SlowingoГрамматика
A2 38 / 38 Қайталау сабағы

Қайталау: A2 деңгейінің қорытынды тексеруі қазақша (A2-29 – A2-34)

Review: A2 Final Check

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Не үйрендік
  3. Негізгі салыстыру
  4. Жиі кездесетін қателер
  5. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  6. Алтын ережелер
  7. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз қай адамды, қай затты немесе қай жерді айтып тұрғаныңызды нақты көрсете аласыз, сезімдер мен олардың себептерін сипаттай аласыз, жиі сөздерден кейін дұрыс предлогты қоя аласыз, қысқаша келісіп немесе келіспей аласыз, бастауыш, толықтауыш және болымсыз сұрақтар қоя аласыз және жиі phrasal verbs тіркестерін қолдана аласыз. Сондай-ақ аралас жаттығулар арқылы бүкіл A2 деңгейін қаншалықты меңгергеніңізді тексересіз.

Не үйрендік

СабақНегізгі ережеНегізгі мысал
A2-29адамдарға who / that, заттарға which / that, жерлерге where (бағыныңқы сөйлем толық болса); артық he, it, there жоқ. Қазақша анықтауыш зат есімнің алдында («кітап алуға болатын орын»), ағылшынша кейінA library is a place where you can borrow books.
A2-30-ed = сезінетін адам («шаршадым»); -ing = сезімді тудыратын нәрсе немесе адам («шаршатады»)The flight was tiring, so we were tired when we arrived.
A2-31тұрақты предлогтар: good at, afraid of, interested in, listen to, wait for, depend on; discuss, enter, marry, phone, reach сөздерінен кейін предлог жоқ. Септік жалғауын аудармаңызI listen to podcasts on the way to work.
A2-32So + көмекші етістік + бастауыш, Neither / Nor + көмекші етістік + бастауыш; Me too / Me neither («Мен де»); келіспеу: I do / I don't; too / either; жауап-сұрақтар; I think so / I hope not"I don't eat meat." "Neither do I."
A2-33бастауыш туралы сұрақта do жоқ (Who called you?, «Кім қоңырау шалды?»); толықтауыш туралы сұрақта көмекші етістік бар (Who did you call?, «Кімге қоңырау шалдың?»); предлог соңында; болымсыз сұрақтарWho did you go to the cinema with?
A2-34phrasal verbs — өз мағынасы бар бір сөз; есімдік ортаға түседі (put it on), бірақ look for itYour coat is on the chair. Put it on. It's cold outside.

Негізгі салыстыру

who, which, that және where — Жалғаулық сөз зат есімге және бағыныңқы сөйлемге байланысты. Адамдар → who / that. Заттар → which / that. Жерлер → where, бірақ бағыныңқы сөйлем жерсіз-ақ толық болса ғана. Қазақшада «біз динозаврларды көрген мұражай» мен «былтыр ашылған мұражай» бірдей құрылады, ағылшыншада етістікке қараңыз. A2-29

The girl who sits next to me in class is from Canada.
Сабақта қасымда отыратын қыз Канададан келген.
адам → who
I found a website that has free recipes.
Тегін рецепттер жарияланатын бір сайт таптым.
зат → that
That's the museum where we saw the dinosaurs.
Біз динозаврларды көрген мұражай осы.
динозаврларды сол жерде көрдік → where
That's the museum that opened last year.
Былтыр ашылған мұражай осы.
мұражай ашылды: бастауыш → that
  • Тексеру: Адам ба? → who / that. Зат па? → which / that. Жер ме: бағыныңқы сөйлемнің соңына «there» қоюға бола ма? → where. Жердің өзі бағыныңқыдағы бастауыш немесе толықтауыш па? → that / which.

-ed және -ing сын есімдері — Жіберуші сезімді тудырады (-ing); алушы сезімді сезінеді (-ed). Қазақшада да екі түрлі: «алаңдатарлық» және «уайымдады». A2-30

The news was worrying. Everyone was worried.
Жаңалық алаңдатарлық еді. Бәрі уайымдады.
себеп → -ing, адам → -ed
I'm bored.
Ішім пысып тұр.
мен сезінемін
I'm boring.
Мен іш пыстыратын адаммын.
басқалар мені қызықсыз деп санайды
  • Тексеру: Сезімді тудыра ма? → -ing. Бұл адам сезінеді ме? → -ed.

