SlowingoMálfræði
A1 20 / 32

Klukkan, dagar og dagsetningar á ensku: What time is it? What's the date?

Time, Days and Dates

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt á ensku hvað klukkan er, hvaða dagur og dagsetning er í dag, hvenær þú átt afmæli og frá hvaða ári eitthvað er: It's half past seven. It's the fifth of May. It's from nineteen ninety-nine.

Aðalatriðið

Hugsaðu þér klukku og dagatal á sama vegg. Klukkan svarar spurningunni What time is it? Dagatalið svarar What's the date? Á ensku er svolítið ólíkt kerfi fyrir hvort um sig.

Á dagatalinu er dagsetningin staður í mánuðinum: fimmti dagur maímánaðar. Þess vegna eru notaðar raðtölur í dagsetningum – tölur sem raða hlutum: first, second, third, fourth… Frumtölurnar kanntu nú þegar úr A1-04; raðtölurnar eru myndaðar af þeim.

Það eru tvær leiðir til að segja hvað klukkan er. Hefðbundna leiðin horfir á skífuna: half past seven, (a) quarter to eight. Stafræna leiðin les bara tölurnar: seven thirty, seven forty-five. Báðar eru réttar og báðar eru algengar.

Ártöl eru venjulega sögð í tveimur hlutum: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar fyrst: „korter yfir sjö“ er a quarter past seven og „korter í átta“ er a quarter to eight. Íslenska „yfir“ samsvarar past og „í“ samsvarar to – hér er þetta eins. Það sama gildir um „tíu mínútur í sex“ = ten to six.

En „hálf átta“ horfir á íslensku fram á næstu klukkustund: hálftími er eftir þangað til klukkan verður átta, svo „hálf átta“ er 7.30. Á ensku horfir half past aftur til síðustu klukkustundar: 7.30 er half past seven. Og í óformlegri breskri ensku er half eight = 8.30, ekki 7.30! Annað: á íslensku sýnir punkturinn raðtöluna („5. maí“), á ensku endingin og greinirinn: the 5th of May, the fifth of May. Ártöl lesum við á íslensku sem heila tölu („nítján hundruð níutíu og níu“), á ensku í tveimur hlutum: nineteen ninety-nine. Og vikudagar og mánuðir eru skrifaðir með litlum staf á íslensku, en með stórum á ensku.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
korter yfir sjö (7.15)a quarter past seven„yfir“ = past – hér er þetta eins
korter í átta (7.45)a quarter to eight„í“ = to – hér er þetta eins
hálf átta (7.30)half past sevená íslensku næsta klukkustund; á ensku past + síðasta klukkustund
5. maíthe fifth of May / May 5thíslenski punkturinn; á ensku -th og the
nítján hundruð níutíu og níunineteen ninety-nineá ensku tveir hlutar
Klukkan er þrjú.It's three o'clock.frumlagið er „klukkan“; á ensku it
klukkan 18.30at six thirty / half past six (p.m.)í tali er 12 tíma klukka algengust á ensku
mánudagur, maíMonday, Mayá íslensku lítill stafur; á ensku stór

Í stuttu máli: „yfir“ = past og „í“ = to, en „hálf átta“ er half past seven; dagsetningar með raðtölu og the, án punkts; ártöl í tveimur hlutum.

Form

Raðtölur

TalaOrðSkrifaðTalaOrðSkrifað
1first1st11eleventh11th
2second2nd12twelfth12th
3third3rd13thirteenth13th
4fourth4th20twentieth20th
5fifth5th21twenty-first21st
8eighth8th22twenty-second22nd
9ninth9th30thirtieth30th

Flestar raðtölur = tala + -th. Í hærri tölum breytist aðeins síðasti hlutinn: twenty-first, thirty-second, thirty-third.

Vikudagar og mánuðir – alltaf með stórum staf

VikudagarMonday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday
MánuðirJanuary, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December

Árstíðirnar eru skrifaðar með litlum staf: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.

Dagsetningar

SkrifaðSagt
UK5 May 2026 / 5th May 2026the fifth of May / May the fifth
USMay 5, 2026 / May 5thMay fifth
Með tölum, UK05/06/2026= 5. júní
Með tölum, US05/06/2026= 6. maí

Ártöl

ÁrSegðu
1999nineteen ninety-nine
1905nineteen oh five
1800eighteen hundred
2000two thousand
2005two thousand and five (UK) / two thousand five (US)
2026twenty twenty-six; líka two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US)

Klukkan

TímiHefðbundiðStafrænt
7:00seven o'clockseven o'clock / seven
7:05five past seven (UK) / five after seven (US)seven oh five
7:15(a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US)seven fifteen
7:30half past sevenseven thirty
7:45(a) quarter to eightseven forty-five
7:50ten to eightseven fifty
  • Með mínútum 1–30 notarðu past, með mínútum 31–59 to: twenty-five to nine = 8.35. (Í bandarískri ensku heyrist líka of eða till: a quarter of eight.)
  • Ef mínúturnar eru ekki 5, 10, 20 eða 25 bætirðu við minutes: seven minutes past six.
  • a.m. = fyrir hádegi; p.m. = eftir hádegi. Í tímatöflum er oft 24 tíma klukka: 18:30 = eighteen thirty.
  • Í óformlegri breskri ensku er half seven = 7.30.

