Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
Present Simple or Present Continuous?
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz Present Simple (I work) və Present Continuous (I'm working) arasında seçim edə, hər zamanla gələn zaman sözlərini tanıya və know, like, want kimi vəziyyət feillərini (state verbs) düzgün işlədə biləcəksiniz. Think və have feillərinin iki mənasını da öyrənəcəksiniz.
Əsas fikir
İngilis dilində iki indiki zaman var, çünki «indi» iki fərqli şey ola bilər.
Yan-yana iki ekran təsəvvür edin. Birinci ekranda A1-12 dərsindən tanıdığınız profil səhifəniz var: həyatınız ümumiyyətlə necədir, vərdişlər, gündəlik işlər, faktlar, daimi vəziyyətlər. Bu, Present Simple (sadə indiki zaman) deməkdir: I work in a bank. She drinks coffee every morning. İkinci ekranda A1-22 dərsindən tanıdığınız canlı video var: bu an və ya indiyə yaxın qısa bir müddətdə davam edən bir şey. Bu, Present Continuous (indiki davamedici zaman) deməkdir: Today I'm working from home.
Eyni adam hər iki ekranda ola bilər: I usually drive to work (profil səhifəsi), but this week I'm taking the train (canlı video).
Bəzi feillər ümumiyyətlə hərəkət deyil, vəziyyətdir: nə bildiyiniz, nəyi sevdiyiniz, nə istədiyiniz və nəyə inandığınız. Heç nə tərpənmir, ona görə canlı videoda göstəriləcək bir şey yoxdur. Bu vəziyyət feilləri adətən sadə formada qalır: I know, I'm knowing yox. Work, eat, run kimi feillər isə hərəkət feilləridir. (Bəzi kitablarda onları «stative» və «dynamic» feillər adlandırırlar.)
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində -ır / -ir forması iki ekranın ikisini də göstərir: «Bankda işləyirəm» (profil səhifəsi) və «Bu gün evdən işləyirəm» (canlı video). Hansı mənanın olduğunu kontekst həll edir. İngilis dilində isə hər dəfə seçmək lazımdır. Vəziyyət feilləri ilə də fərq var: azərbaycanca «bilirəm», «istəyirəm», «sevirəm», «başa düşürəm» formaca «gedirəm» kimidir, ingiliscədə isə bu feillər adətən -ing almır. «Fikirləşirəm ki, …», «düşünürəm ki, …» də fikir bildirir, amma ingiliscədə fikir üçün sadə forma lazımdır: I think…
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Bankda işləyirəm. | I work in a bank. | daimi iş → Present Simple |
| Bu gün evdən işləyirəm. | Today I'm working from home. | eyni -ir; bu gün, müvəqqəti → Present Continuous |
| O, gitara çalır. / Qulaq as, indi çalır. | He plays the guitar. / Listen, he's playing now. | bacarıq və vərdiş → simple; indi → continuous |
| Cavabı bilirəm. | I know the answer. | vəziyyət feili: -ır olsa da, -ing yoxdur |
| Fikirləşirəm ki, bu yaxşı fikirdir. | I think it's a good idea. | fikir → simple |
| Tətilim haqqında fikirləşirəm. | I'm thinking about my holiday. | düşünmə prosesi → continuous |
| İki bacım var. / Nahar edirəm. | I have two sisters. / I'm having lunch. | «var» → have (vəziyyət); yemək → having (hərəkət) |
| Nə edirsən? | What do you do? / What are you doing? | iş, peşə → simple; bu an → continuous |
Nəticə: azərbaycanca «-ır» formasını görəndə avtomatik birini seçməyin. Soruşun: profil səhifəsidir (vərdiş, fakt, daimi), yoxsa canlı video (indi, müvəqqəti)? Feil vəziyyət bildirirsə, adətən sadə formada qalır.
