Ағылшынша келешек: will, going to, Present Continuous әлде Present Simple?
Talking About the Future: Which Form?
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз келісілген кездесулер үшін Present Continuous, кестелер үшін Present Simple, ал өте жақын келешек үшін be about to қолдана аласыз және жағдайға қарай осы формалар мен will, going to арасынан дұрысын таңдай аласыз.
Негізгі идея
Ағылшын тілінде жалғыз «келер шақ» жоқ. Оның орнына келешек туралы айтудың бірнеше жолы бар және әрқайсысы тыңдаушыға келешектің қайдан шыққанын айтады.
Төрт қайнар көзді елестетіңіз. Кесте: келешекті кесте белгілеген, мысалы, сағат жетіде жүретін пойыз — Present Simple. Келісім: сіз оны басқа адамдармен келісіп қойдыңыз, ол күнтізбеңізде жазулы — Present Continuous. Ниет: ол басыңызда шешілген немесе белгісін көріп тұрсыз — going to. Және осы сәт: сөйлеп тұрып шешесіз, ұсынасыз, уәде бересіз немесе пікір айтасыз — will.
Енді-енді болатын, келесі бірнеше сәттегі келешек те бар: The film is about to start.
Көбіне бірнеше форма мүмкін, ал айырмашылық шамалы. Бірақ «Бұл келешек қайдан шықты?» деген сұрақ әдетте ең табиғи таңдауға алып келеді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде осы жағдайлардың бәрін көбіне бір ғана -а / -е / -й түрі (осы-келер шақ) атқарады: «Пойыз жетіде жүреді» (кесте), «Сағат алтыда Сэммен кездесемін» (келісім), «Ертең жаңбыр жауады» (болжам), «Қарызымды қайтарамын» (уәде). Ағылшын тілі бұл жағдайларды келешектің қайнар көзіне қарай бөледі. Ең үлкен айырмашылық — келісілген кездесу: қазақша оны да «кездесемін» деп айтамыз, ал ағылшыншада ол Present Continuous (I'm meeting) болады; I meet кесте сияқты естіледі. Жақсы жаңалық: қазақшадағы -ғалы жатыр / -ғалы тұр («фильм басталғалы жатыр») be about to тіркесіне дәл келеді, ал -мақпын — going to, -айын — I'll.
| Қазақша | Келешектің қайнар көзі | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Пойыз жеті он бесте жүреді. | кесте | The train leaves at seven fifteen. |
| Сағат алтыда Сэммен кездесемін. | келісілген кездесу | I'm meeting Sam at six. |
| Келесі айда әжеме бармақпын. | ниет | I'm going to visit my grandmother next month. |
| «Есік алдында біреу тұр.» «Мен барайын.» | дәл қазір шешу | "I'll go." |
| Менің ойымша, ауа райы жақсарады. | пікір | I think the weather will improve. |
| Фильм басталғалы жатыр. | келесі бірнеше сәт | The film is about to start. |
Құрылым
Келешек мағынасындағы Present Continuous — am/is/are + -ing формасы, әдетте келешек уақытты білдіретін сөзбен бірге (немесе келешек мағынасы мәтіннен анық болғанда).
| Мысал | Себебі |
|---|---|
| I'm meeting Sam at six. | Сэммен келісілген |
| We're flying to Rome on Friday. | билет алынған |
| She isn't coming to the party. | ол бізге айтты |
Келешек мағынасындағы Present Simple — етістіктің негізгі түрі / етістік + -s, ресми кестелер үшін.
| Мысал | Себебі |
|---|---|
| The train leaves at seven fifteen. | кесте |
| The film starts at eight. | кинотеатр бағдарламасы |
| What time does the shop open tomorrow? | жұмыс уақыты |
Be about to + етістіктің негізгі түрі — бір нәрсе өте жақында, келесі бірнеше сәтте болады.
