SlowingoSarufi
A1 23 / 32 Somo la marudio

Marudio A1: Present Simple, Maswali kwa Do/Does na Prepositions kwa Kiswahili

Review: Present Simple, Questions and Prepositions

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Tulichojifunza
  3. Ulinganisho Muhimu
  4. Makosa ya Kawaida
  5. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  6. Kanuni za Dhahabu
  7. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuzungumza kuhusu tabia, ukweli na ratiba kwa Present Simple (wakati uliopo wa kawaida), kutunga sentensi hasi na maswali kwa do / does, have got na can, kusema jambo hutokea mara ngapi, kutoa amri na mapendekezo, na kusema jambo linatokea lini na wapi. Zaidi ya yote, utaweza kuchagua kati ya miundo hii inapokutana katika mazungumzo mamoja.

Tulichojifunza

SomoJambo kuuMfano muhimu
A1-12Present Simple kwa tabia, ukweli na hali: base form (umbo la msingi), lakini he / she / it + -s (-es, -ies, has)My sister goes to the gym on Mondays and Thursdays.
A1-13don't / doesn't + base form; Do / Does + kiima + base form?; majibu mafupi Yes, I do; be haitumii do kamwe"Does she work here?" "No, she doesn't."
A1-14have / has (hutumia do / does) na have got / has got (hasa UK; hujenga sentensi hasi na maswali yenyewe); kwa vitendo kama have lunch, have peke yake"Have you got a temperature?" "Yes, I have."
A1-15frequency adverbs kabla ya kitenzi kikuu na baada ya be; misemo kamili (twice a week) mwishoni; never bila notThe trains are often late in winter.
A1-16Neno la swali + Auxiliary + Kiima + kitenzi kikuu (Q-A-S-I); how old / how often / how much / how many; what na which; whoseHow often do you go to the gym?
A1-17can / can't + base form kwa uwezo, ruhusa, maombi na uwezekano; bila -s, bila to, bila do"Can I pay by card?" "Yes, of course."
A1-18imperative (amri) = base form, bila kiima; Don't + base form; Let's / Let's not; How about / What about + nomino au -ing form; Why don't we + base formWhy don't we meet at six?
A1-19ordinals kwa tarehe (the fifth of May / May fifth); miaka kwa vipande viwili; saa kwa past / to au kwa njia ya dijitali"What's the date today?" "It's the fifth of May."
A1-20at kwa saa, on kwa siku au tarehe, in kwa kipindi kirefu; bila preposition kwa this, next, last, every, today, tomorrow, yesterdayI have an interview on Thursday morning.
A1-21mahali: in (ndani), on (juu ya uso), at (sehemu moja au mahali pa shughuli), next to, between, opposite…; mwelekeo: to, into, out of, across, through, past…; go home; usafiri by bus / by car, lakini on footThe pharmacy is between the bank and the post office.

Ulinganisho Muhimu

be na do / does — Be hujenga sentensi hasi na maswali yenyewe. Vitenzi vingine vyote vya kawaida vinahitaji kitenzi kisaidizi (auxiliary) do / does. Kiswahili hakina kitenzi kisaidizi kama hiki: tunauliza kwa sauti au kwa je, na tunakanusha ndani ya kitenzi (hafanyi, sipendi). Kwa hiyo katika Kiingereza lazima uchague. A1-13

Are you hungry?
Una njaa?
be: bila do
Do you speak English?
Unazungumza Kiingereza?
kitenzi kingine: do inahitajika
She isn't at home today.
Leo hayupo nyumbani.
be + not
She doesn't work on Sundays.
Hafanyi kazi Jumapili.
tabia: doesn't + base form
  • Jaribio: Je, kitenzi ni am / is / are? → kisogeze au ongeza not, bila do. Kitenzi kingine? → do / does / don't / doesn't + base form.

works, doesn't work na Does … work? — Katika sentensi chanya, he / she / it huchukua -s. Katika sentensi hasi na maswali, -s huhamia kwenye does, na kitenzi kikuu kinarudi kwenye base form. -s moja kwa kila sentensi inatosha. Kiswahili huonyesha kiima kwa kiambishi (a-, wa-), lakini kiambishi hicho hakina uhusiano na -s, kwa hiyo ni rahisi kuisahau. A1-12 A1-13

