SlowingoMálfræði
A1 23 / 32 Upprifjun

Upprifjun: Present Simple, spurningar og forsetningar á ensku (A1-12–A1-21)

Review: Present Simple, Questions and Prepositions

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Það sem við lærðum
  3. Mikilvægur samanburður
  4. Algengar villur
  5. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  6. Gullnu reglurnar
  7. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu talað um venjur, staðreyndir og daglegt líf í Present Simple (einföld nútíð), myndað neitun og spurningar með do / does, have got og can, sagt hversu oft eitthvað gerist, gefið fyrirmæli og komið með tillögur, og sagt hvenær og hvar eitthvað gerist – og valið rétt á milli formanna þegar þau koma fyrir saman.

Það sem við lærðum

KennslustundEfniLykildæmi
A1-12Present Simple um venjur, staðreyndir og ástand: grunnmynd, en he / she / it + -s (-es, -ies, has)My sister goes to the gym on Mondays and Thursdays.
A1-13don't / doesn't + grunnmynd; Do / Does + frumlag + grunnmynd?; stutt svör Yes, I do; be notar aldrei do"Does she work here?" "No, she doesn't."
A1-14have / has (notar do / does) og have got / has got (aðallega UK; myndar neitun og spurningu sjálft); um athafnir eins og have lunch aðeins have"Have you got a temperature?" "Yes, I have."
A1-15tíðniatviksorð á undan aðalsögninni og á eftir be; nákvæm orðasambönd (twice a week) aftast; never án notThe trains are often late in winter.
A1-16spurnarorð + hjálparsögn + frumlag + aðalsögn (Q-A-S-I); how old / how often / how much / how many; what og which; whoseHow often do you go to the gym?
A1-17can / can't + grunnmynd um getu, leyfi, beiðni og möguleika; ekkert -s, ekkert to, ekkert do"Can I pay by card?" "Yes, of course."
A1-18boðháttur = grunnmynd, án frumlags; Don't + grunnmynd; Let's / Let's not; How about / What about + nafnorð eða -ing mynd; Why don't we + grunnmyndWhy don't we meet at six?
A1-19dagsetningar með raðtölum (the fifth of May / May fifth); ártal í tveimur hlutum; klukkan með past / to eða eins og á stafrænni klukku"What's the date today?" "It's the fifth of May."
A1-20at klukkutími, on dagur eða dagsetning, in lengra tímabil; engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterdayI have an interview on Thursday morning.
A1-21staður: in (inni í), on (á fleti), at (punktur eða staður þar sem eitthvað er gert), next to, between, opposite…; hreyfing: to, into, out of, across, through, past…; go home; farartæki by bus / by car, en on footThe pharmacy is between the bank and the post office.

Mikilvægur samanburður

be eða do / does – Be myndar neitun og spurningar sjálft. Allar aðrar venjulegar sagnir þurfa hjálparsögnina do / does. Á íslensku setjum við sögnina fremst og „ekki“ á eftir henni í báðum tilvikum („Ertu…?“, „Talarðu…?“) – á ensku þarftu að velja. A1-13

Are you hungry?
Ertu svangur?
be: ekkert do
Do you speak English?
Talarðu ensku?
„Talarðu…?“: sögnin fremst; á ensku Do + you + speak
She isn't at home today.
Hún er ekki heima í dag.
She doesn't work on Sundays.
Hún vinnur ekki á sunnudögum.
-s fer af sögninni yfir á does: doesn't work
  • Athugaðu: er sögnin am / is / are? → settu hana fremst eða bættu við not, ekkert do. Önnur sögn? → do / does / don't / doesn't + grunnmynd.

works, doesn't work eða Does … work? – Í játandi setningu fær he / she / it endinguna -s. Í neitun og spurningu færist -s yfir á does, og aðalsögnin fer aftur í grunnmynd. Eitt -s í hverri setningu nægir. A1-12 A1-13

She walks to work every day.
Hún gengur í vinnuna á hverjum degi.
„í vinnuna“ → to work, án the
My boyfriend doesn't like horror films.
Kærastanum mínum líkar ekki við hryllingsmyndir.
á íslensku „kærastanum líkar“; á ensku frumlagið my boyfriend + doesn't like
Does this bus go to the airport?
Fer þessi strætó út á flugvöll?
this bus = it → Does
The student works hard.
Nemandinn leggur hart að sér.
einn nemandi → sögnin fær -s
The students work hard.
Nemendurnir leggja hart að sér.
margir nemendur → ekkert -s á sögninni
  • Athugaðu: he / she / it eða einn hlutur, játandi setning? → sögn + -s. Er does / doesn't þegar komið? → grunnmynd, ekkert -s.

