Upprifjun: Present Simple, spurningar og forsetningar á ensku (A1-12–A1-21)
Review: Present Simple, Questions and Prepositions
Á þessari síðu
Þessi upprifjun nær yfir
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um venjur, staðreyndir og daglegt líf í Present Simple (einföld nútíð), myndað neitun og spurningar með do / does, have got og can, sagt hversu oft eitthvað gerist, gefið fyrirmæli og komið með tillögur, og sagt hvenær og hvar eitthvað gerist – og valið rétt á milli formanna þegar þau koma fyrir saman.
Það sem við lærðum
| Kennslustund | Efni | Lykildæmi |
|---|---|---|
| A1-12 | Present Simple um venjur, staðreyndir og ástand: grunnmynd, en he / she / it + -s (-es, -ies, has) | My sister goes to the gym on Mondays and Thursdays. |
| A1-13 | don't / doesn't + grunnmynd; Do / Does + frumlag + grunnmynd?; stutt svör Yes, I do; be notar aldrei do | "Does she work here?" "No, she doesn't." |
| A1-14 | have / has (notar do / does) og have got / has got (aðallega UK; myndar neitun og spurningu sjálft); um athafnir eins og have lunch aðeins have | "Have you got a temperature?" "Yes, I have." |
| A1-15 | tíðniatviksorð á undan aðalsögninni og á eftir be; nákvæm orðasambönd (twice a week) aftast; never án not | The trains are often late in winter. |
| A1-16 | spurnarorð + hjálparsögn + frumlag + aðalsögn (Q-A-S-I); how old / how often / how much / how many; what og which; whose | How often do you go to the gym? |
| A1-17 | can / can't + grunnmynd um getu, leyfi, beiðni og möguleika; ekkert -s, ekkert to, ekkert do | "Can I pay by card?" "Yes, of course." |
| A1-18 | boðháttur = grunnmynd, án frumlags; Don't + grunnmynd; Let's / Let's not; How about / What about + nafnorð eða -ing mynd; Why don't we + grunnmynd | Why don't we meet at six? |
| A1-19 | dagsetningar með raðtölum (the fifth of May / May fifth); ártal í tveimur hlutum; klukkan með past / to eða eins og á stafrænni klukku | "What's the date today?" "It's the fifth of May." |
| A1-20 | at klukkutími, on dagur eða dagsetning, in lengra tímabil; engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday | I have an interview on Thursday morning. |
| A1-21 | staður: in (inni í), on (á fleti), at (punktur eða staður þar sem eitthvað er gert), next to, between, opposite…; hreyfing: to, into, out of, across, through, past…; go home; farartæki by bus / by car, en on foot | The pharmacy is between the bank and the post office. |
Mikilvægur samanburður
be eða do / does – Be myndar neitun og spurningar sjálft. Allar aðrar venjulegar sagnir þurfa hjálparsögnina do / does. Á íslensku setjum við sögnina fremst og „ekki“ á eftir henni í báðum tilvikum („Ertu…?“, „Talarðu…?“) – á ensku þarftu að velja. A1-13
- Athugaðu: er sögnin am / is / are? → settu hana fremst eða bættu við not, ekkert do. Önnur sögn? → do / does / don't / doesn't + grunnmynd.
works, doesn't work eða Does … work? – Í játandi setningu fær he / she / it endinguna -s. Í neitun og spurningu færist -s yfir á does, og aðalsögnin fer aftur í grunnmynd. Eitt -s í hverri setningu nægir. A1-12 A1-13
- Athugaðu: he / she / it eða einn hlutur, játandi setning? → sögn + -s. Er does / doesn't þegar komið? → grunnmynd, ekkert -s.
have, have got eða have um athafnir – Um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi þýða have (með do / does) og have got (aðallega UK, með eigin haven't / Have…?) það sama. Ekki blanda þeim saman. Um athafnir eins og have lunch notarðu bara have. Íslenska „ég á“, „ég er með“ og „borða“ verða öll have á ensku. A1-14
- Athugaðu: eign? → Do you have…? eða Have you got…?, og svaraðu með sömu hjálparsögn. Að borða, fara í sturtu, halda veislu? → bara have.