Quruluş
Yan-yana
| Present Simple | Present Continuous | |
|---|---|---|
| Təsdiq | I work. / She works. | I'm working. / She's working. |
| İnkar | I don't work. / She doesn't work. | I'm not working. / She isn't working. |
| Sual | Do you work? / Does she work? | Are you working? / Is she working? |
| Qısa cavab | Yes, I do. / No, she doesn't. | Yes, I am. / No, she isn't. |
Hər zamanı göstərən zaman sözləri
| Present Simple (vərdişlər, ümumi həqiqətlər) | Present Continuous (indi, bu günlərdə) |
|---|---|
| always, usually, often, sometimes, never | now, right now, at the moment |
| every day / week, on Mondays | today, this week, this month |
| once a week, twice a year | these days, at present |
| in the morning(s), at the weekend | Look! Listen! |
Bu sözlər güclü ipucudur, amma qərarı məna verir: I'm always tired these days düzgündür, çünki these days vəziyyəti müvəqqəti edir.
Ən çox işlənən vəziyyət feilləri (adətən davamedici formada işlənmir)
| Qrup | Feillər |
|---|---|
| Sevmək və sevməmək | like, love, hate |
| İstəklər və ehtiyaclar | want, need |
| Ağıl və bilik | know, believe, understand, mean |
| Başqaları | belong, seem |
İstifadə
1Vərdiş və ya daimi, yoxsa indi və ya müvəqqəti
Gündəlik işlər və daimi vəziyyətlər üçün sadə formanı işlədin. İndi baş verənlər və müvəqqəti vəziyyətlər üçün davamedici formanı.
2Zaman sözləri ipucu kimi
Tezlik sözləri və every… sadə formaya işarə edir; now, this week, these days davamedici formaya.
3Vəziyyət feilləri sadə formada
Vəziyyət feilləri hərəkəti yox, hissləri, istəkləri, biliyi və sahibliyi bildirir. Onları «elə indi» mənasında da sadə formada işlədin.
4Think və have: iki məna
Think = fikri olmaq → vəziyyət (sadə forma). Think = fikirləşmək, düşünmək (proses) → hərəkət (davamedici forma mümkündür). Have = sahib olmaq, ailə, münasibət → vəziyyət (sadə forma). Have = yemək, içmək, keçirmək → hərəkət (davamedici forma mümkündür). A1-14 dərsinə də baxın.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Bir «-ır», iki zaman. «İdman zalına gedirəm» həm «hər axşam», həm də «elə indi» ola bilər. Ona görə vərdiş üçün Present Continuous, indi baş verən hərəkət üçün isə Present Simple seçmək asandır. Vərdiş → simple, indi → continuous.
2. «Görünür», «nifrət edirəm» → -ing. Azərbaycanca «Yorğun görünür», «Soyuğa nifrət edirəm» deyirik: vəziyyət feilləri də -ır formasındadır. İngiliscədə seem, hate, need, belong, mean kimi vəziyyət feilləri adətən -ing almır.
3. «Fikirləşirəm ki, …» → I'm thinking. Azərbaycanca fikir bildirəndə «Fikirləşirəm ki, …», «Düşünürəm ki, …» deyirik, ona görə I'm thinking that… yaranır. Fikir vəziyyətdir: I think… deyin. I'm thinking yalnız düşünmə prosesi üçündür (I'm thinking about my holiday).
4. «Nə edirsən?» → What do you do? Azərbaycanca «Nə edirsən?» həm «Peşən nədir?», həm də «Bu an nə ilə məşğulsan?» ola bilər. İngiliscədə What do you do? işi, peşəni soruşur; bu an üçün What are you doing? lazımdır.
Qarışdırmayın
What do you do? və What are you doing? — Birincisi işi, peşəni soruşur; ikincisi bu anı.
I live və I'm living — I live = daimi evim; I'm living = müvəqqəti vəziyyət.