Предлог және предлогсыз — Көптеген сөздер тұрақты серігімен келеді; кейбір етістіктер толықтауыштың алдында предлогсыз келеді. Қазақша «радио тыңдау» предлогсыз, ал ағылшыншада listen to. A2-31

I'm listening to the radio.
Радио тыңдап отырмын.
listen to
Did you hear that noise?
Анау дыбысты естідің бе?
hear предлогсыз
We discussed the plan.
Жоспарды талқыладық.
discuss предлогсыз
We talked about the plan.
Жоспар туралы сөйлестік.
talk about
  • Тексеру: Блокты жаттаңыз: listen to, wait for, talk about. Бірақ discuss / enter / marry / phone / reach + толықтауыш тікелей.

Келісу және келіспеу; too және either — Келісу: So / Neither + көмекші етістік + бастауыш. Келіспеу: кәдімгі сөз тәртібі, қарама-қарсы түр. Сөйлем соңында: болымды + too, болымсыз + either. Қазақшадағы «Мен де» екеуіне де жарайды, ағылшыншада таңдау керек. A2-32

I don't smoke.
Мен темекі шекпеймін.
Neither do I.
Мен де шекпеймін.
жоғарыдағы сөйлеммен келісу
I do.
Ал мен шегемін.
сол сөйлеммен келіспеу
"I really enjoyed the concert." "So did I."
«Концерт маған қатты ұнады.» «Маған да.»
enjoyed → did
"I don't have a car." "I don't either."
«Менің көлігім жоқ.» «Менің де жоқ.»
болымсыз → either
  • Тексеру: Сізге де қатысты ма? Болымды → So; болымсыз → Neither. Сізге қатысты емес пе? → I do / I don't / I can…. Көмекші етістікті бірінші сөйлемнің шағына қарай таңдаңыз.

Бастауыш туралы сұрақ және толықтауыш туралы сұрақ — Сұрау сөзі істеуші болса, do / does / did жоқ. Қабылдаушы болса, бастауыштың алдына көмекші етістік қойыңыз. Қазақшада айырмашылықты септік көрсетеді: «кім» және «кімге / кімді». A2-33

Who called you?
Саған кім қоңырау шалды?
бастауыш → did жоқ
Who did you call?
Сен кімге қоңырау шалдың?
толықтауыш → did
What happened at work today?
Бүгін жұмыста не болды?
бастауыш
What did you do at work today?
Бүгін жұмыста не істедің?
толықтауыш
  • Тексеру: who / what орнына бір есім қойыңыз. Ол етістіктің алдына түссе → бастауыш туралы сұрақ, did жоқ. Етістіктен кейін түссе → толықтауыш туралы сұрақ, көмекші етістік қосыңыз.

Жауап-сұрақтар және болымсыз сұрақтар — Жауап-сұрақ қызығушылық білдіру үшін хабарды сол түрінде (болымды / болымсыз) жаңғыртады. Болымсыз сұрақ таңданысты білдіреді немесе келісуді сұрайды; оған фактіге қарап жауап беріңіз, қазақша «Иә» десек те. A2-32 A2-33

I'm moving to Rome.
Римге көшіп жатырмын.
«-ып жатырмын» → I'm moving
Are you? That's amazing!
Солай ма? Керемет екен!
жоғарыдағы сөйлемге жауап-сұрақ
"I've never seen snow." "Haven't you? Really?"
«Мен ешқашан қар көрген емеспін.» «Көрмегенсің бе? Шын ба?»
болымсыз хабар → болымсыз сұрақ
"Aren't you hungry?" "Yes, I am! Let's eat."
«Қарның ашқан жоқ па?» «Ашты ғой! Жүр, тамақтанайық.»
факт болымды → Yes
  • Тексеру: Жаңалыққа жауап бересіз бе? → жауап-сұрақ, сол түрде. Don't you…? / Isn't it…? сұрағына жауап бересіз бе? → факт болымды болса Yes, болымсыз болса No.

put it on және look for it — put on, turn off, pick up, try on, fill in сияқты phrasal verbs тіркестерінде есімдік ортаға түседі. Look for және look at тіркестерінде толықтауыш әрқашан шағын сөзден кейін келеді. A2-34

These shoes are lovely. Can I try them on?
Бұл туфлилер әдемі екен. Киіп көрсем бола ма?
есімдік ортада
I'm looking for my phone. Have you seen it?
Телефонымды іздеп жүрмін. Көрмедің бе?
«-ды іздеу» → look for
She put on her red dress.
Ол қызыл көйлегін киді.
әрекет → put on
She's wearing a red dress.
Ол қызыл көйлек киіп жүр.
күй → wear; қазақшада екеуі де «кию»
  • Тексеру: put on / turn off / pick up тіркестерінің толықтауышы есімдік пе? → ортада. Look for / look at → for / at сөзінен кейін.

