SlowingoГрамматика
A1 25 / 32

Present Simple ме, Present Continuous па? I work және I'm working айырмашылығы

Present Simple or Present Continuous?

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз Present Simple (I work) мен Present Continuous (I'm working) арасынан дұрысын таңдай аласыз, әрқайсысымен келетін уақыт сөздерін танисыз және know, like, want сияқты күй етістіктерін, соның ішінде think пен have етістіктерінің екі мағынасын дұрыс қолданасыз.

Негізгі идея

Ағылшын тілінде осы шақтың екі түрі бар, өйткені «қазір» екі түрлі нәрсені білдіре алады.

Қатар тұрған екі экранды елестетіңіз. Бірінші экранда A1-12 сабағындағы профиль парағыңыз тұр: өміріңіз жалпы қандай: әдеттер, күнделікті тәртіп, деректер, тұрақты жағдайлар. Бұл Present Simple (осы шақтың жай түрі): I work in a bank. She drinks coffee every morning. Екінші экранда A1-22 сабағынан білетін тікелей эфирдегі видео тұр: дәл қазір немесе қазіргі уақыттың айналасындағы шектеулі кезеңде жүріп жатқан нәрсе. Бұл Present Continuous (осы шақтың созылыңқы түрі): Today I'm working from home.

Бір адам екі экранда да бола алады: I usually drive to work (профиль парағы), but this week I'm taking the train (тікелей эфир).

Кейбір етістіктер мүлде қимыл емес, олар күй: не білетініңіз, не ұнататыныңыз, не қалайтыныңыз, неге сенетініңіз. Ештеңе қозғалмайды, сондықтан тікелей эфирде көрсететін ештеңе жоқ. Мұндай күй етістіктері әдетте жай түрде қалады: I know, I'm knowing емес. Work, eat, run сияқты етістіктер қимыл етістіктері. (Кейбір кітаптар оларды "stative" және "dynamic" verbs деп атайды.)

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде де осы екі түр бар: әдет пен дерек үшін -а / -е / -й түрі («жұмыс істеймін»), ал жүріп жатқан қимыл үшін -ып жатыр / отыр / тұр / жүр («жұмыс істеп отырмын»). Сондықтан бұл сабақтың негізгі идеясы сізге таныс. Бірақ екі тұзақ бар. Біріншісі: қазақшада күйді де «-ып тұр / жүр» арқылы айта береміз («түсініп тұрмын», «білмей тұрмын», «ұнап жүр»), ал ағылшыншада күй етістіктері әдетте -ing алмайды. Екіншісі: қазақшада «-ып жүр» тұрақты жұмыс пен ұзақ әдетке де айтылады («Әкем банкте жұмыс істеп жүр»), ал ағылшыншада тұрақты жағдай үшін Present Simple керек. Тағы бір айырмашылық: «-а / -е» түрі болашақты да білдіреді («Қазір шығамын»), бірақ ағылшыншада дәл қазір жүріп жатқан қимылға Present Simple жарамайды.

ҚазақшаАғылшыншаАйырмашылығы
банкте жұмыс істеймінI work in a bank-а / -е әдет, тұрақты → Present Simple
бүгін үйден жұмыс істеп отырмынtoday I'm working from home-ып отыр → Present Continuous
су 100 градуста қайнайдыwater boils at 100 °Cдерек → Present Simple
жауабын білемін / түсініп тұрмынI know / I understandқазақшада күйге де «тұр» болады; ағылшыншада күй етістігі → тек simple
маған кофе керекI need a coffeeқазақшада етістік жоқ; ағылшыншада need, simple
меніңше, жақсы идея / ойланып отырмынI think / I'm thinking about…пікір → simple; ой процесі → continuous
көлігім бар / түскі ас ішіп отырмынI have a car / I'm having lunchиелік → simple; тамақ ішу → continuous

Құрылым

Қатар салыстыру

Present SimplePresent Continuous
ХабарлыI work. / She works.I'm working. / She's working.
БолымсызI don't work. / She doesn't work.I'm not working. / She isn't working.
СұрақDo you work? / Does she work?Are you working? / Is she working?
Қысқа жауапYes, I do. / No, she doesn't.Yes, I am. / No, she isn't.

