SlowingoГрамматика
A2 14 / 38

Mine, yours, whose қазақша: «менікі», «сенікі», «кімдікі?»

Mine, Yours, Whose

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз бір заттың кімге тиесілі екенін зат есімді қайталамай (mine, yours, his, hers, ours, theirs) айта аласыз, a friend of mine тіркесін қолдана аласыз және Whose…? сұрақтарын қоя аласыз. Сондай-ақ whose пен who's сөздерін шатастырмайсыз.

Негізгі идея

Мектептегі жоғалған заттар үстелін елестетіңіз (американдық ағылшынша lost and found): қолшатырлар, шарфтар, телефондар, жалғыз қолғап, бәрі қатар жатыр. Мұғалім бір қолшатырды көтеріп: «Whose umbrella is this?» деп сұрайды. Бір оқушы: «It's mine!» деп жауап береді.

Не болғанына назар аударыңыз. Оқушы «It's my umbrella» демейді. Қолшатырды бәрі көріп тұр, сондықтан зат есімді қайта айтудың қажеті жоқ. Mine = my umbrella: зат есім сөздің ішіне жиналып қойған.

Сіз my, your, his, her, our, their сөздерін білесіз A1-08. Олардан кейін әрқашан зат есім келуі керек: my bag, her keys. Бұл сабақ сізге жеке тұратын екінші топ сөздерді береді, өйткені зат есім онсыз да түсінікті: mine, yours, his, hers, ours, theirs. Ал бір заттың кімге тиесілі екенін сұрағыңыз келсе, сұрау сөзі — whose.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: қазақ тілінде дәл осындай екі топ бар. Зат есіммен «менің телефоным», ал жеке тұрғанда «менікі»: my phone және mine. Сол сияқты «сенікі / сіздікі» = yours, «біздікі» = ours, «олардікі» = theirs, «Айгерімдікі» = Aigerim's. Сұрақ та ұқсас: «кімнің телефоны?» = whose phone?, «кімдікі?» = whose is it? Бірақ үш айырмашылық бар. Біріншісі: «оныкі» жынысқа қарай өзгермейді, ал ағылшыншада ер адам үшін his, әйел үшін hers деп таңдау керек. Екіншісі: «менің бір досым» деген тіркесті сөзбе-сөз аударуға болмайды, ағылшынша a friend of mine дейміз. Үшіншісі: қазақшада сұрау сөзі сөйлемнің ортасында тұра береді («Бұл кімнің сөмкесі?»), ал ағылшыншада whose + зат есім сөйлемнің басына шығады: Whose bag is this?

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Бұл менің ноутбугім.зат есімменThis is my laptop.
Бұл ноутбук менікі.жеке тұрадыThis laptop is mine.
Біздің көлігіміз ескі, ал олардікі жап-жаңа.жеке тұрадыOur car is old, but theirs is brand new.
Бұл орын оныкі.ол → әйелThis seat is hers.
Менің бір досым әуежайда жұмыс істейді.досымның біреуіA friend of mine works at the airport.
Бұл кімнің телефоны?иесі туралы сұрақWhose phone is this?

Құрылым

Тәуелдік сын есімдер мен тәуелдік есімдіктер

БастауышТәуелдік сын есім (+ зат есім)Тәуелдік есімдік (зат есімсіз)
Imy phonemine
youyour phoneyours
hehis phonehis
sheher phonehers
itits bowl— (жоқ)
weour phoneours
theytheir phonetheirs
есім / зат есімAnna's phoneAnna's

yours, hers, ours, theirs сөздерінде апостроф жоқ. His екі бағанда да бірдей. It сөзінің тәуелдік есімдігі жоқ: its own деңіз немесе зат есімді қайталаңыз.

A friend of…

ҮлгіМысал
a / an + зат есім + of + тәуелдік есімдікa friend of mine, a colleague of hers
a / an + зат есім + of + есім + 'sa cousin of Maria's, a friend of Tom's

Whose сұрақтары

ҮлгіМысал
Whose + зат есім + is this / that?Whose phone is this?
Whose + зат есім + are these / those?Whose shoes are these?
Whose is this / that? (зат есім түсінікті)Whose is this? / Whose is this jacket?
ЖауаптарIt's mine. / They're Tom's. / It's my sister's.

Қолданылуы

1Сын есім + зат есімнің орнына тәуелдік есімдік

Зат есім жағдайдан түсінікті болса, оны қайталамау үшін тәуелдік есімдік қолданыңыз.

"Is this your coffee?" "No, mine is the one with milk."
«Бұл сенің кофең бе?» «Жоқ, менікі сүт қосылғаны.»
mine = my coffee
That isn't my umbrella. Mine is black.
Ол менің қолшатырым емес. Менікі қара.
«менікі» → mine
Our car is old, but theirs is brand new.
Біздің көлігіміз ескі, ал олардікі жап-жаңа.
«олардікі» → theirs
I forgot my charger. Can I borrow yours?
Зарядтағышымды ұмытып кетіппін. Сенікін ала тұрсам бола ма?
«сенікі» → yours
This seat is hers.
Бұл орын оныкі.
«оныкі» мұнда әйел → hers
The decision is ours.
Шешім біздікі.
= our decision

2Тәуелдік сын есім бе, тәуелдік есімдік пе?

