SlowingoQrammatika
A1 28 / 32

Was və were azərbaycanca: «idim», «idi», «var idi» ingiliscə necə deyilir?

Was and Were

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz keçmiş haqqında was və were ilə danışa biləcəksiniz: harada olduğunuzu, özünüzü necə hiss etdiyinizi, bir şeyin necə olduğunu, nə vaxt anadan olduğunuzu və bir yerdə nə olduğunu. Bunu təsdiq, inkar və sual cümlələrində deyə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Tətildən göndərilmiş köhnə bir açıqca təsəvvür edin: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Açıqca artıq bitmiş bir vaxtda insanların, yerlərin və hisslərin necə olduğunu təsvir edir.

Was və were artıq bildiyiniz be feilinin (am, is, are) keçmiş formalarıdır. Onlar indiki zamandakı işi görür: insanı və ya əşyanı onun haqqındakı məlumatla bağlayır. Yalnız zaman fərqlidir: I am tired (indi) → I was tired (dünən).

Be feilinin keçmiş forması indikindən də sadədir. Üç yox, cəmi iki forma var: I, he, she, it və bir əşya üçün was; you, we, they və iki və daha çox əşya üçün were.

Qalan hər şey indiki zamandakı kimidir. İnkar üçün not artırın (wasn't, weren't). Sual üçün was / were sözünü mübtədadan əvvəl qoyun (Were you…?). Nəyin olduğunu demək üçün isə there was / there were işlədin.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində keçmişdə «olmaq» mənasını idi (və ya şəkilçi kimi -dı / -di) verir: «yorğun idim», «evdə idik», «fermer idilər». Bu, ingiliscə was / were sözlərinə çox yaxındır. Amma iki fərq var. Birincisi, azərbaycancada «idi» danışıqda cəmdə də tək qala bilər («Onlar evdə idi»), ingiliscədə isə cəm mübtəda were tələb edir. İkincisi, «var idi / yox idi» həm sahiblik, həm də bir yerdə olmaq üçündür; ingiliscədə bir yerdə olmaq üçün there was / there were lazımdır. Doğum üçün «anadan olmuşam», «doğulub» deyirik (-mış / -ıb forması), ingiliscədə isə həmişə keçmiş: I was born. «İki gün əvvəl» isə two days ago olur: ago sözü sonda gəlir, before yox.

AzərbaycancaİngiliscəFərq
Çox yorğun idim.I was very tired.idim → was
Onlar evdə idi(lər).They were at home.cəm → were, was yox
Haqlı idin.You were right.you həmişə were
Toyda əlli nəfər var idi.There were fifty people at the wedding.bir yerdə → there was / were
Soyuducuda süd yox idi.There wasn't any milk in the fridge.yox idi → there wasn't any
1998-ci ildə anadan olmuşam.I was born in 1998.-muşam → was born, am born yox
İki gün əvvəltwo days agoago sonda; before two days yox
Uşaq olanda qaranlıqdan qorxurdum.When I was a child, I was afraid of the dark.azərbaycancada feil; ingiliscədə was + sifət

Nəticə: azərbaycanca cümlədə «idi» varsa, ingiliscədə was və ya were gəlir. Hansısını mübtəda seçir, şəkilçi yox: I / he / she / it → was, you / we / they → were.

Quruluş

Təsdiq cümləsi

Mübtədabe (keçmiş)İndiki zaman (müqayisə üçün)
Iwasam
he / she / itwasis
you / we / theywereare

Bir insan və ya bir əşya (you istisna olmaqla) → was (My phone was…). İki və daha çox → were (My parents were…). You həmişə were ilə gəlir, bir nəfər olsa belə.

İnkar cümləsi

MübtədaTam formaQısaldılmış forma
I / he / she / itwas notwasn't
you / we / theywere notweren't

Suallar və qısa cavablar

Was / WereMübtədaQalan hissəQısa cavablar
WasIwrong?Yes, you were. / No, you weren't.
Wassheat the meeting?Yes, she was. / No, she wasn't.
Wereyouat home?Yes, I was. / No, I wasn't.
Weretheyhappy?Yes, they were. / No, they weren't.