Әр шақты көрсететін уақыт сөздері

Present Simple (әдеттер, жалпы шындық)Present Continuous (қазір, осы кезеңде)
always, usually, often, sometimes, nevernow, right now, at the moment
every day / week, on Mondaystoday, this week, this month
once a week, twice a yearthese days, at present
in the morning(s), at the weekendLook! Listen!

Бұл сөздер күшті белгі, бірақ мағына шешеді: I'm always tired these days дұрыс, өйткені these days оны уақытша етеді.

Жиі кездесетін күй етістіктері (әдетте созылыңқы түрде қолданылмайды)

ТопЕтістіктер
Ұнату және ұнатпауlike, love, hate
Қалау және қажеттілікwant, need
Ой және білімknow, believe, understand, mean
Басқаларыbelong, seem

Қолданылуы

1Әдет немесе тұрақты жағдай және қазір немесе уақытша

Күнделікті тәртіп пен тұрақты жағдайлар үшін жай түрін қолданыңыз. Қазір болып жатқан нәрсе немесе уақытша жағдай үшін созылыңқы түрін қолданыңыз.

I work in a bank, but today I'm working from home.
Мен банкте жұмыс істеймін, бірақ бүгін үйден жұмыс істеп отырмын.
-а / -е → simple, -ып отыр → continuous; but: A1-29 қараңыз
She usually drives to work. This week she's taking the train.
Ол жұмысқа әдетте көлікпен барады. Осы аптада пойызбен қатынап жүр.
әдет және уақытша
He plays the guitar. Listen — he's playing now.
Ол гитара тартады. Тыңдашы, қазір тартып отыр.
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Біз Манчестерде тұрамыз, бірақ осы айда Лондонда достарымыздың үйінде тұрып жатырмыз.
but: A1-29 қараңыз
Water boils at 100 degrees Celsius.
Су 100 градуста қайнайды.
дерек: simple
The water is boiling. Can you turn it off?
Су қайнап жатыр. Өшіріп жібересің бе?
қазір: continuous

2Уақыт сөздері белгі ретінде

Жиілік сөздері мен every… жай түрін көрсетеді; now, this week, these days созылыңқы түрін көрсетеді.

I go to the gym three times a week.
Аптасына үш рет спортзалға барамын.
жиілік → simple
I'm not going to the gym this week. My knee hurts.
Осы аптада спортзалға бармай жүрмін. Тізем ауырады.
this week → continuous
My dad never watches TV in the afternoon.
Әкем түстен кейін ешқашан теледидар көрмейді.
Look! The kids are building a snowman.
Қарашы! Балалар аққала жасап жатыр.
Look! → continuous
It rains a lot here in November.
Мұнда қарашада жаңбыр көп жауады.
әр жыл сайын: simple

3Күй етістіктері жай түрде

Күй етістіктері қимылды емес, сезімді, қалауды, білімді және иелікті сипаттайды. «Дәл қазір» деген мағынада да оларды жай түрде қолданыңыз.

I know the answer.
Мен жауабын білемін.
күй: simple
Do you understand this question?
Бұл сұрақты түсінесіз бе?
қазақшада «түсініп тұрсыз ба?» дейміз, ағылшыншада тек simple
I need a coffee right now.
Маған дәл қазір кофе керек.
қазір, бірақ бәрібір simple
She seems tired today.
Ол бүгін шаршаңқы сияқты.
This bag belongs to Sara.
Бұл сөмке Сараныкі.
What does this word mean?
Бұл сөз нені білдіреді?
I don't believe you.
Мен саған сенбеймін.
"Do you want some help?" "Yes, please."
«Көмек керек пе?» «Иә, рақмет.»
some: A1-24 қараңыз

4Think және have: екі мағына

Think = пікірі болу → күй (simple). Think = ойлану, ой елегінен өткізу → қимыл (созылыңқы түрі мүмкін). Have = иелену, біреуі болу → күй (simple). Have = тамақ ішу, сусын ішу, алу, бастан кешу → қимыл (созылыңқы түрі мүмкін). A1-14 сабағын да қараңыз.

