SlowingoMálfræði
A1 21 / 32

At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar

At, On, In: Time

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund veistu hvaða forsetningu þú notar með klukkutímum, dögum, dagsetningum, mánuðum, árum og hlutum dagsins: at seven, on Monday, in June, in the morning – og hvenær engin forsetning er: next week, this evening, every Sunday.

Aðalatriðið

Hugsaðu þér þrjú box af ólíkri stærð. Minnsta boxið er at: nákvæmur punktur í tíma, eins og klukkutími (at seven). Miðboxið er on: heill dagur (on Monday, on 5 May). Stærsta boxið er in: lengra tímabil – mánuður, ár, árstíð eða hluti dagsins (in June, in 2030, in winter, in the morning).

Spurðu því: hversu stór er tíminn? Punktur → at. Dagur → on. Tímabil → in.

Nokkur orð segja nú þegar sjálf hvaða tíma þú átt við: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday. Á undan þeim er engin forsetning: next week, ekki in next week.

Og nokkur föst orðasambönd fylgja ekki boxunum – þau þarf bara að læra: at night, at the weekend, at Christmas, at the moment.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: margt er líkt. „Á mánudaginn“ og „á mánudögum“ eru on Monday og on Mondays – íslenska „á“ samsvarar hér on. „Í júní“, „í vetur“ og „árið 2030“ eru in June, in winter og in 2030 – „í“ samsvarar in.

En þrennt er öðruvísi. Í fyrsta lagi segjum við „klukkan sjö“ án forsetningar; á ensku þarf at: at seven. Í öðru lagi segjum við „á morgnana“ og „á kvöldin“ með „á“, en á ensku er það in: in the morning(s), in the evening(s) – og „á nóttunni“ er at night. Í þriðja lagi höfum við „í“ á undan next og last („í næstu viku“, „í síðasta mánuði“) og stutt orð eins og „í kvöld“ og „í morgun“; á ensku er þar engin forsetning: next week, last month, this evening.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
klukkan sjöat sevená íslensku engin forsetning; á ensku at
á mánudaginn / á mánudögumon Monday / on Mondays„á“ = on – hér er þetta eins
í júní / í veturin June / in winter„í“ = in – hér er þetta eins
á kvöldin / á morgnanain the evening(s) / in the morning(s)„á“ → hér in the
á nóttunniat night„á nóttunni“ → at night, án the
í næstu viku / í síðasta mánuðinext week / last monthá ensku engin forsetning á undan next / last
í kvöldthis evening / tonight„í kvöld“ = þetta kvöld: this evening, ekki in the evening
um jólin / um helginaat Christmas / at the weekend (UK)„um“ → hér at (US: on the weekend)

Í stuttu máli: at punktur, on dagur, in lengra tímabil; „á kvöldin“ er in the evening, „klukkan sjö“ er at seven, og á undan next, last, this, every er engin forsetning.

Form

At, on, in

ForsetningMeðDæmi
atklukkutímarat 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon
atföst orðasamböndat night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK)
onvikudagaron Monday, on Fridays
ondagsetningar og sérstakir dagaron 5 May, on my birthday, on New Year's Day
ondagur + hluti dagsinson Monday morning, on Friday night
onthe weekend (US)on the weekend, on weekends
inhlutar dagsinsin the morning, in the afternoon, in the evening
inmánuðirin July
inár og áratugirin 2030, in the 1990s
inárstíðirin summer / in the summer

Engin forsetning

OrðDæmi
this / next / lastthis morning, next week, last year
everyevery day, every Sunday
today / tomorrow / yesterdaytoday, tomorrow afternoon, yesterday morning

Last og yesterday notarðu mikið með þátíð í A1-26.

Notkun

1At – nákvæmir klukkutímar og föst orðasambönd

Notaðu at með klukkutímum og nokkrum föstum orðasamböndum. Um það hvernig klukkan er sögð: sjá A1-19. Á íslensku segjum við bara „klukkan eitt“; á ensku þarf at.