Wh- sualları: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?

There was / there were

Tək / sayılmayanCəm
TəsdiqThere was a problem.There were two problems.
İnkarThere wasn't any time.There weren't any seats.
SualWas there a café?Were there any taxis?

Keçmiş zaman ifadələri: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.

İstifadə

1Keçmişdəki vəziyyətlər, hisslər və təsvirlər

Keçmişdəki insanları, əşyaları və hissləri təsvir etmək üçün was / were + sifət və ya isim işlədin.

I was really tired last night.
Dünən axşam çox yorğun idim.
«idim» → was
The film was great, but it was very long.
Film əla idi, amma çox uzun idi.
but: A1-29 dərsinə baxın
My grandparents were farmers.
Babamla nənəm fermer idilər.
cəm → were
We were so happy for you!
Sənin adına çox sevindik!
azərbaycancada feil; ingiliscədə were + happy
The hotel wasn't very clean.
Otel o qədər də təmiz deyildi.
«deyildi» → wasn't

2Keçmişdə harada olmaq

Kiminsə və ya nəyinsə harada olduğunu demək üçün was / were + yer işlədin.

I was at the dentist this morning.
Bu səhər diş həkimində idim.
«-də idim» → was at
Where were you yesterday afternoon?
Dünən günortadan sonra harada idin?
you → were
My keys were in my coat pocket.
Açarlarım paltomun cibində idi.
azərbaycancada «idi»; keys cəmdir → were
She wasn't at work on Monday.
O, bazar ertəsi işdə deyildi.
«deyildi» → wasn't

3Suallar və qısa cavablar

Was / were sözünü mübtədadan əvvəl qoyun. Qısa cavabda was / were təkrarlanır; təsdiq qısa cavabında qısaldılmış forma işlənmir.

"Was the exam difficult?" "Yes, it was."
«İmtahan çətin idi?» «Hə, çətin idi.»
qısa cavab: it was
Were you at the party?
Məclisdə idin?
azərbaycancada intonasiya; ingiliscədə Were əvvələ keçir
No, I wasn't.
Yox, deyildim.
qısa cavab
How was your trip?
Səfərin necə keçdi?
azərbaycancada feil (keçdi); ingiliscədə How was
Why were they late?
Onlar niyə gecikdilər?
azərbaycancada feil (gecikmək); ingiliscədə were + late

4There was / there were

Keçmişdə nəyin olduğunu demək üçün tək və ya sayılmayan isimlə there was, cəm isimlə there were işlədin. İndiki zaman üçün A1-11 dərsinə baxın.

There was a small café near the beach.
Çimərliyin yaxınlığında kiçik bir kafe var idi.
«var idi» → there was
There were about fifty people at the wedding.
Toyda təxminən əlli nəfər var idi.
«əlli nəfər» təkdir, people isə cəm → there were
There wasn't any milk in the fridge.
Soyuducuda heç süd yox idi.
«yox idi» → there wasn't any
Were there any problems with the order?
Sifarişlə bağlı hansısa problem var idi?
sual: Were there

5I was born…

Doğum keçmişdədir, ona görə ingiliscədə am born yox, was / were born deyilir. Bunu sabit ifadə kimi öyrənin (bu, məchul növ formasıdır: B1-10 dərsinə baxın).

I was born in 1998.
Mən 1998-ci ildə anadan olmuşam.
«olmuşam» → was born, am born yox
My daughter was born on a Sunday.
Qızım bazar günü doğulub.
«doğulub» → was born
Where were you born?
Harada anadan olmusunuz?
you → were born
We were born in the same hospital.
Biz eyni xəstəxanada doğulmuşuq.
we → were born

6Keçmiş zaman ifadələri

Zaman ifadələri adətən cümlənin sonunda və ya əvvəlində gəlir. Ago dövrdən sonra gəlir. Last və yesterday sözlərindən əvvəl ön söz qoymayın (A1-20 dərsinə baxın).