I think it's a good idea.
Меніңше, бұл жақсы идея.
пікір
I'm thinking about my holiday.
Демалысым туралы ойланып отырмын.
ой процесі; holiday (UK) = vacation (US)
"What do you think of my new haircut?" "I love it!"
«Жаңа шаш үлгім саған қалай?» «Қатты ұнайды!»
пікір
I have two sisters.
Менің екі әпкем бар.
отбасы: күй; sister = әпке, сіңлі немесе қарындас
I'm having lunch. Can I call you later?
Түскі ас ішіп отырмын. Кейін хабарласайын ба?
тамақ ішу: қимыл
We're having a great time here.
Мұнда керемет уақыт өткізіп жатырмыз.
бастан кешу: қимыл

Жиі кездесетін қателер

❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
Know — күй етістігі.
❌She is wanting a new phone.
✅She wants a new phone.
Want — күй етістігі.
❌This bag is belonging to Sara.
✅This bag belongs to Sara.
Belong — күй етістігі.
❌I'm having a car.
✅I have a car.
Have = иелік → simple.
⚠️Listen! She sings. (= right now)
✅Listen! She's singing.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мұнда мағынасы қате: she sings = оның әдеті. Қазір болып жатыр → continuous.
⚠️What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ бұл қазіргі жұмысыңызды немесе күнделікті тәртібіңізді сұрайды. Жүріп жатқан қимыл → continuous.
⚠️I'm thinking you're right.
✅I think you're right.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ пікір үшін simple қолданылады. "I'm thinking…" бейресми сөйлеуде сенімсіз ой үшін естіледі, бірақ бұл әдеттегі түр емес.
⚠️I'm usually getting up at seven.
✅I usually get up at seven.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ әдеттегі тәртіп үшін simple қолданылады; continuous уақытша тәртіпті білдіреді.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Білмей тұрмын», «білдіріп тұр» → күй етістігі + -ing. Қазақшада күйді де «тұр», «жүр» арқылы еркін айтамыз: «Оның нөмірін білмей тұрмын», «Мына белгі нені білдіріп тұр?». Ағылшыншада know, mean, understand, like сияқты күй етістіктері қазір туралы айтсақ та жай түрде қалады.

❌I'm not knowing his phone number.
✅I don't know his phone number.
❌What is this sign meaning?
✅What does this sign mean?

2. «Әкем банкте жұмыс істеп жүр» → тұрақты жұмыс үшін continuous. Қазақшада «-ып жүр» түрі тұрақты жұмысқа да, ұзақ әдетке де жиі қолданылады. Ағылшыншада Present Continuous уақытша нәрсені көрсетеді, сондықтан тұрақты жұмыс, тұрақты мекенжай немесе әдет үшін Present Simple керек.

⚠️My father is working at a bank. He's a manager there.
✅My father works at a bank. He's a manager there.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ is working бұл жұмыс уақытша екенін білдіреді; тұрақты жұмыс үшін works.
⚠️Dana is living in Taraz. It's her home town.
✅Dana lives in Taraz. It's her home town.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ is living уақытша жағдайды білдіреді; туған қаласы тұрақты мекен.

3. «Іздеймін» → дәл қазір үшін Present Simple. Ауызекі қазақшада енді басталған іс туралы да «-а / -е» түрі жиі айтылады: «Тұра тұр, көзілдірігімді іздеймін». Ағылшыншада дәл қазір жүріп жатқан қимыл үшін am / is / are + -ing керек.

⚠️Wait a minute, I look for my glasses.
✅Wait a minute, I'm looking for my glasses.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мағынасы әдет сияқты естіледі; қимыл қазір жүріп жатыр.

Шатастырмаңыз

What do you do? және What are you doing? — Біріншісі жұмысыңызды сұрайды; екіншісі осы сәтті сұрайды.

What do you do?
Немен айналысасыз?
жұмысы
I'm a nurse.
Мен мейіргермін.
жұмыс
What are you doing?
Не істеп жатырсыз?
қазір
I'm making a sandwich.
Сэндвич жасап жатырмын.
қазір

I live және I'm living — I live = тұрақты үйім; I'm living = уақытша жағдай.