The meeting starts at 9:30.
Fundurinn byrjar klukkan 9.30.
„klukkan“ án forsetningar; á ensku at
I go to bed at midnight.
Ég fer að sofa á miðnætti.
„á miðnætti“ → at midnight
We have lunch at one o'clock.
Við borðum hádegismat klukkan eitt.
My street is very quiet at night.
Gatan mín er mjög róleg á nóttunni.
„á nóttunni“ → at night, án the
I see my whole family at Christmas.
Ég hitti alla fjölskylduna um jólin.
„um jólin“ → at Christmas
She's busy at the moment.
Hún er upptekin í augnablikinu.
„í augnablikinu“ → at the moment

2On – dagar og dagsetningar

Notaðu on með vikudögum, dagsetningum og sérstökum dögum. Í fleirtölu (on Fridays) þýðir það „á hverjum föstudegi“, eins og „á föstudögum“. Hér er íslenska „á“ góður leiðarvísir.

I have a yoga class on Tuesday.
Ég er í jóga á þriðjudaginn.
„á þriðjudaginn“ → on Tuesday
The shop is closed on Sundays.
Búðin er lokuð á sunnudögum.
„á sunnudögum“ → on Sundays
Her birthday is on 14 March.
Hún á afmæli 14. mars.
á íslensku engin forsetning; sagt on the fourteenth of March
We always have a party on New Year's Eve.
Við höldum alltaf partí á gamlárskvöld.
„á gamlárskvöld“ → on New Year's Eve
What do you do on your birthday?
Hvað gerirðu á afmælisdaginn þinn?

3In – mánuðir, ár, árstíðir og hlutar dagsins

Notaðu in með lengri tímabilum: mánuðum, árum, áratugum, árstíðum og hlutum dagsins. Taktu eftir: „á morgnana“ og „á kvöldin“ eru á ensku með in.

My exams are in June.
Prófin mín eru í júní.
„í“ = in
The new stadium opens in 2030.
Nýi leikvangurinn verður opnaður árið 2030.
„árið 2030“ → in 2030
It snows a lot here in winter.
Það snjóar mikið hér á veturna.
„á veturna“ → in winter
I drink coffee in the morning and tea in the afternoon.
Ég drekk kaffi á morgnana og te eftir hádegi.
„á morgnana“ → in the morning, ekki on
This song is from the 1980s.
Þetta lag er frá níunda áratugnum.
áratugir: in / from the 1980s, með the

4The weekend – UK og US

Í breskri ensku er venjulega sagt at the weekend, í bandarískri ensku on the weekend. Hvort tveggja er rétt í sínu afbrigði. Á íslensku er það „um helgina“ eða „um helgar“.

What do you do at the weekend?
Hvað gerirðu um helgar?
UK
What do you do on the weekend?
Hvað gerirðu um helgar?
US
We often go hiking on weekends.
Við förum oft í fjallgöngur um helgar.
US; go hiking: fast orðasamband, sjá A1-22

5Engin forsetning: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday

Þessi orð segja sjálf hvaða tíma þú átt við, svo at / on / in þarf ekki. Á íslensku höfum við oft „í“ hér („í næstu viku“, „í kvöld“); á ensku fellur hún burt.

I'm busy this afternoon.
Ég er upptekinn eftir hádegi í dag.
„í dag eftir hádegi“ → this afternoon
My new job starts next Monday.
Nýja vinnan mín byrjar næsta mánudag.
next Monday, án forsetningar
She goes swimming every Saturday.
Hún fer í sund á hverjum laugardegi.
„á hverjum“ → every, án on; go swimming: sjá A1-22
Are you free tomorrow evening?
Ertu laus annað kvöld?
„annað kvöld“ → tomorrow evening
Let's meet this weekend.
Hittumst um helgina.
„um helgina“ (þessa) → this weekend

6In the morning og on Monday morning

In the morning / afternoon / evening er almennt. Ef þú bætir degi við ræður dagurinn: on Monday morning, on Friday evening. Á íslensku segjum við „á fimmtudagsmorgun“ – og á ensku er „á“ hér loksins on.

