Përsëritje: Present Simple, pyetjet dhe parafjalët në anglisht (A1-12–A1-21)
Review: Present Simple, Questions and Prepositions
Në këtë faqe
Kjo përsëritje përfshin
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të flisni për zakone, fakte dhe rutina me Present Simple (e tashmja e thjeshtë), të ndërtoni fjali mohore dhe pyetje me do / does, have got dhe can, të thoni sa shpesh bëni diçka, të jepni udhëzime dhe propozime, dhe të thoni kur dhe ku ndodh diçka. Do të dini edhe të zgjidhni strukturën e duhur kur këto forma dalin bashkë.
Çfarë mësuam
| Mësimi | Pika kryesore | Shembulli kryesor |
|---|---|---|
| A1-12 | Present Simple për zakonet, faktet dhe gjendjet: forma bazë e foljes, por he / she / it + -s (-es, -ies, has) | My sister goes to the gym on Mondays and Thursdays. |
| A1-13 | don't / doesn't + forma bazë; Do / Does + kryefjala + forma bazë?; përgjigje të shkurtra Yes, I do; be nuk përdor kurrë do | "Does she work here?" "No, she doesn't." |
| A1-14 | have / has (me do / does) dhe have got / has got (kryesisht UK; e bën vetë mohoren dhe pyetjen); për veprime si have lunch vetëm have | "Have you got a temperature?" "Yes, I have." |
| A1-15 | ndajfoljet e shpeshtësisë para foljes kryesore dhe pas be; shprehjet e sakta (twice a week) në fund; never pa not | The trains are often late in winter. |
| A1-16 | Fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore (Q-A-S-I); how old / how often / how much / how many; what apo which; whose | How often do you go to the gym? |
| A1-17 | can / can't + forma bazë për aftësi, leje, kërkesa dhe mundësi; pa -s, pa to, pa do | "Can I pay by card?" "Yes, of course." |
| A1-18 | urdhërorja = forma bazë, pa kryefjalë; Don't + forma bazë; Let's / Let's not; How about / What about + emër ose forma -ing; Why don't we + forma bazë | Why don't we meet at six? |
| A1-19 | numrat rreshtorë për datat (the fifth of May / May fifth); vitet në dy pjesë; ora me past / to ose me numra | "What's the date today?" "It's the fifth of May." |
| A1-20 | at një orë, on një ditë ose datë, in një periudhë më e gjatë; pa parafjalë me this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday | I have an interview on Thursday morning. |
| A1-21 | pozicioni: in (brenda), on (sipërfaqe), at (pikë ose vend aktiviteti), next to, between, opposite…; lëvizja: to, into, out of, across, through, past…; go home; transporti by bus / by car, por on foot | The pharmacy is between the bank and the post office. |
Krahasime kryesore
be apo do / does – Be e bën vetë mohoren dhe pyetjen. Të gjitha foljet e tjera të zakonshme duan foljen ndihmëse do / does. Në shqip pyetja bëhet me «a» ose vetëm me intonacion, pa asnjë folje ndihmëse, prandaj do harrohet lehtë. A1-13
- Provë: Folja është am / is / are? → zhvendoseni ose shtoni not, pa do. Çdo folje tjetër? → do / does / don't / doesn't + forma bazë.
works, doesn't work apo Does … work? – Në fjalinë pohore he / she / it merr -s. Në mohore dhe në pyetje -s kalon te does, dhe folja kryesore kthehet në formën bazë. Një -s në fjali mjafton. A1-12 A1-13
- Provë: He / she / it ose një send, në pohore? → folja + -s. Ka tashmë does / doesn't? → forma bazë, pa -s.
have, have got apo have për veprime – Për zotërimin, familjen, pamjen dhe sëmundjet, have (me do / does) dhe have got (kryesisht UK, me haven't / Have…? të vetat) kanë të njëjtin kuptim. Mos i përzieni. Për veprime si have lunch përdorni vetëm have. A1-14
- Provë: Zotërim? → Do you have…? ose Have you got…?, dhe përgjigjuni me të njëjtën folje ndihmëse. Ngrënie, larje, festë? → vetëm have.
