Me, him, her, us, them қазақша: ағылшынша «мені», «оған», «бізбен» қалай айтылады?
Me, Him, Her, Us, Them: Object Pronouns
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз бастауыш есімдіктер (I, he, she…) мен толықтауыш есімдіктерді (me, him, her…) ажырата аласыз, толықтауыш есімдіктерді етістіктен және предлогтан кейін қолдана аласыз және It's me, Me too сияқты күнделікті тіркестерді айта аласыз.
Негізгі идея
A1-01 сабағында ағылшын тілі сөздің қызметін оның орны арқылы көрсететінін көрдіңіз: бастауыш етістіктің алдында, толықтауыш одан кейін тұрады. Есімдіктер бір қадам әрі барады: олар қызметін көрсету үшін түрін де өзгертеді.
Есімдікті екі киімі бар актер деп елестетіңіз. Етістіктің алдында, қимылды жасаушы ретінде she бастауыш киімін киеді: She is my sister. Етістіктен кейін ол толықтауыш киіміне ауысады: I love her. Адам бір, қызметі басқа, киімі басқа.
Бес есімдіктің екі киімі бар: I/me, he/him, she/her, we/us, they/them. Екі есімдік — you мен it — екі қызметте де бір киіммен жүреді.
Ереже қарапайым: етістіктің алдында → бастауыш түрі; етістіктен немесе предлогтан кейін → толықтауыш түрі.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Есімдіктің түрін өзгерту сізге таныс: қазақ тілінде есімдіктер септеледі. «Мен» сөзінің қаншама түрі бар: мені, маған, менен, менімен, мен үшін. Ағылшын тілінде бәрі оңайырақ: толықтауыштың бір ғана түрі бар, ол кез келген етістіктен және кез келген предлогтан кейін келеді: me, with me, for me, from me. Бірақ екі тұзақ бар. Біріншісі: «оны», «оған» сөздері ер адамға да, әйелге де, затқа да айтылады, ал ағылшыншада him, her немесе it таңдау керек. Екіншісі: қазақшадағы септік жалғауы ағылшынша предлогқа әрқашан сәйкес келе бермейді. «Маған қоңырау шал» — Call me (to жоқ), ал «Мені тыңдаңыз» — Listen to me (to керек). Сондай-ақ қазақша толықтауышты жиі түсіріп тастаймыз («Иә, білемін»), ал ағылшыншада ол міндетті: Yes, I know it.
| Қазақша | Ағылшынша | Айырмашылығы |
|---|---|---|
| Мен оны жақсы көремін. | I love him. / I love her. / I love it. | «оны» жынысты көрсетпейді; ағылшыншада him / her / it |
| Маған қоңырау шал. | Call me. | қазақшада -ға; ағылшыншада to жоқ |
| Мені тыңдаңыз. | Listen to me. | қазақшада -ні; ағылшыншада to керек |
| менімен / мен үшін / менен | with me / for me / from me | қазақшада әр түрлі жалғау; ағылшыншада предлог + бір ғана me |
| «Мына әнді білесің бе?» «Иә, білемін.» | "Yes, I know it." | қазақшада толықтауыш түсіп қалады; ағылшыншада it міндетті |
| «Шаршадым.» «Мен де.» | "I'm tired." "Me too." | «мен де» → Me too, I too емес |
Құрылым
Бастауыш және толықтауыш есімдіктер
| Бастауыш (етістіктің алдында) | Толықтауыш (етістіктен немесе предлогтан кейін) |
|---|---|
| I | me (мені, маған…) |
| you | you (сені, сізді, саған, сізге…) |
| he | him (оны, оған — ер адам) |
| she | her (оны, оған — әйел) |
| it | it (оны, оған — зат, жануар) |
| we | us (бізді, бізге…) |
| they | them (оларды, оларға…) |
Орны
| Бастауыш | Етістік | Толықтауыш |
|---|---|---|
| I | love | her. |
| We | know | them. |
| They | need | us. |
| You | like | him. |
| Предлог + толықтауыш есімдік | Мысал |
|---|---|
| with | My brother is with us. |
| for | This is for you. |
| from | The message is from her. |
| about | The film is about them. |
| next to / near | next to me, near him |
Күнделікті қысқа тіркестер — толықтауыш түрі қолданылады
| Тіркес | Мағынасы |
|---|---|
| It's me. | өзіңізді таныстыру (есік алдында, суретте): «Бұл менмін» |
| Me too. | «Мен де» |
| Who, me? | «Мені айтып тұрсыз ба?» |
Қолданылуы
1Етістіктен кейін
Қимыл бағытталған адам немесе зат етістіктен кейін, толықтауыш түрінде келеді. (Мұндағы етістіктер A1-01 сабағындағы I / you / we / they үлгісімен келеді; he / she / it + етістік A1-12 сабағында.)
