SlowingoMálfræði
A1 22 / 32

Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across

Where Is It? Prepositions of Place and Movement

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt á ensku hvar hlutir og fólk eru (in the box, on the table, at work, next to the bank), hvert fólk fer (to the station, into the shop, across the road) og hvernig það ferðast (by bus, on foot). Þú veist líka af hverju við segjum go home en ekki go to home.

Aðalatriðið

Forsetningar um stað svara spurningunni Where is it? („Hvar er það?“). Þær sýna hvar eitthvað er, kyrrt á sínum stað. Forsetningar um hreyfingu svara spurningunni Where does it go? („Hvert fer það?“). Þær sýna leið: línu sem hefur upphaf, stefnu og endi.

Hugsaðu þér lítið leikfangaþorp á borði og leikfangabíl sem keyrir um það. Húsin, trén og litla fólkið standa kyrr: þau sýna stað. In = inni í einhverju (in the church, in a car, in a town). On = á fleti, snertir hann (on the roof, on the wall). At = punktur á kortinu, oft staður þar sem eitthvað er gert (at the station, at work). Í kringum þau eru under, above, behind, in front of, next to, between, opposite og near.

Leikfangabíllinn sýnir hreyfingu. Hann keyrir að stöðinni (to), inn í bílskúrinn (into), út af bílastæðinu (out of), upp og niður brekkuna (up, down), yfir brúna (across), í gegnum göngin (through) og framhjá skólanum (past). Veldu orðið sem teiknar leið bílsins.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskar forsetningar standa líka á undan nafnorðinu, eins og þær ensku („undir rúminu“ = under the bed, „yfir brúna“ = across the bridge). Margar passa vel: „í“ er oft in og „á“ um flöt er on. En íslenska sýnir muninn á stað og hreyfingu með falli („í lauginni“ og „í laugina“), á meðan enskan skiptir um orð: in og into. Og „á“ og „í“ ná yfir miklu meira en on og in: við erum „á stöðinni“ (at), „í vinnunni“ (at), „í strætó“ (on) og „á myndinni“ (in). Loks verður „með strætó“ by bus, ekki with.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
í skúffunni / á veggnumin the drawer / on the wallinni í → in, á fleti → on – hér er þetta eins
á stöðinni / í vinnunniat the station / at workstaður þar sem eitthvað er gert → at; hvorki on né in
í strætó / í bílnumon the bus / in the cará íslensku „í“ um bæði; í strætó, lest og flugvél er maður on
á myndinniin the picturefólk og hlutir sem sjást á mynd → in
heima / fara heimat home / go home„heim“ án forsetningar – hér er þetta eins; „heima“ → at home
fyrir framan bíóið / við hliðina á bankanumin front of the cinema / next to the bankforsetningin fremst – eins; en enskan þarf of og to
yfir brúna / í gegnum skóginn / framhjá kirkjunniacross the bridge / through the forest / past the churcheitt orð fyrir hverja leið – hér er þetta eins
í lauginni / í lauginain the pool / into the poolfallið sýnir muninn á íslensku; enskan notar tvö orð
með strætó / á bílnum hennar systur minnarby bus / in my sister's car„með strætó“ → by, án greinis; ákveðinn bíll → in
gangandion footfast orðasamband

Í stuttu máli: röðin er eins og á íslensku, en „á“ og „í“ velja ekki alltaf rétta orðið. Lærðu at the station, at work, on the bus, in the picture og by bus sem heildir.

Form

Staður: in, on, at

ForsetningMerkingDæmi
ininni í rými eða svæðiin the box, in the kitchen, in London, in a car
oná fleti; í almenningsfarartækion the table, on the wall, on the floor, on the bus
atpunktur; staður þar sem eitthvað er gertat the station, at the door, at work, at school, at home, at a party

Staður: aðrar forsetningar

ForsetningMerking
underundir, oft hulið af hlutnum
abovefyrir ofan (snertir ekki)
belowfyrir neðan (snertir ekki)
next tovið hliðina á, alveg upp við
betweená milli, einn hlutur hvorum megin
behindfyrir aftan, á bak við
in front offyrir framan
opposite (UK) / across from (US)á móti, hinum megin og snýr að
nearnálægt