She walks to work every day.
Yeye hutembea kwenda kazini kila siku.
tabia; she → walks
My boyfriend doesn't like horror films.
Mpenzi wangu hapendi filamu za kutisha.
-s iko kwenye doesn't
Does this bus go to the airport?
Basi hili linaenda uwanja wa ndege?
Does … go, si Does … goes
The student works hard.
Mwanafunzi anafanya kazi kwa bidii.
mmoja → works
The students work hard.
Wanafunzi wanafanya kazi kwa bidii.
wengi → work, bila -s
  • Jaribio: He / she / it au kitu kimoja, sentensi chanya? → kitenzi + -s. Does / doesn't tayari ipo? → base form, bila -s.

have, have got na have kwa vitendo — Kwa umiliki, familia, sura na magonjwa, have (pamoja na do / does) na have got (hasa UK, yenye haven't / Have…? yake) zina maana sawa. Usizichanganye. Kwa vitendo kama have lunch, tumia have peke yake. Kiswahili husema kuwa na kwa umiliki (nina gari), lakini kwa vitendo hutumia kitenzi chake (kula chakula cha mchana). A1-14

They don't have a TV.
Hawana TV.
hawana → don't have
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Hana gari. Hutembea kila mahali.
have got: hasn't got, bila does
Does your hotel have a pool?
Hoteli yako ina bwawa la kuogelea?
Do you have lunch at work?
Huwa unakula chakula cha mchana kazini?
kitendo: have peke yake, si have got
  • Jaribio: Umiliki? → Do you have…? au Have you got…?, na ujibu kwa kitenzi kisaidizi kile kile. Kula, kuoga, sherehe? → have peke yake.

Frequency adverb na frequency expression — Adverbs za neno moja huenda katikati: kabla ya kitenzi cha kawaida, baada ya be. Misemo kamili huenda mwishoni. Kiswahili kina huwa na hu- kwa tabia, lakini daima, mara nyingi, kamwe zinaweza kukaa sehemu nyingi; Kiingereza kina mahali maalum. A1-15

I always drink water with my meals.
Daima ninakunywa maji ninapokula.
always kabla ya drink
I'm always hungry after work.
Daima nina njaa baada ya kazi.
always baada ya am
I visit my parents once a month.
Ninawatembelea wazazi wangu mara moja kwa mwezi.
msemo kamili mwishoni
We don't usually watch TV in the evening.
Kwa kawaida hatutazami TV jioni.
usually baada ya don't
  • Jaribio: always, often, never… + kitenzi cha kawaida? → kabla ya kitenzi. + be? → baada ya be. Once a month, every Sunday? → mwishoni.

Can you…? na Do you…? — Can ni modal (modal verb): hujenga sentensi hasi na maswali yenyewe, bila do. Can you…? huuliza kuhusu uwezo (au ni ombi); Do you…? huuliza kuhusu tabia. Kiswahili kinaonyesha tofauti hii pia: unaweza na huwa unapiga. A1-13 A1-17

Can you play the piano?
Unaweza kupiga piano?
uwezo: can
Do you play the piano?
Huwa unapiga piano?
tabia: do
I can swim, but I can't dive.
Ninaweza kuogelea, lakini siwezi kupiga mbizi.
but: tazama A1-29
  • Jaribio: Ni ujuzi, ruhusa au ombi? → can. Ni jambo unalofanya mara kwa mara? → do.

Imperative, Let's na swali la pendekezo — Imperative inamwambia msikilizaji afanye jambo. Let's inakujumuisha wewe na msikilizaji. How about…? / Why don't we…? zinasikika laini zaidi na wazi zaidi. Kiswahili kina miundo inayofanana: Funga (amri), Tupumzike (let's), Kwa nini tusimwulize…? (why don't we). A1-17 A1-18

Close the window.
Funga dirisha.
amri: base form, bila kiima
Can you close the window, please?
Unaweza kufunga dirisha, tafadhali?
ombi la adabu
Let's take a break.
Tupumzike kidogo.
tu-…-e → Let's
How about watching a film?
Je, tutazame filamu?
How about + -ing form
Why don't we ask Sara?
Kwa nini tusimwulize Sara?
kwa nini tusi… → Why don't we
  • Jaribio: Msikilizaji ndiye atafanya? → imperative (au ombi la Can you…?). Tunafanya pamoja? → Let's. Wazo laini zaidi? → How about + nomino / -ing form, Why don't we + base form.

