At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar
At, On, In: Time
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund veistu hvaða forsetningu þú notar með klukkutímum, dögum, dagsetningum, mánuðum, árum og hlutum dagsins: at seven, on Monday, in June, in the morning – og hvenær engin forsetning er: next week, this evening, every Sunday.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér þrjú box af ólíkri stærð. Minnsta boxið er at: nákvæmur punktur í tíma, eins og klukkutími (at seven). Miðboxið er on: heill dagur (on Monday, on 5 May). Stærsta boxið er in: lengra tímabil – mánuður, ár, árstíð eða hluti dagsins (in June, in 2030, in winter, in the morning).
Spurðu því: hversu stór er tíminn? Punktur → at. Dagur → on. Tímabil → in.
Nokkur orð segja nú þegar sjálf hvaða tíma þú átt við: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday. Á undan þeim er engin forsetning: next week, ekki in next week.
Og nokkur föst orðasambönd fylgja ekki boxunum – þau þarf bara að læra: at night, at the weekend, at Christmas, at the moment.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: margt er líkt. „Á mánudaginn“ og „á mánudögum“ eru on Monday og on Mondays – íslenska „á“ samsvarar hér on. „Í júní“, „í vetur“ og „árið 2030“ eru in June, in winter og in 2030 – „í“ samsvarar in.
En þrennt er öðruvísi. Í fyrsta lagi segjum við „klukkan sjö“ án forsetningar; á ensku þarf at: at seven. Í öðru lagi segjum við „á morgnana“ og „á kvöldin“ með „á“, en á ensku er það in: in the morning(s), in the evening(s) – og „á nóttunni“ er at night. Í þriðja lagi höfum við „í“ á undan next og last („í næstu viku“, „í síðasta mánuði“) og stutt orð eins og „í kvöld“ og „í morgun“; á ensku er þar engin forsetning: next week, last month, this evening.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| klukkan sjö | at seven | á íslensku engin forsetning; á ensku at |
| á mánudaginn / á mánudögum | on Monday / on Mondays | „á“ = on – hér er þetta eins |
| í júní / í vetur | in June / in winter | „í“ = in – hér er þetta eins |
| á kvöldin / á morgnana | in the evening(s) / in the morning(s) | „á“ → hér in the |
| á nóttunni | at night | „á nóttunni“ → at night, án the |
| í næstu viku / í síðasta mánuði | next week / last month | á ensku engin forsetning á undan next / last |
| í kvöld | this evening / tonight | „í kvöld“ = þetta kvöld: this evening, ekki in the evening |
| um jólin / um helgina | at Christmas / at the weekend (UK) | „um“ → hér at (US: on the weekend) |
Í stuttu máli: at punktur, on dagur, in lengra tímabil; „á kvöldin“ er in the evening, „klukkan sjö“ er at seven, og á undan next, last, this, every er engin forsetning.
Form
At, on, in
| Forsetning | Með | Dæmi |
|---|---|---|
| at | klukkutímar | at 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon |
| at | föst orðasambönd | at night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK) |
| on | vikudagar | on Monday, on Fridays |
| on | dagsetningar og sérstakir dagar | on 5 May, on my birthday, on New Year's Day |
| on | dagur + hluti dagsins | on Monday morning, on Friday night |
| on | the weekend (US) | on the weekend, on weekends |
| in | hlutar dagsins | in the morning, in the afternoon, in the evening |
| in | mánuðir | in July |
| in | ár og áratugir | in 2030, in the 1990s |
| in | árstíðir | in summer / in the summer |
Engin forsetning
| Orð | Dæmi |
|---|---|
| this / next / last | this morning, next week, last year |
| every | every day, every Sunday |
| today / tomorrow / yesterday | today, tomorrow afternoon, yesterday morning |
Last og yesterday notarðu mikið með þátíð í A1-26.
Notkun
1At – nákvæmir klukkutímar og föst orðasambönd
Notaðu at með klukkutímum og nokkrum föstum orðasamböndum. Um það hvernig klukkan er sögð: sjá A1-19. Á íslensku segjum við bara „klukkan eitt“; á ensku þarf at.
2On – dagar og dagsetningar
Notaðu on með vikudögum, dagsetningum og sérstökum dögum. Í fleirtölu (on Fridays) þýðir það „á hverjum föstudegi“, eins og „á föstudögum“. Hér er íslenska „á“ góður leiðarvísir.
3In – mánuðir, ár, árstíðir og hlutar dagsins
Notaðu in með lengri tímabilum: mánuðum, árum, áratugum, árstíðum og hlutum dagsins. Taktu eftir: „á morgnana“ og „á kvöldin“ eru á ensku með in.
4The weekend – UK og US
Í breskri ensku er venjulega sagt at the weekend, í bandarískri ensku on the weekend. Hvort tveggja er rétt í sínu afbrigði. Á íslensku er það „um helgina“ eða „um helgar“.
