SlowingoMálfræði
A1 17 / 32

Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð

Question Words

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu spurt á ensku um staði, tíma, fólk, ástæður, verð, aldur og fjarlægð – með réttum spurnarorðum og réttri orðaröð: Where do you live? How old is your daughter? Who do you live with?

Aðalatriðið

Já/nei-spurning spyr: „Er þetta satt eða ekki?“ Spurning með spurnarorði (wh- question) spyr um upplýsingar sem vantar. Spurnarorðið er merkimiðinn á bitanum sem vantar: where = staður, when = tími, who = manneskja, why = ástæða.

Hugsaðu þér eyðublað þar sem einn reitur er auður: You live in ____. Til að spyrja um það sem vantar seturðu merkimiða reitsins fremst – Where – og myndar svo venjulega já/nei-spurningu: do you live? Saman: Where do you live?

Spurning með spurnarorði er því tvennt sem þú kannt nú þegar: spurnarorð + já/nei-spurning. Hjálparsögnin (do, does) eða sögnin be (am, is, are) kemur áfram á undan frumlaginu. Mundu röðina Q-A-S-I: Question word (spurnarorð), Auxiliary (hjálparsögn), Subject (frumlag) og svo aðalsögnin í grunnmynd (I stendur fyrir infinitive, gamla heitið á þessari mynd). Allar spurningar í þessari kennslustund eru svona (spurningar þar sem who eða what er frumlagið haga sér öðruvísi: sjá A2-33).

Íslenska og enska

Íslensku spurnarorðin eru flest auðveld: „hvar“ = where, „hvenær“ = when, „af hverju“ = why, „hver“ = who. En á íslensku kemur aðalsögnin strax á eftir spurnarorðinu: „Hvar býrðu?“, „Hvenær opnar sundlaugin?“. Á ensku kemur do / does á eftir spurnarorðinu og aðalsögnin bíður á eftir frumlaginu: Where do you live? Með be er þetta hins vegar eins: „Hvar er klósettið?“ = Where is the bathroom?

Tvennt í viðbót er ólíkt. Á íslensku spyrjum við oft með „hvað“ þar sem enskan hefur how: „Hvað ertu gamall?“ er How old are you?, „Hvað er langt…?“ er How far…? og „Hvað kostar…?“ er How much is…? Og forsetningin fer fremst á íslensku („Með hverjum býrðu?“, „Hvaðan ertu?“), en á ensku fer hún venjulega aftast: Who do you live with? Where are you from? Góðu fréttirnar: „hvaða“ og „hvor“ passa vel við what / which, og „hvað margir“ við how many.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hvar býrðu?Where do you live?á íslensku aðalsögnin strax á eftir spurnarorðinu; á ensku do + frumlag + sögn
Hvar er klósettið?Where is the bathroom?með be – hér er þetta eins
Hvað er dóttir þín gömul?How old is your daughter?„hvað … gömul“ → how old
Hvað er langt út á flugvöll?How far is the airport?„hvað er langt“ → how far
Hvað kostar þessi jakki?How much is this jacket?„hvað kostar“ → how much
Með hverjum býrðu?Who do you live with?forsetningin fer aftast
Hvaðan ertu?Where are you from?„hvaðan“ → where … from
Hvað margir krakkar eru í bekknum?How many children are in the class?„hvað margir“ = how many – hér er þetta eins
Hvor taskan er þín?Which is your bag?val úr litlum hópi – hér er þetta eins

Í stuttu máli: fyrst spurnarorð, svo hjálparsögn eða be, svo frumlag og aðalsögn; „hvað“ um aldur, fjarlægð og verð er how; og forsetningin fer aftast.

Form

Spurnarorðin

OrðSpyr umDæmi um svar
whathlut, upplýsingar, athöfnA sandwich.
wherestaðIn Lisbon.
whentímaOn Friday.
whomanneskjuMy boss.
whyástæðuBecause I'm tired.
howaðferð; hvernig einhver hefur þaðBy train. / Fine, thanks.
whicheitt úr litlum, þekktum hópiThe blue one.
whoseeigandaIt's Lucy's.

How + lýsingarorð / atviksorð

SpurningSpyr umDæmi um svar
How old…?aldurShe's eight.
How long…?lengd eða tímalengdTwo hours.
How far…?fjarlægðAbout five kilometres.
How often…?tíðniTwice a week.
How much…?verð eða magn af óteljanlegu£20. / A lot.
How many…?fjölda teljanlegra hluta (nafnorð í fleirtölu)Three.