Сын есім зат есімнің алдында тұрады. Есімдік жеке тұрады және зат есім тұра алатын кез келген орында келеді: бастауыш, толықтауыш немесе be етістігінен кейін.

This is my laptop. This laptop is mine.
Бұл менің ноутбугім. Бұл ноутбук менікі.
«менің» + зат есім, «менікі» жеке
Is that her car? Is that car hers?
Анау оның көлігі ме? Ана көлік оныкі ме?
her / hers: «ол» әйел
Their garden is bigger than ours.
Олардың бақшасы біздікінен үлкен.
«біздікінен» → than ours
That's his idea. The idea was his.
Бұл оның идеясы. Идея оныкі болатын.
his екі қызметте де өзгермейді; «ол» ер адам
Your room is tidy. Mine is a mess!
Сенің бөлмең жинақы. Менікі астаң-кестең!
тәуелдік есімдік бастауыш ретінде

3A friend of mine / a friend of Tom's

A friend of mine «менің достарымның бірі» дегенді білдіреді. Оны біреу туралы бірінші рет айтқанда немесе ол бірнеше адамның бірі болғанда қолданыңыз. A my friend немесе a friend of me деп айтуға болмайды.

A friend of mine works at the airport.
Менің бір досым әуежайда жұмыс істейді.
«менің бір досым» → a friend of mine
She's an old colleague of my father's.
Ол әкемнің бұрынғы әріптесі.
of my father's
Is he a neighbour of yours?
Ол сіздің көршіңіз бе?
neighbour (UK) / neighbor (US)
Leo is a cousin of Maria's.
Лео Марияның немере ағасы.
cousin = немере аға, іні, апа не сіңлі

4Whose…? сұрақтары

Бір заттың кімге тиесілі екенін сұрау үшін whose қолданыңыз. Ол зат есіммен (Whose bag…?) немесе зат түсінікті болса, жеке (Whose is this?) келеді.

Whose phone is this? It's ringing.
Бұл кімнің телефоны? Шырылдап тұр.
whose + зат есім сөйлемнің басында
Whose are these keys?
Мына кілттер кімдікі?
«кімдікі» → whose
"Whose turn is it?" "It's mine!"
«Кімнің кезегі?» «Менікі!»
mine
Whose idea was this?
Бұл кімнің идеясы еді?
whose + зат есім
"Whose car did you borrow?" "My brother's."
«Кімнің көлігін сұрап алдың?» «Ағамның.»
қысқа жауап: my brother's

Жиі кездесетін қателер

❌This book is my.
✅This book is mine.
Одан кейін зат есім жоқ → тәуелдік есімдік.
❌Is this your's?
✅Is this yours?
yours, hers, ours, theirs сөздерінде апостроф жоқ.
❌This is mine bag.
✅This is my bag.
Зат есімнің алдында → my.
❌She is a my friend.
✅She is a friend of mine. немесе She is my friend.
a мен my бірге келмейді.
❌He's a friend of me.
✅He's a friend of mine.
a friend of + тәуелдік есімдік.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
who's = who is / who has.
❌Who is this phone?
✅Whose phone is this?
Иесін сұрау үшін whose қолданыңыз.
❌The cat has its toy and the dog has its.
✅The cat has its toy and the dog has its own.
its деген тәуелдік есімдік жоқ.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Менің бір досым» → one my friend. Қазақшада «менің бір досым», «Дәуреннің бір әріптесі» деп айтамыз. Сөзбе-сөз аударсаңыз, one my friend немесе my one friend шығады. Ағылшыншада бұл a friend of mine, a colleague of Dauren's.

❌One my friend lives in Almaty.
✅A friend of mine lives in Almaty.
a + зат есім + of mine
⚠️My one colleague speaks Chinese.
✅A colleague of mine speaks Chinese. немесе One of my colleagues speaks Chinese.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ my one colleague «менің жалғыз әріптесім» дегенді білдіреді; one of my + көпше зат есім де дұрыс

2. «Оныкі» → his па, hers пе? «Оныкі» ер адамға да, әйелге де айтылады, жынысқа қарай өзгермейді. Ағылшыншада таңдау керек: ер адам → his, әйел → hers. Асығып сөйлегенде бұлар оңай шатасады.

⚠️(Әсел туралы) I forgot my umbrella, so Assel gave me his.
✅I forgot my umbrella, so Assel gave me hers.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ Әсел әйел, сондықтан hers керек.
⚠️(Ерлан туралы) The black jacket is hers.
✅The black jacket is his.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ Ерлан ер адам, сондықтан his керек.

3. «Бұл кімнің …?» → This is whose …? Қазақшада сұрау сөзі сөйлемнің ортасында тұра береді: «Мына аяқкиім кімнікі?», «Бұл кімнің дәптері?». Ағылшыншада whose (+ зат есім) сөйлемнің басына шығады.

