be + -ing forması — İkisi də be ilə başlayır, amma -ing forması davam edən hərəkəti göstərir.

The children are quiet.
Uşaqlar sakitdir.
təsvir
The children are sleeping.
Uşaqlar yatır.
davam edən hərəkət

Yazılış və tələffüz

  • -ing /ɪŋ/ kimi deyilir: sonda bir səs, /ŋ/, sing sözündəki kimi. Azərbaycan dilində bu səs yoxdur, ona görə çox vaxt «-inq» və ya «-inn» deyirik. Dilin arxa hissəsini yumşaq damağa qaldırın (ingiliscə k və g səslərindəki kimi), hava burundan çıxsın; sonra standart dildə sərt /g/ səsi gəlmir: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US). working sözündəki /w/ v deyil: dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır; /ɜː/ isə dodaqlar yuvarlaqlaşmadan, dil ortada uzun deyilir.
  • Danışıqda qısaldılmış formalar normaldır: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. İki inkar forması var: she isn't working = she's not working. Amma I ilə yalnız I'm not.
  • Suallarda are adətən zəif deyilir: tez danışıqda What are you doing? çox qısa və bitişik səslənir, are demək olar ki, eşidilmir.
  • Qoşalaşma vurğudan asılıdır: beGIN → beginning (vurğu son hecadadır), amma VISit → visiting (vurğu birinci hecadadır).
  • Britaniya ingiliscəsində bir saitdən sonra sondakı l qoşalaşır (travelling, cancelling); Amerika ingiliscəsində adətən yox (traveling, canceling).

Qızıl qayda

am / is / are + -ing forması = davam edən hərəkət: indi, bu günlərdə, müvəqqəti və ya dəyişən. Be sözünü heç vaxt unutmayın və -ing yazılışını yoxlayın. Azərbaycancadakı «-ır» həm vərdiş, həm də indi ola bilər: indi gedən proses üçün ingiliscədə Present Continuous seçin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feillə Present Continuous formasını yazın.

  1. I (watch) TV right now.
  2. She (not / work) today.
  3. they (sleep)?
  4. -ing formasını yazın: swim
  5. -ing formasını yazın: drive
  6. -ing formasını yazın: lie
  7. -ing formasını yazın: play

B. Məna

Cümlədəki Present Continuous nəyi bildirir? Cavabı ingiliscə yazın: now (indi), around now (bu günlərdə), temporary (müvəqqəti) və ya changing (dəyişən).

  1. Now, around now, temporary, yoxsa changing? "Prices are going up."
  2. Now, around now, temporary, yoxsa changing? "Shh! The baby is sleeping."
  3. Now, around now, temporary, yoxsa changing? "I'm staying with my aunt this month."
  4. "Is it raining?" "No, it ."

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. He reading a book.
  2. Do you listening to me?
  3. We're siting in the garden.
  4. They're playing football in the park.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feillərdən istifadə edin.

A phone call
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Yanınızdakı insanların elə indi nə etdiyi haqqında üç cümlə yazın.
  2. Bu ay həyatınızdakı müvəqqəti bir şey haqqında iki cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-13 Present Simple inkar və sual: don't, doesn't, do, does azərbaycanca
    your father work at the weekend?
  2. A1-20 At, on, in azərbaycanca: zaman ön sözləri nə vaxt işlənir?
    Düzgün cavabı seçin: My course starts … Monday.
  3. A1-21 Yer və hərəkət ön sözləri azərbaycanca: in, on, at, to, into, across, through
    Düzgün cavabı seçin: Let's go … now.
Cavablar

A. Quruluş

  1. am watching / 'm watching
  2. isn't working / 's not working / is not working
  3. Are … sleeping
  4. swimming
  5. driving
  6. lying
  7. playing

B. Məna

  1. changing
  2. now
  3. temporary / around now
  4. isn't / 's not

C. Səhvi tapın

  1. He is reading a book. / He's reading a book.
  2. Are you listening to me?
  3. We're sitting in the garden.
  4. ✓ They're playing football in the park.

D. Mətndə

  1. are
  2. 'm studying / am studying
  3. is cooking / 's cooking
  4. isn't studying / 's not studying / is not studying
  5. is playing / 's playing
  6. 's raining / is raining
  7. 's getting / is getting

E. Sizin növbəniz

  1. My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
  2. I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.

F. Qarışıq təkrar

  1. Does
  2. on
  3. home
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play