Orðaröð: Q-A-S-I

SpurnarorðHjálparsögnFrumlagAðalsögn (grunnmynd)Afgangurinn
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?
How oftendotheyplaytennis?
What timedoesthe filmstart?

Með be – am / is / are kemur á undan frumlaginu og engin önnur sögn:

SpurnarorðbeFrumlagAfgangurinn
Whereareyoufrom?
How oldisyour son?
Whoisthat man?

Með is er styttur ritháttur algengur í tali: What's…? Where's…? Who's…? How's…?

Notkun

1What – hlutir, upplýsingar og athafnir

Notaðu what þegar svarið getur verið nánast hvað sem er: hlutur, staðreynd, athöfn. Á íslensku er það „hvað“.

What's your name?
Hvað heitirðu?
á íslensku sögnin „heita“; á ensku what + is + your name
What do you do?
Við hvað starfarðu?
= What is your job?
What does this word mean?
Hvað þýðir þetta orð?
á íslensku sögnin strax á eftir „hvað“; á ensku does + this word + mean
What do you have for breakfast?
Hvað borðarðu í morgunmat?
have = borða, sjá A1-14

2Where og when – staður og tími

Where spyr um stað; when spyr um tíma eða dag.

Where do you live?
Hvar býrðu?
„býrðu“ → do you live
Where's the bathroom, please?
Afsakið, hvar er klósettið?
með be er orðaröðin eins
When is your birthday?
Hvenær áttu afmæli?
á íslensku „eiga afmæli“; á ensku your birthday + is
When does the shop open on Sundays?
Hvenær opnar búðin á sunnudögum?
á íslensku „opnar búðin“; á ensku does + the shop + open

3Who og whose – fólk og eigendur

Who spyr um manneskju. Whose spyr hver á eitthvað; hér notum við það á undan nafnorði. (Whose eitt og sér og mine, yours… koma í A2-13.) Á íslensku spyrjum við oft „Hver á…?“.

Who is that woman with Tom?
Hver er konan sem er með Tom?
Who do you live with?
Með hverjum býrðu?
„með hverjum“ → who … with; forsetningin aftast, sjá notkun 7
Whose phone is this?
Hver á þennan síma?
„Hver á…?“ → whose + nafnorð
"Whose keys are these?" "They're Tom's."
„Hver á þessa lykla?“ „Tom.“

4Why og how – ástæður og aðferðir

Why spyr um ástæðu; svarið byrjar oft á Because… (sjá A1-29). How spyr um aðferð eða hvernig einhver hefur það.

Why are you so happy today?
Af hverju ertu svona glaður í dag?
"Why do you study English?" "For my job."
„Af hverju lærirðu ensku?“ „Vegna vinnunnar.“
How are you?
Hvernig hefurðu það?
How do you spell your surname?
Hvernig stafarðu eftirnafnið þitt?
surname = eftirnafn (á Íslandi oftast föðurnafn)
How do you get to work?
Hvernig kemstu í vinnuna?
By bus.
Með strætó.
„með strætó“ → by bus, ekki with the bus

5How + lýsingarorð eða atviksorð

Settu lýsingarorð eða atviksorð á eftir how til að spyrja um aldur, lengd, fjarlægð, tíðni, verð og magn. Á íslensku notum við oft „hvað“ hér („Hvað ertu gamall?“), en á ensku er það alltaf how. Notaðu how many með teljanlegum nafnorðum í fleirtölu og how much um verð og óteljanlega hluti (nánar í A1-24).

How old is your daughter?
Hvað er dóttir þín gömul?
„hvað … gömul“ → how old
How long is the film?
Hvað er myndin löng?
„hvað … löng“ → how long
How far is the airport from here?
Hvað er langt héðan út á flugvöll?
„hvað er langt“ → how far
How often do you go to the gym?
Hversu oft ferðu í ræktina?
How much is this jacket?
Hvað kostar þessi jakki?
verð: „hvað kostar“ → how much is
How much water do you drink a day?
Hvað drekkurðu mikið vatn á dag?
water er óteljanlegt → much
How many children do they have?
Hvað eiga þau mörg börn?
„hvað … mörg“ → how many

6What eða which? What + nafnorð

Notaðu which þegar valið er lítið og skýrt (oft sérðu kostina). Notaðu what þegar valið er opið. Bæði geta staðið á undan nafnorði: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…? Á íslensku er það oft „hvaða“ eða „hvor“.