Hreyfing

ForsetningLeiðinDæmi
toað stað (endi leiðarinnar)go to the bank
fromupphaf leiðarinnarcome from work
intoutan frá og innwalk into the room
out ofinnan frá og útget out of the car
up / downupp / niðurwalk up the hill, run down the stairs
acrossfrá einni hlið yfir á hina (flötur eða lína)swim across the river
throughinn í öðrum enda og út í hinum (rými)drive through the tunnel
pastframhjá, án þess að stoppawalk past the church

Án to: go home, come home, get home, go there, come here. Íslensku orðin „heim“, „þangað“ og „hingað“ sýna sjálf stefnuna og þurfa enga forsetningu. Sama gildir um ensku home, there og here.

Farartæki

Hvernig ferðastu?MynsturDæmi
by + farartæki (án greinis)by car, by bus, by train, by bike, by planeI go to work by bus.
gangandion footShe goes to school on foot.
ákveðið farartækiin + a car / taxi; on + a bus / train / plane / bikeI'm in my dad's car. We're on the 8:15 train.

Sumar íslenskar forsetningar eru tvö eða þrjú orð („fyrir framan“, „við hliðina á“), og það eru þær ensku líka: in front of (þrjú orð), next to (tvö orð). Gættu þess að ekkert orð detti út.

Notkun

1In, on og at um stað

In um það sem er inni í einhverju, on um flöt og at um punkt eða stað þar sem eitthvað er gert. Í strætó, lest og flugvél er maður on (þar geturðu staðið upp og gengið um), en í bíl og leigubíl in. Á íslensku er „í“ notað um öll þessi farartæki.

Your keys are in the drawer.
Lyklarnir þínir eru í skúffunni.
„í“ → in
There's a photo of my grandparents on the wall.
Á veggnum er mynd af afa mínum og ömmu.
á fleti → on
I'm at the station. Where are you?
Ég er á stöðinni. Hvar ert þú?
„á stöðinni“ → at, ekki on
She's at work until six.
Hún er í vinnunni til sex.
„í vinnunni“ → at work, án the
We're on the train now.
Við erum í lestinni núna.
„í lestinni“ → on the train
The kids are in the car.
Krakkarnir eru í bílnum.
bíll og leigubíll → in

2Under, above, below, behind, in front of

Þessi orð sýna stað miðað við annan hlut: ofar, neðar, fyrir aftan eða fyrir framan. Röðin er sú sama og á íslensku: forsetningin fyrst, svo hluturinn.

The cat is under the bed.
Kötturinn er undir rúminu.
There's a clock above the door.
Fyrir ofan dyrnar er klukka.
á íslensku byrjar setningin á staðnum; á ensku there's
The kitchen is below my bedroom.
Eldhúsið er fyrir neðan svefnherbergið mitt.
below: neðar, en snertir ekki
The car park is behind the supermarket.
Bílastæðið er fyrir aftan stórmarkaðinn.
car park (UK); parking lot (US)
Let's meet in front of the cinema.
Hittumst fyrir framan bíóið.
„fyrir framan“ → in front of, þrjú orð

3Next to, between, opposite, near

Þessi orð sýna að eitthvað er við hliðina á eða nálægt öðrum hlut.

Can I sit next to you?
Má ég setjast við hliðina á þér?
next to: tvö orð
The pharmacy is between the bank and the post office.
Apótekið er á milli bankans og pósthússins.
between … and
The bakery is opposite my flat.
Bakaríið er á móti íbúðinni minni.
UK
The bakery is across from my apartment.
Bakaríið er á móti íbúðinni minni.
US
Is there a cash machine near here?
Er hraðbanki hérna nálægt?
cash machine (UK); ATM (US)

4Hreyfing

Notaðu þessar forsetningar með sögnum sem lýsa hreyfingu (go, come, walk, run, drive, get, put) til að sýna leiðina. Á íslensku sýnir fallið oft stefnuna („inn í ísskápinn“, „upp úr vatninu“), á ensku gerir forsetningin það.

