Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date?
Time, Days and Dates
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt á ensku hvað klukkan er, hvaða dagur og dagsetning er í dag, hvenær þú átt afmæli og frá hvaða ári eitthvað er: It's half past seven. It's the fifth of May. It's from nineteen ninety-nine.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér klukku og dagatal á sama vegg. Klukkan svarar spurningunni What time is it? Dagatalið svarar What's the date? Á ensku er svolítið ólíkt kerfi fyrir hvort um sig.
Á dagatalinu er dagsetningin staður í mánuðinum: fimmti dagur maímánaðar. Þess vegna eru notaðar raðtölur í dagsetningum – tölur sem raða hlutum: first, second, third, fourth… Frumtölurnar kanntu nú þegar úr A1-04; raðtölurnar eru myndaðar af þeim.
Það eru tvær leiðir til að segja hvað klukkan er. Hefðbundna leiðin horfir á skífuna: half past seven, (a) quarter to eight. Stafræna leiðin les bara tölurnar: seven thirty, seven forty-five. Báðar eru réttar og báðar eru algengar.
Ártöl eru venjulega sögð í tveimur hlutum: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar fyrst: „korter yfir sjö“ er a quarter past seven og „korter í átta“ er a quarter to eight. Íslenska „yfir“ samsvarar past og „í“ samsvarar to – hér er þetta eins. Það sama gildir um „tíu mínútur í sex“ = ten to six.
En „hálf átta“ horfir á íslensku fram á næstu klukkustund: hálftími er eftir þangað til klukkan verður átta, svo „hálf átta“ er 7.30. Á ensku horfir half past aftur til síðustu klukkustundar: 7.30 er half past seven. Og í óformlegri breskri ensku er half eight = 8.30, ekki 7.30! Annað: á íslensku sýnir punkturinn raðtöluna („5. maí“), á ensku endingin og greinirinn: the 5th of May, the fifth of May. Ártöl lesum við á íslensku sem heila tölu („nítján hundruð níutíu og níu“), á ensku í tveimur hlutum: nineteen ninety-nine. Og vikudagar og mánuðir eru skrifaðir með litlum staf á íslensku, en með stórum á ensku.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| korter yfir sjö (7.15) | a quarter past seven | „yfir“ = past – hér er þetta eins |
| korter í átta (7.45) | a quarter to eight | „í“ = to – hér er þetta eins |
| hálf átta (7.30) | half past seven | á íslensku næsta klukkustund; á ensku past + síðasta klukkustund |
| 5. maí | the fifth of May / May 5th | íslenski punkturinn; á ensku -th og the |
| nítján hundruð níutíu og níu | nineteen ninety-nine | á ensku tveir hlutar |
| Klukkan er þrjú. | It's three o'clock. | frumlagið er „klukkan“; á ensku it |
| klukkan 18.30 | at six thirty / half past six (p.m.) | í tali er 12 tíma klukka algengust á ensku |
| mánudagur, maí | Monday, May | á íslensku lítill stafur; á ensku stór |
Í stuttu máli: „yfir“ = past og „í“ = to, en „hálf átta“ er half past seven; dagsetningar með raðtölu og the, án punkts; ártöl í tveimur hlutum.
Form
Raðtölur
| Tala | Orð | Skrifað | Tala | Orð | Skrifað |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | first | 1st | 11 | eleventh | 11th |
| 2 | second | 2nd | 12 | twelfth | 12th |
| 3 | third | 3rd | 13 | thirteenth | 13th |
| 4 | fourth | 4th | 20 | twentieth | 20th |
| 5 | fifth | 5th | 21 | twenty-first | 21st |
| 8 | eighth | 8th | 22 | twenty-second | 22nd |
| 9 | ninth | 9th | 30 | thirtieth | 30th |
Flestar raðtölur = tala + -th. Í hærri tölum breytist aðeins síðasti hlutinn: twenty-first, thirty-second, thirty-third.
Vikudagar og mánuðir – alltaf með stórum staf
| Vikudagar | Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday |
|---|---|
| Mánuðir | January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December |
Árstíðirnar eru skrifaðar með litlum staf: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.