Tíðniatviksorð eða orðasamband um tíðni – atviksorð úr einu orði standa inni í setningunni: á undan venjulegri sögn, á eftir be. Nákvæm orðasambönd fara aftast. Á íslensku standa „alltaf“ og „yfirleitt“ á eftir sögninni – á ensku aðeins á eftir be, en á undan öðrum sögnum. A1-15
- Athugaðu: always, often, never… + venjuleg sögn? → á undan sögninni. + be? → á eftir be. Once a month, every Sunday? → aftast.
Can you…? eða Do you…? – Can er háttarsögn: hún myndar neitun og spurningar sjálf, án do. Can you…? spyr um getu (eða biður um eitthvað); Do you…? spyr um venju. „Kanntu að…?“ er Can you…?, „Spilarðu…?“ er Do you…?. A1-13 A1-17
- Athugaðu: geta, leyfi eða beiðni? → can. Eitthvað sem þú gerir reglulega? → do.
Boðháttur, Let's eða tillaga sem spurning – boðháttur segir hlustandanum hvað hann á að gera. Let's nær yfir bæði þig og hlustandann. How about…? / Why don't we…? hljóma mildari og opnari. A1-17 A1-18
- Athugaðu: á hlustandinn að gera þetta? → boðháttur (eða beiðni með Can you…?). Gerum við það saman? → Let's. Mildari hugmynd? → How about + nafnorð / -ing mynd, Why don't we + grunnmynd.
How much, How many eða How old; what eða which – How many + teljanlegt nafnorð í fleirtölu; how much um verð og óteljanlega hluti; how old um aldur. What er opið val; which er val úr litlum hópi sem við sjáum. Á íslensku spyrjum við með „hvað“ („Hvað eiga þau mörg börn?“, „Hvað er hún gömul?“), en á ensku kemur how + orð fremst. A1-16
- Athugaðu: er hægt að telja hlutina? → how many. Verð eða eitthvað óteljanlegt? → how much. Aldur? → how old. Tveir eða þrír kostir fyrir framan þig? → which.
at, on eða in (tími) eða engin forsetning – At punktur, on dagur, in lengra tímabil. This, next, last, every, today, tomorrow án forsetningar. Íslensku „klukkan“, „á“ og „í“ velja ekki alltaf rétta orðið. A1-19 A1-20
- Athugaðu: klukkutími? → at. Dagur eða dagsetning (líka Monday morning)? → on. Mánuður, ár, árstíð, hluti dagsins? → in. Next / this / every…? → engin forsetning.
in, on eða at (staður); to eða ekkert to – In = inni í, on = á fleti (og í strætó, lest og flugvél), at = punktur eða staður þar sem eitthvað er gert. Hreyfing þarf to, into, out of…, en home, here og there eru án to. Íslensku „í“ og „á“ hjálpa oft, en ekki alltaf. A1-21
- Athugaðu: inni í? → in. Á fleti? → on. Punktur eða athöfn (at work, at the station)? → at. Ferðu eitthvert? → to + staður, en go home. Hvernig ferðastu? → by + farartæki (án greinis), en on foot.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „á mánudaginn“ → on the Monday. Á íslensku fær vikudagurinn greini þegar við tölum um næsta eða síðasta dag með því nafni: „Ég byrja í nýju vinnunni á mánudaginn“, „Laugin er lokuð á þriðjudaginn“. Á ensku er vikudagurinn án greinis: on Monday. On the Monday vísar aðeins til ákveðins mánudags sem þegar hefur verið nefndur, til dæmis í frásögn af ferð. A1-20
2. „í vinnuna“, „í skólann“ → to the work, to the school. Á íslensku fá vinna og skóli greini þegar við förum þangað: „Pabbi fer í vinnuna klukkan hálf sjö“, „Hann fer einn í skólann“. Á ensku eru go to work og go to school án greinis. The school vísar til byggingarinnar, og the work gengur alls ekki í þessari merkingu. A1-21
3. „Hvað tekur það langan tíma?“ → How long time…? Á íslensku spyrjum við um tímalengd með „langan tíma“: „Hvað tekur langan tíma að keyra norður?“ Á ensku er How long…? nóg; orðið time bætist ekki við. A1-16
Gullnu reglurnar
- A1-12 Present Simple = það sem er almennt satt (venjur, staðreyndir, ástand, fast starf). He / she / it → grunnmynd + -s; með öllum öðrum frumlögum → grunnmynd.