Ndajfolje shpeshtësie apo shprehje shpeshtësie – Ndajfoljet me një fjalë vijnë në mes: para foljes së zakonshme, pas be. Shprehjet e sakta vijnë në fund. A1-15
- Provë: always, often, never… + folje e zakonshme? → para foljes. + be? → pas be. Once a month, every Sunday? → në fund.
Can you…? apo Do you…? – Can është folje modale: e bën vetë mohoren dhe pyetjen, pa do. Can you…? pyet për aftësinë (ose bën një kërkesë); Do you…? pyet për zakonet. A1-13 A1-17
- Provë: Është një aftësi, një leje apo një kërkesë? → can. Është diçka që e bëni rregullisht? → do.
Urdhërore, Let's apo pyetje-propozim – Urdhërorja i thotë dëgjuesit të bëjë diçka. Let's përfshin edhe ju, edhe dëgjuesin. How about…? / Why don't we…? tingëllojnë më të buta dhe më të hapura. A1-17 A1-18
- Provë: E bën dëgjuesi? → urdhërore (ose një kërkesë Can you…?). E bëjmë bashkë? → Let's. Një ide më e butë? → How about + emër / forma -ing, Why don't we + forma bazë.
How much, How many apo How old; what apo which – How many + emra në shumës që numërohen; how much për çmimet dhe për gjërat që nuk numërohen; how old për moshën. Në shqip për të tria kemi «sa» («sa vjeç» për moshën). What është zgjedhje e hapur; which është një grup i vogël që e njohim. A1-16
- Provë: E numëroni një nga një? → how many. Çmim, ose diçka që nuk numërohet? → how much. Moshë? → how old. Dy ose tri mundësi para jush? → which.
at, on apo in (koha), ose pa parafjalë – At një pikë, on një ditë, in një periudhë më e gjatë. Në shqip shpesh themi thjesht «në» («në orën nëntë», «në qershor») ose asgjë («të dielave»). This, next, last, every, today, tomorrow nuk marrin parafjalë. A1-19 A1-20
- Provë: Orë? → at. Ditë ose datë (edhe Monday morning)? → on. Muaj, vit, stinë, pjesë e ditës? → in. Next / this / every…? → asgjë.
in, on apo at (vendi); to apo pa to – In = brenda, on = një sipërfaqe (edhe autobusi, treni, avioni), at = një pikë ose vendi i një aktiviteti. Lëvizja do to, into, out of…, por home, here dhe there nuk duan to. Në shqip shumicën e këtyre i themi me «në». A1-21
- Provë: Brenda? → in. Prek një sipërfaqe? → on. Një pikë ose një aktivitet (at work, at the station)? → at. Shkoni diku? → to + vendi, por go home. Si udhëtoni? → by + mjeti (pa nyje), por on foot.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «A flet…?» → folja para kryefjalës. Në shqip pyetja për po / jo bëhet me «a» dhe folja shpesh vjen para kryefjalës: «A flet anglisht mësuesi i ri i kimisë?». Fjalë për fjalë del folja kryesore në fillim. Në anglisht në fillim vjen do / does, pastaj kryefjala, pastaj forma bazë. A1-13
2. «Nuk … kurrë» → doesn't never. Mohimi i dyfishtë në shqip është i detyrueshëm: «Kushëriri im nuk e lan kurrë makinën në dimër». Fjalë për fjalë del doesn't never. Në anglisht never është vetë mohim. A1-15
3. «Mund të» → can to. «Mund të shikosh nëse trageti i fundit për në Sarandë niset në gjashtë?». Pas «mund» shqipja vë «të», dhe kjo fjalëz kthehet lehtë në to. Pas can vjen direkt forma bazë. A1-17
4. «Me tren» dhe «në shtëpi» në të njëjtën fjali. «Të dielën shkojmë te gjyshja me tren dhe kthehemi në shtëpi në mbrëmje». Shqipja përdor «me» për mjetin dhe «në» për shtëpinë. Anglishtja: by train dhe home pa to. A1-21
5. Dita pa on. «Kursi i kitarës është të mërkurën dhe të premten». Në shqip ditët e javës nuk marrin parafjalë. Në anglishten britanike dita do on. (Në anglishten amerikane të folur dita pa on dëgjohet.) A1-20
Rregullat e arta
- A1-12 Present Simple = ato që janë përgjithësisht të vërteta (zakone, fakte, gjendje). He / she / it → forma bazë + -s; të gjitha kryefjalët e tjera → forma bazë.
