SlowingoQrammatika
A1 25 / 32

Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə

Present Simple or Present Continuous?

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz Present Simple (I work) və Present Continuous (I'm working) arasında seçim edə, hər zamanla gələn zaman sözlərini tanıya və know, like, want kimi vəziyyət feillərini (state verbs) düzgün işlədə biləcəksiniz. Think və have feillərinin iki mənasını da öyrənəcəksiniz.

Əsas fikir

İngilis dilində iki indiki zaman var, çünki «indi» iki fərqli şey ola bilər.

Yan-yana iki ekran təsəvvür edin. Birinci ekranda A1-12 dərsindən tanıdığınız profil səhifəniz var: həyatınız ümumiyyətlə necədir, vərdişlər, gündəlik işlər, faktlar, daimi vəziyyətlər. Bu, Present Simple (sadə indiki zaman) deməkdir: I work in a bank. She drinks coffee every morning. İkinci ekranda A1-22 dərsindən tanıdığınız canlı video var: bu an və ya indiyə yaxın qısa bir müddətdə davam edən bir şey. Bu, Present Continuous (indiki davamedici zaman) deməkdir: Today I'm working from home.

Eyni adam hər iki ekranda ola bilər: I usually drive to work (profil səhifəsi), but this week I'm taking the train (canlı video).

Bəzi feillər ümumiyyətlə hərəkət deyil, vəziyyətdir: nə bildiyiniz, nəyi sevdiyiniz, nə istədiyiniz və nəyə inandığınız. Heç nə tərpənmir, ona görə canlı videoda göstəriləcək bir şey yoxdur. Bu vəziyyət feilləri adətən sadə formada qalır: I know, I'm knowing yox. Work, eat, run kimi feillər isə hərəkət feilləridir. (Bəzi kitablarda onları «stative» və «dynamic» feillər adlandırırlar.)

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində -ır / -ir forması iki ekranın ikisini də göstərir: «Bankda işləyirəm» (profil səhifəsi) və «Bu gün evdən işləyirəm» (canlı video). Hansı mənanın olduğunu kontekst həll edir. İngilis dilində isə hər dəfə seçmək lazımdır. Vəziyyət feilləri ilə də fərq var: azərbaycanca «bilirəm», «istəyirəm», «sevirəm», «başa düşürəm» formaca «gedirəm» kimidir, ingiliscədə isə bu feillər adətən -ing almır. «Fikirləşirəm ki, …», «düşünürəm ki, …» də fikir bildirir, amma ingiliscədə fikir üçün sadə forma lazımdır: I think…

AzərbaycancaİngiliscəFərq
Bankda işləyirəm.I work in a bank.daimi iş → Present Simple
Bu gün evdən işləyirəm.Today I'm working from home.eyni -ir; bu gün, müvəqqəti → Present Continuous
O, gitara çalır. / Qulaq as, indi çalır.He plays the guitar. / Listen, he's playing now.bacarıq və vərdiş → simple; indi → continuous
Cavabı bilirəm.I know the answer.vəziyyət feili: -ır olsa da, -ing yoxdur
Fikirləşirəm ki, bu yaxşı fikirdir.I think it's a good idea.fikir → simple
Tətilim haqqında fikirləşirəm.I'm thinking about my holiday.düşünmə prosesi → continuous
İki bacım var. / Nahar edirəm.I have two sisters. / I'm having lunch.«var» → have (vəziyyət); yemək → having (hərəkət)
Nə edirsən?What do you do? / What are you doing?iş, peşə → simple; bu an → continuous

Nəticə: azərbaycanca «-ır» formasını görəndə avtomatik birini seçməyin. Soruşun: profil səhifəsidir (vərdiş, fakt, daimi), yoxsa canlı video (indi, müvəqqəti)? Feil vəziyyət bildirirsə, adətən sadə formada qalır.

Quruluş

Yan-yana

Present SimplePresent Continuous
TəsdiqI work. / She works.I'm working. / She's working.
İnkarI don't work. / She doesn't work.I'm not working. / She isn't working.
SualDo you work? / Does she work?Are you working? / Is she working?
Qısa cavabYes, I do. / No, she doesn't.Yes, I am. / No, she isn't.

Hər zamanı göstərən zaman sözləri

Present Simple (vərdişlər, ümumi həqiqətlər)Present Continuous (indi, bu günlərdə)
always, usually, often, sometimes, nevernow, right now, at the moment
every day / week, on Mondaystoday, this week, this month
once a week, twice a yearthese days, at present
in the morning(s), at the weekendLook! Listen!