Жиі кездесетін қателер

❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who сөзі he сөзінің орнын басып тұр. A2-29
❌This is the cake that I made it.
✅This is the cake that I made.
that сөзі it сөзінің орнын басып тұр. A2-29
❌The city where I visited was beautiful.
✅The city that I visited was beautiful.
visit етістігіне толықтауыш керек: that / which қолданыңыз. A2-29
❌The film was very bored.
✅The film was very boring.
Сезімді фильм тудырады: -ing. A2-30
❌I'm interesting in music.
✅I'm interested in music.
Сіздің сезіміңіз: -ed (+ in). A2-30
⚠️I'm boring. Let's go out.
✅I'm bored. Let's go out.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ I'm boring «басқалар мені қызықсыз деп санайды» дегенді білдіреді. A2-30
❌Listen me!
✅Listen to me!
listen + to + толықтауыш. A2-31
❌We discussed about the problem.
✅We discussed the problem.
discuss + толықтауыш, предлог жоқ. A2-31
❌It depends of the weather.
✅It depends on the weather.
depend on. A2-31
❌"I don't like it." "Neither don't I."
✅"Neither do I."
Neither сөзінің өзі болымсыз: болымды көмекші етістік қолданыңыз. A2-32
❌"I'm hungry." "So do I."
✅"So am I."
Етістік түрін сақтаңыз: be → am. A2-32
❌I don't like coffee too.
✅I don't like coffee either.
Болымсыз + either. A2-32
❌Who did call you?
✅Who called you?
Бастауыш туралы сұрақ: did жоқ. A2-33
❌Who you saw yesterday?
✅Who did you see yesterday?
Толықтауыш туралы сұрақ: did + бастауыш + етістіктің негізгі түрі. A2-33
❌"Don't you like coffee?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
Фактіге қарап жауап беріңіз: факт болымсыз → No. A2-33
❌Put on it.
✅Put it on.
Есімдік → ортада. A2-34
❌I'm looking my keys.
✅I'm looking for my keys.
look for + толықтауыш. A2-34

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. Жалғаулық сөзді түсіріп тастау. Қазақша «домбыраны жақсы тартатын қыз» дейміз, есімше мен зат есімнің арасында ешқандай сөз жоқ. Ағылшыншада бағыныңқы сөйлемнің бастауышы ретінде who / that міндетті. A2-29

❌I know a girl plays the dombra very well.
✅I know a girl who plays the dombra very well. немесе I know a girl that plays the dombra very well.

2. Сезімді етістікпен айту. «Ішім пысты», «шаршадым» етістік болғандықтан, ағылшыншада be түсіп қалады. Ағылшыншада сезім — сын есім: be + -ed. A2-30

❌Assel bored during the long meeting.
✅Assel was bored during the long meeting. немесе Assel got bored during the long meeting.

3. -дан → from. «Найзағайдан қорқады» дегенде шығыс септігі тұр, бірақ ағылшыншада scared / afraid сөзінің серігі of. A2-31

❌My little sister is scared from thunder.
✅My little sister is scared of thunder.

4. «Мен де» → Me too, болымсыздан кейін де. «Әлі қарным ашқан жоқ.» «Мен де.» Қазақша «Мен де» бәріне жарайды, ал ағылшыншада болымсыз сөйлемнен кейін Me neither немесе Neither + көмекші етістік + бастауыш керек. A2-32

❌"I'm not hungry yet." "Me too."
✅"Me neither." немесе "Neither am I."

5. «Иә, …-ған жоқпын» → Yes, I haven't. Қазақша болымсыз сұраққа келіскенде «Иә» дейміз: «Үй тапсырмаңды бітірген жоқсың ба?» «Иә, бітірген жоқпын». Ағылшыншада жауап фактіге қарайды: факт болымсыз → No. A2-33

❌"Haven't you finished your homework?" "Yes, I haven't."
✅"No, I haven't."