I go to the gym after work.
Ég fer í ræktina eftir vinnu.
„fara í“ → go to
Put the milk back into the fridge, please.
Settu mjólkina aftur inn í ísskápinn, takk.
„inn í“ → into
Get out of the water — it's cold!
Komdu upp úr vatninu, það er kalt!
„upp úr“ → out of
Walk across the bridge and turn right.
Gakktu yfir brúna og beygðu til hægri.
„yfir“ → across
The train goes through a long tunnel.
Lestin fer í gegnum löng göng.
„í gegnum“ → through
Go past the church and take the first left.
Farðu framhjá kirkjunni og taktu fyrstu götu til vinstri.
„framhjá“ → past
My grandma walks up the stairs very slowly.
Amma mín gengur mjög hægt upp stigann.
„upp“ → up

5Go to og go home

Um áfangastað notarðu to: go to work, go to school, go to the shop. En orðin home, here og there sýna stefnuna sjálf og þurfa ekkert to, alveg eins og íslensku orðin „heim“, „hingað“ og „þangað“.

I go home at five.
Ég fer heim klukkan fimm.
„heim“ → home, án to
What time do you get home?
Hvenær kemurðu heim?
get home = koma heim
Let's go there tomorrow.
Förum þangað á morgun.
„þangað“ → there, án to
Come here, please.
Komdu hingað, takk.

6Farartæki: by car, on foot

Þegar þú segir hvernig þú ferðast notarðu by og farartækið án greinis: by car, by bus, by train, by bike, by plane. Gangandi er öðruvísi: on foot. Ef þú talar um eitt ákveðið farartæki (a, the, my…) gildir notkun 1: in um bíl og leigubíl, on um strætó, lest, flugvél og hjól. Á íslensku segjum við „með strætó“, en líka „á bílnum hennar systur minnar“; á ensku skiptir máli hvort þú talar um ferðamáta eða ákveðið farartæki.

I go to work by bus.
Ég fer í vinnuna með strætó.
„með strætó“ → by bus, ekki with
She comes to school by train.
Hún kemur í skólann með lest.
We usually go to the coast by car.
Við förum yfirleitt á bíl niður að sjó.
by car, án greinis
I go to work on foot. It's only ten minutes.
Ég geng í vinnuna. Það tekur bara tíu mínútur.
„ganga“ → go on foot
I go to work in my sister's car.
Ég fer í vinnuna á bílnum hennar systur minnar.
ákveðinn bíll: in, ekki by

Algengar villur

❌I go to home at six.
✅I go home at six.
Á undan home kemur ekkert to.
❌The book is in the table.
✅The book is on the table.
Flötur → on.
❌I'm in the work.
✅I'm at work.
At work, at school, at home: at og enginn greinir.
❌The bank is next the café.
✅The bank is next to the café.
next to þarf orðið to.
❌The shop is between the bank with the hotel.
✅The shop is between the bank and the hotel.
between … and.
❌Let's go to there.
✅Let's go there.
Á undan there kemur ekkert to.
❌The cinema is in front the park.
✅The cinema is in front of the park.
in front of: þrjú orð.
❌I go to work by the bus.
✅I go to work by bus.
by + farartæki: enginn greinir.
⚠️I go to school by foot.
✅I go to school on foot.
by foot heyrist, en venjulega myndin er on foot.
⚠️She's in the bus.
✅She's on the bus.
Í strætó, lest eða flugvél er venjulega sagt on; in the bus leggur bara áherslu á að vera inni í honum.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „á flugvellinum“, „á fundi“ → on. Á íslensku notum við „á“ með mörgum stöðum og atburðum þar sem eitthvað er gert: „á flugvellinum“, „á spítalanum“, „á fundi“, „á æfingu“. Enska on er hins vegar um flöt sem eitthvað liggur eða stendur á. Um staði og atburði notar enskan at (at the airport, at a meeting, at practice), stundum in (in a meeting).

❌Our flight to Boston is late again, so we are sitting on the airport in Keflavik with three tired children and far too much luggage.
✅Our flight to Boston is late again, so we are sitting at the airport in Keflavik with three tired children and far too much luggage.
„á flugvellinum“ → at the airport
❌Every Tuesday morning the whole sales team is on a meeting in the glass room on the third floor, so nobody answers the phone before ten.
✅Every Tuesday morning the whole sales team is at a meeting in the glass room on the third floor, so nobody answers the phone before ten. eða Every Tuesday morning the whole sales team is in a meeting in the glass room on the third floor, so nobody answers the phone before ten.
„á fundi“ → at a meeting | in a meeting

2. „í flugvélinni“, „í rútunni“ → in the plane, in the bus. Á íslensku erum við „í“ öllum farartækjum: „í bílnum“, „í rútunni“, „í flugvélinni“, „í ferjunni“. Á ensku er þetta bara rétt um bíl og leigubíl. Í strætó, rútu, lest, flugvél og ferju er maður on: on the bus, on the plane, on the ferry.