| Мысал | Себебі |
|---|---|
| The film is about to start. | бір-екі минуттан кейін |
| I'm about to go out. | есіктің алдында тұрмын |
Формаларды салыстыру
| Форма | Келешек қайдан шығады | Мысал |
|---|---|---|
| Present Simple | кесте немесе ресми бағдарлама | The bus leaves at nine. |
| Present Continuous | басқа адамдармен келісілген, күнтізбеде жазулы | I'm seeing the dentist on Tuesday. |
| going to | жеке жоспар немесе ниет; қазіргі белгі | I'm going to clean my room. / It's going to rain. |
| will | дәл қазір шешу; ұсыныс; уәде; пікір | I'll get it! / I think you'll like it. |
| be about to | келесі бірнеше сәт | Quick! The train is about to leave. |
Қолданылуы
1Келісілген кездесулер үшін Present Continuous
Келісілген келешек жоспарлар үшін Present Continuous қолданыңыз: біреумен уақыт пен орынды келістіңіз, билет алдыңыз немесе күнтізбеңізге жазып қойдыңыз. Қазақша мұндай жоспарды «кездесемін», «ұшады» деп осы-келер шақпен айтамыз; ағылшыншада бұл am/is/are + -ing.
2Кестелер үшін Present Simple
Ресми кесте немесе бағдарлама белгілеген оқиғалар үшін Present Simple қолданыңыз: көлік, фильм, сабақ, дүкен, іс-шара.
3Бір оқиға, әртүрлі формалар
Бір келешек оқиғаны сөйлеушінің не айтқысы келетініне қарай әртүрлі формамен сипаттауға болады.
4Таңдауды контекст шешеді
Кейбір таңдаулар анық жақсырақ, өйткені форма келешектің қайнар көзіне сәйкес келеді. Сол сәтте қабылданған шешімге will; бұрын қабылданған шешімге going to немесе Present Continuous; көзге көрінген белгіге going to; кестеге Present Simple.
5Ешкім келіспейтін нәрселер
Present Continuous адамдар келісетін нәрселерге арналған. Ауа райы сияқты ешкім келіспейтін нәрселер үшін will немесе going to қолданыңыз.
6Be about to: өте жақын келешек
Келесі бірнеше сәтте болатын нәрсе үшін be about to + етістіктің негізгі түрі қолданыңыз. Әдетте онымен уақыт сөзі айтылмайды, өйткені мағынасының өзі «қазір, жақында». Қазақшадағы «-ғалы жатыр», «-айын деп тұр» осыған сәйкес келеді. (Өткен шақтағы түрі was about to B2-18 сабағында.)
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Кездесемін» → I meet. Қазақша келісілген кездесуді осы-келер шақпен айтамыз: «Бейсенбіде сағат төртте тіс дәрігеріне барамын». Сөзбе-сөз аударсақ, Present Simple шығады, ол кесте немесе әдет сияқты естіледі. Жеке кездесу үшін Present Continuous қолданыңыз.
2. «Қайда барасың?» → Where do you go? Қазақшада жоспар туралы сұрақ та, әдет туралы сұрақ та «барасың» деп айтылады. Ағылшыншада do сұрағы әдетті сұрайды; келісілген жоспар туралы Present Continuous арқылы сұраңыз.
3. Кесте сұрағында does жоқ. Қазақша «Мұражай сағат нешеде ашылады?» деп көмекші сөзсіз, сөз тәртібін өзгертпей сұраймыз. Ағылшыншада Present Simple сұрағына do / does керек және ол бастауыштың алдында тұрады.
4. «Ертең қар жауады» → Present Simple. Қазақша ауа райын да осы-келер шақпен айтамыз. Ағылшыншада ауа райы кесте емес: will немесе going to қолданыңыз.
Шатастырмаңыз
going to және Present Continuous — Көбіне екеуі де мүмкін. Going to басыңыздағы ниетке назар аударады; Present Continuous басқалармен келісілген кездесуге (уақыт, орын, адамдар) назар аударады.