- A1-13 Með öðrum sögnum en be (og háttarsögnum eins og can) notarðu do / does í neitun og spurningu. Not, spurningin og endingin -s fara á hjálparsögnina; aðalsögnin stendur í grunnmynd.
- A1-14 have / has gengur í allri ensku og notar do / does í neitun og spurningu. have got / has got (aðallega UK) þýðir það sama um eign, fjölskyldu, útlit og veikindi og myndar neitun og spurningu sjálft. Um athafnir eins og have lunch notarðu aðeins have.
- A1-15 Tíðniatviksorðið fer á undan aðalsögninni og á eftir be. Í neitun standa usually / often / always venjulega á eftir don't / doesn't, en sometimes á undan. Nákvæm orðasambönd (twice a week) fara venjulega aftast. Never er nú þegar neitun – án not.
- A1-16 Settu spurnarorðið fremst og myndaðu svo venjulega já/nei-spurningu: spurnarorð + hjálparsögn + frumlag + aðalsögn – Where do you live? Með be: Where are you from?
- A1-17 Can breytist aldrei og á eftir því kemur grunnmynd: I can go, she can go. Can you go? I can't go. Ekkert -s, ekkert to, ekkert do.
- A1-18 Byrjaðu á grunnmyndinni, venjulega án frumlags: Sit down. Neitun: Don't + grunnmynd. Ef þú vilt sjálfur vera með notarðu Let's / Let's not + grunnmynd. Fyrir mildari tillögu notarðu How about / What about + nafnorð eða -ing mynd, eða Why don't we + grunnmynd.
- A1-19 Teldu með frumtölum (five, thirty); röð og dagsetningar eru með raðtölum (the fifth, the thirtieth). Dagsetningar eru án íslenska punktsins, og vikudagar og mánuðir byrja á stórum staf. Klukkan: past upp að 30 mínútum og to eftir 30 mínútur – eða lestu bara tölurnar: seven forty-five. „Hálf átta“ er half past seven.
- A1-20 at punktur (klukkutími), on dagur (vikudagar, dagsetningar), in lengra tímabil (mánuðir, ár, árstíðir, hlutar dagsins) – auk nokkurra fastra orðasambanda eins og at night. „Á kvöldin“ er in the evening, ekki on. Engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – og „í kvöld“ er this evening.
- A1-21 Staður: in (inni í), on (á fleti), at (punktur eða staður þar sem eitthvað er gert). Hreyfing: veldu orðið sem teiknar leiðina – to, into, out of, up, down, across, through, past. Farartæki: by car, by bus, by train, en on foot. Go home, ekki go to home.
Æfingar
A. Form
Fylltu í eyðurnar og breyttu setningunum.
-
A1-12 Present Simple á ensku: I work, she works – útskýringar og æfingar My brother (study) medicine.
-
A1-12 Present Simple á ensku: I work, she works – útskýringar og æfingar The kids (watch) cartoons on Saturday mornings.
-
A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar Búðu til neitun: She likes fish.
-
A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar Búðu til spurningu: Your parents live near you.
-
A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar Búðu til spurningu (have got): She has got a car.
-
A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar Búðu til neitun: I can drive.