How much, How many na How old; what na which — How many + nomino za wingi zinazohesabika; how much kwa bei na vitu visivyohesabika; how old kwa umri. What ni chaguo huru; which ni kundi dogo linalojulikana. Kiswahili husema ngapi kwa yote, na kiasi gani kwa maji au pesa; -pi (ipi, upi) inalingana vizuri na which. A1-16

How many children do they have?
Wana watoto wangapi?
watoto wanahesabika → how many
How much water do you drink a day?
Unakunywa maji kiasi gani kwa siku?
maji hayahesabiki → how much
How old is your daughter?
Binti yako ana umri gani?
ana umri → is, si has
What sports do you like?
Unapenda michezo gani?
chaguo huru: what
Which size do you want, small or large?
Unataka saizi ipi, ndogo au kubwa?
-pi, chaguo kati ya machache → which
  • Jaribio: Unaweza kukihesabu kimoja kimoja? → how many. Bei, au kitu kisichohesabika? → how much. Umri? → how old. Machaguo mawili au matatu mbele yako? → which.

at, on na in (wakati), au bila preposition — At kwa wakati maalum, on kwa siku, in kwa kipindi kirefu. This, next, last, every, today, tomorrow hazichukui preposition. Kiswahili mara nyingi hakitumii neno lolote hapa (saa tatu, Jumapili, mwezi Juni), kwa hiyo Kiingereza kinakulazimisha kuongeza na kuchagua. A1-19 A1-20

The meeting starts at 9:30.
Mkutano unaanza saa tatu na nusu asubuhi.
saa: at
The shop is closed on Sundays.
Duka huwa limefungwa Jumapili.
siku: on
My exams are in June.
Mitihani yangu ni mwezi Juni.
mwezi: in
I study in the evening.
Ninasoma jioni.
sehemu ya siku: in the evening
My new job starts next Monday.
Kazi yangu mpya inaanza Jumatatu ijayo.
next: bila preposition
  • Jaribio: Saa? → at. Siku au tarehe (pia Monday morning)? → on. Mwezi, mwaka, msimu, sehemu ya siku? → in. Next / this / every…? → hakuna kitu.

in, on na at (mahali); to au bila to — In = ndani, on = juu ya uso (na basi, treni, ndege), at = sehemu moja au mahali pa shughuli. Mwendo unahitaji to, into, out of…, lakini home, here na there hazihitaji to. Kiswahili hutumia -ni au kwenye kwa mahali pote. A1-21

Your keys are in the drawer.
Funguo zako ziko ndani ya droo.
ndani → in
There's a photo of my grandparents on the wall.
Kuna picha ya babu na bibi yangu ukutani.
ukutani = juu ya uso → on
I'm at the station. Where are you?
Niko stesheni. Wewe uko wapi?
mahali pa shughuli → at
I go to the gym after work.
Huwa ninaenda gym baada ya kazi.
mahali unapoelekea → to
I go home at five.
Ninaenda nyumbani saa kumi na moja jioni.
nyumbani → home, bila to
I go to work by bus.
Ninaenda kazini kwa basi.
kwa basi → by bus, bila the
  • Jaribio: Ndani? → in. Juu ya uso? → on. Sehemu moja au shughuli (at work, at the station)? → at. Unaenda mahali? → to + mahali, lakini go home. Unasafiri vipi? → by + usafiri (bila article), lakini on foot.