2Предлогтан кейін
with, for, to, about, at, from, near және without сияқты предлогтардан кейін толықтауыш түрін қолданыңыз. Қазақшадағы әр түрлі жалғаулардың (-мен, -ға, -дан) орнына ағылшыншада предлог + бір ғана түр.
3Зат есімнің орнына
Зат есімді қайталамау үшін толықтауыш есімдіктерді қолданыңыз. It бір зат үшін; them адамдар және заттар үшін. Қазақша толықтауышты жиі түсіріп тастаймыз («Менде», «Күнде киемін»), ал ағылшыншада ол міндетті.
4It's me және Me too
Күнделікті ағылшын тілінде қысқа жауаптарда және be етістігінен кейін толықтауыш түрі қолданылады. (It is I өте ескі әрі ресми.)
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. Толықтауыш түсіп қалады. Қазақша «Мына әнді білесің бе?» «Иә, білемін.» дейміз: не туралы айтып тұрғанымыз түсінікті болса, «оны» сөзін айтпаймыз. Ағылшын тілінде like, know, want, see сияқты етістіктерден кейін толықтауыш міндетті: it, them, him, her.
2. «Оны», «оған» → him бе, her ме? Қазақша «Ағам Ақтөбеде жұмыс істейді. Оған жиі хат жазамын» дейміз: «оған» жынысты көрсетпейді. Ағылшыншада ер адам → him, әйел → her, зат → it.
3. Септік жалғауы → предлог. Қазақша «маған көмектесіңіз», «оған сұрақ қойдым» деп барыс септігін қолданамыз, сондықтан ағылшыншада да to қосқымыз келеді. Ал «мені тыңда» дегенде табыс септігі тұр, сондықтан to ұмытылады. Әр етістіктің өз үлгісі бар: call me, help him, ask her (предлогсыз), бірақ listen to me, explain something to me.
4. «Мен де» → I too. Қазақша келісу үшін «Мен де» дейміз, ал «мен» = I. Ағылшынша күнделікті сөйлеуде Me too айтылады.
Шатастырмаңыз
her (толықтауыш) және her (тәуелдік) — Her толықтауыш есімдік те, тәуелдік сөз де болады (A1-08 қараңыз). Одан кейін не тұрғанына қараңыз.
Толықтауыш есімдіктер және өздік есімдіктер — Бастауыш пен толықтауыш бір адам болса, myself, herself… қолданылады: A2-14 қараңыз. Қазақшадағы «өзі» сияқты.
and арқылы қосылған екі адам — Әр есімдік бәрібір өз орнына бағынады. My sister and I — бастауыш; my sister and me — толықтауыш.
Жазылуы мен айтылуы
- Тез сөйлегенде толықтауыш есімдіктер әдетте әлсіз әрі қысқа айтылады:
- him → /ɪm/: h түсіп, I like him сөйлемінде him етістікке жабысып кетеді. - her → /ə/ (UK), /ɚ/ (US): I love her сөйлемінде her өте қысқа естіледі. - them → /ðəm/ немесе /əm/: I miss them сөйлемінде them алдыңғы сөзге жабысады. - us → /əs/: with us тіркесінде дауысты өте қысқа.