What time is it?
Hvað er klukkan?
á íslensku „klukkan“; á ensku time
What colour is your car?
Hvernig er bíllinn þinn á litinn?
colour (UK), color (US)
What kind of music do you like?
Hvernig tónlist finnst þér skemmtileg?
Which is your bag, the black one or the brown one?
Hvor taskan er þín, sú svarta eða sú brúna?
„hvor“ → which
Which train do you take in the morning?
Hvaða lest tekurðu á morgnana?

7Forsetning aftast

Þegar spurnarorðið fylgir forsetningu (with, from, for, about) setur venjuleg enska forsetninguna aftast. Á íslensku fer hún fremst með spurnarorðinu („með hverjum“, „hvaðan“, „til hvers“, „um hvað“).

Where are you from?
Hvaðan ertu?
„hvaðan“ → where … from
Who do you work with?
Með hverjum vinnurðu?
„með“ → with, aftast
What is this button for?
Til hvers er þessi takki?
What is the book about?
Um hvað er bókin?
„um hvað“ → what … about

Algengar villur

❌Where you live?
✅Where do you live?
Spurning í Present Simple þarf do / does.
❌Where does she lives?
✅Where does she live?
-s fer á does; aðalsögnin í grunnmynd.
❌Where you are from?
✅Where are you from?
Með be kemur am / is / are á undan frumlaginu.
❌How many money do you have?
✅How much money do you have?
Peninga er ekki hægt að telja einn og einn → how much.
❌How many years do you have?
✅How old are you?
Aldur: how old + be.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = eigandi; who's = who is.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: frumlagið kemur á undan aðalsögninni.
⚠️From where are you?
✅Where are you from?
Þannig segir enginn þetta í venjulegri ensku; forsetningin fer aftast (formlegt "From where…?" er sjaldgæft).

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hvað segja foreldrar þínir…?“ → What say your parents…? Á íslensku kemur aðalsögnin strax á eftir spurnarorðinu: „Hvar vinnur hún?“, „Hvað segja foreldrar þínir?“, „Hvað gerir bróðir þinn?“. Á ensku kemur do / does á eftir spurnarorðinu, svo frumlagið og loks grunnmyndin.

❌What say your parents about your plan to spend a year in Australia?
✅What do your parents say about your plan to spend a year in Australia?
what + do + frumlag + say
❌Your sister has such a nice tan – where works she in the summer, at a hotel in Spain?
✅Your sister has such a nice tan – where does she work in the summer, at a hotel in Spain?
where + does + she + work

2. „Hvað er langt…?“, „Hvað er … löng?“ → What far…?, What long…? Á íslensku spyrjum við um aldur, fjarlægð og lengd með „hvað“: „Hvað er langt til Hvolsvallar?“, „Hvað er laugin löng?“. Á ensku er þetta alltaf how + lýsingarorð eða atviksorð: how old, how far, how long.

❌What long is the new outdoor pool in Kopavogur – twenty-five or fifty metres?
✅How long is the new outdoor pool in Kopavogur – twenty-five or fifty metres?
„hvað er … löng“ → how long
❌What far is it from Reykjavik to Hvolsvollur? Can we drive there and back before dinner?
✅How far is it from Reykjavik to Hvolsvollur? Can we drive there and back before dinner?
„hvað er langt“ → how far

3. „Hvernig lítur hann út?“ → How does he look like? Á íslensku spyrjum við um útlit með „hvernig“: „Hvernig lítur nýi kennarinn út?“. Á ensku er spurt What does he look like? – með what og like aftast. Ef þú blandar þessu saman verður til How does he look like?, sem er röng spurning. (How does he look? er annað: þá spyrðu hvernig hann virðist hafa það.)

❌Your sister has a new boyfriend from Akureyri? How does he look like?
✅Your sister has a new boyfriend from Akureyri? What does he look like?
um útlit: what … like

4. „Hvaðan…?“, „Við hvern…?“ → forsetningin fremst. Á íslensku fer forsetningin fremst með spurnarorðinu: „Hvaðan fer rútan?“, „Við hvern ertu að tala?“. Á ensku er það ekki rangt, en hljómar mjög formlegt eða óeðlilegt; í venjulegu máli fer forsetningin aftast.

⚠️From where does the airport bus to Keflavik leave in the morning, the BSI terminal or the hotel?
✅Where does the airport bus to Keflavik leave from in the morning, the BSI terminal or the hotel?
Málfræðilega rétt, en óeðlilegt í tali; forsetningin fer aftast.

Ekki rugla saman

whose og who's – Þau hljóma eins. Whose spyr um eiganda; who's = who is. Sjá A1-08.

Whose coat is this?
Hver á þessa kápu?
Who's at the door?
Hver er við dyrnar?
who's = who is

what og which – What þegar valið er opið; which þegar valið er úr litlum, þekktum hópi.