I study in the evening.
Ég læri á kvöldin.
„á kvöldin“ → in the evening
I have an interview on Thursday morning.
Ég fer í atvinnuviðtal á fimmtudagsmorgun.
dagur + morgunn → on
The flight leaves on Sunday afternoon.
Flugið fer á sunnudaginn eftir hádegi.
on Sunday afternoon

Algengar villur

❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Vikudagar → on.
❌I get up at the morning.
✅I get up in the morning.
Hlutar dagsins → in the.
❌She works in night.
✅She works at night.
Fast orðasamband: at night.
❌The concert is in Saturday evening.
✅The concert is on Saturday evening.
Dagur + hluti dagsins → on.
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
Á undan next kemur engin forsetning.
❌We go there at every summer.
✅We go there every summer.
Á undan every kemur engin forsetning.
❌The museum opens at 2030.
✅The museum opens in 2030.
Ár → in.
❌The party is at Friday.
✅The party is on Friday.
Vikudagar → on.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „klukkan sjö“ → tími án at. Á íslensku segjum við „Vektu mig klukkan sex“, „Amma borðar klukkan sex“ – án forsetningar. Á ensku þarf at á undan klukkutímanum.

❌Could you wake me up six o'clock tomorrow? The bus for the glacier walk picks us up outside the hotel in Skaftafell at half past.
✅Could you wake me up at six o'clock tomorrow? The bus for the glacier walk picks us up outside the hotel in Skaftafell at half past.
klukkutími → at
❌On weekdays my grandmother eats dinner six o'clock sharp and watches the news right after it.
✅On weekdays my grandmother eats dinner at six o'clock sharp and watches the news right after it.
at six o'clock

2. „á kvöldin“, „á morgnana“ → on the evenings, on the mornings. Á íslensku segjum við „á kvöldin“, „á morgnana“ og „á nóttunni“. Af því að „á mánudögum“ er on Mondays er freistandi að nota on hér líka. En hlutar dagsins eru in the (in the morning(s), in the evening(s)), og „á nóttunni“ er at night.

❌On the evenings my brother delivers pizzas in Hafnarfjordur, and on the mornings he studies engineering.
✅In the evenings my brother delivers pizzas in Hafnarfjordur, and in the mornings he studies engineering.
hlutar dagsins → in the
❌In summer the sun hardly sets in Akureyri, so lots of people play golf on the night.
✅In summer the sun hardly sets in Akureyri, so lots of people play golf at night.
„á nóttunni“ → at night

3. „í kvöld“ → in the evening í stað this evening. Á íslensku þýðir „í kvöld“ þetta tiltekna kvöld, og „í morgun“ morguninn í dag. Ef þú þýðir „í“ sem in verður til in the evening, sem þýðir „á kvöldin almennt“ eða „seinna um kvöldið“. Fyrir þetta kvöld segirðu this evening eða tonight.

⚠️Sorry, I can't come to the choir concert in Hallgrimskirkja in the evening; I promised to babysit my sister's twins.
✅Sorry, I can't come to the choir concert in Hallgrimskirkja this evening; I promised to babysit my sister's twins. eða Sorry, I can't come to the choir concert in Hallgrimskirkja tonight; I promised to babysit my sister's twins.
Málfræðilega rétt, en in the evening er ekki „í kvöld“; þetta kvöld → this evening eða tonight

4. „í næstu viku“, „í síðasta mánuði“ → in next week. Á íslensku er forsetningin „í“ á undan „næstu“ og „síðasta“. Á ensku er engin forsetning á undan next, last, this og every.

❌My son has a football tournament in Kopavogur in next week, so can we move his dentist appointment?
✅My son has a football tournament in Kopavogur next week, so can we move his dentist appointment?
next week, án forsetningar
❌We bought our new electric car in last month, and we already love the quiet drive to work.
✅We bought our new electric car last month, and we already love the quiet drive to work.
last month, án forsetningar

Ekki rugla saman

at night og in the night – At night = á nóttunni almennt; in the night = einhvern tíma á einni tiltekinni nótt. Íslenska „á nóttunni“ og „í nótt“ geta stundum vísað á hvort tveggja.