-
A1-18 Boðháttur, let's og tillögur á ensku: Sit down, Don't worry, Let's go Búðu til neitun: Let's wait here.
-
A1-19 Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date? Skrifaðu raðtöluna: 21
-
A1-19 Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date? Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 8:45
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar Veldu rétta svarið: … you tired?
-
A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar "Have you got a bike?" "Yes, I …."
-
A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar Veldu rétta svarið: We … lunch at one every day.
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Raðaðu orðunum í rétta röð: late / always / is / my bus
-
A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð Veldu rétta svarið: How … water do you drink?
-
A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð Veldu rétta svarið: … phone is this?
-
A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar Geta (ability), leyfi (permission), beiðni (request) eða möguleiki (possibility)? Ability, permission, request or possibility? "Can I sit here?"
-
A1-20 At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar Veldu rétta svarið: See you …!
-
A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across Veldu rétta svarið: The cat runs … the house. Now it's in the garden.
-
A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across Veldu rétta svarið: I go to school ….
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
A1-12 Present Simple á ensku: I work, she works – útskýringar og æfingar My dad haves a big car.
-
A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar Does she lives near here?
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku He plays often tennis.
-
A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð Where you work?
-
A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar She cans speak Japanese.
-
A1-18 Boðháttur, let's og tillögur á ensku: Sit down, Don't worry, Let's go How about go to the cinema?
-
A1-20 At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar I get up at the morning.
-
A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across The keys are on the table.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum. Veldu úr orðunum í svigunum eða notaðu rétta mynd sagnarinnar.
Hi Ben! I love my new job. I start work 28 (at / in) nine, and I 29 (not / work) on Fridays! My office is 30 (in / on) the fourth floor, 31 (next / next to) a small park. I 32 (usually / walk) to work. It's only ten minutes. My boss is very friendly. She 33 (have) two dogs, and she 34 (bring) them to the office every day! 35 (Can / Do) you come to my place 36 (on / in) Saturday evening? 37 (not / be) late — dinner is at seven!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um vikuna þína, það sem þú getur og leiðina þína.
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Skrifaðu þrjár setningar um vikuna þína: eina með tíðniatviksorði, eina með nákvæmu orðasambandi um tíðni og eina með at, on eða in.
-
A1-17 Can og can't á ensku: að geta, kunna og mega – útskýringar og æfingar Skrifaðu tvennt sem þú getur gert og eina spurningu með Can you…? til vinar eða vinkonu.
-
A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across Vísaðu veginn frá heimili þínu að kaffihúsi eða búð í nágrenninu (2–3 setningar).
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör "Is your brother at home?" "No, ."
-
A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður It's ___ hour from here. …
-
A1-08 Eignarfornöfn og 's á ensku: my, your, his, her, its og Tom's Is this … phone?
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt ___ two banks near the station. …
Svör
A. Form
- studies
- watch
- She doesn't like fish. / She does not like fish.
- Do your parents live near you?
- Has she got a car?
- I can't drive. / I cannot drive.
- Let's not wait here.
- twenty-first
- a quarter to nine / quarter to nine
B. Merking
- Are
- have
- have
- My bus is always late.
- much
- Whose
- permission
- next Friday
- out of
- on foot
C. Finndu villuna
- My dad has a big car. / My dad has got a big car. / My dad's got a big car.
- Does she live near here?
- He often plays tennis.
- Where do you work?
- She can speak Japanese.
- How about going to the cinema?
- I get up in the morning.
- ✓ The keys are on the table.
D. Í samhengi
- at
- don't work / do not work
- on
- next to
- usually walk
- has / has got / 's got
- brings
- Can
- on
- Don't be / Do not be
E. Spreyttu þig
- I usually get up at seven. I go swimming twice a week. I never work on Sundays.
- I can cook. I can speak two languages. Can you swim?
- Go out of my building and turn left. Walk past the bank. The café is next to the supermarket.
F. Blönduð upprifjun
- he isn't / he's not
- an
- your
- There are