- Бұл әлсіз /ə/ дыбысы қазақтың қысқа ы дыбысына жақын. Әлсіз түрлерді естіп үйреніңіз: әйтпесе табиғи сөйлеуде есімдіктерді мүлде естімей қалуыңыз мүмкін.
- them сөзіндегі /ð/ қазақ тілінде жоқ: тіл ұшы тістің арасында, дауыспен. Оны д немесе з дыбысымен алмастырмаңыз.
- Есімдіктер негізінен қарсы қою үшін екпінмен айтылады: I like him, not her сөйлемінде him мен her анық әрі күшті айтылады.
- me мен you тек сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (Me too.); әрқашан бас әріппен жазылатын жалғыз сөз — I.
Алтын ереже
Етістіктің алдында → I, he, she, we, they. Етістіктен немесе предлогтан кейін → me, him, her, us, them. You мен it ешқашан өзгермейді. Қазақшадағыдай толықтауышты түсіріп тастамаңыз (Yes, I like it), ал «оны», «оған» деп тұрсаңыз, him бе, her ме, it пе — таңдаңыз.
Жаттығулар
A. Құрылым
Дұрыс есімдікті жазыңыз.
-
I love my grandmother. I visit every week.
-
Mr Jones is our teacher. We like a lot.
-
My friends and I are at the café. This table is for .
-
These cookies are great. I love !
-
"Where's the key?" "I have ."
-
Your coffee is next to ___. …
-
Толықтауыш түрін жазыңыз: they
B. Мағына
Дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … are my neighbours.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: This message is for ….
-
"Who is it?" "It's ___, Sarah!" …
-
"I love pizza." "___ too!" …
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I know … brother.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
The present is from I.
-
Him is a doctor.
-
This is my favourite cereal. I buy every week.
-
My cats are great. I play with it every day.
-
That's me in the photo.
D. Мәтін ішінде
Хатты оқып, жақшадағы дұрыс есімдікті таңдаңыз.
Hi Sara! The photos are great — I love 18 (they / them)! Your brother is in one photo. I like 19 (he / him) — he's so funny. And who is the girl next to 20 (he / him)? Is it 21 (she / her), your cousin Mia? My friend Tom and 22 (I / me) are in Lisbon now. The weather is great for 23 (we / us)!
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Өзіңіз жақсы көретін екі адам туралы толықтауыш есімдіктерді қолданып жазыңыз.
-
Мыналарға жауап беріңіз: есік алдында біреу "Who's there?" деп сұрайды; досыңыз "I'm hungry." дейді.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A1-08 My, your, his, her және 's қазақша: ағылшынша тәуелдік қалай айтылады? Maria is with ___ brother. …
-
A1-07 This, That, These, Those қазақша: «мына» мен «анау» ағылшынша, one және ones … shoes are new.
-
A1-03 To Be болымсыз және сұраулы түрі қазақша: isn't, aren't, Are you…? және қысқа жауаптар "Is he your teacher?" "Yes, ."
Жауаптар
A. Құрылым
- her
- him
- us
- them
- it
- me
- them
B. Мағына
- They
- her
- me
- Me
- her
C. Қатені табыңыз
- The present is from me.
- He is a doctor. / He's a doctor.
- This is my favourite cereal. I buy it every week. / I buy it every week.
- My cats are great. I play with them every day.
- ✓ That's me in the photo.
D. Мәтін ішінде
- them
- him
- him
- her
- I
- us
E. Сіздің кезегіңіз
- My sister is very kind. I love her. My neighbours are funny. I like them a lot.
- It's me, Ana. Me too!
F. Аралас қайталау
- her
- These
- he is
