Кайталоо A2-29–A2-34 кыргызча: relative clauses, -ed / -ing, предлогдор, so / neither, суроолор жана phrasal verbs
Review: A2 Final Check
Бул бетте
Бул кайталоого кирген сабактар
Максат
Бул сабактан кийин сиз кайсы адам, буюм же жер жөнүндө айтып жатканыңызды так көрсөтө аласыз, сезимдерди жана алардын себептерин сүрөттөй аласыз, көп кездешкен сөздөрдөн кийин туура предлогду колдоно аласыз, кыска макул болуп же каршы пикир айта аласыз, ээге, толуктоочко жана тануу суроолорду бере аласыз, көп кездешкен фразалык этиштерди колдоно аласыз – жана аралаш көнүгүүлөрдө бүт A2 деңгээлин канчалык өздөштүргөнүңүздү текшере аласыз.
Эмнени үйрөндүк
| Сабак | Негизги ой | Негизги мисал |
|---|---|---|
| A2-29 | адамдар үчүн who / that, буюмдар үчүн which / that, жерлер үчүн where (багыныңкы сүйлөм толук болсо); he, it, there кайра кошулбайт; кыргызча «-ган + зат атооч» → зат атооч + who / which / that / where | A library is a place where you can borrow books. |
| A2-30 | -ed = сезимди сезген адам («зериктим», «чарчадым»); -ing = сезимди пайда кылган нерсе же адам («зериктирген», «кызыктуу») | The flight was tiring, so we were tired when we arrived. |
| A2-31 | туруктуу предлогдор: good at, afraid of, interested in, listen to, wait for, depend on; discuss, enter, marry, phone, reach предлогсуз; кыргызча -га, -дан, «менен» предлогду чечпейт | I listen to podcasts on the way to work. |
| A2-32 | So + көмөкчү этиш + ээ, Neither / Nor + көмөкчү этиш + ээ; Me too / Me neither (кыргызча экөө тең «Мен да»); каршы пикир I do / I don't; too / either; кайра суроолор; I think so / I hope not | "I don't eat meat." "Neither do I." |
| A2-33 | do жок ээге суроо (Who called you? – «Ким чалды?»); көмөкчү этиш менен толуктоочко суроо (Who did you call? – «Кимге чалдың?»); предлог аягында; тануу суроолор жана аларга Yes / No | Who did you go to the cinema with? |
| A2-34 | фразалык этиштер өз мааниси бар бир сөз катары; ат атооч ортодо (put it on), бирок look for it; «туруу» → get up / stand up, «кийүү» → put on / wear | Your coat is on the chair. Put it on. It's cold outside. |
Негизги салыштыруулар
who, which, that жана where – Сөздү зат атооч жана багыныңкы сүйлөм чечет. Адамдар → who / that. Буюмдар → which / that. Жерлер → where, бирок багыныңкы сүйлөм жерсиз эле толук болсо гана. Кыргызча атоочтук баарына бирдей («отурган кыз», «ачылган музей»), англисчеде тандаңыз. A2-29
- Текшерүү: Адамбы? → who / that. Буюмбу? → which / that. Жерби: багыныңкы сүйлөмдүн аягына «there» деп айтса болобу? → where. Жер багыныңкы сүйлөмдүн ээси же толуктоочубу? → that / which.
-ed жана -ing сын атоочтору – Жөнөтүүчү сезимди пайда кылат (-ing); кабыл алуучу сезимди сезет (-ed). Кыргызча «чарчаткан», «зериктирген» деген -ган формаларына алданбаңыз: алар -ing. A2-30
- Текшерүү: Сезимди пайда кылабы? → -ing. Бул адам аны сезип жатабы? → -ed.
предлог жана предлогсуз – Көп сөздөр туруктуу жубу менен келет; кээ бир этиштер толуктоочунун алдында предлогсуз келет. Кыргызча жөндөмө мүчөсүнөн предлогду чыгарбаңыз: «музыка угуу» → listen to, «бөлмөгө кирүү» → enter. A2-31
- Текшерүү: Блокту жаттаңыз: listen to, wait for, talk about – бирок discuss / enter / marry / phone / reach + толуктооч түз эле.