Spurningar

SpurningSvar
What time is it? / What's the time? (UK)It's ten past four.
What day is it today?It's Thursday.
What's the date today?It's the third of June. / It's June third.
When's your birthday?It's the twelfth of October. / It's October twelfth.

Notkun

1Raðtölur

Notaðu raðtölur um röð og sæti: hæðir, keppnir, afmæli, fyrsta skiptið.

This is my first time in New York.
Þetta er í fyrsta skipti sem ég kem til New York.
á ensku my first time
Our flat is on the third floor.
Íbúðin okkar er á þriðju hæð.
flat (UK); apartment (US); í Bretlandi er neðsta hæðin ground floor, svo third floor er fjórða hæð eftir íslenskri talningun mælikvarða
It's my grandmother's ninetieth birthday on Sunday.
Amma mín verður níræð á sunnudaginn.
á íslensku „verður níræð“; á ensku ninetieth birthday
She is always first in the queue.
Hún er alltaf fremst í röðinni.
queue (UK); line (US)
Take the second street on the left.
Taktu aðra götu til vinstri.
„önnur gata“ → the second street

2Vikudagar og mánuðir

Vikudagar og mánuðir eru nöfn og byrja því alltaf á stórum staf á ensku. Á íslensku skrifum við þá með litlum staf.

Today is Monday.
Í dag er mánudagur.
á ensku með stórum staf
My favourite month is September.
Uppáhaldsmánuðurinn minn er september.
favourite (UK), favorite (US)
The new term starts in January.
Nýja önnin byrjar í janúar.
„í janúar“ → in January
"What day is it today?" "It's Friday!"
„Hvaða dagur er í dag?“ „Það er föstudagur!“

3Dagsetningar

Í breskri ensku kemur dagurinn venjulega fyrst, í bandarískri ensku mánuðurinn. Dagsetningar eru sagðar með raðtölum. (Um on með dagsetningum: sjá A1-20.)

"What's the date today?" "It's the fifth of May."
„Hvaða dagur er í dag?“ „Fimmti maí.“
breskt tal; á ensku the og of
"What's the date today?" "It's May fifth."
„Hvaða dagur er í dag?“ „Fimmti maí.“
bandarískt tal
When's your birthday?
Hvenær áttu afmæli?
It's the twelfth of October.
Tólfta október.
„12. október“ → the twelfth of October
My birthday is March 3rd.
Ég á afmæli 3. mars.
bandarískur stíll; sagt March third; íslenski punkturinn → -rd
Our anniversary is the twenty-first of June.
Við eigum brúðkaupsafmæli 21. júní.

4Ártöl

Flest ártöl eru sögð í tveimur hlutum. Árin 2000–2009 eru two thousand (and)…; frá 2010 heyrist bæði twenty ten og two thousand (and) ten.

This song is from nineteen ninety-nine.
Þetta lag er frá 1999.
á íslensku „nítján hundruð níutíu og níu“; á ensku tveir hlutar
The house is from nineteen oh five.
Húsið er frá 1905.
núll → oh
It's twenty twenty-six.
Árið er 2026.
My car is a two thousand and eight model.
Bíllinn minn er árgerð 2008.
UK; two thousand eight (US)
The bridge is from eighteen hundred.
Brúin er frá árinu 1800.

5Klukkan – hefðbundna leiðin

Spurðu What time is it? og svaraðu It's…. Í fyrri hluta klukkustundarinnar notarðu past, í seinni hlutanum to – alveg eins og íslensku „yfir“ og „í“. Aðeins „hálf“ virkar öðruvísi: „hálf fjögur“ er half past three.

What time is it?
Hvað er klukkan?
á íslensku er frumlagið „klukkan“; á ensku it
It's half past three.
Klukkan er hálf fjögur.
„hálf fjögur“ = 3.30 = half past three
What's the time?
Hvað er klukkan?
It's ten to six.
Klukkan er tíu mínútur í sex.
„í“ = to; aðallega UK
It's exactly eight o'clock.
Klukkan er nákvæmlega átta.
It's a quarter past nine.
Klukkan er korter yfir níu.
„yfir“ = past
It's twenty-five to eleven.
Klukkan er tuttugu og fimm mínútur í ellefu.
= 10.35

6Klukkan – stafræna leiðin

Segðu bara klukkustundina og svo mínúturnar. Það er mjög algengt um tímatöflur, tíma hjá lækni og í síma.