have, have got eða have um athafnir – Um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi þýða have (með do / does) og have got (aðallega UK, með eigin haven't / Have…?) það sama. Ekki blanda þeim saman. Um athafnir eins og have lunch notarðu bara have. Íslenska „ég á“, „ég er með“ og „borða“ verða öll have á ensku. A1-14

They don't have a TV.
Þau eiga ekki sjónvarp.
„eiga ekki“ → don't have
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Hún á ekki bíl. Hún gengur allra sinna ferða.
aðallega UK
Does your hotel have a pool?
Er sundlaug á hótelinu ykkar?
á íslensku „er sundlaug á…“; á ensku hotel + have
Do you have lunch at work?
Borðarðu hádegismat í vinnunni?
  • Athugaðu: eign? → Do you have…? eða Have you got…?, og svaraðu með sömu hjálparsögn. Að borða, fara í sturtu, halda veislu? → bara have.

Tíðniatviksorð eða orðasamband um tíðni – atviksorð úr einu orði standa inni í setningunni: á undan venjulegri sögn, á eftir be. Nákvæm orðasambönd fara aftast. Á íslensku standa „alltaf“ og „yfirleitt“ á eftir sögninni – á ensku aðeins á eftir be, en á undan öðrum sögnum. A1-15

I always drink water with my meals.
Ég drekk alltaf vatn með matnum.
„drekk alltaf“ → always drink: atviksorðið á undan
I'm always hungry after work.
Ég er alltaf svangur eftir vinnu.
hér er orðaröðin eins
I visit my parents once a month.
Ég heimsæki foreldra mína einu sinni í mánuði.
„einu sinni í mánuði“ → once a month
We don't usually watch TV in the evening.
Við horfum yfirleitt ekki á sjónvarpið á kvöldin.
  • Athugaðu: always, often, never… + venjuleg sögn? → á undan sögninni. + be? → á eftir be. Once a month, every Sunday? → aftast.

Can you…? eða Do you…? – Can er háttarsögn: hún myndar neitun og spurningar sjálf, án do. Can you…? spyr um getu (eða biður um eitthvað); Do you…? spyr um venju. „Kanntu að…?“ er Can you…?, „Spilarðu…?“ er Do you…?. A1-13 A1-17

Can you play the piano?
Kanntu að spila á píanó?
hefurðu þessa kunnáttu?
Do you play the piano?
Spilarðu á píanó?
er það áhugamál þitt?
I can swim, but I can't dive.
Ég kann að synda, en ég kann ekki að stinga mér.
„kann að“ → can, án to; but: sjá A1-29
  • Athugaðu: geta, leyfi eða beiðni? → can. Eitthvað sem þú gerir reglulega? → do.

Boðháttur, Let's eða tillaga sem spurning – boðháttur segir hlustandanum hvað hann á að gera. Let's nær yfir bæði þig og hlustandann. How about…? / Why don't we…? hljóma mildari og opnari. A1-17 A1-18

Close the window.
Lokaðu glugganum.
skipun
Can you close the window, please?
Geturðu lokað glugganum?
kurteis beiðni
Let's take a break.
Tökum okkur hlé.
„tökum“ → let's take
How about watching a film?
Hvernig væri að horfa á mynd?
„að horfa“ → watching, ekki to watch; sjá A1-22
Why don't we ask Sara?
Af hverju spyrjum við ekki Söru?
„Af hverju … við ekki…?“ → why don't we + grunnmynd
  • Athugaðu: á hlustandinn að gera þetta? → boðháttur (eða beiðni með Can you…?). Gerum við það saman? → Let's. Mildari hugmynd? → How about + nafnorð / -ing mynd, Why don't we + grunnmynd.

How much, How many eða How old; what eða which – How many + teljanlegt nafnorð í fleirtölu; how much um verð og óteljanlega hluti; how old um aldur. What er opið val; which er val úr litlum hópi sem við sjáum. Á íslensku spyrjum við með „hvað“ („Hvað eiga þau mörg börn?“, „Hvað er hún gömul?“), en á ensku kemur how + orð fremst. A1-16