Dagsetningar
| Skrifað | Sagt | |
|---|---|---|
| UK | 5 May 2026 / 5th May 2026 | the fifth of May / May the fifth |
| US | May 5, 2026 / May 5th | May fifth |
| Með tölum, UK | 05/06/2026 | = 5. júní |
| Með tölum, US | 05/06/2026 | = 6. maí |
Ártöl
| Ár | Segðu |
|---|---|
| 1999 | nineteen ninety-nine |
| 1905 | nineteen oh five |
| 1800 | eighteen hundred |
| 2000 | two thousand |
| 2005 | two thousand and five (UK) / two thousand five (US) |
| 2026 | twenty twenty-six; líka two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US) |
Klukkan
| Tími | Hefðbundið | Stafrænt |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | seven o'clock / seven |
| 7:05 | five past seven (UK) / five after seven (US) | seven oh five |
| 7:15 | (a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US) | seven fifteen |
| 7:30 | half past seven | seven thirty |
| 7:45 | (a) quarter to eight | seven forty-five |
| 7:50 | ten to eight | seven fifty |
- Með mínútum 1–30 notarðu past, með mínútum 31–59 to: twenty-five to nine = 8.35. (Í bandarískri ensku heyrist líka of eða till: a quarter of eight.)
- Ef mínúturnar eru ekki 5, 10, 20 eða 25 bætirðu við minutes: seven minutes past six.
- a.m. = fyrir hádegi; p.m. = eftir hádegi. Í tímatöflum er oft 24 tíma klukka: 18:30 = eighteen thirty.
- Í óformlegri breskri ensku er half seven = 7.30.
Spurningar
| Spurning | Svar |
|---|---|
| What time is it? / What's the time? (UK) | It's ten past four. |
| What day is it today? | It's Thursday. |
| What's the date today? | It's the third of June. / It's June third. |
| When's your birthday? | It's the twelfth of October. / It's October twelfth. |
Notkun
1Raðtölur
Notaðu raðtölur um röð og sæti: hæðir, keppnir, afmæli, fyrsta skiptið.
2Vikudagar og mánuðir
Vikudagar og mánuðir eru nöfn og byrja því alltaf á stórum staf á ensku. Á íslensku skrifum við þá með litlum staf.
3Dagsetningar
Í breskri ensku kemur dagurinn venjulega fyrst, í bandarískri ensku mánuðurinn. Dagsetningar eru sagðar með raðtölum. (Um on með dagsetningum: sjá A1-20.)
4Ártöl
Flest ártöl eru sögð í tveimur hlutum. Árin 2000–2009 eru two thousand (and)…; frá 2010 heyrist bæði twenty ten og two thousand (and) ten.
5Klukkan – hefðbundna leiðin
Spurðu What time is it? og svaraðu It's…. Í fyrri hluta klukkustundarinnar notarðu past, í seinni hlutanum to – alveg eins og íslensku „yfir“ og „í“. Aðeins „hálf“ virkar öðruvísi: „hálf fjögur“ er half past three.
6Klukkan – stafræna leiðin
Segðu bara klukkustundina og svo mínúturnar. Það er mjög algengt um tímatöflur, tíma hjá lækni og í síma.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „hálf átta“ → half eight. Á íslensku segjum við „hálf átta“ um 7.30: hálftími er eftir þangað til klukkan verður átta. Ef þú þýðir þetta orð fyrir orð verður til half eight, en í óformlegri breskri ensku þýðir half eight 8.30 – klukkustund of seint! Segðu half past seven eða seven thirty.
2. „17. júní“ → 17. June. Á íslensku sýnir punktur að talan er raðtala: „17. júní“, „1. desember“. Á ensku er punkturinn ekki notaður svona. Í breskri ensku skrifarðu 17 June eða 17th June, og í tali segirðu the seventeenth of June.
3. „nítján hundruð áttatíu og sex“ → nineteen hundred and eighty-six. Á íslensku lesum við ártal sem eina tölu: „nítján hundruð áttatíu og sex“. Á ensku er ártalið venjulega sagt í tveimur hlutum: nineteen eighty-six. Langa útgáfan skilst, en hljómar gamaldags og þung.
4. „í ágúst“, „á sunnudegi“ → august, sunday. Á íslensku skrifum við vikudaga og mánuði með litlum staf: „föstudagur“, „október“. Á ensku eru þetta nöfn og byrja alltaf á stórum staf.