⚠️All the passengers in the small plane from Akureyri clapped when the pilot landed safely in the strong wind.
✅All the passengers on the small plane from Akureyri clapped when the pilot landed safely in the strong wind.
Málfræðilega rétt, en farþegar í flugvél eru on the plane
⚠️The tourists in the bus to Gullfoss took photos of every horse they saw through the window.
✅The tourists on the bus to Gullfoss took photos of every horse they saw through the window.
Málfræðilega rétt, en í rútu eða strætó er venjulega sagt on the bus

3. „með ferjunni“, „með flugi“ → with the ferry. Á íslensku segjum við „með strætó“, „með ferjunni“ og „með flugi“. Enska with þýðir hins vegar „í félagi við“ (with my sister). Þegar þú segir hvernig þú ferðast notarðu by og farartækið án greinis: by ferry, by plane, by bus.

❌Every summer we go to the Westman Islands with the ferry and stay two nights at a small guesthouse near the harbour.
✅Every summer we go to the Westman Islands by ferry and stay two nights at a small guesthouse near the harbour.
ferðamáti → by, enginn greinir
❌Do you know if it is cheaper to go from Reykjavik to Egilsstadir with the plane or with the bus in winter?
✅Do you know if it is cheaper to go from Reykjavik to Egilsstadir by plane or by bus in winter?
„með flugi“, „með rútu“ → by plane, by bus

4. „á myndinni“ → on the picture. Á íslensku er fólk og landslag „á myndinni“ eða „á ljósmyndinni“. Það freistar til að segja on. Á ensku er það sem sést á mynd in the picture eða in the photo. On the photo þýðir að eitthvað sé ofan á myndinni sjálfri, til dæmis kaffiblettur.

⚠️My grandparents keep their wedding photo on the shelf in the living room, and on the picture you can see the old church in Vik behind them.
✅My grandparents keep their wedding photo on the shelf in the living room, and in the picture you can see the old church in Vik behind them.
Málfræðilega rétt, en það sem sést á mynd er in the picture

Ekki rugla saman

in front of og opposite – in front of = fyrir framan, sömu megin; opposite = á móti, hinum megin og snýr að (oft hinum megin við götuna eða borðið). Íslensku orðin „fyrir framan“ og „á móti“ skipta merkingunni eins.

There's a bus stop in front of my house.
Fyrir framan húsið mitt er strætóstoppistöð.
sömu megin við götuna
The school is opposite my house.
Skólinn er á móti húsinu mínu.
hinum megin við götuna

in og into – in = staður; into = hreyfing utan frá og inn. Á íslensku sýnir fallið muninn: „í lauginni“ (staður) og „í laugina“ eða „út í laugina“ (hreyfing).

The children are in the pool.
Börnin eru í lauginni.
staður
The children jump into the pool.
Börnin stökkva út í laugina.
hreyfing

at og in um byggingar – at the station = staður þar sem eitthvað er gert (að taka lestina, að hitta einhvern); in the station = inni í byggingunni. Íslenska „á stöðinni“ getur þýtt hvort tveggja.

I'm at the station.
Ég er á stöðinni.
staðurinn, kannski líka úti
It's cold outside. Let's wait in the station.
Það er kalt úti. Bíðum inni á stöðinni.
inni í byggingunni

by car og in my car – by + farartæki (án greinis) segir hvernig þú ferðast. Ef a, the, my… fylgir notarðu in (bíll, leigubíll) eða on (strætó, lest, hjól).

My parents travel by car.
Foreldrar mínir ferðast á bíl.
ferðamáti
My parents are in the car.
Foreldrar mínir eru í bílnum.
ákveðinn bíll

across og through – across yfir flöt eða línu (götu, á, tún); through í gegnum rými sem hefur hliðar (göng, skóg, dyr). Íslensku orðin „yfir“ og „í gegnum“ skiptast eins.