I can't sleep at night.
Ég get ekki sofið á nóttunni.
almennt, allar nætur
The baby wakes up in the night.
Barnið vaknar á nóttunni.
einhvern tíma um nóttina

in the morning og on Sunday morning – almennur hluti dagsins → in; tiltekinn dagur → on.

I run in the morning.
Ég hleyp á morgnana.
almennt
I have a race on Sunday morning.
Ég keppi í hlaupi á sunnudagsmorgun.
tiltekinn dagur → on

at the weekend (UK) og on the weekend (US) – sama merking, ólík afbrigði. Veldu annað og haltu þig við það.

See you at the weekend!
Sjáumst um helgina!
UK
See you on the weekend!
Sjáumst um helgina!
US

Stafsetning og framburður

  • Forsetningarnar eru venjulega án áherslu; áherslan er á tímaorðinu: at six, on Monday, in June.
  • at er venjulega veikt: /ət/ – at six /ət sɪks/. Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt a eða æ. in /ɪn/ og on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) eru stutt.
  • Orðin renna saman: at eight /ət‿eɪt/ hljómar eins og eitt orð; on April hljómar eins og „o-nApril“. Ekkert hlé milli orðanna.
  • Í lok at er t-ið stutt og ekki fráblásið; í hröðu tali heyrist það varla.
  • Vikudagar og mánuðir byrja alltaf á stórum staf: on Monday, in July. Árstíðir ekki: in summer.
  • weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) – oft með áherslu á end; /ˈwiːkend/ (US) – með áherslu á week. Íslenski vaninn, áhersla á fyrsta atkvæði, passar hér við bandarískan framburð.

Gullna reglan

at punktur (klukkutími), on dagur (vikudagar, dagsetningar), in lengra tímabil (mánuðir, ár, árstíðir, hlutar dagsins) – auk nokkurra fastra orðasambanda eins og at night. „Á kvöldin“ er in the evening, ekki on. Engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – og „í kvöld“ er this evening.

Æfingar

A. Form

Fylltu í eyðurnar með at, on eða in.

  1. The film starts 8 pm.
  2. My sister's wedding is 2027.
  3. We have English Wednesdays.
  4. It's very hot here August.
  5. I read the evening.
  6. My dad works night.
  7. Let's meet Friday afternoon.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I relax … the weekend. (UK)
  2. Veldu rétta svarið: The trees are green … spring.
  3. Veldu rétta svarið: The baby often wakes up … the night.
  4. Veldu rétta svarið: See you …!

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. See you on next week!
  2. I go to the gym in every morning.
  3. Her birthday is in 2 April.
  4. The shop opens at nine on Saturdays.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum.

A message to a friend
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um vikuna þína og áætlanir þínar.

  1. Skrifaðu þrjár setningar um vikuna þína með at, on og in.
  2. Skrifaðu tvær áætlanir með next eða this (án forsetningar).

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-19 Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date?
    Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 10:45
  2. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Raðaðu orðunum í rétta röð: at the weekend / never / I / work
  3. A1-18 Boðháttur, let's og tillögur á ensku: Sit down, Don't worry, Let's go
    (not / be) late tomorrow!
Svör

A. Form

  1. at
  2. in
  3. on
  4. in
  5. in
  6. at
  7. on

B. Merking

  1. at
  2. in
  3. in
  4. next Tuesday

C. Finndu villuna

  1. See you next week!
  2. I go to the gym every morning.
  3. Her birthday is on 2 April.
  4. ✓ The shop opens at nine on Saturdays.

D. Í samhengi

  1. on
  2. at
  3. in
  4. in
  5. in
  6. on

E. Spreyttu þig

  1. I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
  2. I'm free this evening. My course starts next month.

F. Blönduð upprifjun

  1. a quarter to eleven / quarter to eleven
  2. I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
  3. Don't be / Do not be
Android appLærðu á ferðinni Google Play