How many children do they have?
Hvað eiga þau mörg börn?
„hvað … mörg“ → how many
How much water do you drink a day?
Hvað drekkurðu mikið vatn á dag?
water er óteljanlegt → much
How old is your daughter?
Hvað er dóttir þín gömul?
„hvað … gömul“ → how old
What sports do you like?
Hvaða íþróttir finnst þér skemmtilegar?
hvaða íþrótt sem er
Which size do you want, small or large?
Hvaða stærð viltu, litla eða stóra?
tveir kostir
  • Athugaðu: er hægt að telja hlutina? → how many. Verð eða eitthvað óteljanlegt? → how much. Aldur? → how old. Tveir eða þrír kostir fyrir framan þig? → which.

at, on eða in (tími) eða engin forsetning – At punktur, on dagur, in lengra tímabil. This, next, last, every, today, tomorrow án forsetningar. Íslensku „klukkan“, „á“ og „í“ velja ekki alltaf rétta orðið. A1-19 A1-20

The meeting starts at 9:30.
Fundurinn byrjar klukkan 9.30.
„klukkan“ án forsetningar; á ensku at
The shop is closed on Sundays.
Búðin er lokuð á sunnudögum.
„á sunnudögum“ → on Sundays
My exams are in June.
Prófin mín eru í júní.
„í“ = in
I study in the evening.
Ég læri á kvöldin.
„á kvöldin“ → in the evening
My new job starts next Monday.
Nýja vinnan mín byrjar næsta mánudag.
next Monday, án forsetningar
  • Athugaðu: klukkutími? → at. Dagur eða dagsetning (líka Monday morning)? → on. Mánuður, ár, árstíð, hluti dagsins? → in. Next / this / every…? → engin forsetning.

in, on eða at (staður); to eða ekkert to – In = inni í, on = á fleti (og í strætó, lest og flugvél), at = punktur eða staður þar sem eitthvað er gert. Hreyfing þarf to, into, out of…, en home, here og there eru án to. Íslensku „í“ og „á“ hjálpa oft, en ekki alltaf. A1-21

Your keys are in the drawer.
Lyklarnir þínir eru í skúffunni.
„í“ → in
There's a photo of my grandparents on the wall.
Á veggnum er mynd af afa mínum og ömmu.
á fleti → on
I'm at the station. Where are you?
Ég er á stöðinni. Hvar ert þú?
„á stöðinni“ → at, ekki on
I go to the gym after work.
Ég fer í ræktina eftir vinnu.
„fara í“ → go to
I go home at five.
Ég fer heim klukkan fimm.
„heim“ → home, án to
I go to work by bus.
Ég fer í vinnuna með strætó.
„með strætó“ → by bus, ekki with
  • Athugaðu: inni í? → in. Á fleti? → on. Punktur eða athöfn (at work, at the station)? → at. Ferðu eitthvert? → to + staður, en go home. Hvernig ferðastu? → by + farartæki (án greinis), en on foot.

Algengar villur

❌She work in a bank.
✅She works in a bank.
He / she / it → sögn + -s. A1-12
❌My parents lives in Rome.
✅My parents live in Rome.
Frumlag í fleirtölu → ekkert -s. A1-12
❌He studys medicine.
✅He studies medicine.
Samhljóð + y → -ies. A1-12
❌I am work in an office.
✅I work in an office.
Bættu ekki am / is / are við sögn í Present Simple. A1-12
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s fer yfir á does; aðalsögnin er án -s. A1-13
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
be notar aldrei do. A1-13
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Í stuttu svari er hjálparsögnin. A1-13
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
Á eftir doesn't kemur have. A1-14
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? eða Have you got a pen?
Ekki blanda myndunum tveimur saman. A1-14
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Um athafnir aldrei have got. A1-14
❌He plays often tennis.
✅He often plays tennis.
Settu atviksorðið ekki á milli sagnar og andlags. A1-15
❌She always is late.
✅She is always late.
Með be kemur atviksorðið á eftir. A1-15
❌I don't never eat fish.
✅I never eat fish. eða I don't ever eat fish.
never er nú þegar neitun. A1-15
❌Where you live?
✅Where do you live?
Spurning í Present Simple þarf do / does. A1-16
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: frumlagið kemur á undan aðalsögninni. A1-16
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = eigandi; who's = who is. A1-16
❌She cans swim.
✅She can swim.
Háttarsögn fær aldrei -s. A1-17
❌Do you can help me?
✅Can you help me?
can myndar spurningar sjálf – ekkert do. A1-17
❌Don't late!
✅Don't be late!
late er lýsingarorð, svo be þarf. A1-18
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing mynd eða nafnorð. A1-18
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. eða It's seven thirty.
Með half er alltaf past, aldrei to. A1-19
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. eða My birthday is May twelfth.
Dagsetning er með raðtölu. A1-19
❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Með dögum er on. A1-20
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
Á undan next kemur engin forsetning. A1-20
❌I go to home at six.
✅I go home at six.
Á undan home kemur ekkert to. A1-21
❌The book is in the table.
✅The book is on the table.
Flötur → on. A1-21