- A1-13 Me foljet e tjera përveç be (dhe foljeve modale si can), përdorni do / does për mohoren dhe pyetjen. Not, pyetja dhe -s shkojnë te folja ndihmëse; folja kryesore mbetet në formën bazë.
- A1-14 have / has përdoret kudo dhe në mohore e pyetje merr do / does. have got / has got (kryesisht UK) ka të njëjtin kuptim për zotërimin, familjen, pamjen dhe sëmundjet, dhe e bën vetë mohoren e pyetjen. Për veprime si have lunch përdorni vetëm have.
- A1-15 Ndajfoljet e shpeshtësisë vijnë para foljes kryesore dhe pas be. Në mohore usually / often / always zakonisht vijnë pas don't / doesn't, kurse sometimes para saj. Shprehjet e sakta (twice a week) zakonisht vijnë në fund. Never është vetë mohim: pa not.
- A1-16 Vendoseni fjalën pyetëse në fillim, pastaj ndërtoni një pyetje normale po / jo: Fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore – Where do you live? Me be: Where are you from?
- A1-17 Can nuk ndryshon kurrë dhe pas saj vjen forma bazë: I can go, she can go. Can you go? I can't go. Pa -s, pa to, pa do.
- A1-18 Filloni me formën bazë, zakonisht pa kryefjalë: Sit down. Mohorja: Don't + forma bazë. Për ta përfshirë edhe veten, përdorni Let's / Let's not + forma bazë. Për një propozim më të butë, përdorni How about / What about + emër ose forma -ing, ose Why don't we + forma bazë.
- A1-19 Numëroni me numra themelorë (five, thirty); renditni dhe thoni datat me numra rreshtorë (the fifth, the thirtieth). Ditët dhe muajt shkruhen me shkronjë të madhe. Për orën përdorni past deri në 30 minuta dhe to pas 30 minutash – ose thjesht lexoni numrat: seven forty-five.
- A1-20 at një pikë (orët), on një ditë (ditët, datat), in një periudhë më e gjatë (muajt, vitet, stinët, pjesët e ditës) – plus disa blloqe të ngulitura si at night. Pa parafjalë para this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday.
- A1-21 Pozicioni: in (brenda), on (sipërfaqe), at (një pikë ose vendi i një aktiviteti). Lëvizja: zgjidhni fjalën që e vizaton rrugën: to, into, out of, up, down, across, through, past. Transporti: by car, by bus, by train, por on foot. Go home, jo go to home.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni, ndryshoni ose shkruani formën e saktë.
-
A1-12 Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime My brother (study) medicine.
-
A1-12 Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime The kids (watch) cartoons on Saturday mornings.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip Bëjeni mohore: She likes fish.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip Formoni një pyetje: Your parents live near you.
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet Formoni një pyetje (have got): She has got a car.
-
A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat Bëjeni mohore: I can drive.
-
A1-18 Imperative (urdhërorja), Let's dhe propozimet në anglisht Bëjeni mohore: Let's wait here.