❌These are whose shoes?
✅Whose shoes are these?
whose + зат есім + are these
❌This notebook is whose?
✅Whose notebook is this? немесе Whose is this notebook?
whose сөйлемнің басында

Шатастырмаңыз

whose және who's — Екеуі бірдей естіледі. Whose иесін сұрайды. Who's = who is немесе who has. Сөйлемнің ортасындағы whose (the man whose car…) B1-20 сабағында.

Whose coat is this?
Бұл кімнің пальтосы?
иесі
Who's that man?
Ана кісі кім?
who is
Who's got a pen?
Кімде қалам бар?
who has; have got негізінен UK

his (сын есім) және his (есімдік) — Түрі бірдей, қызметі екеу. Зат есім қайсысы екенін көрсетеді.

It's his jacket.
Бұл оның күртешесі.
+ зат есім
The jacket is his.
Күртеше оныкі.
жеке

theirs және there's — Theirs = олардікі. There's = there is A1-11.

That house is theirs.
Ана үй олардікі.
тиесілік
There's a café on the corner.
Бұрышта кафе бар.
there is

Жазылуы мен айтылуы

  • yours, hers, ours, theirs: ешқашан апостроф жоқ. Тәуелдік есімдіктер апостроф алмайды; зат есімдер (және someone сияқты сөздер) 's алады: Anna's, my parents', someone's.
  • whose пен who's екеуі де /huːz/. Айырмашылықты тек жазылуы мен сөйлем көрсетеді. Басындағы /h/ қазақтың х дыбысынан жұмсақ: тамақтан жай ғана ауа шығады, қырылдамайды. Соңындағы /z/ ұяң: оны с деп айтпаңыз.
  • ours /ˈaʊəz/ (UK), /ˈaʊərz/ (US) hours сөзі сияқты естіледі. Тез британдық сөйлеуде көбіне /ɑːz/ болады.
  • theirs пен there's бірдей естіледі: /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). /ð/ дыбысында тіл ұшы тістердің арасында тұрады, дауыс шығады. Оны з немесе д деп айтпаңыз.
  • Жауаптарда тәуелдік есімдік екпінмен айтылады: "Whose is this?" "It's mine."

Алтын ереже

Одан кейін зат есім келсе → my, your, his, her, its, our, their. Зат есім жоқ болса → mine, yours, his, hers, ours, theirs (апострофсыз). Қазақшадағыдай: «менің телефоным» → my phone, «менікі» → mine. Whose арқылы сұраңыз және whose пен who's (= who is / who has) сөздерін шатастырмаңыз. «Оныкі» дегенде ер адам үшін his, әйел үшін hers.

Жаттығулар

A. Құрылым

Сөйлемді дұрыс сөзбен толықтырыңыз.

  1. That's not my pen. is blue.
  2. "Is this Sarah's coat?" "Yes, it's ."
  3. Our flat is small, but is huge. (they)
  4. jacket is this?
  5. "Whose is this car?" "It's — we bought it last year." (we)
  6. Тәуелдік есімдікпен қайта жазыңыз: This is their dog. This dog is .

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Is this … seat?
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The blue towel is ….
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … coming to dinner tonight?
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Tom is .

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. Those keys are her's.
  2. Tom is a friend of me.
  3. Who's umbrella is this?
  4. Is this coat yours?

D. Мәтін ішінде

Әр орынға бір ғана сөз жазыңыз.

After the party
Mia: Look at all these things! 15 scarf is this?
Jon: It's not 16 — mine is green. Maybe it's Lucy's?
Mia: No, 17 is red. And these sunglasses?
Jon: Oh, they're 18! Thanks. I wear them every day.
Mia: And this umbrella is Sam and Leo's, I think.
Jon: Yes, it's 19. They're coming back for it.

E. Сіздің кезегіңіз

Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.

  1. Өзіңіздің бір затыңызды досыңыздың затымен салыстырыңыз. Тәуелдік есімдік қолданыңыз.
  2. whose сөзімен бір сұрақ және оған жауап жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A1-08 My, your, his, her және 's қазақша: ағылшынша тәуелдік қалай айтылады?
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: The dog is in … bed.
  2. A2-12 Another, other, the other, others қазақша: «тағы бір», «басқа», «екіншісі»
    I have two bags. One is black, and is brown.
  3. A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere қазақша: белгісіздік есімдіктері
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: Is … OK? You look sad.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. Mine
  2. hers
  3. theirs
  4. Whose
  5. ours
  6. theirs

B. Мағына

  1. your
  2. mine
  3. Who's
  4. a friend of mine

C. Қатені табыңыз

  1. Those keys are hers.
  2. Tom is a friend of mine.
  3. Whose umbrella is this?
  4. ✓ Is this coat yours?

D. Мәтін ішінде

  1. Whose
  2. mine
  3. hers / Lucy's
  4. mine
  5. theirs

E. Сіздің кезегіңіз

  1. My phone is quite old, but hers is brand new.
  2. "Whose bike is this?" "It's my brother's."

F. Аралас қайталау

  1. its
  2. the other
  3. everything
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play