My train is at seven forty-five.
Lestin mín fer klukkan 7.45.
á íslensku líka „korter í átta“
It's ten oh five.
Klukkan er 10.05.
núll → oh
The film starts at eight fifteen p.m.
Myndin byrjar klukkan 20.15.
á ensku í tali oftast 12 tíma klukka + p.m.
The last bus is at twenty-three thirty.
Síðasti strætó fer klukkan 23.30.
24 tíma klukka í tímatöflum

Algengar villur

❌It's the 5 of May.
✅It's the 5th of May.
Í dagsetningum eru raðtölur: fifth.
❌the twentyth
✅the twentieth
-ty → -tieth.
❌the fiveth / the nineth
✅the fifth / the ninth
Óregluleg stafsetning.
❌It's forty past eight. (8:40)
✅It's twenty to nine. eða It's eight forty.
Eftir 30 mínútur notarðu to.
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. eða It's seven thirty.
Með half notarðu past, aldrei to.
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. eða My birthday is May twelfth.
Í tali eru raðtölur í dagsetningum.
❌It's seven o'clock and half.
✅It's half past seven. eða It's seven thirty.
Notaðu half past eða stafrænu leiðina.
❌Today is monday.
✅Today is Monday.
Vikudagar og mánuðir byrja á stórum staf.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „hálf átta“ → half eight. Á íslensku segjum við „hálf átta“ um 7.30: hálftími er eftir þangað til klukkan verður átta. Ef þú þýðir þetta orð fyrir orð verður til half eight, en í óformlegri breskri ensku þýðir half eight 8.30 – klukkustund of seint! Segðu half past seven eða seven thirty.

⚠️The guided tour of the cathedral in Skalholt starts at half eight in the morning, so let's leave Selfoss at seven. (= 7.30)
✅The guided tour of the cathedral in Skalholt starts at half past seven in the morning, so let's leave Selfoss at seven. eða The guided tour of the cathedral in Skalholt starts at seven thirty in the morning, so let's leave Selfoss at seven.
Málfræðilega rétt, en half eight er 8.30 í breskri ensku; 7.30 → half past seven
⚠️My shift at the bakery in Kopavogur begins at half five, so I'm always in bed before ten. (= 4.30)
✅My shift at the bakery in Kopavogur begins at half past four, so I'm always in bed before ten. eða My shift at the bakery in Kopavogur begins at four thirty, so I'm always in bed before ten.
Málfræðilega rétt, en half five er 5.30; 4.30 → half past four

2. „17. júní“ → 17. June. Á íslensku sýnir punktur að talan er raðtala: „17. júní“, „1. desember“. Á ensku er punkturinn ekki notaður svona. Í breskri ensku skrifarðu 17 June eða 17th June, og í tali segirðu the seventeenth of June.

⚠️On 17. June the whole town of Isafjordur celebrates with a parade, music and far too much candy floss.
✅On 17 June the whole town of Isafjordur celebrates with a parade, music and far too much candy floss. eða On the 17th of June the whole town of Isafjordur celebrates with a parade, music and far too much candy floss.
Málfræðilega rétt, en punkturinn á ekki heima í enskri dagsetningu

3. „nítján hundruð áttatíu og sex“ → nineteen hundred and eighty-six. Á íslensku lesum við ártal sem eina tölu: „nítján hundruð áttatíu og sex“. Á ensku er ártalið venjulega sagt í tveimur hlutum: nineteen eighty-six. Langa útgáfan skilst, en hljómar gamaldags og þung.

⚠️My grandmother was born in Siglufjordur in nineteen hundred and forty-seven, when the town was full of herring workers.
✅My grandmother was born in Siglufjordur in nineteen forty-seven, when the town was full of herring workers.
Málfræðilega rétt, en óeðlilegt í tali; ártal → tveir hlutar

4. „í ágúst“, „á sunnudegi“ → august, sunday. Á íslensku skrifum við vikudaga og mánuði með litlum staf: „föstudagur“, „október“. Á ensku eru þetta nöfn og byrja alltaf á stórum staf.

❌My cousin from Akureyri comes to stay with us every august, and she usually flies home on a sunday evening.
✅My cousin from Akureyri comes to stay with us every August, and she usually flies home on a Sunday evening.
August, Sunday: stór stafur

Ekki rugla saman

Bresk og bandarísk dagsetning – 04/07 er 4. júlí í Bretlandi en 7. apríl í Bandaríkjunum. Þegar þú skrifar fólki í öðrum löndum skaltu skrifa mánuðinn með orðum.