-
A1-19 Ora, ditët dhe datat në anglisht: first, second, half past, quarter to Shkruani numrin rreshtor: 21
-
A1-19 Ora, ditët dhe datat në anglisht: first, second, half past, quarter to Thoni orën (mënyra tradicionale): 8:45
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip Zgjidhni përgjigjen e saktë: … you tired?
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet "Have you got a bike?" "Yes, I …."
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet Zgjidhni përgjigjen e saktë: We … lunch at one every day.
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Vendosini fjalët në rendin e duhur: late / always / is / my bus
-
A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…) Zgjidhni përgjigjen e saktë: How … water do you drink?
-
A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…) Zgjidhni përgjigjen e saktë: … phone is this?
-
A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat Aftësi (ability), leje (permission), kërkesë (request) apo mundësi (possibility)? Shkruani përgjigjen në anglisht: "Can I sit here?"
-
A1-20 At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: See you …!
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus Zgjidhni përgjigjen e saktë: The cat runs … the house. Now it's in the garden.
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus Zgjidhni përgjigjen e saktë: I go to school ….
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
A1-12 Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime My dad haves a big car.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip Does she lives near here?
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht He plays often tennis.
-
A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…) Where you work?
-
A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat She cans speak Japanese.
-
A1-18 Imperative (urdhërorja), Let's dhe propozimet në anglisht How about go to the cinema?
-
A1-20 At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht I get up at the morning.
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus The keys are on the table.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose zgjidhni përgjigjen e saktë.
Hi Ben! I love my new job. I start work 28 (at / in) nine, and I 29 (not / work) on Fridays! My office is 30 (in / on) the fourth floor, 31 (next / next to) a small park. I 32 (usually / walk) to work. It's only ten minutes. My boss is very friendly. She 33 (have) two dogs, and she 34 (bring) them to the office every day! 35 (Can / Do) you come to my place 36 (on / in) Saturday evening? 37 (not / be) late — dinner is at seven!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Shkruani tri fjali për javën tuaj: një me një ndajfolje shpeshtësie, një me një shprehje të saktë dhe një me at, on ose in.
-
A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat Shkruani dy gjëra që dini t'i bëni dhe një pyetje Can you…? për një shok.
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus Shkruani udhëzime nga shtëpia juaj deri te një kafene ose dyqan afër (2–3 fjali).
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-03 To Be në mohim dhe pyetje: isn't, aren't, Are you…? dhe përgjigjet e shkurtra "Is your brother at home?" "No, ."
-
A1-06 Nyjet në anglisht (articles): a, an, the apo pa nyje? It's ___ hour from here. …
-
A1-08 Përemrat pronorë në anglisht (my, your, his) dhe 's e pronësisë Is this … phone?
-
A1-11 There is dhe there are në anglisht: si thuhet «ka» në kuptimin «ndodhet» ___ two banks near the station. …
Përgjigjet
A. Forma
- studies
- watch
- She doesn't like fish. / She does not like fish.
- Do your parents live near you?
- Has she got a car?
- I can't drive. / I cannot drive.
- Let's not wait here.
- twenty-first
- a quarter to nine / quarter to nine
B. Kuptimi
- Are
- have
- have
- My bus is always late.
- much
- Whose
- permission
- next Friday
- out of
- on foot
C. Gjeni gabimin
- My dad has a big car. / My dad has got a big car. / My dad's got a big car.
- Does she live near here?
- He often plays tennis.
- Where do you work?
- She can speak Japanese.
- How about going to the cinema?
- I get up in the morning.
- ✓ The keys are on the table.
D. Në kontekst
- at
- don't work / do not work
- on
- next to
- usually walk
- has / has got / 's got
- brings
- Can
- on
- Don't be / Do not be
E. Radha juaj
- I usually get up at seven. I go swimming twice a week. I never work on Sundays.
- I can cook. I can speak two languages. Can you swim?
- Go out of my building and turn left. Walk past the bank. The café is next to the supermarket.
F. Përsëritje e përzier
- he isn't / he's not
- an
- your
- There are