I was in Lisbon last summer.
Keçən yay Lissabonda idim.
last → ön söz yoxdur
She was in hospital two weeks ago.
İki həftə əvvəl o, xəstəxanada idi.
«əvvəl» → ago, sonda; in hospital (UK), in the hospital (US)
The museum was closed yesterday.
Dünən muzey bağlı idi.
In 2019, we were students in the same class.
2019-cu ildə biz eyni qrupda tələbə idik.
«idik» → were
When I was a child, I was afraid of the dark.
Uşaq olanda qaranlıqdan qorxurdum.
azərbaycancada feil; ingiliscədə was afraid of

Tez-tez edilən səhvlər

❌I were very tired.
✅I was very tired.
I → was.
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were.
❌Was you at the party?
✅Were you at the party?
you → were, bir nəfər olsa belə.
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Doğum keçmişdədir.
⚠️There was two problems.
✅There were two problems.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu forma yalnız tez, qeyri-rəsmi danışıqda eşidilir (there's + cəm kimi, A1-11 dərsinə baxın). Diqqətli danışıqda və yazıda cəm isim → there were.
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago dövrdən sonra gəlir.
❌We were there in last week.
✅We were there last week.
last sözündən əvvəl ön söz işlənmir.
❌Did you be at home?
✅Were you at home?
be did işlətmir: A1-28 dərsinə baxın.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «İdi» şəkilçiyə çevrilir → was itir. Azərbaycanca «Keçən həftə sonu Murad imtahanlarla çox məşğul idi» əvəzinə çox vaxt «məşğuldu» deyirik: «idi» sözün sonuna yapışır və ayrıca söz kimi hiss olunmur. Ona görə ingiliscədə was / were asanlıqla düşür.

❌Last weekend Murad very busy with his exams.
✅Last weekend Murad was very busy with his exams.
❌Our holiday in Lankaran very nice.
✅Our holiday in Lankaran was very nice.

2. «Anadan olub» → he born, he is born. Azərbaycanca doğumu «anadan olub», «doğulmuşam» kimi formalarla deyirik və cümlə keçmiş kimi hiss olunmur. İngiliscədə doğum həmişə keçmişdir: was / were born.

❌Gunay born in Sheki in 2004.
✅Gunay was born in Sheki in 2004.

3. «… əvvəl» → before. Azərbaycanca «Bir ay əvvəl hava çox soyuq idi» deyirik və «əvvəl» sözünü before kimi tərcümə edirik. Keçmişə, indidən geriyə sayanda ingiliscədə ago işlənir və dövrdən sonra gəlir.

❌Before a month, the weather was very cold.
✅A month ago, the weather was very cold.

4. «Var idi» → had. Azərbaycanca «Babamın kəndində kiçik məktəb var idi» deyirik. «Var» sahiblik üçün də işləndiyindən ingiliscədə had yaranır, yer də qabağa keçir. Bir yerdə nəyinsə olduğunu demək üçün there was / there were işlədin.

❌In my grandfather's village had a small school.
✅There was a small school in my grandfather's village.

5. «On iki yaşı var idi» → had twelve years. Azərbaycanca keçmişdə də yaşı «var» ilə deyirik. İngiliscədə yaş keçmişdə də be ilə deyilir: was + rəqəm.

❌My cousin had twelve years in this photo.
✅My cousin was twelve in this photo.

Qarışdırmayın

you ilə was, yoxsa were — You həmişə were ilə gəlir, bir nəfər olsa da, çox olsa da.

You were right.
Haqlı idin.
bir nəfər, yenə were
You were all very helpful.
Hamınız çox kömək etdiniz.
çox adam

there was və it was — There was yeni bir şeyi təqdim edir (o var idi). It was artıq bildiyimiz bir şeyi təsvir edir. A1-11 dərsinə baxın.