қазіргі мағынадағы және келешек мағынасындағы Present Continuous — Формасы бірдей; келешек мағынасын келешек уақытты білдіретін сөз (немесе контекст) көрсетеді. A1-22 қараңыз.
Бұл формалар және Future Continuous — I'll be working at nine tomorrow (келешектегі бір сәтте жүріп жатқан әрекет) B1-05 сабағында.
Жазылуы мен айтылуы
- Уақыт: 7.15 (UK) / 7:15 (US). Оны seven fifteen немесе a quarter past seven деп айтыңыз; A1-19 қараңыз.
- Келісілген кездесу туралы сөйлемде екпін көбіне негізгі етістік пен уақытқа түседі: I'm meeting her at six.
- tomorrow /təˈmɒrəʊ/ (UK), /təˈmɑːroʊ/ (US): екпін ортаңғы буында. Қазақ сөздеріндегідей соңғы буынға екпін түсірмеңіз.
- Жылдам сөйлегенде going to көбіне gonna болып естіледі, бірақ орынмен ешқашан: I'm gonna call (иә) / I'm going to Rome (gonna жоқ). T-01 қараңыз.
- What are you doing…? жылдам сөйлеуде көбіне "Whatcha doing…?" /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US) болып естіледі.
- about to: about басындағы дыбыс әлсіз /əˈbaʊt/ — екпін екінші буында, ал to әлсіз /tə/: It's about to start тіркесінде to өте қысқа естіледі.
Алтын ереже
Келешектің қайдан шыққанын сұраңыз: кесте → Present Simple, келісілген кездесу → Present Continuous, ниет немесе көзге көрінген белгі → going to, дәл қазір шешу, ұсыныс, уәде немесе пікір → will, келесі бірнеше сәт → be about to. Екі форма мүмкін болса, айтқыңыз келген ойға сәйкесін таңдаңыз. Қазақшадағы бір «барамын» ағылшыншада бес түрлі болуы мүмкін.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы етістікті келешек мағынасындағы ең қолайлы формада жазыңыз.
-
The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.leaves ең табиғи (кесте)
-
I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
-
"I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
-
Look at that driver! He (crash).
-
The film (not start) until nine.
-
Hurry! The shop (be about to / close).
B. Мағына
Мағынаға қарай жауап беріңіз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I decided last week. I … start running every day.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I think robots … do most housework one day.
-
Сөйлеуші нені меңзеп тұр? "I'm about to leave."
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
The concert will starts at eight.
-
When is the train leave?
-
I'm about to calling you.
-
We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Мәтін ішінде
Диалогты толықтырыңыз. Жақшада етістік берілсе, соны қолданыңыз.
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Келесі аптаға белгіленген екі кездесуіңізді уақытымен немесе күнімен жазыңыз.
-
Ертеңгі күн туралы кестедегі бір фактіні және бір болжамды жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-02 Past Simple ме, Past Continuous па? When және while қазақша Дұрыс жауапты таңдаңыз: I was cooking … the phone rang.
-
A1-23 Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … this word.
-
A2-04 Will қазақша: шешім, ұсыныс, уәде және болжам Дұрыс жауапты таңдаңыз: … I open the window?
Жауаптар
A. Құрылым
- leaves / will leave / is leaving / is going to leave
- 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
- 'll pay / will pay
- 's going to crash / is going to crash
- doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
- is about to close / 's about to close
B. Мағына
- I'll
- am going to
- 'm meeting
- will
- in a few moments
C. Қатені табыңыз
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- When does the train leave?
- I'm about to call you.
- ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Мәтін ішінде
- are
- starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
- 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
- 's going to be / is going to be / 'll be / will be
- is about to die / 's about to die
- 'll call / will call / 'm going to call / am going to call
E. Сіздің кезегіңіз
- I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
- My first class starts at nine. I think it'll be a long day.
F. Аралас қайталау
- when
- don't understand
- Shall