Sonrakı mərhələdə davamedici formada vəziyyət feilləri — Bəzi vəziyyət feillərinin ikinci, hərəkət mənası da var: The chef is tasting the soup. You're being silly. Bunlar B1-34 dərsində öyrədilir. Qeyri-rəsmi danışıqda və reklamda I'm loving it! ifadəsini də eşidə bilərsiniz: bu, elə indiki güclü hiss üçündür, həmin incəlik C2-01 dərsindədir. Hələlik sadə formanı işlədin: I love this weather.
Yazılış və tələffüz
- Danışıqda davamedici forma demək olar ki, həmişə qısaldılmış formada olur: I'm working, she's working, they're working. Feildən əvvəlki kiçik 'm / 's / 're cümlənin davamedici olduğunu göstərən əsas ipucudur: ona qulaq asın.
- Present Simple cümləsində be yoxdur: I work /aɪ ˈwɜːk/ və I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Əlavə -ing hecasına qulaq asın. Sondakı /ŋ/ səsini «-inq» kimi deməyin: dilin arxası yumşaq damağa toxunur, hava burundan çıxır, ondan sonra /g/ eşidilmir.
- Tez, qeyri-rəsmi danışıqda What do you do? və What are you doing? çox qısalır, sözlər bir-birinə qarışır. Vurğu son sözə düşür: do / doing.
- Present Simple cümləsində üçüncü şəxs -s: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/; A1-12 dərsinə baxın.
Qızıl qayda
Profil səhifəsi, yoxsa canlı video? Vərdişlər, gündəlik işlər, faktlar və daimi vəziyyətlər → Present Simple. İndi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti olanlar → Present Continuous. Vəziyyət feilləri (know, like, want, need, believe, understand…) adətən sadə formada qalır. Azərbaycancadakı «-ır» hər ikisi ola bilər: hər dəfə seçin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili Present Simple və ya Present Continuous formasında yazın.
-
I usually (walk) to work.
-
Look! The bus (come).
-
She (not / like) cold weather.
-
"What you (do)?" "I'm a teacher."
-
"What you (do)?" "I'm cooking dinner."
-
My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.
B. Məna
Düzgün variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I … the answer.
-
Düzgün cavabı seçin: We … dinner now. Call me later.
-
Düzgün cavabı seçin: I … it's a great film.
-
Düzgün cavabı seçin: Water … at 0 °C.
-
Düzgün cavabı seçin: … to me? I'm talking to you!
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He is needing help.
-
I'm wanting a new bike.
-
Listen! Somebody knocks at the door.
-
I'm thinking about my exam.
D. Mətndə
Mesajı tamamlayın. Mötərizədəki feilləri Present Simple və ya Present Continuous formasında yazın.
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Adi gündəlik işiniz haqqında bir cümlə və bu həftə fərqli olan bir şey haqqında bir cümlə yazın.
-
think ilə iki cümlə yazın: biri fikir, biri düşünmə prosesi.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-15 Always, usually, never azərbaycanca: tezlik zərfləri və How often…? Sözləri düzgün sıraya qoyun: late / is / never / she
-
A1-14 Have və Have Got azərbaycanca: «mənim … var» ingiliscə necə deyilir? "Have you got a car?" "No, I ."
-
A1-20 At, on, in azərbaycanca: zaman ön sözləri nə vaxt işlənir? I'm busy the moment.
Cavablar
A. Quruluş
- walk
- is coming / 's coming
- doesn't like / does not like
- do … do
- are … doing
- lives … is staying / lives … 's staying
B. Məna
- know
- are having
- think
- freezes
- Are you listening
C. Səhvi tapın
- He needs help.
- I want a new bike.
- Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
- ✓ I'm thinking about my exam.
D. Mətndə
- am writing / 'm writing
- am staying / 'm staying
- work
- am visiting / 'm visiting
- love
- don't understand / do not understand
- is raining / 's raining
- am having / 'm having
E. Sizin növbəniz
- I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
- I think English is fun. I'm thinking about a new job.
F. Qarışıq təkrar
- She is never late.
- haven't / have not
- at