5Engin forsetning: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday
Þessi orð segja sjálf hvaða tíma þú átt við, svo at / on / in þarf ekki. Á íslensku höfum við oft „í“ hér („í næstu viku“, „í kvöld“); á ensku fellur hún burt.
6In the morning og on Monday morning
In the morning / afternoon / evening er almennt. Ef þú bætir degi við ræður dagurinn: on Monday morning, on Friday evening. Á íslensku segjum við „á fimmtudagsmorgun“ – og á ensku er „á“ hér loksins on.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „klukkan sjö“ → tími án at. Á íslensku segjum við „Vektu mig klukkan sex“, „Amma borðar klukkan sex“ – án forsetningar. Á ensku þarf at á undan klukkutímanum.
2. „á kvöldin“, „á morgnana“ → on the evenings, on the mornings. Á íslensku segjum við „á kvöldin“, „á morgnana“ og „á nóttunni“. Af því að „á mánudögum“ er on Mondays er freistandi að nota on hér líka. En hlutar dagsins eru in the (in the morning(s), in the evening(s)), og „á nóttunni“ er at night.
3. „í kvöld“ → in the evening í stað this evening. Á íslensku þýðir „í kvöld“ þetta tiltekna kvöld, og „í morgun“ morguninn í dag. Ef þú þýðir „í“ sem in verður til in the evening, sem þýðir „á kvöldin almennt“ eða „seinna um kvöldið“. Fyrir þetta kvöld segirðu this evening eða tonight.
4. „í næstu viku“, „í síðasta mánuði“ → in next week. Á íslensku er forsetningin „í“ á undan „næstu“ og „síðasta“. Á ensku er engin forsetning á undan next, last, this og every.
Ekki rugla saman
at night og in the night – At night = á nóttunni almennt; in the night = einhvern tíma á einni tiltekinni nótt. Íslenska „á nóttunni“ og „í nótt“ geta stundum vísað á hvort tveggja.
in the morning og on Sunday morning – almennur hluti dagsins → in; tiltekinn dagur → on.
at the weekend (UK) og on the weekend (US) – sama merking, ólík afbrigði. Veldu annað og haltu þig við það.
Stafsetning og framburður
- Forsetningarnar eru venjulega án áherslu; áherslan er á tímaorðinu: at six, on Monday, in June.
- at er venjulega veikt: /ət/ – at six /ət sɪks/. Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt a eða æ. in /ɪn/ og on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) eru stutt.
- Orðin renna saman: at eight /ət‿eɪt/ hljómar eins og eitt orð; on April hljómar eins og „o-nApril“. Ekkert hlé milli orðanna.
- Í lok at er t-ið stutt og ekki fráblásið; í hröðu tali heyrist það varla.
- Vikudagar og mánuðir byrja alltaf á stórum staf: on Monday, in July. Árstíðir ekki: in summer.
- weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) – oft með áherslu á end; /ˈwiːkend/ (US) – með áherslu á week. Íslenski vaninn, áhersla á fyrsta atkvæði, passar hér við bandarískan framburð.
Gullna reglan
at punktur (klukkutími), on dagur (vikudagar, dagsetningar), in lengra tímabil (mánuðir, ár, árstíðir, hlutar dagsins) – auk nokkurra fastra orðasambanda eins og at night. „Á kvöldin“ er in the evening, ekki on. Engin forsetning á undan this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – og „í kvöld“ er this evening.
Æfingar
A. Form
Fylltu í eyðurnar með at, on eða in.
-
The film starts 8 pm.
-
My sister's wedding is 2027.
-
We have English Wednesdays.
-
It's very hot here August.
-
I read the evening.
-
My dad works night.
-
Let's meet Friday afternoon.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I relax … the weekend. (UK)
-
Veldu rétta svarið: The trees are green … spring.
-
Veldu rétta svarið: The baby often wakes up … the night.
-
Veldu rétta svarið: See you …!
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
See you on next week!
-
I go to the gym in every morning.
-
Her birthday is in 2 April.
-
The shop opens at nine on Saturdays.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum.
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um vikuna þína og áætlanir þínar.
-
Skrifaðu þrjár setningar um vikuna þína með at, on og in.
-
Skrifaðu tvær áætlanir með next eða this (án forsetningar).
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-19 Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date? Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 10:45
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Raðaðu orðunum í rétta röð: at the weekend / never / I / work
-
A1-18 Boðháttur, let's og tillögur á ensku: Sit down, Don't worry, Let's go (not / be) late tomorrow!
Svör
A. Form
- at
- in
- on
- in
- in
- at
- on
B. Merking
- at
- in
- in
- next Tuesday
C. Finndu villuna
- See you next week!
- I go to the gym every morning.
- Her birthday is on 2 April.
- ✓ The shop opens at nine on Saturdays.
D. Í samhengi
- on
- at
- in
- in
- in
- on
E. Spreyttu þig
- I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
- I'm free this evening. My course starts next month.
F. Blönduð upprifjun
- a quarter to eleven / quarter to eleven
- I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
- Don't be / Do not be