макул болуу жана каршы пикир; too жана either – Макул болуу: So / Neither + көмөкчү этиш + ээ. Каршы пикир: кадимки тартип, карама-каршы форма. Аягында: ырастоо + too, тануу + either. Кыргызча «Мен да» жана «да» бардык учурда бирдей, англисчеде тануу менен ырастоону айырмалаңыз. A2-32
- Текшерүү: Сиз үчүн да ушундайбы? Ырастоо → So; тануу → Neither. Сиз үчүн башкачабы? → I do / I don't / I can…. Көмөкчү этишти биринчи сүйлөмдүн чагына карап тандаңыз.
ээге суроо жана толуктоочко суроо – Суроо сөз аракетти жасаган болсо, do / does / did жок. Аракетти кабыл алган болсо, ээнин алдында көмөкчү этиш керек. Кыргызча айырманы жөндөмө көрсөтөт: «ким?» жана «кимге / кимди?». A2-33
- Текшерүү: who / what ордуна бир ат коюңуз. Ал этиштин алдына барса → ээге суроо, did жок. Этиштен кийин барса → толуктоочко суроо, көмөкчү этиш кошуңуз.
кайра суроолор жана тануу суроолор – Кайра суроо кызыгууну көрсөтүү үчүн сүйлөмдү ошол эле формада (ырастоо же тануу) жаңыртат. Тануу суроо таң калууну көрсөтөт же макулдук сурайт; ага чындыкка карап жооп бериңиз. Кыргызча «ооба / жок» суроого макулдукту билдирет – англисчеде андай эмес. A2-32 A2-33
- Текшерүү: Жаңылыкка жооп бересизби? → кайра суроо, ошол эле форма. Don't you…? / Isn't it…? суроосуна жооп бересизби? → ырастоо чындык үчүн Yes, тануу чындык үчүн No.
put it on жана look for it – put on, turn off, pick up, try on, fill in сыяктуу фразалык этиштерде ат атооч ортодо турат. Look for жана look at менен толуктооч дайыма кичинекей сөздөн кийин келет. Кыргызча «кийүү» аракетти да, абалды да билдирет, англисчеде put on жана wear. A2-34
- Текшерүү: put on / turn off / pick up менен ат атооч толуктооч → ортодо. Look for / look at → for / at сөзүнөн кийин.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
Бул кайталоодогу каталар көбүнчө кыргызча бир форма англисчеде бир нече тандоону талап кылганда чыгат: «-ган» атоочтугу, жөндөмө мүчөлөрү, «Мен да», «ооба / жок», «кийүү». Төмөндөгү тузактарда ушул кыргыз адаттары англисче тандоого тоскоол болот.