Makosa ya Kawaida

❌She work in a bank.
✅She works in a bank.
He/she/it → kitenzi + -s. A1-12
❌My parents lives in Rome.
✅My parents live in Rome.
Kiima cha wingi → bila -s. A1-12
❌He studys medicine.
✅He studies medicine.
Konsonanti + y → -ies. A1-12
❌I am work in an office.
✅I work in an office.
Usiongeze am/is/are kwenye kitenzi cha present simple. A1-12
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s huhamia kwenye does; kitenzi kikuu hakina -s. A1-13
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Be haitumii do kamwe. A1-13
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Jibu fupi hutumia kitenzi kisaidizi. A1-13
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
Baada ya doesn't, tumia have. A1-14
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? au Have you got a pen?
Usichanganye maumbo mawili. A1-14
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Kwa vitendo, kamwe si have got. A1-14
❌He plays often tennis.
✅He often plays tennis.
Usiweke adverb kati ya kitenzi na yambwa (object) yake. A1-15
❌She always is late.
✅She is always late.
Pamoja na be, adverb huja baada yake. A1-15
❌I don't never eat fish.
✅I never eat fish. au I don't ever eat fish.
Never tayari ni hasi. A1-15
❌Where you live?
✅Where do you live?
Maswali ya present simple yanahitaji do / does. A1-16
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: kiima huja kabla ya kitenzi kikuu. A1-16
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = mwenye kitu; who's = who is. A1-16
❌She cans swim.
✅She can swim.
Modal verbs hazichukui -s kamwe. A1-17
❌Do you can help me?
✅Can you help me?
Can hujenga maswali yenyewe — bila do. A1-17
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late ni kivumishi, kwa hiyo kinahitaji be. A1-18
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing form au nomino. A1-18
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. au It's seven thirty.
Pamoja na half, tumia past, kamwe si to. A1-19
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. au My birthday is May twelfth.
Tarehe zinazotamkwa hutumia ordinals. A1-19
❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Siku huchukua on. A1-20
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
Hakuna preposition kabla ya next. A1-20
❌I go to home at six.
✅I go home at six.
Hakuna to kabla ya home. A1-21
❌The book is in the table.
✅The book is on the table.
Uso wa kitu → on. A1-21

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Yeye moja na -s inayopotea. Katika Kiswahili, kiima kiko kwenye kiambishi cha kitenzi (anauza, wanauza), na yeye ni moja kwa mwanamume na mwanamke. Kwa hiyo mambo mawili hupotea mara nyingi katika Kiingereza: -s ya he / she / it, na chaguo sahihi kati ya he na she. A1-12

❌My aunt sell vegetables at the market.
✅My aunt sells vegetables at the market.
Mtu mmoja, sentensi chanya → sells.
⚠️My grandmother is 80. He still walks to the market every day.
✅My grandmother is 80. She still walks to the market every day.
Sarufi ni sahihi, lakini he ni mwanamume; bibi ni mwanamke.

2. Nina → "I am having". Nina gari, ana kaka wawili: wengi hutafsiri nina kama I am having, kwa sababu inasikika kama jambo la sasa hivi. Lakini kwa umiliki na familia, have ni kitenzi cha hali (state verb) na hakitumiki katika umbo la -ing. A1-14

❌I am having two brothers and one sister.
✅I have two brothers and one sister. au I've got two brothers and one sister.
❌Our school is having a big library.
✅Our school has a big library. au Our school has got a big library.
Umiliki: has, si is having.

3. Maswali bila do / does na bila kugeuza mpangilio. Kiswahili huuliza kwa sauti tu: Benki inafunguliwa saa ngapi? Ukitafsiri moja kwa moja, kitenzi kisaidizi kinapotea, na kiima kinabaki mbele. Katika Kiingereza: neno la swali + do / does + kiima + base form. Pia, kwa swali hasi, Kiswahili hujibu Ndiyo kukubaliana na msemaji (Huli nyama? Ndiyo = sili). Kiingereza hujibu kulingana na ukweli: No, I don't. A1-13 A1-16

❌What time the bank opens?
✅What time does the bank open?
❌How many languages you speak?
✅How many languages do you speak?
⚠️"You don't eat meat?" "Yes." (= sili nyama)
✅"No, I don't."
Kwa Kiingereza, yes inamaanisha unakula nyama.

