Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir?
Was and Were
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz keçmiş haqqında was və were ilə danışa biləcəksiniz: harada olduğunuzu, özünüzü necə hiss etdiyinizi, bir şeyin necə olduğunu, nə vaxt anadan olduğunuzu və bir yerdə nə olduğunu. Bunu təsdiq, inkar və sual cümlələrində deyə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Tətildən göndərilmiş köhnə bir açıqca təsəvvür edin: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Açıqca artıq bitmiş bir vaxtda insanların, yerlərin və hisslərin necə olduğunu təsvir edir.
Was və were artıq bildiyiniz be feilinin (am, is, are) keçmiş formalarıdır. Onlar indiki zamandakı işi görür: insanı və ya əşyanı onun haqqındakı məlumatla bağlayır. Yalnız zaman fərqlidir: I am tired (indi) → I was tired (dünən).
Be feilinin keçmiş forması indikindən də sadədir. Üç yox, cəmi iki forma var: I, he, she, it və bir əşya üçün was; you, we, they və iki və daha çox əşya üçün were.
Qalan hər şey indiki zamandakı kimidir. İnkar üçün not artırın (wasn't, weren't). Sual üçün was / were sözünü mübtədadan əvvəl qoyun (Were you…?). Nəyin olduğunu demək üçün isə there was / there were işlədin.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində keçmişdə «olmaq» mənasını idi (və ya şəkilçi kimi -dı / -di) verir: «yorğun idim», «evdə idik», «fermer idilər». Bu, ingiliscə was / were sözlərinə çox yaxındır. Amma iki fərq var. Birincisi, azərbaycancada «idi» danışıqda cəmdə də tək qala bilər («Onlar evdə idi»), ingiliscədə isə cəm mübtəda were tələb edir. İkincisi, «var idi / yox idi» həm sahiblik, həm də bir yerdə olmaq üçündür; ingiliscədə bir yerdə olmaq üçün there was / there were lazımdır. Doğum üçün «anadan olmuşam», «doğulub» deyirik (-mış / -ıb forması), ingiliscədə isə həmişə keçmiş: I was born. «İki gün əvvəl» isə two days ago olur: ago sözü sonda gəlir, before yox.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Çox yorğun idim. | I was very tired. | idim → was |
| Onlar evdə idi(lər). | They were at home. | cəm → were, was yox |
| Haqlı idin. | You were right. | you həmişə were |
| Toyda əlli nəfər var idi. | There were fifty people at the wedding. | bir yerdə → there was / were |
| Soyuducuda süd yox idi. | There wasn't any milk in the fridge. | yox idi → there wasn't any |
| 1998-ci ildə anadan olmuşam. | I was born in 1998. | -muşam → was born, am born yox |
| İki gün əvvəl | two days ago | ago sonda; before two days yox |
| Uşaq olanda qaranlıqdan qorxurdum. | When I was a child, I was afraid of the dark. | azərbaycancada feil; ingiliscədə was + sifət |
Nəticə: azərbaycanca cümlədə «idi» varsa, ingiliscədə was və ya were gəlir. Hansısını mübtəda seçir, şəkilçi yox: I / he / she / it → was, you / we / they → were.
Quruluş
Təsdiq cümləsi
| Mübtəda | be (keçmiş) | İndiki zaman (müqayisə üçün) |
|---|---|---|
| I | was | am |
| he / she / it | was | is |
| you / we / they | were | are |
Bir insan və ya bir əşya (you istisna olmaqla) → was (My phone was…). İki və daha çox → were (My parents were…). You həmişə were ilə gəlir, bir nəfər olsa belə.
İnkar cümləsi
| Mübtəda | Tam forma | Qısaldılmış forma |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | wasn't |
| you / we / they | were not | weren't |
Suallar və qısa cavablar
| Was / Were | Mübtəda | Qalan hissə | Qısa cavablar |
|---|---|---|---|
| Was | I | wrong? | Yes, you were. / No, you weren't. |
| Was | she | at the meeting? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were | you | at home? | Yes, I was. / No, I wasn't. |
| Were | they | happy? | Yes, they were. / No, they weren't. |
Wh- sualları: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?
There was / there were
| Tək / sayılmayan | Cəm | |
|---|---|---|
| Təsdiq | There was a problem. | There were two problems. |
| İnkar | There wasn't any time. | There weren't any seats. |
| Sual | Was there a café? | Were there any taxis? |
Keçmiş zaman ifadələri: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.
İstifadə
1Keçmişdəki vəziyyətlər, hisslər və təsvirlər
Keçmişdəki insanları, əşyaları və hissləri təsvir etmək üçün was / were + sifət və ya isim işlədin.
2Keçmişdə harada olmaq
Kiminsə və ya nəyinsə harada olduğunu demək üçün was / were + yer işlədin.
3Suallar və qısa cavablar
Was / were sözünü mübtədadan əvvəl qoyun. Qısa cavabda was / were təkrarlanır; təsdiq qısa cavabında qısaldılmış forma işlənmir.
4There was / there were
Keçmişdə nəyin olduğunu demək üçün tək və ya sayılmayan isimlə there was, cəm isimlə there were işlədin. İndiki zaman üçün A1-11 dərsinə baxın.
5I was born…
Doğum keçmişdədir, ona görə ingiliscədə am born yox, was / were born deyilir. Bunu sabit ifadə kimi öyrənin (bu, məchul növ formasıdır: B1-10 dərsinə baxın).