1. «Ноутбугумду оңдогон жигит» → who жок. Кыргызча атоочтук зат атоочко түз эле байланат, бириктирүүчү сөз керек эмес. Ошондуктан англисчеде маалыматты зат атоочтон кийин who сөзүсүз улап, сүйлөмдө эки этишти катар калтырып коюу оңой. Ээнин ордун баскан who / that түшүп калбашы керек. A2-29
2. «Абдан зериктик» → we are boring. Кыргызча сезим этиш менен айтылат («зериктик», «чарчадык»), ал эми сезимди пайда кылган нерсе -ган же -туу менен («зериктирген», «кызыктуу»). Англисчеде сезимди сезген адам жөнүндө -ed колдонуңуз; -ing «биз башкаларга кызыксызбыз» дегенди билдирет. A2-30
3. «Учактан коркот», «боз үйгө кирди» → scared from, entered to. Чыгыш жөндөмө (-дан) from сыяктуу, барыш жөндөмө (-га) to сыяктуу көрүнөт. Бирок англисче scared of, afraid of, ал эми enter, reach, call толуктоочту түз алат. A2-31
4. «Мен да», «Ооба, жок» → too, Yes, I don't. Кыргызча «да» ырастоодон кийин да, тануудан кийин да бирдей, ал эми «ооба» тануу суроого «туура айтасыз» дегенди билдирет. Англисчеде тануудан кийин either / Me neither, тануу суроого тануу чындык үчүн No керек. A2-32 A2-33
5. «Аларды кийип көрдүм» → tried on them. Кыргызча ат атооч этиштин алдында турат: «аларды кийип көрдүм», «аны өчүрдүм». Ошондуктан англисчеде ат атоочту фразалык этиштин артына коюп коюу оңой. it, them сыяктуу ат атооч этиш менен бөлүкчөнүн ортосуна кирет. A2-34
Алтын эрежелер
- A2-29 Адамдар → who / that. Буюмдар → which / that. Жерлер → where, багыныңкы сүйлөм жерсиз эле толук болсо. Бул сөз адамдын, буюмдун же жердин ордун басат – he, she, it же there дегенди кайра кошпоңуз.
- A2-30 -ed = сезимди сезген адам (кабыл алуучу). -ing = сезимди пайда кылган нерсе же адам (жөнөтүүчү). I'm bored because the film is boring.
- A2-31 Сөздү предлогу менен бирге, бир блок катары жаттаңыз: good at, afraid of, listen to, wait for. discuss, enter, marry, call, phone, reach этиштеринин толуктоочунун алдына предлог кошпоңуз.
- A2-32 Көмөкчү этишти (же be) жаңыртып, жаңы ээге ылайыктаңыз, андан кийин тартипти алмаштырыңыз: So / Neither + этиш + ээ. Биринчи сүйлөмдө көмөкчү этиш жокпу? do / does / did колдонуңуз.
- A2-33 Суроо сөз = ээ → кадимки сөз тартиби, do / does / did жок. Суроо сөз = толуктооч → көмөкчү этиш + ээ. Тануу суроого ырастоо чындык үчүн Yes, тануу чындык үчүн No деңиз.
- A2-34 Ар бир фразалык этишти өз мааниси бар бир сөз катары жаттаңыз. Ат атооч ортодо турат: put it on, turn them off – бирок look for it.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Жетишпеген сөздү жазыңыз же сүйлөмдү тапшырма боюнча өзгөртүңүз.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) A vet is a doctor looks after animals.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) Бириктириңиз: That's the café. We met there.
-
A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча Excite этишинин туура формасы менен толуктаңыз: It was an match.
-
A2-31 Good at, Afraid of, Listen to кыргызча: сөз + предлог (dependent prepositions) Are you afraid the dark?
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? "I can't swim." "Neither I."
-
A2-33 Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча Ээ жөнүндө сураңыз: Leo broke the window.
-
A2-33 Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча Толуктооч жөнүндө сураңыз: Leo broke the window.
-
A2-34 Phrasal verbs кыргызча: get up, put on, look for жана башка көп кездешкен фразалык этиштер Зат атоочту ат атооч менен алмаштырыңыз: Take off your shoes.
B. Мааниси
Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз же кыска жооп жазыңыз.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) Туура жоопту тандаңыз: Rome is the city … I want to visit next.
-
A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча Туура жоопту тандаңыз: I was really … when I saw the price.
-
A2-31 Good at, Afraid of, Listen to кыргызча: сөз + предлог (dependent prepositions) Туура жоопту тандаңыз: I'm … the radio.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? So менен макул болуңуз: "I've already seen this film."
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? Каршы пикир айтыңыз: "I didn't like the ending."
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? Кайра суроо менен кызыгууңузду көрсөтүңүз: "My sister works at night."