4. Saa ya Kiswahili na saa ya Kiingereza. Saa ya Kiswahili huanza kuhesabu jua linapochomoza: saa moja asubuhi = seven o'clock, saa mbili = eight, saa nne usiku = ten. Ukisema namba ya Kiswahili moja kwa moja, saa itakuwa na tofauti ya saa sita. Ongeza (au toa) sita. A1-19

⚠️(Unamaanisha saa mbili asubuhi.) The office opens at two in the morning.
✅The office opens at eight in the morning.
Sarufi ni sahihi, lakini two in the morning ni usiku wa manane.
⚠️(Unamaanisha saa nne usiku.) The party ends at four at night.
✅The party ends at ten at night. au The party ends at ten p.m.
Ongeza sita: saa nne usiku = ten.

5. Maombi na amri: niazime na washa taa. Katika Niazime kalamu, anayetoa kalamu ni yule unayezungumza naye, lakini wengi husema borrow me. Kiingereza: anayetoa ni lend, anayepokea ni borrow. Na washa / zima taa mara nyingi huwa on / off the light, kama vitenzi. Katika Kiingereza, on na off si vitenzi: tumia turn on / turn off au switch on / switch off. A1-17 A1-18

❌Can you borrow me your phone charger?
✅Can you lend me your phone charger? au Can I borrow your phone charger?
Husikika mara nyingi katika mazungumzo, lakini si sahihi: anayetoa ni lend.
❌Please on the light, it's dark.
✅Please turn on the light, it's dark. au Please switch on the light, it's dark.
on si kitenzi.

Kanuni za Dhahabu

  • A1-12 Present simple = mambo yaliyo kweli kwa ujumla (tabia, ukweli, hali). He / she / it → base form + -s; viima vingine vyote → base form.
  • A1-13 Kwa vitenzi visivyo be (na modal verbs kama can), tumia do / does kwa sentensi hasi na maswali. Not, swali na -s huenda kwenye kitenzi kisaidizi; kitenzi kikuu kinabaki katika base form.
  • A1-14 have / has inafanya kazi katika aina zote za Kiingereza na hutumia do / does katika sentensi hasi na maswali. have got / has got (hasa UK) ina maana sawa kwa umiliki, familia, sura na magonjwa, na hujenga sentensi hasi na maswali yenyewe. Kwa vitendo kama have lunch, tumia have peke yake. Na kamwe I am having kwa nina.
  • A1-15 Frequency adverbs huenda kabla ya kitenzi kikuu na baada ya be. Katika sentensi hasi, usually / often / always kwa kawaida huja baada ya don't / doesn't, lakini sometimes huja kabla yake. Misemo kamili (twice a week) kwa kawaida huenda mwishoni. Never tayari ni hasi — bila not.
  • A1-16 Weka neno la swali kwanza, kisha jenga swali la kawaida la yes/no: Neno la swali + Auxiliary + Kiima + kitenzi kikuu — Where do you live? Pamoja na be: Where are you from?
  • A1-17 Can haibadiliki kamwe na hufuatwa na base form: I can go, she can go. Can you go? I can't go. Bila -s, bila to, bila do.
  • A1-18 Anza na base form, kwa kawaida bila kiima: Sit down. Hasi: Don't + base form. Kujijumuisha mwenyewe, tumia Let's / Let's not + base form. Kwa pendekezo laini zaidi, tumia How about / What about + nomino au -ing form, au Why don't we + base form.
  • A1-19 Hesabu kwa cardinals (five, thirty); panga vitu kwa mpangilio na sema tarehe kwa ordinals (the fifth, the thirtieth). Siku na miezi huandikwa kwa herufi kubwa. Kwa saa, tumia past hadi dakika 30 na to baada ya 30 — au soma tu namba: seven forty-five. Na kumbuka: saa ya Kiswahili + sita = saa ya Kiingereza.
  • A1-20 at kwa wakati maalum (saa), on kwa siku (siku, tarehe), in kwa kipindi kirefu (miezi, miaka, misimu, sehemu za siku) — pamoja na misemo michache isiyobadilika kama at night. Bila preposition kabla ya this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday.
  • A1-21 Mahali: in (ndani), on (juu ya uso), at (sehemu moja au mahali pa shughuli). Mwelekeo: chagua neno linalochora njia — to, into, out of, up, down, across, through, past. Usafiri: by car, by bus, by train, lakini on foot. Go home, si go to home.