6Keçmiş zaman ifadələri
Zaman ifadələri adətən cümlənin sonunda və ya əvvəlində gəlir. Ago dövrdən sonra gəlir. Last və yesterday sözlərindən əvvəl ön söz qoymayın (A1-20 dərsinə baxın).
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «İdi» şəkilçiyə çevrilir → was itir. Azərbaycanca «Keçən həftə sonu Murad imtahanlarla çox məşğul idi» əvəzinə çox vaxt «məşğuldu» deyirik: «idi» sözün sonuna yapışır və ayrıca söz kimi hiss olunmur. Ona görə ingiliscədə was / were asanlıqla düşür.
2. «Anadan olub» → he born, he is born. Azərbaycanca doğumu «anadan olub», «doğulmuşam» kimi formalarla deyirik və cümlə keçmiş kimi hiss olunmur. İngiliscədə doğum həmişə keçmişdir: was / were born.
3. «… əvvəl» → before. Azərbaycanca «Bir ay əvvəl hava çox soyuq idi» deyirik və «əvvəl» sözünü before kimi tərcümə edirik. Keçmişə, indidən geriyə sayanda ingiliscədə ago işlənir və dövrdən sonra gəlir.
4. «Var idi» → had. Azərbaycanca «Babamın kəndində kiçik məktəb var idi» deyirik. «Var» sahiblik üçün də işləndiyindən ingiliscədə had yaranır, yer də qabağa keçir. Bir yerdə nəyinsə olduğunu demək üçün there was / there were işlədin.
5. «On iki yaşı var idi» → had twelve years. Azərbaycanca keçmişdə də yaşı «var» ilə deyirik. İngiliscədə yaş keçmişdə də be ilə deyilir: was + rəqəm.
Qarışdırmayın
you ilə was, yoxsa were — You həmişə were ilə gəlir, bir nəfər olsa da, çox olsa da.
there was və it was — There was yeni bir şeyi təqdim edir (o var idi). It was artıq bildiyimiz bir şeyi təsvir edir. A1-11 dərsinə baxın.
ago və last — Ago indidən geriyə sayır (three days ago). Last ən yaxın keçmiş olan deməkdir (last Friday). Onları birlikdə işlətməyin.
Yazılış və tələffüz
- Cümlənin ortasında was və were adətən zəif deyilir: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was tired cümləsində was çox qısa səslənir.
- Qısa cavablarda və cümlənin sonunda güclü deyilir: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
- /w/ səsi v deyil: dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır, dişlər dodağa toxunmur. was sözünün sonundakı /z/ səsini də s kimi karlaşdırmayın: azərbaycancada söz sonunda samit karlaşır, ingiliscədə isə /z/ səsli qalır.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US): weren't bir hecadır. /ɜː/ saiti azərbaycan dilində yoxdur: dodaqlar yuvarlaqlaşmır, dil ortada durur, səs uzundur.
- ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): vurğu ikinci hecadadır.
- were və where fərqli sözlərdir: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?
Qızıl qayda
I / he / she / it → was. You / we / they → were. İnkar: wasn't, weren't. Sual: Was she…? Were you…? Be sualı və inkarı özü düzəldir, did olmadan. Azərbaycancadakı «idi» → was / were, «anadan olmuşam» → I was born, «iki gün əvvəl» → two days ago.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Cümlələri was, were, wasn't və ya weren't ilə tamamlayın.
-
I at home yesterday.
-
My parents in Italy last month.
-
you at school on Friday?
-
The shops open. They were closed.
-
There ten people at the meeting.
-
"Was the food good?" "Yes, it ."
-
İnkar cümləsi qurun: The test was easy.
B. Məna
Düzgün variantı seçin və ya sual yazın.
-
Düzgün cavabı seçin: There … a cat in the garden.
-
Düzgün cavabı seçin: I was in Rome two years ….
-
Düzgün cavabı seçin: You … right, Tom.
-
Sual yazın: you / where / last night / were
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I am born in 2002.
-
Was they happy?
-
She was in London before three years.
-
We were at the cinema last Saturday.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın.
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Dünən harada olduğunuz və özünüzü necə hiss etdiyiniz haqqında iki cümlə yazın.
-
Nə vaxt və harada anadan olduğunuz haqqında iki cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-03 To Be inkar və sual cümlələri azərbaycanca: isn't, aren't, Are you…? və qısa cavablar Qısa cavabı seçin: "Are you tired?" "Yes, …."
-
A1-11 There Is və There Are azərbaycanca: ingiliscə «var» və «yoxdur» necə deyilir Düzgün cavabı seçin: There … two banks in my street.
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many Düzgün cavabı seçin: There wasn't … bread.
Cavablar
A. Quruluş
- was
- were
- Were
- weren't / were not
- were
- was
- The test wasn't easy. / The test was not easy.
B. Məna
- was
- ago
- were
- Where were you last night?
C. Səhvi tapın
- I was born in 2002.
- Were they happy?
- She was in London three years ago.
- ✓ We were at the cinema last Saturday.
D. Mətndə
- were
- weren't / were not
- was
- was
- were
- Was
- wasn't / was not
E. Sizin növbəniz
- Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
- I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.
F. Qarışıq təkrar
- I am
- are
- any