I live in Dublin.
Мен Дублинде тұрамын.
тұрақты
I'm living in a student flat this year.
Биыл студенттер пәтерінде тұрып жатырмын.
уақытша; flat (UK) = apartment (US)

Кейінірек созылыңқы түрдегі күй етістіктері — Кейбір күй етістіктерінің екінші, қимыл мағынасы бар: The chef is tasting the soup. You're being silly. Олар B1-34 сабағында оқытылады. Бейресми сөйлеу мен жарнамада дәл қазіргі күшті сезім үшін I'm loving it! дегенді де естуіңіз мүмкін; бұл нәзік мағына C2-01 сабағында. Әзірге жай түрін қолданыңыз: I love this weather.

I love this weather.
Маған бұл ауа райы қатты ұнайды.
күй: simple

Жазылуы мен айтылуы

  • Сөйлеуде созылыңқы түрде қысқарған түрлер дерлік әрқашан қолданылады: I'm working, she's working, they're working. Етістіктің алдындағы кішкентай 'm / 's / 're сөйлемнің созылыңқы түрде екенін көрсететін негізгі белгі, оны тыңдаңыз.
  • Present Simple түрінде be жоқ: I work /aɪ ˈwɜːk/ және I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Қосымша -ing буынын тыңдаңыз. Ондағы /ŋ/ дәл қазақтың ң дыбысы, одан кейін г айтылмайды.
  • What do you do? жылдам, бейресми сөйлеуде көбінесе «whaddaya do?», ал What are you doing? «whatcha doing?» сияқты естіледі. Екпін соңғы сөзге түседі: do / doing.
  • Жай түрдегі үшінші жақтың -s жалғауы: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/: A1-12 қараңыз.

Алтын ереже

Профиль парағы ма, әлде тікелей эфир ме? Әдеттер, күнделікті тәртіп, деректер және тұрақты жағдайлар → Present Simple. Қазір, осы кезеңде жүріп жатқан немесе уақытша нәрсе → Present Continuous. Күй етістіктері (know, like, want, need, believe, understand…) қазақшада «тұр», «жүр» арқылы айтылса да, әдетте жай түрде қалады.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы етістікті дұрыс түрде қойыңыз.

  1. I usually (walk) to work.
  2. Look! The bus (come).
  3. She (not / like) cold weather.
  4. "What you (do)?" "I'm a teacher."
  5. "What you (do)?" "I'm cooking dinner."
  6. My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.

B. Мағына

Мағынаға қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … the answer.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: We … dinner now. Call me later.
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … it's a great film.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Water … at 0 °C.
  5. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … to me? I'm talking to you!

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. He is needing help.
  2. I'm wanting a new bike.
  3. Listen! Somebody knocks at the door.
  4. I'm thinking about my exam.

D. Мәтін ішінде

Хабарламаны толықтырыңыз. Жақшадағы етістіктерді қолданыңыз.

A message from Tokyo
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Әдеттегі күн тәртібіңіз туралы бір сөйлем және осы аптада басқаша болып жатқан бір нәрсе туралы бір сөйлем жазыңыз.
  2. think етістігімен екі сөйлем жазыңыз: біреуі пікір, біреуі ой процесі.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A1-15 Always, usually, never қазақша: жиілік үстеулері және олардың орны
    Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: late / is / never / she
  2. A1-14 Have және Have Got қазақша: «бар» ағылшынша қалай айтылады?
    "Have you got a car?" "No, I ."
  3. A1-20 At, On, In қазақша: уақытқа қатысты предлогтар
    I'm busy the moment.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. walk
  2. is coming / 's coming
  3. doesn't like / does not like
  4. do … do
  5. are … doing
  6. lives … is staying / lives … 's staying

B. Мағына

  1. know
  2. are having
  3. think
  4. freezes
  5. Are you listening

C. Қатені табыңыз

  1. He needs help.
  2. I want a new bike.
  3. Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
  4. ✓ I'm thinking about my exam.

D. Мәтін ішінде

  1. am writing / 'm writing
  2. am staying / 'm staying
  3. work
  4. am visiting / 'm visiting
  5. love
  6. don't understand / do not understand
  7. is raining / 's raining
  8. am having / 'm having

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
  2. I think English is fun. I'm thinking about a new job.

F. Аралас қайталау

  1. She is never late.
  2. haven't / have not
  3. at
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play