They swim across the lake.
Þau synda yfir vatnið.
We drive through the forest.
Við keyrum í gegnum skóginn.

Stafsetning og framburður

  • Forsetningar eru venjulega stuttar og án áherslu; áherslan er á nafnorðinu á eftir: in the kitchen, at the station.
  • to er venjulega veikt: /tə/ á undan samhljóði – to the bank /tə ðə ˈbæŋk/. Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til í íslensku: segðu það stutt og slakt, ekki skýrt u.
  • at er veikt /ət/ og from veikt /frəm/: I'm at work /aɪm ət ˈwɜːk/ (UK), from London /frəm ˈlʌndən/. Sérhljóðið /ɜː/ í work er nýtt: varirnar eru slakar, ekki kringdar eins og í ö.
  • out of rennur oft saman í eitt orð í tali: /ˈaʊtəv/.
  • Í mörgum forsetningum er áherslan á seinna atkvæðinu: above, behind, below, between, across. Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði, og sá vani dregur hana á rangan stað.
  • through /θruː/ byrjar á hljóðinu /θ/, sem þú þekkir úr íslensku „þ“ – þar hefurðu forskot. Enska r-ið á eftir er ekki sveiflað: tungubroddurinn lyftist en snertir ekki góminn. the byrjar á /ð/, sama hljóði og íslenskt „ð“; á íslensku stendur ð aldrei fremst í orði, svo gættu þess að segja ekki d.
  • walk /wɔːk/: l-ið heyrist ekki og w er ekki v – settu stút á varirnar eins og fyrir u.
  • Stafsetning: into er eitt orð; in front of eru þrjú orð; opposite er skrifað með tveimur p.

Gullna reglan

Staður: in (inni í), on (á fleti), at (punktur eða staður þar sem eitthvað er gert). Hreyfing: veldu orðið sem teiknar leiðina – to, into, out of, up, down, across, through, past. Farartæki: by car, by bus, by train, en on foot. Íslensku „á“ og „í“ velja ekki alltaf rétta orðið: at the station, at work, on the bus, in the picture. Og go home, ekki go to home.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri forsetningu.

  1. The milk is the fridge.
  2. There's a picture the wall.
  3. She's work right now.
  4. The café is the bank and the bookshop.
  5. The dog runs the kitchen. (from outside to inside)
  6. Veldu rétta svarið: I go … after school.
  7. My office is very near. I go to work foot.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: Walk … the stairs to my flat.
  2. Veldu rétta svarið: Get … the car, please.
  3. Veldu rétta svarið: Drive … the tunnel.
  4. Veldu rétta svarið: The pharmacy is on the other side of the street, … the hotel.
  5. Veldu rétta svarið: We go to the beach ….

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I go to home by bus.
  2. The keys are in the floor.
  3. Sit next me.
  4. My phone is in my bag.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í leiðarlýsingunni. Notaðu hvert orð einu sinni: between, into, on, past, through, to.

Directions to my flat
Take the bus 17 the park. Walk 18 the park — there's a small path between the trees. Go 19 a big supermarket and turn left. My building is 20 the bakery and a small café. Come 21 the building and take the stairs. My flat is 22 the top floor!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um herbergið þitt og leiðina þína.

  1. Skrifaðu hvar þrír hlutir eru í herberginu þínu.
  2. Skrifaðu hvernig þú ferð í vinnuna eða skólann og vísaðu stuttlega veginn frá heimili þínu að búð eða kaffihúsi í nágrenninu (2–3 setningar).
Svör

A. Form

  1. in
  2. on
  3. at
  4. between
  5. into
  6. home
  7. on

B. Merking

  1. up
  2. out of
  3. through
  4. opposite
  5. by car

C. Finndu villuna

  1. I go home by bus.
  2. The keys are on the floor.
  3. Sit next to me.
  4. ✓ My phone is in my bag.

D. Í samhengi

  1. to
  2. through / across
  3. past / to
  4. between
  5. into / in
  6. on

E. Spreyttu þig

  1. My bed is next to the window. There's a lamp on my desk. My shoes are under the bed.
  2. I go to work by bus. Go out of my building and turn right. Walk past the school. The café is opposite the park.

F. Blönduð upprifjun

  1. Is there
  2. on
  3. can / could / may
Android appLærðu á ferðinni Google Play