-
A2-33 Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча «Isn't Tom coming?» Том келбейт. Жооп бериңиз: …
-
A2-34 Phrasal verbs кыргызча: get up, put on, look for жана башка көп кездешкен фразалык этиштер Туура жоопту тандаңыз: I … at five because of the noise, but I stayed in bed.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) A teacher is someone what teaches.
-
A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча After the long walk, we were very tiring.
-
A2-31 Good at, Afraid of, Listen to кыргызча: сөз + предлог (dependent prepositions) He married with a doctor.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? "I went to the party." "So do I."
-
A2-33 Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча What did happen last night?
-
A2-34 Phrasal verbs кыргызча: get up, put on, look for жана башка көп кездешкен фразалык этиштер Can I try on them?
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз. Кашаада этиш болсо, анын туура формасын жазыңыз.
Ana: So, how's your new flatmate? Is he the guy 23 works at the bookshop?
Ben: Yes. He's nice, but his stories are so 24 (bore)! He talks about trains all evening.
Ana: Ha! 25 told you about the room?
Ben: My sister. She's good 26 finding cheap flats.
Ana: And what about the kitchen? Is it the one 27 you had that party?
Ben: No, that was my old flat. This one is smaller. I don't really like cooking anyway.
Ana: 28 do I! I usually get a pizza.
Ben: Me too. Oh, and he always leaves the lights on. I have to turn 29 off every night.
Ana: 30 you talked to him about it?
Ben: Not yet. I'm a bit 31 (worry) about his reaction. I'm looking 32 the right moment.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) Эки сөздү өзүн атабай түшүндүрүңүз: someone who, something that же a place where колдонуңуз.
-
A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча Сизге кызыктуу бир нерсе жөнүндө жазып, ага карата сезимиңизди айтыңыз. Сын атоочтон кийин предлог колдонуңуз.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? Чынчыл жооп бериңиз, макул болуп же каршы пикир айтып: "I don't like getting up early."
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча I (cook) dinner when the lights went out.
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? "Are you free on Friday?" "No, I (meet) my brother."
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best It's one of the (good) restaurants in town.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little кыргызча: «көп» жана «аз» англисче How people work in your office?
-
A2-19 Present Perfect же Past Simple? Айырмасы кыргызча түшүндүрүлөт I (lose) my phone last week.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't жана Don't Have To кыргызча: «керек», «болбойт» жана «кереги жок» It's free. You pay.
-
A2-25 Verb + -ing же Verb + To кыргызча: want to, enjoy -ing жана want you to I enjoy (walk) in the rain.
-
A2-27 Zero жана First Conditional кыргызча: «-са» англисче, if, unless жана when If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
A2-16 Present Perfect кыргызча: Have you ever…? Жашоо тажрыйбасы жөнүндө Have you ever (be) to Japan?
-
A2-13 Mine, yours, whose кыргызча: «меники», «сеники», «кимдики» англисче "Is this your bag?" "No, it isn't (I). I think it's Tom's."
Жооптор
A. Түзүлүшү
- who / that
- That's the café where we met. / That's the café that we met in. / That's the café which we met in.
- exciting
- of
- can
- Who broke the window?
- What did Leo break? / What did he break?
- Take them off.
B. Мааниси
- that
- surprised
- listening to
- So have I.
- I did.
- Does she?
- No, he isn't.
- woke up
C. Катаны табыңыз
- A teacher is someone who teaches. / A teacher is someone that teaches.
- After the long walk, we were very tired.
- He married a doctor. / He got married to a doctor.
- So did I. / Me too.
- What happened last night?
- Can I try them on?
D. Текстте
- who / that
- boring
- Who
- at
- where
- Neither / Nor
- them
- Haven't / Have
- worried
- for
E. Сиздин кезегиңиз
- It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
- Old maps are really interesting. I'm interested in history, and I'm excited about my trip to Rome.
- Neither do I. / Oh, I do. I love the mornings.
F. Аралаш кайталоо
- was cooking
- 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
- best
- many
- lost
- don't have to / don't need to / needn't
- walking
- rains
- been
- mine