The deadline is the fourth of July.
Skilafresturinn er 4. júlí.
UK
The deadline is July fourth.
Skilafresturinn er 4. júlí.
US

half past seven og half seven – Í breskri ensku þýða bæði 7.30; half seven er óformlegt. Taktu eftir: half seven er ekki „hálf sjö“ (6.30)! Í bandarískri ensku segirðu seven thirty eða half past seven.

The café opens at half past seven.
Kaffihúsið opnar klukkan hálf átta.
„hálf átta“ = 7.30 = half past seven
See you at half seven!
Sjáumst klukkan hálf átta!
óformlegt UK; = 7.30, ekki hálf sjö

What time is it? og What's the date? – Time er klukkan; date er dagatalið.

"What time is it?" "It's four o'clock."
„Hvað er klukkan?“ „Hún er fjögur.“
"What's the date?" "It's the first of April."
„Hvaða dagsetning er í dag?“ „Fyrsti apríl.“

Stafsetning og framburður

  • Óregluleg stafsetning: five → fifth, nine → ninth (án e), twelve → twelfth, eight → eighth (eitt t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
  • Skrifaðu twenty-first til ninety-ninth með bandstriki.
  • th í endann er /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Góðu fréttirnar: þetta er íslenska „þ“! En á íslensku stendur þ nánast aðeins fremst í orði, svo í enda orðs vill það breytast í t eða s. Fifth og sixth eru erfið – segðu þau hægt í byrjun.
  • third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US). /ɜː/ er ekki íslenskt ö: varirnar eru ekki kringdar, heldur slakar.
  • o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): áherslan er á clock, ekki á fyrsta atkvæðinu eins og við erum vön á íslensku.
  • 0 er sagt oh, eins og stafurinn O, í klukkutímum og ártölum: nineteen oh five, ten oh five.
  • Wednesday /ˈwenzdeɪ/: fyrra d heyrist ekki. February er oft borið fram /ˈfebruəri/ eða /ˈfebjuəri/. Á íslensku lesum við flesta stafi eins og þeir eru skrifaðir – hér ekki.
  • Stór stafur: Monday, May, Christmas. Á íslensku skrifum við „mánudagur“ og „maí“ með litlum staf, svo farðu yfir textann.

Gullna reglan

Teldu með frumtölum (five, thirty); röð og dagsetningar eru með raðtölum (the fifth, the thirtieth) – án íslenska punktsins. Vikudagar og mánuðir byrja á stórum staf. Klukkan: past upp að 30 mínútum og to eftir 30 mínútur, eins og „yfir“ og „í“ – eða lestu bara tölurnar: seven forty-five. En „hálf átta“ er half past seven.

Æfingar

A. Form

Skrifaðu raðtölur, ártöl og klukkutíma.

  1. Skrifaðu raðtöluna: 2
  2. Skrifaðu raðtöluna: 12
  3. Skrifaðu raðtöluna: 22
  4. Segðu ártalið: 1984
  5. Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 6:15
  6. Segðu hvað klukkan er (hefðbundið): 9:40
  7. Segðu hvað klukkan er (stafrænt): 4:30

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Í bandarískum stíl þýðir 03/04: …
  2. Í breskum stíl þýðir 03/04: …
  3. "It's a quarter to five." Stafrænt er það…
  4. Veldu spurninguna: "___?" "It's the ninth of July."

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. the nineth of May
  2. It's forty past eight.
  3. My birthday is the 3 of June.
  4. Our holiday starts on the first of August.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

Planning a visit
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu dagsetningar og klukkutíma á ensku.

  1. Skrifaðu afmælisdaginn þinn á tvo vegu (breskan og bandarískan stíl).
  2. Hvenær ferðu á fætur og hvenær ferðu að sofa? Skrifaðu hvorn tíma á tvo vegu.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-04 Tölur á ensku: aldur, verð og símanúmer (numbers)
    Skrifaðu með orðum: 350 (UK)
  2. A1-16 Spurnarorð á ensku: what, where, who, how old og rétt orðaröð
    " is your birthday?" "In March."
  3. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Raðaðu orðunum í rétta röð: is / never / my brother / on time
Svör

A. Form

  1. second
  2. twelfth
  3. twenty-second
  4. nineteen eighty-four
  5. a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
  6. twenty to ten
  7. four thirty

B. Merking

  1. March 4
  2. 3 April
  3. four forty-five
  4. What's the date

C. Finndu villuna

  1. the ninth of May
  2. It's twenty to nine. / It's eight forty.
  3. My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
  4. ✓ Our holiday starts on the first of August.

D. Í samhengi

  1. thirty-first / 31st
  2. is
  3. past
  4. fifteen
  5. second / 2nd

E. Spreyttu þig

  1. the twelfth of October / October twelfth
  2. I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.

F. Blönduð upprifjun

  1. three hundred and fifty
  2. When
  3. My brother is never on time.
Android appLærðu á ferðinni Google Play