What sports do you like?
Hvaða íþróttir finnst þér skemmtilegar?
hvaða íþrótt sem er
Which size do you want, small or large?
Hvaða stærð viltu, litla eða stóra?
tveir kostir

who sem andlag og who sem frumlag – Í þessari kennslustund er who andlag: einhver gerir eitthvað við þessa manneskju, svo við notum do / does. Ef who er frumlag er ekkert do / does. Það er annað mynstur: sjá A2-33. Íslenska fallið hjálpar hér: „hver“ er frumlag, „hvern“ eða „hverjum“ ekki.

Who do you call every evening?
Í hverjum hringirðu á hverju kvöldi?
þú hringir í einhvern: do
Who calls you every evening?
Hver hringir í þig á hverju kvöldi?
einhver hringir í þig: ekkert do

Stafsetning og framburður

  • Flest spurnarorðin byrja á wh-, en hljóma eins og w: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. /w/ er ekki v: settu stút á varirnar eins og fyrir ú, tennurnar snerta ekki vörina. Íslenska „hv“ er hjá flestum borin fram [kv], svo gættu þess að segja ekki „kvat“ fyrir what.
  • Who og whose byrja á h-hljóði: who /huː/, whose /huːz/. Whose og who's hljóma nákvæmlega eins. Endirinn /z/ er raddaður – láttu hljóðið suða.
  • which endar á /tʃ/, eins og í church: tungan snertir fyrst góminn og losnar svo með hvæsi.
  • where og wear hljóma eins; í flestum afbrigðum líka which og witch.
  • Í hröðu tali er do you oft stytt: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
  • Í lok spurningar með spurnarorði fellur röddin venjulega: Where do you live? ↘ Áherslan er á spurnarorðinu og mikilvægasta orðinu: How old is your son?

Gullna reglan

Settu spurnarorðið fremst og myndaðu svo venjulega já/nei-spurningu: spurnarorð + hjálparsögn + frumlag + aðalsögn – Where do you live? Með be: Where are you from? (Ef who eða what er frumlag er mynstrið annað: sjá A2-33.) Með öðrum sögnum en be kemur aðalsögnin ekki strax á eftir spurnarorðinu, „hvað“ um aldur, fjarlægð og verð er how, og forsetningin fer aftast.

Æfingar

A. Form

Fylltu í eyðurnar með spurnarorðum eða raðaðu orðunum í rétta röð.

  1. do you live? — In Rome.
  2. bag is this? — It's Tom's.
  3. is your sister? — She's fifteen.
  4. How brothers do you have?
  5. How is the ticket? — Twelve pounds.
  6. is the station from here? — About two kilometres.
  7. Raðaðu orðunum í rétta röð: does / what time / start / the film

B. Merking

Skrifaðu spurningar eða veldu rétta svarið.

  1. Skrifaðu spurningu um feitletraða hlutann: I go to the gym three times a week.
  2. Skrifaðu spurningu um feitletraða hlutann: She works in a hospital.
  3. Veldu rétta svarið: … is your car, the red one or the white one?
  4. Veldu rétta svarið: … your teacher?
  5. Veldu rétta svarið: … do you go to work? — By train.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. Where you work?
  2. What does he wants?
  3. How many water do you drink?
  4. Who do you live with?

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

At the hotel desk
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?

E. Spreyttu þig

Skrifaðu spurningar á ensku.

  1. Skrifaðu þrjár spurningar til nýs vinar eða vinkonu: eina með Where, eina með How often og eina með What kind of.
  2. Skrifaðu tvær spurningar um einhvern í fjölskyldunni þinni og svaraðu þeim.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar
    "Does your sister speak French?" "No, she ."
  2. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Raðaðu orðunum í rétta röð: you / late / are / always / ?
  3. A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar
    you got a pen?
Svör

A. Form

  1. Where
  2. Whose
  3. How old
  4. many
  5. much
  6. How far
  7. What time does the film start?

B. Merking

  1. How often do you go to the gym?
  2. Where does she work?
  3. Which
  4. Who's
  5. How

C. Finndu villuna

  1. Where do you work?
  2. What does he want?
  3. How much water do you drink?
  4. ✓ Who do you live with?

D. Í samhengi

  1. What
  2. where
  3. many
  4. What
  5. whose

E. Spreyttu þig

  1. Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
  2. How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.

F. Blönduð upprifjun

  1. doesn't / does not
  2. Are you always late?
  3. Have
Android appLærðu á ferðinni Google Play