Mazoezi

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili
    Chagua jibu sahihi: … you tired?
  2. A1-14 Have na Have Got kwa Kiswahili: Umiliki, Familia, Sura na Magonjwa
    "Have you got a bike?" "Yes, I …."
  3. A1-14 Have na Have Got kwa Kiswahili: Umiliki, Familia, Sura na Magonjwa
    Chagua jibu sahihi: We … lunch at one every day.
  4. A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno
    Panga kwa mpangilio sahihi: late / always / is / my bus
  5. A1-16 Question Words kwa Kiswahili: What, Where, When, Who, Why, How na Mpangilio Sahihi
    Chagua jibu sahihi: How … water do you drink?
  6. A1-16 Question Words kwa Kiswahili: What, Where, When, Who, Why, How na Mpangilio Sahihi
    Chagua jibu sahihi: … phone is this?
  7. A1-17 Can na Can't kwa Kiswahili: Uwezo, Ruhusa, Maombi na Matamshi
    Ni uwezo, ruhusa, ombi au uwezekano (ability, permission, request or possibility)? "Can I sit here?"
  8. A1-20 At, On, In kwa Muda: Vihusishi vya Wakati kwa Kiswahili
    Chagua jibu sahihi: See you …!
  9. A1-21 Prepositions of Place (In, On, At) kwa Kiswahili: Mahali na Mwelekeo
    Chagua jibu sahihi: The cat runs … the house. Now it's in the garden.
  10. A1-21 Prepositions of Place (In, On, At) kwa Kiswahili: Mahali na Mwelekeo
    Chagua jibu sahihi: I go to school ….

D. Katika Muktadha

Kamilisha ujumbe. Tumia neno lililo kwenye mabano katika umbo sahihi, au chagua jibu sahihi.

A message from Lucy
Hi Ben! I love my new job. I start work 28 (at / in) nine, and I 29 (not / work) on Fridays! My office is 30 (in / on) the fourth floor, 31 (next / next to) a small park. I 32 (usually / walk) to work. It's only ten minutes. My boss is very friendly. She 33 (have) two dogs, and she 34 (bring) them to the office every day! 35 (Can / Do) you come to my place 36 (on / in) Saturday evening? 37 (not / be) late — dinner is at seven!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.

  1. A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno
    Andika sentensi tatu kuhusu wiki yako: moja yenye frequency adverb, moja yenye msemo kamili (kama twice a week), na moja yenye at, on au in.
  2. A1-17 Can na Can't kwa Kiswahili: Uwezo, Ruhusa, Maombi na Matamshi
    Andika mambo mawili unayoweza kufanya, na swali moja la Can you…? kwa rafiki.
  3. A1-21 Prepositions of Place (In, On, At) kwa Kiswahili: Mahali na Mwelekeo
    Andika maelekezo kutoka nyumbani kwako hadi mkahawa au duka lililo karibu nawe (sentensi 2–3).
Majibu

A. Muundo

  1. studies
  2. watch
  3. She doesn't like fish. / She does not like fish.
  4. Do your parents live near you?
  5. Has she got a car?
  6. I can't drive. / I cannot drive.
  7. Let's not wait here.
  8. twenty-first
  9. a quarter to nine / quarter to nine

B. Maana

  1. Are
  2. have
  3. have
  4. My bus is always late.
  5. much
  6. Whose
  7. permission
  8. next Friday
  9. out of
  10. on foot

C. Tafuta Kosa

  1. My dad has a big car. / My dad has got a big car. / My dad's got a big car.
  2. Does she live near here?
  3. He often plays tennis.
  4. Where do you work?
  5. She can speak Japanese.
  6. How about going to the cinema?
  7. I get up in the morning.
  8. ✓ The keys are on the table.

D. Katika Muktadha

  1. at
  2. don't work / do not work
  3. on
  4. next to
  5. usually walk
  6. has / has got / 's got
  7. brings
  8. Can
  9. on
  10. Don't be / Do not be

E. Zamu Yako

  1. I usually get up at seven. I go swimming twice a week. I never work on Sundays.
  2. I can cook. I can speak two languages. Can you swim?
  3. Go out of my building and turn left. Walk past the bank. The café is next to the supermarket.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. he isn't / he's not
  2. an
  3. your
  4. There are
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play