Bu sözlər güclü ipucudur, amma qərarı məna verir: I'm always tired these days düzgündür, çünki these days vəziyyəti müvəqqəti edir.

Ən çox işlənən vəziyyət feilləri (adətən davamedici formada işlənmir)

QrupFeillər
Sevmək və sevməməklike, love, hate
İstəklər və ehtiyaclarwant, need
Ağıl və bilikknow, believe, understand, mean
Başqalarıbelong, seem

İstifadə

1Vərdiş və ya daimi, yoxsa indi və ya müvəqqəti

Gündəlik işlər və daimi vəziyyətlər üçün sadə formanı işlədin. İndi baş verənlər və müvəqqəti vəziyyətlər üçün davamedici formanı.

I work in a bank, but today I'm working from home.
Bankda işləyirəm, amma bu gün evdən işləyirəm.
azərbaycancada iki dəfə «işləyirəm»; ingiliscədə work və am working; but: A1-29 dərsinə baxın
She usually drives to work. This week she's taking the train.
O, adətən işə maşınla gedir. Bu həftə isə qatarla gedir.
usually → simple; this week → continuous
He plays the guitar. Listen — he's playing now.
O, gitara çalır. Qulaq as, indi çalır.
bacarıq → plays; indi → is playing
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Biz Mançesterdə yaşayırıq, amma bu ay Londonda dostlarımızın yanında qalırıq.
daimi ev → live; müvəqqəti → are staying
Water boils at 100 degrees Celsius.
Su 100 dərəcədə qaynayır.
fakt → simple
The water is boiling. Can you turn it off?
Su qaynayır. Söndürə bilərsən?
indi → continuous; azərbaycancada eyni feil

2Zaman sözləri ipucu kimi

Tezlik sözləri və every… sadə formaya işarə edir; now, this week, these days davamedici formaya.

I go to the gym three times a week.
Həftədə üç dəfə idman zalına gedirəm.
three times a week → simple
I'm not going to the gym this week. My knee hurts.
Bu həftə idman zalına getmirəm. Dizim ağrıyır.
this week → continuous
My dad never watches TV in the afternoon.
Atam günortadan sonra heç vaxt televizora baxmır.
never → simple
Look! The kids are building a snowman.
Bax! Uşaqlar qardan adam düzəldir.
Look! → continuous
It rains a lot here in November.
Burada noyabrda çox yağış yağır.
hər il belədir → simple

3Vəziyyət feilləri sadə formada

Vəziyyət feilləri hərəkəti yox, hissləri, istəkləri, biliyi və sahibliyi bildirir. Onları «elə indi» mənasında da sadə formada işlədin.

I know the answer.
Cavabı bilirəm.
«bilirəm» → know, am knowing yox
Do you understand this question?
Bu sualı başa düşürsən?
understand → simple
I need a coffee right now.
Elə indi mənə qəhvə lazımdır.
right now olsa da, simple
She seems tired today.
O, bu gün yorğun görünür.
seem → simple
This bag belongs to Sara.
Bu çanta Saranındır.
azərbaycancada feil yoxdur; ingiliscədə belongs to
What does this word mean?
Bu söz nə deməkdir?
mean → simple
I don't believe you.
Sənə inanmıram.
believe → simple
"Do you want some help?" "Yes, please."
«Kömək lazımdır?» «Bəli, zəhmət olmasa.»
want → simple; some: A1-24 dərsinə baxın

4Think və have: iki məna

Think = fikri olmaq → vəziyyət (sadə forma). Think = fikirləşmək, düşünmək (proses) → hərəkət (davamedici forma mümkündür). Have = sahib olmaq, ailə, münasibət → vəziyyət (sadə forma). Have = yemək, içmək, keçirmək → hərəkət (davamedici forma mümkündür). A1-14 dərsinə də baxın.