There was a new restaurant in the square.
Meydanda yeni bir restoran var idi.
yeni məlumat
It was very cheap.
Çox ucuz idi.
azərbaycancada mübtəda yoxdur; ingiliscədə restoranı it ilə təsvir edirik

ago və last — Ago indidən geriyə sayır (three days ago). Last ən yaxın keçmiş olan deməkdir (last Friday). Onları birlikdə işlətməyin.

I was in Paris three days ago.
Üç gün əvvəl Parisdə idim.
«əvvəl» → ago
I was in Paris last Friday.
Keçən cümə Parisdə idim.
«keçən» → last

Yazılış və tələffüz

  • Cümlənin ortasında was və were adətən zəif deyilir: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was tired cümləsində was çox qısa səslənir.
  • Qısa cavablarda və cümlənin sonunda güclü deyilir: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
  • /w/ səsi v deyil: dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır, dişlər dodağa toxunmur. was sözünün sonundakı /z/ səsini də s kimi karlaşdırmayın: azərbaycancada söz sonunda samit karlaşır, ingiliscədə isə /z/ səsli qalır.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US): weren't bir hecadır. /ɜː/ saiti azərbaycan dilində yoxdur: dodaqlar yuvarlaqlaşmır, dil ortada durur, səs uzundur.
  • ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): vurğu ikinci hecadadır.
  • were və where fərqli sözlərdir: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?

Qızıl qayda

I / he / she / it → was. You / we / they → were. İnkar: wasn't, weren't. Sual: Was she…? Were you…? Be sualı və inkarı özü düzəldir, did olmadan. Azərbaycancadakı «idi» → was / were, «anadan olmuşam» → I was born, «iki gün əvvəl» → two days ago.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Cümlələri was, were, wasn't və ya weren't ilə tamamlayın.

  1. I at home yesterday.
  2. My parents in Italy last month.
  3. you at school on Friday?
  4. The shops open. They were closed.
  5. There ten people at the meeting.
  6. "Was the food good?" "Yes, it ."
  7. İnkar cümləsi qurun: The test was easy.

B. Məna

Düzgün variantı seçin və ya sual yazın.

  1. Düzgün cavabı seçin: There … a cat in the garden.
  2. Düzgün cavabı seçin: I was in Rome two years ….
  3. Düzgün cavabı seçin: You … right, Tom.
  4. Sual yazın: you / where / last night / were

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I am born in 2002.
  2. Was they happy?
  3. She was in London before three years.
  4. We were at the cinema last Saturday.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın.

A phone call
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Dünən harada olduğunuz və özünüzü necə hiss etdiyiniz haqqında iki cümlə yazın.
  2. Nə vaxt və harada anadan olduğunuz haqqında iki cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-03 To Be inkar və sual cümlələri azərbaycanca: isn't, aren't, Are you…? və qısa cavablar
    Qısa cavabı seçin: "Are you tired?" "Yes, …."
  2. A1-11 There Is və There Are azərbaycanca: ingiliscə «var» və «yoxdur» necə deyilir
    Düzgün cavabı seçin: There … two banks in my street.
  3. A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many
    Düzgün cavabı seçin: There wasn't … bread.
Cavablar

A. Quruluş

  1. was
  2. were
  3. Were
  4. weren't / were not
  5. were
  6. was
  7. The test wasn't easy. / The test was not easy.

B. Məna

  1. was
  2. ago
  3. were
  4. Where were you last night?

C. Səhvi tapın

  1. I was born in 2002.
  2. Were they happy?
  3. She was in London three years ago.
  4. ✓ We were at the cinema last Saturday.

D. Mətndə

  1. were
  2. weren't / were not
  3. was
  4. was
  5. were
  6. Was
  7. wasn't / was not

E. Sizin növbəniz

  1. Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
  2. I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.

F. Qarışıq təkrar

  1. I am
  2. are
  3. any
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play