Алтын ережелер

  • A2-29 Адамдар → who / that. Заттар → which / that. Жерлер → where, бағыныңқы сөйлем жерсіз-ақ толық болса. Жалғаулық сөз адамның, заттың немесе жердің орнын басады: he, she, it немесе there сөздерін қайта қоспаңыз.
  • A2-30 -ed = сезінетін адам (алушы). -ing = сезімді тудыратын нәрсе немесе адам (жіберуші). I'm bored because the film is boring.
  • A2-31 Сөзді предлогымен бірге, бір блок ретінде жаттаңыз: good at, afraid of, listen to, wait for. discuss, enter, marry, call, phone, reach етістіктерінің толықтауышының алдына предлог қоспаңыз.
  • A2-32 Көмекші етістікті (немесе be) жаңғырықпен қайтарып, жаңа бастауышқа бейімдеңіз, сосын сөз тәртібін ауыстырыңыз: So / Neither + етістік + бастауыш. Бірінші сөйлемде көмекші етістік жоқ па? do / does / did қолданыңыз.
  • A2-33 Сұрау сөзі = бастауыш → кәдімгі сөз тәртібі, do / does / did жоқ. Сұрау сөзі = толықтауыш → көмекші етістік + бастауыш. Болымсыз сұраққа факт болымды болса Yes, болымсыз болса No деңіз.
  • A2-34 Әр phrasal verb тіркесін өз мағынасы бар бір сөз ретінде жаттаңыз. Есімдік ортаға түседі: put it on, turn them off, бірақ look for it.

Жаттығулар

A. Құрылым

Бір сөз жазыңыз немесе сөйлемді нұсқау бойынша өзгертіңіз.

  1. A2-29 Who, Which, That, Where қазақша: анықтауыш бағыныңқы сөйлемдер (relative clauses)
    A vet is a doctor looks after animals.
  2. A2-29 Who, Which, That, Where қазақша: анықтауыш бағыныңқы сөйлемдер (relative clauses)
    Біріктіріңіз: That's the café. We met there.
  3. A2-30 Bored пе, boring пе? -ed және -ing сын есімдері қазақша
    excite сөзінің дұрыс түрімен толықтырыңыз: It was an match.
  4. A2-31 Good at, afraid of, listen to қазақша: сөз + предлог тіркестері
    Are you afraid the dark?
  5. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    "I can't swim." "Neither I."
  6. A2-33 Who called you? Who did you call? Бастауыш пен толықтауыш сұрақтары қазақша
    Бастауыш туралы сұраңыз: Leo broke the window.
  7. A2-33 Who called you? Who did you call? Бастауыш пен толықтауыш сұрақтары қазақша
    Толықтауыш туралы сұраңыз: Leo broke the window.
  8. A2-34 Phrasal verbs қазақша: get up, put on, turn off, look for және басқа жиі тіркестер
    Зат есімнің орнына есімдік қойыңыз: Take off your shoes.

B. Мағына

Мағынасына қарай жауап беріңіз.

  1. A2-29 Who, Which, That, Where қазақша: анықтауыш бағыныңқы сөйлемдер (relative clauses)
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: Rome is the city … I want to visit next.
  2. A2-30 Bored пе, boring пе? -ed және -ing сын есімдері қазақша
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: I was really … when I saw the price.
  3. A2-31 Good at, afraid of, listen to қазақша: сөз + предлог тіркестері
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'm … the radio.
  4. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    So арқылы келісіңіз: "I've already seen this film."
  5. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    Келіспеңіз: "I didn't like the ending."
  6. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    Қысқа жауап-сұрақпен қызығушылық білдіріңіз: "My sister works at night."
  7. A2-33 Who called you? Who did you call? Бастауыш пен толықтауыш сұрақтары қазақша
    "Isn't Tom coming?" Том келмейді. Жауапты таңдаңыз: …
  8. A2-34 Phrasal verbs қазақша: get up, put on, turn off, look for және басқа жиі тіркестер
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … at five because of the noise, but I stayed in bed.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. A2-29 Who, Which, That, Where қазақша: анықтауыш бағыныңқы сөйлемдер (relative clauses)
    A teacher is someone what teaches.
  2. A2-30 Bored пе, boring пе? -ed және -ing сын есімдері қазақша
    After the long walk, we were very tiring.
  3. A2-31 Good at, afraid of, listen to қазақша: сөз + предлог тіркестері
    He married with a doctor.
  4. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    "I went to the party." "So do I."
  5. A2-33 Who called you? Who did you call? Бастауыш пен толықтауыш сұрақтары қазақша
    What did happen last night?
  6. A2-34 Phrasal verbs қазақша: get up, put on, turn off, look for және басқа жиі тіркестер
    Can I try on them?