I think it's a good idea.
Məncə, bu yaxşı fikirdir.
fikir → think
I'm thinking about my holiday.
Tətilim haqqında fikirləşirəm.
başımda gedən proses; holiday (UK) = vacation (US)
"What do you think of my new haircut?" "I love it!"
«Yeni saç düzümüm haqqında nə fikirləşirsən?» «Çox xoşuma gəlir!»
fikir soruşuruq → do you think
I have two sisters.
İki bacım var.
ailə: vəziyyət
I'm having lunch. Can I call you later?
Nahar edirəm. Sənə sonra zəng edim?
yemək: hərəkət
We're having a great time here.
Burada əla vaxt keçiririk.
keçirmək: hərəkət

Tez-tez edilən səhvlər

❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
know vəziyyət feilidir.
❌She is wanting a new phone.
✅She wants a new phone.
want vəziyyət feilidir.
❌This bag is belonging to Sara.
✅This bag belongs to Sara.
belong vəziyyət feilidir.
❌I'm having a car.
✅I have a car.
have = sahiblik → sadə forma.
⚠️Listen! She sings. (= right now)
✅Listen! She's singing.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma burada mənası səhvdir: she sings = onun vərdişidir. İndi baş verir → davamedici forma.
⚠️What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, indiki işinizi və ya gündəlik həyatınızı soruşur. Davam edən hərəkət → davamedici forma.
⚠️I'm thinking you're right.
✅I think you're right.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma fikir üçün sadə forma işlədin. «I'm thinking…» qeyri-rəsmi danışıqda ehtiyatlı fikir üçün eşidilir, amma adi forma deyil.
⚠️I'm usually getting up at seven.
✅I usually get up at seven.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma adi gündəlik iş üçün sadə forma işlədin; davamedici forma müvəqqəti rejim kimi səslənir.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. Bir «-ır», iki zaman. «İdman zalına gedirəm» həm «hər axşam», həm də «elə indi» ola bilər. Ona görə vərdiş üçün Present Continuous, indi baş verən hərəkət üçün isə Present Simple seçmək asandır. Vərdiş → simple, indi → continuous.

⚠️Tural is going to the swimming pool every evening.
✅Tural goes to the swimming pool every evening.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma every evening vərdişdir; adi forma Present Simple.
❌Sorry, Leyla can't talk. She drives right now.
✅Sorry, Leyla can't talk. She's driving right now.

2. «Görünür», «nifrət edirəm» → -ing. Azərbaycanca «Yorğun görünür», «Soyuğa nifrət edirəm» deyirik: vəziyyət feilləri də -ır formasındadır. İngiliscədə seem, hate, need, belong, mean kimi vəziyyət feilləri adətən -ing almır.

❌Rashad is seeming very tired today.
✅Rashad seems very tired today.
❌Murad is hating the cold weather in January.
✅Murad hates the cold weather in January.

3. «Fikirləşirəm ki, …» → I'm thinking. Azərbaycanca fikir bildirəndə «Fikirləşirəm ki, …», «Düşünürəm ki, …» deyirik, ona görə I'm thinking that… yaranır. Fikir vəziyyətdir: I think… deyin. I'm thinking yalnız düşünmə prosesi üçündür (I'm thinking about my holiday).

⚠️I'm thinking that Sheki is the most beautiful town in Azerbaijan.
✅I think Sheki is the most beautiful town in Azerbaijan.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma fikir üçün adi forma I think.

4. «Nə edirsən?» → What do you do? Azərbaycanca «Nə edirsən?» həm «Peşən nədir?», həm də «Bu an nə ilə məşğulsan?» ola bilər. İngiliscədə What do you do? işi, peşəni soruşur; bu an üçün What are you doing? lazımdır.

⚠️Nigar, what do you do in the kitchen? It's two o'clock at night!
✅Nigar, what are you doing in the kitchen? It's two o'clock at night!
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, gündəlik vərdişi soruşur; bu an üçün what are you doing.

Qarışdırmayın

What do you do? və What are you doing? — Birincisi işi, peşəni soruşur; ikincisi bu anı.

What do you do?
Nə işlə məşğulsunuz?
peşə; hərfi tərcüməsi «Nə edirsiniz?»
I'm a nurse.
Mən tibb bacısıyam.
peşə
What are you doing?
Nə edirsən?
bu an
I'm making a sandwich.
Sendviç hazırlayıram.
indi

I live və I'm living — I live = daimi evim; I'm living = müvəqqəti vəziyyət.