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „á mánudaginn“ → on the Monday. Á íslensku fær vikudagurinn greini þegar við tölum um næsta eða síðasta dag með því nafni: „Ég byrja í nýju vinnunni á mánudaginn“, „Laugin er lokuð á þriðjudaginn“. Á ensku er vikudagurinn án greinis: on Monday. On the Monday vísar aðeins til ákveðins mánudags sem þegar hefur verið nefndur, til dæmis í frásögn af ferð. A1-20

⚠️I can't come to dinner on Sunday, Mum: I start my new job at the bank on the Monday, and I want to go to bed early.
✅I can't come to dinner on Sunday, Mum: I start my new job at the bank on Monday, and I want to go to bed early.
Málfræðilega rétt, en um næsta mánudag: on Monday, án the
⚠️The swimming pool in Laugardalur is closed on the Tuesday because of the swimming competition, so let's go on Wednesday instead.
✅The swimming pool in Laugardalur is closed on Tuesday because of the swimming competition, so let's go on Wednesday instead.
Málfræðilega rétt, en um næsta þriðjudag: on Tuesday, án the

2. „í vinnuna“, „í skólann“ → to the work, to the school. Á íslensku fá vinna og skóli greini þegar við förum þangað: „Pabbi fer í vinnuna klukkan hálf sjö“, „Hann fer einn í skólann“. Á ensku eru go to work og go to school án greinis. The school vísar til byggingarinnar, og the work gengur alls ekki í þessari merkingu. A1-21

❌My father goes to the work at half past six every morning, so he never has breakfast with us.
✅My father goes to work at half past six every morning, so he never has breakfast with us.
„í vinnuna“ → to work, án the
⚠️Our son Arnar is only six, but every morning he walks to the school on his own in his yellow reflective vest.
✅Our son Arnar is only six, but every morning he walks to school on his own in his yellow reflective vest.
Málfræðilega rétt, en the school vísar til byggingarinnar; sem nemandi: go / walk to school

3. „Hvað tekur það langan tíma?“ → How long time…? Á íslensku spyrjum við um tímalengd með „langan tíma“: „Hvað tekur langan tíma að keyra norður?“ Á ensku er How long…? nóg; orðið time bætist ekki við. A1-16

❌How long time does it take to drive from Reykjavik to Akureyri in winter, when the roads are icy?
✅How long does it take to drive from Reykjavik to Akureyri in winter, when the roads are icy?
„hvað … langan tíma“ → how long

Gullnu reglurnar

  • A1-12 Present Simple = það sem er almennt satt (venjur, staðreyndir, ástand, fast starf). He / she / it → grunnmynd + -s; með öllum öðrum frumlögum → grunnmynd.
  • A1-13 Með öðrum sögnum en be (og háttarsögnum eins og can) notarðu do / does í neitun og spurningu. Not, spurningin og endingin -s fara á hjálparsögnina; aðalsögnin stendur í grunnmynd.
  • A1-14 have / has gengur í allri ensku og notar do / does í neitun og spurningu. have got / has got (aðallega UK) þýðir það sama um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi og myndar neitun og spurningu sjálft. Um athafnir eins og have lunch notarðu aðeins have.
  • A1-15 Tíðniatviksorðið fer á undan aðalsögninni og á eftir be. Í neitun standa usually / often / always venjulega á eftir don't / doesn't, en sometimes á undan. Nákvæm orðasambönd (twice a week) fara venjulega aftast. Never er nú þegar neitun – án not.
  • A1-16 Settu spurnarorðið fremst og myndaðu svo venjulega já/nei-spurningu: spurnarorð + hjálparsögn + frumlag + aðalsögn – Where do you live? Með be: Where are you from?
  • A1-17 Can breytist aldrei og á eftir því kemur grunnmynd: I can go, she can go. Can you go? I can't go. Ekkert -s, ekkert to, ekkert do.
  • A1-18 Byrjaðu á grunnmyndinni, venjulega án frumlags: Sit down. Neitun: Don't + grunnmynd. Ef þú vilt sjálfur vera með notarðu Let's / Let's not + grunnmynd. Fyrir mildari tillögu notarðu How about / What about + nafnorð eða -ing mynd, eða Why don't we + grunnmynd.
  • A1-19 Teldu með frumtölum (five, thirty); röð og dagsetningar eru með raðtölum (the fifth, the thirtieth). Dagsetningar eru án íslenska punktsins, og vikudagar og mánuðir byrja á stórum staf. Klukkan: past upp að 30 mínútum og to eftir 30 mínútur – eða lestu bara tölurnar: seven forty-five. „Hálf átta“ er half past seven.
  • A1-20 at punktur (klukkutími), on dagur (vikudagar, dagsetningar), in lengra tímabil (mánuðir, ár, árstíðir, hlutar dagsins) – auk nokkurra fastra orðasambanda eins og at night. „Á kvöldin“ er in the evening, ekki on. Engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – og „í kvöld“ er this evening.
  • A1-21 Staður: in (inni í), on (á fleti), at (punktur eða staður þar sem eitthvað er gert). Hreyfing: veldu orðið sem teiknar leiðina – to, into, out of, up, down, across, through, past. Farartæki: by car, by bus, by train, en on foot. Go home, ekki go to home.