D. Мәтін ішінде

Диалогты толықтырыңыз. Әр орынға бір сөз жазыңыз; жақшада етістік берілсе, одан жасалған сын есімнің дұрыс түрін жазыңыз.

The new flatmate
Ana: So, how's your new flatmate? Is he the guy 23 works at the bookshop?
Ben: Yes. He's nice, but his stories are so 24 (bore)! He talks about trains all evening.
Ana: Ha! 25 told you about the room?
Ben: My sister. She's good 26 finding cheap flats.
Ana: And what about the kitchen? Is it the one 27 you had that party?
Ben: No, that was my old flat. This one is smaller. I don't really like cooking anyway.
Ana: 28 do I! I usually get a pizza.
Ben: Me too. Oh, and he always leaves the lights on. I have to turn 29 off every night.
Ana: 30 you talked to him about it?
Ben: Not yet. I'm a bit 31 (worry) about his reaction. I'm looking 32 the right moment.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. A2-29 Who, Which, That, Where қазақша: анықтауыш бағыныңқы сөйлемдер (relative clauses)
    Екі сөзді өзін атамай түсіндіріңіз: someone who, something that немесе a place where қолданыңыз.
  2. A2-30 Bored пе, boring пе? -ed және -ing сын есімдері қазақша
    Өзіңізге қызықты бір нәрсе туралы жазып, оған қатысты сезіміңізді айтыңыз. Сын есімнен кейін предлог қолданыңыз.
  3. A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады?
    Шынайы жауап беріңіз: келісіңіз немесе келіспеңіз: "I don't like getting up early."

F. Аралас қайталау

Бүкіл A2 деңгейін қайталаңыз.

  1. A2-02 Past Simple ме, Past Continuous па? When және while қазақша
    I (cook) dinner when the lights went out.
  2. A2-05 Ағылшынша келешек: will, going to, Present Continuous әлде Present Simple?
    "Are you free on Friday?" "No, I (meet) my brother."
  3. A2-07 Superlatives қазақша: the biggest, the most beautiful, яғни «ең» деп айту
    It's one of the (good) restaurants in town.
  4. A2-10 Much пен many қазақша: a lot of, a few, a little қалай қолданылады?
    How people work in your office?
  5. A2-19 Present Perfect пе, Past Simple ме? Айырмашылығы оңай тілмен
    I (lose) my phone last week.
  6. A2-20 Must пен Have To қазақша: mustn't пен don't have to айырмашылығы
    It's free. You pay.
  7. A2-25 Етістік + -ing пе, етістік + to ма? Want, enjoy, decide қазақша
    I enjoy (walk) in the rain.
  8. A2-27 Zero және First Conditional қазақша: «-са» сөйлемдері, unless, when, until
    If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
  9. A2-16 Present Perfect қазақша: Have you ever…? Өмірдегі тәжірибе туралы
    Have you ever (be) to Japan?
  10. A2-13 Mine, yours, whose қазақша: «менікі», «сенікі», «кімдікі?»
    "Is this your bag?" "No, it isn't (I). I think it's Tom's."
Жауаптар

A. Құрылым

  1. who / that
  2. That's the café where we met. / That's the café that we met in. / That's the café which we met in.
  3. exciting
  4. of
  5. can
  6. Who broke the window?
  7. What did Leo break? / What did he break?
  8. Take them off.

B. Мағына

  1. that
  2. surprised
  3. listening to
  4. So have I.
  5. I did.
  6. Does she?
  7. No, he isn't.
  8. woke up

C. Қатені табыңыз

  1. A teacher is someone who teaches. / A teacher is someone that teaches.
  2. After the long walk, we were very tired.
  3. He married a doctor. / He got married to a doctor.
  4. So did I. / Me too.
  5. What happened last night?
  6. Can I try them on?

D. Мәтін ішінде

  1. who / that
  2. boring
  3. Who
  4. at
  5. where
  6. Neither / Nor
  7. them
  8. Haven't / Have
  9. worried
  10. for

E. Сіздің кезегіңіз

  1. It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
  2. Old maps are really interesting. I'm interested in history, and I'm excited about my trip to Rome.
  3. Neither do I. / Oh, I do. I love the mornings.

F. Аралас қайталау

  1. was cooking
  2. 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
  3. best
  4. many
  5. lost
  6. don't have to / don't need to / needn't
  7. walking
  8. rains
  9. been
  10. mine
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play