Ekki rugla saman
Bresk og bandarísk dagsetning – 04/07 er 4. júlí í Bretlandi en 7. apríl í Bandaríkjunum. Þegar þú skrifar fólki í öðrum löndum skaltu skrifa mánuðinn með orðum.
half past seven og half seven – Í breskri ensku þýða bæði 7.30; half seven er óformlegt. Taktu eftir: half seven er ekki „hálf sjö“ (6.30)! Í bandarískri ensku segirðu seven thirty eða half past seven.
What time is it? og What's the date? – Time er klukkan; date er dagatalið.
Stafsetning og framburður
- Óregluleg stafsetning: five → fifth, nine → ninth (án e), twelve → twelfth, eight → eighth (eitt t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
- Skrifaðu twenty-first til ninety-ninth með bandstriki.
- th í endann er /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Góðu fréttirnar: þetta er íslenska „þ“! En á íslensku stendur þ nánast aðeins fremst í orði, svo í enda orðs vill það breytast í t eða s. Fifth og sixth eru erfið – segðu þau hægt í byrjun.
- third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US). /ɜː/ er ekki íslenskt ö: varirnar eru ekki kringdar, heldur slakar.
- o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): áherslan er á clock, ekki á fyrsta atkvæðinu eins og við erum vön á íslensku.
- 0 er sagt oh, eins og stafurinn O, í klukkutímum og ártölum: nineteen oh five, ten oh five.
- Wednesday /ˈwenzdeɪ/: fyrra d heyrist ekki. February er oft borið fram /ˈfebruəri/ eða /ˈfebjuəri/. Á íslensku lesum við flesta stafi eins og þeir eru skrifaðir – hér ekki.
- Stór stafur: Monday, May, Christmas. Á íslensku skrifum við „mánudagur“ og „maí“ með litlum staf, svo farðu yfir textann.
Gullna reglan
Teldu með frumtölum (five, thirty); röð og dagsetningar eru með raðtölum (the fifth, the thirtieth) – án íslenska punktsins. Vikudagar og mánuðir byrja á stórum staf. Klukkan: past upp að 30 mínútum og to eftir 30 mínútur, eins og „yfir“ og „í“ – eða lestu bara tölurnar: seven forty-five. En „hálf átta“ er half past seven.
Æfingar
A. Form
Skrifaðu raðtölur, ártöl og klukkutíma.
-
Skrifaðu raðtöluna: 2
-
Skrifaðu raðtöluna: 12
-
Skrifaðu raðtöluna: 22
-
Segðu ártalið: 1984
-
Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 6:15
-
Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 9:40
-
Segðu hvað klukkan er (stafrænt): 4:30
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Í bandarískum stíl þýðir 03/04: …
-
Í breskum stíl þýðir 03/04: …
-
"It's a quarter to five." Stafrænt er það…
-
Veldu spurninguna: "___?" "It's the ninth of July."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
the nineth of May
-
It's forty past eight.
-
My birthday is the 3 of June.
-
Our holiday starts on the first of August.holiday (UK); vacation (US)
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu dagsetningar og klukkutíma á ensku.
-
Skrifaðu afmælisdaginn þinn á tvo vegu (breskan og bandarískan stíl).
-
Hvenær ferðu á fætur og hvenær ferðu að sofa? Skrifaðu hvorn tíma á tvo vegu.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-04 Tölur á ensku: aldur, verð og símanúmer (numbers) Skrifaðu með orðum: 350 (UK)
-
A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð " is your birthday?" "In March."
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Raðaðu orðunum í rétta röð: is / never / my brother / on time
Svör
A. Form
- second
- twelfth
- twenty-second
- nineteen eighty-four
- a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
- twenty to ten
- four thirty
B. Merking
- March 4
- 3 April
- four forty-five
- What's the date
C. Finndu villuna
- the ninth of May
- It's twenty to nine. / It's eight forty.
- My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
- ✓ Our holiday starts on the first of August.
D. Í samhengi
- thirty-first / 31st
- is
- past
- fifteen
- second / 2nd
E. Spreyttu þig
- the twelfth of October / October twelfth
- I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.
F. Blönduð upprifjun
- three hundred and fifty
- When
- My brother is never on time.