Æfingar

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar
    Veldu rétta svarið: … you tired?
  2. A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar
    "Have you got a bike?" "Yes, I …."
  3. A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar
    Veldu rétta svarið: We … lunch at one every day.
  4. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Raðaðu orðunum í rétta röð: late / always / is / my bus
  5. A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð
    Veldu rétta svarið: How … water do you drink?
  6. A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð
    Veldu rétta svarið: … phone is this?
  7. A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar
    Geta (ability), leyfi (permission), beiðni (request) eða möguleiki (possibility)? Ability, permission, request or possibility? "Can I sit here?"
  8. A1-20 At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar
    Veldu rétta svarið: See you …!
  9. A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across
    Veldu rétta svarið: The cat runs … the house. Now it's in the garden.
  10. A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across
    Veldu rétta svarið: I go to school ….

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum. Veldu úr orðunum í svigunum eða notaðu rétta mynd sagnarinnar.

A message from Lucy
Hi Ben! I love my new job. I start work 28 (at / in) nine, and I 29 (not / work) on Fridays! My office is 30 (in / on) the fourth floor, 31 (next / next to) a small park. I 32 (usually / walk) to work. It's only ten minutes. My boss is very friendly. She 33 (have) two dogs, and she 34 (bring) them to the office every day! 35 (Can / Do) you come to my place 36 (on / in) Saturday evening? 37 (not / be) late — dinner is at seven!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um vikuna þína, það sem þú getur og leiðina þína.

  1. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Skrifaðu þrjár setningar um vikuna þína: eina með tíðniatviksorði, eina með nákvæmu orðasambandi um tíðni og eina með at, on eða in.
  2. A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar
    Skrifaðu tvennt sem þú getur gert og eina spurningu með Can you…? til vinar eða vinkonu.
  3. A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across
    Vísaðu veginn frá heimili þínu að kaffihúsi eða búð í nágrenninu (2–3 setningar).

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör
    "Is your brother at home?" "No, ."
  2. A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður
    It's ___ hour from here. …
  3. A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's
    Is this … phone?
  4. A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt
    ___ two banks near the station. …
Svör

A. Form

  1. studies
  2. watch
  3. She doesn't like fish. / She does not like fish.
  4. Do your parents live near you?
  5. Has she got a car?
  6. I can't drive. / I cannot drive.
  7. Let's not wait here.
  8. twenty-first
  9. a quarter to nine / quarter to nine

B. Merking

  1. Are
  2. have
  3. have
  4. My bus is always late.
  5. much
  6. Whose
  7. permission
  8. next Friday
  9. out of
  10. on foot

C. Finndu villuna

  1. My dad has a big car. / My dad has got a big car. / My dad's got a big car.
  2. Does she live near here?
  3. He often plays tennis.
  4. Where do you work?
  5. She can speak Japanese.
  6. How about going to the cinema?
  7. I get up in the morning.
  8. ✓ The keys are on the table.

D. Í samhengi

  1. at
  2. don't work / do not work
  3. on
  4. next to
  5. usually walk
  6. has / has got / 's got
  7. brings
  8. Can
  9. on
  10. Don't be / Do not be

E. Spreyttu þig

  1. I usually get up at seven. I go swimming twice a week. I never work on Sundays.
  2. I can cook. I can speak two languages. Can you swim?
  3. Go out of my building and turn left. Walk past the bank. The café is next to the supermarket.

F. Blönduð upprifjun

  1. he isn't / he's not
  2. an
  3. your
  4. There are
Android appLærðu á ferðinni Google Play