I live in Dublin.
Dublində yaşayıram.
daimi
I'm living in a student flat this year.
Bu il tələbə mənzilində yaşayıram.
müvəqqəti; flat (UK) = apartment (US)

Sonrakı mərhələdə davamedici formada vəziyyət feilləri — Bəzi vəziyyət feillərinin ikinci, hərəkət mənası da var: The chef is tasting the soup. You're being silly. Bunlar B1-34 dərsində öyrədilir. Qeyri-rəsmi danışıqda və reklamda I'm loving it! ifadəsini də eşidə bilərsiniz: bu, elə indiki güclü hiss üçündür, həmin incəlik C2-01 dərsindədir. Hələlik sadə formanı işlədin: I love this weather.

I love this weather.
Bu havanı çox sevirəm.
love → simple

Yazılış və tələffüz

  • Danışıqda davamedici forma demək olar ki, həmişə qısaldılmış formada olur: I'm working, she's working, they're working. Feildən əvvəlki kiçik 'm / 's / 're cümlənin davamedici olduğunu göstərən əsas ipucudur: ona qulaq asın.
  • Present Simple cümləsində be yoxdur: I work /aɪ ˈwɜːk/ və I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Əlavə -ing hecasına qulaq asın. Sondakı /ŋ/ səsini «-inq» kimi deməyin: dilin arxası yumşaq damağa toxunur, hava burundan çıxır, ondan sonra /g/ eşidilmir.
  • Tez, qeyri-rəsmi danışıqda What do you do? və What are you doing? çox qısalır, sözlər bir-birinə qarışır. Vurğu son sözə düşür: do / doing.
  • Present Simple cümləsində üçüncü şəxs -s: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/; A1-12 dərsinə baxın.

Qızıl qayda

Profil səhifəsi, yoxsa canlı video? Vərdişlər, gündəlik işlər, faktlar və daimi vəziyyətlər → Present Simple. İndi, bu günlərdə davam edən və ya müvəqqəti olanlar → Present Continuous. Vəziyyət feilləri (know, like, want, need, believe, understand…) adətən sadə formada qalır. Azərbaycancadakı «-ır» hər ikisi ola bilər: hər dəfə seçin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili Present Simple və ya Present Continuous formasında yazın.

  1. I usually (walk) to work.
  2. Look! The bus (come).
  3. She (not / like) cold weather.
  4. "What you (do)?" "I'm a teacher."
  5. "What you (do)?" "I'm cooking dinner."
  6. My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.

B. Məna

Düzgün variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I … the answer.
  2. Düzgün cavabı seçin: We … dinner now. Call me later.
  3. Düzgün cavabı seçin: I … it's a great film.
  4. Düzgün cavabı seçin: Water … at 0 °C.
  5. Düzgün cavabı seçin: … to me? I'm talking to you!

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. He is needing help.
  2. I'm wanting a new bike.
  3. Listen! Somebody knocks at the door.
  4. I'm thinking about my exam.

D. Mətndə

Mesajı tamamlayın. Mötərizədəki feilləri Present Simple və ya Present Continuous formasında yazın.

A message from Tokyo
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Adi gündəlik işiniz haqqında bir cümlə və bu həftə fərqli olan bir şey haqqında bir cümlə yazın.
  2. think ilə iki cümlə yazın: biri fikir, biri düşünmə prosesi.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-15 Always, usually, never azərbaycanca: tezlik zərfləri və How often…?
    Sözləri düzgün sıraya qoyun: late / is / never / she
  2. A1-14 Have və Have Got azərbaycanca: «mənim … var» ingiliscə necə deyilir?
    "Have you got a car?" "No, I ."
  3. A1-20 At, on, in azərbaycanca: zaman ön sözləri nə vaxt işlənir?
    I'm busy the moment.
Cavablar

A. Quruluş

  1. walk
  2. is coming / 's coming
  3. doesn't like / does not like
  4. do … do
  5. are … doing
  6. lives … is staying / lives … 's staying

B. Məna

  1. know
  2. are having
  3. think
  4. freezes
  5. Are you listening

C. Səhvi tapın

  1. He needs help.
  2. I want a new bike.
  3. Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
  4. ✓ I'm thinking about my exam.

D. Mətndə

  1. am writing / 'm writing
  2. am staying / 'm staying
  3. work
  4. am visiting / 'm visiting
  5. love
  6. don't understand / do not understand
  7. is raining / 's raining
  8. am having / 'm having

E. Sizin növbəniz

  1. I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
  2. I think English is fun. I'm thinking about a new job.

F. Qarışıq təkrar

  1. She is never late.
  2. haven't / have not
  3. at
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play